I SA/Wa 1375/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-10-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek stałytermin złożenia wnioskuprawo administracyjneorzecznictwoniepełnosprawnośćkryterium dochodowe

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku stałego od daty wcześniejszej niż złożenie wniosku, potwierdzając, że świadczenia przyznaje się od miesiąca złożenia kompletnego wniosku.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego od daty wcześniejszej niż złożenie wniosku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów pomocowych za prawidłowe. Kluczowe było zastosowanie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że świadczenia pieniężne przyznaje się od miesiąca złożenia kompletnego wniosku. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności (na mocy art. 106 ust. 7-11), świadczenie może być przyznane od daty złożenia wniosku, a nie wstecznie za okres poprzedzający jego złożenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania zasiłku stałego za okres od września 2019 r. do lutego 2021 r. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia od wcześniejszej daty, argumentując m.in. niepoinformowaniem jej przez pracownika socjalnego o możliwości złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne przyznaje się od miesiąca, w którym został złożony kompletny wniosek. Sąd podkreślił, że nawet przepisy dotyczące możliwości złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności (art. 106 ust. 7-11) nie pozwalają na przyznanie świadczenia za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, wskazując, że nie można wstecznie ustalać prawa do zasiłku stałego w zależności od wyników postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a wyjątki od reguły wnioskowego charakteru świadczeń nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Sąd uznał również, że organy nie naruszyły zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), gdyż nie miały obowiązku udzielania porad prawnych ani informowania o wszystkich możliwych świadczeniach, a z akt sprawy nie wynikało, aby wcześniej toczyło się postępowanie w przedmiocie zasiłku stałego. Sąd podkreślił, że skarżąca jest osobą aktywną i korzysta z pomocy społecznej, a decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter związany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zasiłek stały przyznaje się od miesiąca, w którym został złożony kompletny wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy dotyczące możliwości złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności (art. 106 ust. 7-11) nie pozwalają na przyznanie świadczenia za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada przyznawania świadczeń od miesiąca złożenia wniosku (art. 106 ust. 3) jest regułą, a wyjątki (art. 106 ust. 7-11) nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Nawet jeśli wniosek został złożony przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności, świadczenie może być przyznane od daty złożenia wniosku, a nie wstecznie za okres poprzedzający jego złożenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.s. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.s. art. 106 § 7-11

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Przepisy regulujące możliwość złożenia wniosku o zasiłek stały przez osobę nieposiadającą orzeczenia o niepełnosprawności, z możliwością zawieszenia postępowania do czasu dostarczenia orzeczenia.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron przez organy administracji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 100 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Konstytucja RP art. 69

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony przez pracownika socjalnego o treści art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. i możliwości złożenia wniosku o zasiłek stały przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, ograniczenie postępowania dowodowego, brak uwzględnienia dokumentacji OPS, brak ustalenia przesłanek uprawniających do zasiłku stałego, pominięcie działań pracownika socjalnego, pominięcie faktu, że wniosek nie jest pierwszym wszczynającym postępowanie. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie, że skarżąca intencjonalnie nie skorzystała z trybu art. 106 ust. 7-11 u.p.s. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Naruszenie art. 100 ust 1 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. poprzez nie uwzględnienie, że pracownik socjalny nie poinformował skarżącej o zmianach w ustawie. Naruszenie art. 106 ust. 3 zd. 1 u.p.s. poprzez błędne zastosowanie, gdyż przepis ten dotyczy pierwszego wniosku wszczynającego postępowanie. Naruszenie art. 69 Konstytucji RP poprzez nieudzielenie pomocy i niepoinformowanie o zmianie przepisów, nie wydanie pozytywnej decyzji za okres wrzesień 2019 - luty 2021 mimo spełnienia warunków zdrowia i dochodu.

Godne uwagi sformułowania

Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco. Organy pomocy społecznej nie mają obowiązku z urzędu pouczać zainteresowanych o wszelkich możliwych świadczeniach, które ewentualnie może uzyskać strona z pomocy społecznej. Decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący

Joanna Skiba

sprawozdawca

Łukasz Trochym

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu przyznawania zasiłku stałego od daty złożenia wniosku, a nie wstecznie za okres poprzedzający złożenie wniosku, nawet w przypadku złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami o pomocy społecznej i terminami składania wniosków o zasiłek stały.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej – terminu przyznawania świadczeń. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla osób ubiegających się o zasiłki i pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur i terminów.

