I SA/Wa 1387/07

I SA/Wa 1387/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Przemysław Żmich.
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 675/08 - Wyrok NSA z 2009-04-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
art. 3
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 204  ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 154,  art. 7, 11,77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 roku nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni [...] z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...] - utrzymało w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku nr [...], wydanej w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 (działka nr ew.[...]) położonego w W. przy ul. [...] na rzecz D. E. N. .
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2001 roku nr [...] Burmistrz Gminy W. , po rozpoznaniu wniosku z dnia 16 lutego 1949 roku o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul [...], ustanowił na rzecz D. N. (następcy prawnego dawnych właścicieli), użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 7 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu 20 grudnia 2001 roku została zawarta, pomiędzy Gminą W. a D. W. umowa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. W dniu 12 lutego 2003 roku Spółdzielnia w W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2001 roku z uwagi na rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego.
Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2003 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku. Po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 roku , orzeczeniem z dnia [...] września 2003 roku sygn. akt [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję Kolegium od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia w W .
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 roku sygn. akt I SA 2484/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje z dnia [...] sierpnia 2003 roku, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2006 roku sygn. akt I OSK 1273/07 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez D. W. od powyższego wyroku. Wobec zaistnienia powyższych okoliczności obowiązkiem Kolegium było ponowne rozpoznanie wniosku Spółdzielni w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...] na zasadzie art. 28 kpa w zw. z art. 105 § kpa umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku wydanej w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 (działka ew. nr [...] ) położonego w W. przy ul. [...] na rzecz D. W. . Kolegium rozważyło na wstępie, zgodnie ze wskazaniami sądu, czy podmiot zgłaszający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji posiada przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie administracyjne zakończone decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku prowadzone było na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W tak prowadzonym postępowaniu status strony mają byli właściciele oraz ich następcy prawni, ewentualnie osoby posiadające już prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Natomiast prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie, co wynika wprost z treści art. 157 § 2 kpa. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie Spółdzielnia z siedzibą w W. posiada jedynie interes faktyczny w stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, nie posiada natomiast interesu prawnego o jakim mowa w art. 28 kpa, gdyż jest jedynie posiadaczem przedmiotowego gruntu, do którego wielokrotnie zgłaszała swoje roszczenia.
W dniu 1 marca 2007 roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek Spółdzielni w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2007 roku. We wniosku pełnomocnik skarżącej spółdzielni podkreślił, że jest ona użytkownikiem gruntu przy ul.[...], a użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym.
Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skład wydający decyzję z dnia [...] maja 2007 roku nie podzielił zarzutów sformułowanych we wniosku i w całości podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji Kolegium. Rozważając legitymację Spółdzielni z siedzibą w W. do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku rozważano , czy podmiot ten posiada interes prawny w wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji. W konsekwencji uznano , że wnioskodawca był i pozostaje jedynie posiadaczem przedmiotowego gruntu, a zatem nie może zostać uznany za stronę , co pozwoliłoby na wszczęcie na jego wniosek postępowania nadzwyczajnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia [...] w W. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 7, 11 i 77 kpa poprzez rozpoznanie sprawy niezgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 154 i 155 kpa poprzez uznanie, iż postępowanie zakończone decyzją nr [...] Burmistrza gminy W. z dnia [...] września 2000 roku nie toczyło się w trybie tych przepisów, ale dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz obrazę przepisu art. 7 dekretu w związku z art. 28 kpa poprzez stwierdzenie, że w postępowaniu w trybie dekretowym uczestniczą wyłącznie określone w zaskarżonej decyzji podmioty. W konkluzji skargi wniesiono o uchylnie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji poprzedzającej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w skardze argumenty zasługują na uwzględnienie. Wskazać trzeba, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia, dlatego wniosek o zawieszenie postępowania sądowego - zgłoszony podczas rozprawy - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego kolegium w W. z dnia [...] listopada 2007 roku nr [...], nie mógł zostać uwzględniony.
W niniejszej sprawie, przedmiotem wyżej określonej kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 roku nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku nr [...], wydanej w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 (działka nr ew.[...] ) położonego w W. przy ul . [...]. na rzecz D. E. N. . Należy co do zasady zgodzić się ze stanowiskiem organów zawartych w uzasadnieniach decyzji, że w sytuacji, gdy żądanie wniósł podmiot, nie będący stroną w sprawie, następuje odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W sytuacji jednak, gdy organ zawiadomił już strony postępowania o wszczęciu postępowania nadzorczego, wszczęte postępowanie należy umorzyć. Dla zastosowania jednak takiej konstrukcji prawnej konieczne jest ustalenie, że wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego zgłosił podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku nie dotyczy wadliwa decyzja. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzjach obu instancji wskazało, że Spółdzielnia [...] w W. jest jedynie posiadaczem gruntu położonego przy ul. [...] i z tego faktu nie można wywieść interesu prawnego Spółdzielni do wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie rozważyło jednak jaki wpływ na status skarżącego w postępowaniu nadzorczym ma decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1956 roku nr [...] wydana na podstawie art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31) orzekająca o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Spółdzielni [...] w W. gruntów nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Art. 3.ust 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku stanowił, że nieruchomości, stanowiące własność Skarbu Państwa bądź osób prawnych wymienionych w art. 2 lub znajdujące się w ich zarządzie bądź użytkowaniu, niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, będą przekazywane właściwym wykonawcom tych planów (art. 2) na własność bądź w zarząd i użytkowanie. Natomiast art. 204. ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) stanowi, że spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali. Jak wynika z akt sprawy , w celu realizacji roszczenia opartego na powołanym wyżej przepisie art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku oraz wcześniej obowiązującego art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 1272 ze zm.) skarżąca spółdzielnia występowała o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul.[...] . Tym samym przepis ten stałby się podstawą prawną do występowania przez Spółdzielnię [...] w W. w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, które dotyczy przedmiotowego gruntu. Niewątpliwie decyzja Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 2001 roku dotyczy przedmiotowego gruntu. Podobne stanowisko zawarł NSA w wyroku z dnia wyrok NSA Warszawa OSK 1397/05 LEX nr 281269 2006.10.19 r. sygn. akt I OSK 1397/05 LEX nr 281269, w którym uznano , że stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości (prawa własności nieruchomości czy też prawa użytkowania wieczystego) jest także podmiot , któremu w świetle prawa przysługuje do niej roszczenie .
Kwestie te nie były w ogóle przedmiotem rozważań organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2007 roku, co powoduje , że wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7,77 i 28 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Bez znaczenia dla przyjęcia takiego stanowiska jest fakt, że - jak wynika to z akt sprawy - decyzją z dnia [...] marca 2007 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1956 roku, zaś decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku utrzymało w mocy powyższą decyzję. Przyjęcie w art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego ustalonego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 317-318). W momencie zaś wydawania zaskarżonej decyzji przez organ administracji ([...] maja 2007 roku) decyzja z dnia [...] listopada 1956 roku nie była wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien więc ocenić interes prawny skarżącego w kontekście decyzji z dnia [...] listopada 1956 roku oraz rozważyć ewentualnie możliwość zawieszenia postępowania nadzorczego do czasu rozstrzygnięcia skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 roku przez Spółdzielnię [...] w W..
Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.