I SA/WA 1372/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. Sprawa dotyczyła skarżącego, któremu przyznano świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad córką. Po wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki, o czym skarżący nie poinformował organu, uznano świadczenie za nienależnie pobrane. Sąd uznał, że organy obu instancji wadliwie zastosowały art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że skarżący nie został właściwie pouczony o konsekwencjach niedostarczenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności, a samo wydanie nowego orzeczenia, które nie zmieniło stanu faktycznego, nie było wystarczającą podstawą do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Sąd podkreślił również obowiązek organu do samodzielnej weryfikacji informacji w rejestrach publicznych. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza i umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność pouczeń organów administracji w sprawach świadczeń, obowiązek organu do samodzielnej weryfikacji danych, interpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane'.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniami pielęgnacyjnymi i orzeczeniami o niepełnosprawności, ale zasady dotyczące pouczeń i weryfikacji danych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone po wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, o którym strona nie poinformowała organu, może być uznane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli strona nie została właściwie pouczona o konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie nie może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli strona nie została właściwie pouczona o konsekwencjach niedopełnienia obowiązku poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, a organ sam mógł zweryfikować informacje w rejestrach publicznych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: zaistnienie okoliczności powodujących ustanie prawa, wypłata świadczenia mimo tych okoliczności oraz pouczenie strony o braku prawa do pobierania świadczenia. W tej sprawie brak było wystarczającego pouczenia, a organ miał możliwość samodzielnego uzyskania informacji o orzeczeniu o niepełnosprawności.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek samodzielnego uzyskania lub weryfikacji informacji o orzeczeniu o niepełnosprawności w rejestrach publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek samodzielnego uzyskania lub weryfikacji takich informacji w rejestrach publicznych, zgodnie z art. 23b ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy prawa nakładają na organ obowiązek korzystania z rejestrów publicznych, takich jak Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, w celu weryfikacji informacji dotyczących orzeczeń o niepełnosprawności.
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Podstawa do uznania, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
u.ś.r. art. 30 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych, wymagająca m.in. pouczenia strony o braku prawa do ich pobierania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.
u.ś.r. art. 23b § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek organu do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji informacji o orzeczeniu o niepełnosprawności w rejestrach publicznych.
ustawa o COVID art. 15h § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczającego pouczenia strony o konsekwencjach niedopełnienia obowiązku poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. • Organ miał możliwość samodzielnego uzyskania informacji o orzeczeniu o niepełnosprawności w rejestrach publicznych. • Stan zdrowia dziecka nie uległ zmianie, a świadczenie było nadal wypłacane.
Odrzucone argumenty
Organ uznał świadczenie za nienależnie pobrane wyłącznie z powodu wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, o którym strona nie poinformowała.
Godne uwagi sformułowania
"świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). • Obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należy. • Obowiązkiem organu ustalającego prawo do świadczeń rodzinnych jest [...] samodzielne uzyskanie lub weryfikacja w rejestrach publicznych [...] informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy [...] o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący
Łukasz Trochym
członek
Mateusz Rogala
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność pouczeń organów administracji w sprawach świadczeń, obowiązek organu do samodzielnej weryfikacji danych, interpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniami pielęgnacyjnymi i orzeczeniami o niepełnosprawności, ale zasady dotyczące pouczeń i weryfikacji danych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe pouczenie strony przez organ administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli strona nie dopełniła formalnego obowiązku. Jest to istotne dla zrozumienia praw i obowiązków obywateli w kontaktach z urzędami.
“Czy brak formalnego pouczenia może uratować przed zwrotem świadczenia? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.