Kiedy można dostać zasiłek stały? Sąd wyjaśnia, od kiedy liczy się wniosek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1375/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1605/22 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2021 r. [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania M. S. zasiłku stałego na okres od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2020 r.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Prezydent [...] odmówił przyznania zasiłku stałego na rzecz M. S. w okresie od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2019, poz. 1507 dalej u.p.s.), podnosząc, iż zgodnie z treścią przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy świadczenia przyznaje się od miesiąca, w którym złożono kompletny wniosek w sprawie przyznania tego świadczenia. Organ wskazał również, że w okolicznościach sprawy odwołującej nie mają zastosowania przepisy art. 106 ust. 7-11 u.p.s.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. S..
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową, bowiem wnioskująca o pomoc spełnia kryteria uprawniające do korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego. Jednakże określony przez skarżącą termin, od którego domaga się przyznania świadczenia, nie znajduje uzasadnienia w treści przepisu art. 106 ust. 3 u.p.s. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej nie mogą być przyznawane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że odwołująca złożyła wniosek, o którym mowa w przepisie art. 106 ust. 7 ustawy. Z tej przyczyny nie ma możliwości uwzględnienia żądania strony w okresie poprzedzającym dostarczenie do organu orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia niepełnosprawności. Zdaniem organu, być może ochrona o jakiej była mowa wyżej, ukształtowana przepisami art. 106 ust. 7-11 ustawy nie okazała się wystarczająca dla skarżącej. Nie zmienia to jednak tego, że obowiązek złożenia stosownego wniosku opisanego w przepisie art. 106 ust. 7 ustawy powinien być traktowany kategorycznie i interpretowany ściśle. Skoro skarżąca tego nie uczyniła, zasiłek mógł być jej przyznany dopiero od dnia, w którym złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia.
M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła:
- o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2021 oraz decyzji jej poprzedzającej nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. w części tj. w tym zakresie w jakim nie przyznano zasiłku stałego od [...] września 2019 do dnia [...] lutego co wynika z treści uzasadnienia tej decyzji. Bezspornym pozostaje wysokość zasiłku stałego przyznanego od dnia [...] marca 2021 do dnia [...] sierpnia 2022.
- o uchylenie decyzji [...] z dnia [...] maja 2021 oraz decyzji jej poprzedzającej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 w całości tj. w tym zakresie w jakim odmówiono przyznania zasiłku stałego od [...] września 2019 do [...] lutego 2021.
W ocenie skarżącej istnieje konieczność zaskarżenia obydwu decyzji łącznie albowiem decyzja z [...] marca 2021 była odpowiedzią na wniosek skarżącej o zasiłek stały za okres [...] września 2019 r. do [...] sierpnia 2022 r., a zatem w decyzji tej uwzględniono go tylko w części. Wprawdzie w rozstrzygnięciu nie było mowy o okresie [...] września 2019 r. do [...] lutego 2021r., ale z uzasadnienia tejże decyzji wynikało iż organ odmawia stronie świadczenia za ten okres. Dopiero po interwencji skarżącej wydano drugą decyzję odmowną, ale pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z [...] marca 2021 z wadliwym uzasadnieniem mogłoby wywołać negatywne skutki dla skarżącej.
I. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. zignorowanie przez organy oczywistego faktu niepoinformowania strony przez pracownika socjalnego o treści art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. i możliwości złożenia wniosku o zasiłek stały przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co w konsekwencji spowodowałoby przyznanie świadczenia od marca 2021 zamiast od września 2019,
2. art. 7 k.p.a, oraz art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wskutek
ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do rozpatrzenia wniosku skarżącej o zasiłek stały z marca 2021 tylko od daty jego złożenia, przy jednoczesnym braku uwzględnienia szeregu okoliczności w sprawie oraz dokumentacji OPS w postaci wniosków o zasiłki celowe i okresowe składane od października 2019 do lutego 2021, z
których jasno wynika że skarżąca informowała OPS o fakcie oczekiwania na rozstrzygnięcie odrębnego postępowania w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności,
- a nad to braku uwzględnienia przez SKO dokumentacji w postaci decyzji merytorycznych OPS w zakresie powyższych comiesięcznych wniosków o pomoc celową, z których wynika, iż skarżąca spełniała kryteria dochodowe do otrzymania zasiłku stałego, a oczekiwała jedynie na ustalenie stopnia niepełnosprawności,
- a nadto wobec braku ustalenia przez SKO czy w spornym okresie wrzesień 2019-luty 2021 pomimo braku złożenia podania przez skarżącą spełniała ona dwie przesłanki uprawniające ją do uzyskania zasiłku stałego tj. przesłankę niepełnosprawności i przesłankę dochodową,
- przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, iż to w skutek działań (zaniechań) pracownika socjalnego OPS skarżąca nie został poinformowana o treści zmiany przepisów, co było bezpośrednią przyczyną nie skorzystania przez skarżącą z trybu art. 106 ust 7-11 ustawy o pomocy społecznej,
- a nad to pominiecie faktu że wniosek skarżącej o zasiłek stały nie jest pierwszym wszczynającym postępowanie, co wyłącza możliwość zastosowania art. art. 106 ust. 3 zd. 1 u.p.s.,
3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny oczywiście dowolnej, co przejawiło się w dowolnym przyjęciu, iż skarżąca w sposób intencjonalny i zawiniony nie skorzystała z trybu art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej,
4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezastosowanie, albowiem uzasadnienie decyzji wydanych w toku postępowaniu administracyjnym sprowadza się do tego ze skarżąca rzekomo "zbywała milczeniem" pytania pracownika socjalnego na temat ustalenia stopnia niepełnosprawności, co stoi w sprzeczności z materiałem dowodowym w sprawie, poza tym uzasadnienie wydanych decyzji skupia się wyłącznie na braku złożenia przez skarżącą podania o zasiłek stały w czasie trwania procedury ustalania stopnia niepełnosprawności stratności informując OPS o tejże procedurze odwoławczej i jej postępach (w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności) oraz przy pominięciu faktu, iż w okresie wrzesień 2019-luty 2021 ustalona była przez organ I instancji sytuacja dochodowa skarżącej (druga przesłanka do otrzymania zasiłku stałego obok stopnia niepełnosprawności) przy jednoczesnym pominięciu, iż dołożyła ona należytej staranności,
II. Naruszenie ustawy o pomocy społecznej i Konstytucji RP tj:
5. art. 100 ust 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego nie zastosowanie,
6. art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. poprzez nie uwzględnienie, iż to pracownik socjalny nie poinformował skarżącej o zmianach w ustawie dotyczącej zasad przyznawania zasiłku,
7. art. 106 ust. 3 zd. 1 poprzez błędne zastosowanie albowiem przepis ten dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składała kolejny wniosek,
8. art. 69 Konstytucji RP poprzez nie udzielnie pomocy skarżącej i nie poinformowanie
jej o zmianie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz poprzez nie wydanie pozytywnej decyzji za okres wrzesień 2019 -- luty 2021, podczas gdy w okolicznościach
sprawy spełniła ona dwa obligatoryjne warunki do uzyskania zasiłku stałego tj. zdrowia i dochodu albowiem dochód był badany podczas comiesięcznych wywiadów środowiskowych OPS oraz w sytuacji gdy mamy do czynienia z ciągłością świadczenia, co wyłącza możliwość zastosowania art. art. 106 ust. 3 zd. 1.
W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przywoływana dalej jako: "u.p.s., które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków stałych. Tego rodzaju zasiłek, w myśl art. 37 ust. 1 u.p.s. przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Z regulacji tej wynikają zatem przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby osoba pełnoletnia samotnie gospodarująca (a taką jest skarżąca) uzyskała omawiane świadczenie, które - co istotne - nie jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego, jak ma to miejsce w przypadku większości świadczeń z pomocy społecznej. Po pierwsze zatem, wnioskodawca musi być osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Po drugie, jego dochód musi być niższy od ustalonego ustawa kryterium dochodowego.
W sprawie istota sporu nie dotyczy spełnienia tych przesłanek przez skarżącą, lecz sprowadza się do kwestii, od jakiej daty świadczenie powinno być przyznane skarżącej.
Art. 106 ust. 3 u.p.s. mówi, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją – z zastrzeżeniem ust. 7-11 (...).
Przepis ten otrzymał powołane wyżej brzmienie z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 2016 z dnia 28 grudnia 2016 r.
Dodany przez wyżej wymienioną ustawę ust. 7 do 11 art. 106 ustawy otrzymał następujące brzmienie:
"7. W przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego:
1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4. z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia:
2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego.
8. Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38.
9. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się.
10. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za miesiąc, w którym dostarczono orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, nie stosuje się art. 37 ust. 6 w przypadku pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania.
11. W przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu."
Z powyższego przepisu wynika, że osoba, która spełnia niektóre warunki z art. 37 (ust. 1 i 4 ustawy), a nie posiada orzeczenia o całkowitej niepełnosprawności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie świadczenia – zasiłku stałego, który może zostać przyznany od daty złożenia wniosku, o ile dostarczy orzeczenie o niepełnosprawności w terminie 60 dni od daty jego wydania. Złożenie wniosku po upływie 60 dni powoduje, iż zasiłek zostaje przyznany od daty wydania orzeczenia.
Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, bowiem wniosek o przyznanie świadczenia- zasiłku stałego wpłynął do organu w dniu 22 marca 2021 r. wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2019 r. oraz wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla [...] w [...], zmieniającym zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. i zaliczającym M.S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do [...] sierpnia 2022 r. Skarżąca nie skorzystała zatem z możliwości określonych w art. 107 ust. 7- 10 u.p.s., bowiem wniosek o przyznanie świadczenia złożyła dopiero w marcu 2021 r. Aby organ pomocy społecznej mógł ustalić skarżącej prawo do zasiłku stałego od września 2019 r., musiałby dysponować wnioskiem z września 2019 r. Tym samym, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie art. 106 ust. 3 u.p.s., przyznając skarżącej zasiłek stały począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o jego przyznanie( co mialó miejsce odrębna decyzją).
W wyroku z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1306/20 ( publik. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje na akceptację argumentacja sprowadzająca się do możliwości wstecznego ustalenia prawa do zasiłku stałego w zależności od wyników postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Odmawiając słuszności powyższej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przystanie na zaprezentowaną w skardze kasacyjnej wykładnię i zastosowanie art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej, oznaczałoby zaakceptowanie koncepcji wykraczającej poza ustalone tymi przepisami ramy. NSA podkreślił, że zasadą jest, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, in principio). Regułą zaś wykładni prawa jest, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Skoro zatem wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego skarżący złożył w czerwca 2019 r., to w świetle przywołanego przepisu statuującego ogólną regułę wypłaty świadczeń, zasiłek ten mógł zostać przyznany od [...] czerwca 2019 r. Analizowany przez NSA w powyższym wyroku stan faktyczny jest analogiczny do występującego w niniejszej sprawie (w przedstawionym stanie faktycznym zasiłek stały również nie był przyznawany po raz pierwszy). Skład orzekający w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku. Nie podziela natomiast poglądów przedstawionych w wyrokach wskazanych przez skarżącą w uzasadnieniu skargi. Należy przy tym zauważyć, że przeważająca część przytoczonych w skardze wyroków została wydana przed zmianą stanu prawnego dotyczącego możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności. Stan faktyczny i prawny we wskazanych orzeczeniach nie jest zatem adekwatny do stanu prawnego i faktycznego niniejszej sprawy.
Za niezasadne zatem sąd uznał zarzuty skargi, które choć bardzo rozbudowane i opisowe, w istocie sprawdzają się do dwóch kwestii: nie poinformowania skarżącej przez organy pomocowe o możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz wskazywania na okoliczność, że złożony wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego złożonym przez skarżącą.
Zarzuty te nie są zasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można zarzucić organom naruszenia zasady informowania stron zawartej w art. 9 kpa. Odnosząc się do tych kwestii należy zauważyć, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku z urzędu pouczać zainteresowanych o wszelkich możliwych świadczeniach, które ewentualnie może uzyskać strona z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Art. 9 kpa nie nakłada jednak na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych stronom, czy też doradztwa. Z akt sprawy nie wynika, aby przed marcem 2021 r. toczyło się postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, organ nie mógł zatem stronę informować o zasadach przyznania tego świadczenia. Gdyby przyjąć za prawidłową argumentację skarżącej zaprezentowana w skardze, w istocie niepotrzebne byłyby przepisy dotyczące wnioskowego charakteru świadczeń z pomocy społecznej, bo to organ winien za stronę zdecydować czy ma złożyć wniosek o przyznanie świadczenia. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że skarżąca jest osobą bardzo aktywną i korzysta ze własnej inicjatywny ze stałej, comiesięcznej pomocy ośrodka pomocy społecznej w formie m.in. zasiłków okresowych, celowych i świadczeń pieniężnych na zakup żywności. Należy także po raz kolejny podkreślić, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (samo przyznanie świadczenia, a także jego wysokość i okres ) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa.
Jak wynika z akt sprawy, M. S. w marcu 2021 r. złożyła wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku stałego. Do wniosku dołączyła orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wraz z wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Z akt administracyjnych, a także ze skargi nie wynika natomiast, aby skarżąca wcześniej składała do Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o zasiłek stały.
Skoro zatem z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego został złożony w marcu 2021 r., po otrzymaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to w świetle przywołanego przepisu statuującego ogólną regułę wypłaty świadczeń, zasiłek ten mógł zostać przyznany od marca 2021 r., nie było natomiast podstaw do przyznania jej tego świadczenia za okres od września 2019 r. do marca 2021 r., o czym orzeka niniejsza decyzja.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Organy we właściwy sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i trafnie oceniły sytuację prawną skarżącej, a także wyczerpująco uzasadniły rozstrzygnięcia, co czyni twierdzenia skarżącej niezasadnymi.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI