I SA/Wa 1371/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-12
NSAnieruchomościWysokawsa
dekret warszawskinieruchomościodszkodowaniegospodarka nieruchomościamiprzejęcie gruntuwładanieskarżącyorgan administracjisąd administracyjny

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą odszkodowania za nieruchomość przejętą na mocy dekretu warszawskiego, uznając, że organy błędnie ustaliły utratę władania gruntem przed 5 kwietnia 1958 r.

Skarżący domagali się odszkodowania za nieruchomość przejętą na mocy dekretu warszawskiego, argumentując, że byli właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania gospodarstwem rolnym po 5 kwietnia 1958 r. Organy administracji odmówiły odszkodowania, uznając, że władanie utracono wcześniej, opierając się na dokumentach dotyczących budowy obiektu publicznego i zdjęciach lotniczych z 1955 r. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że selektywnie dobrany materiał dowodowy nie potwierdzał utraty władania przed wskazanym terminem, a kluczowe dokumenty wskazują na późniejsze przejęcie gruntu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość, która na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszła na własność państwa. Skarżący, następcy prawni byłych właścicieli, domagali się odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje takie odszkodowanie, jeśli pozbawienie faktycznego władania gospodarstwem rolnym nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organy administracji (Prezydent m.st. Warszawy i Wojewoda Mazowiecki) odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że władanie gruntem zostało utracone wcześniej, w związku z przejęciem terenu pod budowę obiektu użyteczności publicznej (pogotowia). Organy opierały się na dokumentach lokalizacyjnych z lat 1950-1958 oraz zdjęciach lotniczych z 1955 r., które miały wskazywać na rozpoczęcie budowy na tym terenie. Skarżący wnieśli skargę do WSA w Warszawie, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania, w tym nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, pominięcie istotnych dokumentów (m.in. dotyczących późniejszego przekazania terenu i wypowiedzenia użytkowania) oraz brak przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Wskazał, że organy oparły swoje rozstrzygnięcie na selektywnym doborze dowodów, pomijając dokumenty świadczące o tym, że faktyczne przejęcie gruntu przez inwestora oraz wypowiedzenie użytkowania przeddekretowym właścicielom nastąpiło dopiero po 5 kwietnia 1958 r. (w grudniu 1958 r. i później). Sąd podkreślił, że budowa obiektu zajęła jedynie niewielką część nieruchomości, a reszta gruntu pozostała we władaniu poprzednich właścicieli do czasu formalnego wypowiedzenia użytkowania. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich dowodów i przeprowadzenie ewentualnych opinii biegłych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli pozbawienie faktycznego władania gospodarstwem rolnym nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie ustaliły datę utraty władania gruntem przez poprzednich właścicieli, opierając się na selektywnym materiale dowodowym. Kluczowe dokumenty, w tym wypowiedzenie użytkowania i faktyczne przejęcie terenu pod inwestycję, wskazują na późniejszą datę niż wymagane 5 kwietnia 1958 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 215 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Pomocnicze

PPSA art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt. 1 lit. c - uchylenie decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

PPSA art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

orzeczenie co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada prawdy obiektywnej, działanie dla dobra społeczeństwa i obywateli.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada przekonywania.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada przekonywania.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

dowód z opinii biegłego.

Ustawa z dnia 15 marca 2022 r. o ustroju m.st. Warszawy art. 20 § 1

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy pominęły istotne dowody, które przeczyły ich tezie o utracie władania przed 5 kwietnia 1958 r. Budowa obiektu publicznego zajęła tylko część nieruchomości, a nie całość. Wypowiedzenie użytkowania gruntu nastąpiło po 5 kwietnia 1958 r. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zbierania i oceny dowodów oraz czynnego udziału strony.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na selektywnym doborze dowodów, wskazująca na utratę władania przed 5 kwietnia 1958 r.

Godne uwagi sformułowania

Stanowisko organów, jak słusznie zwracali uwagę skarżący, oparte jest jednak na rekonstrukcji stanu faktycznego dokonywanej w oparciu o selektywny dobór materiału dowodowego Pominięcie tych dowodów, w procesie rekonstruowania stanu faktycznego sprawy i następnie subsumcja tak ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną ujętą w art. 215 ust. 1 u.g.n., oznacza, że podjęte w takich uwarunkowaniach decyzja [...] oceniane być muszą jako wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Wyrażona w art. 7 k.pa. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.pa. zasada prawdy obiektywnej wyklucza zatem możliwość pominięcia w procesie rekonstruowania stanu faktycznego mających znaczenie i zgromadzonych w sprawie dowodów

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Nina Beczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 215 ust. 1 u.g.n. w kontekście dekretu warszawskiego, zasady postępowania dowodowego w administracji, znaczenie kompletności materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i odszkodowaniami za gospodarstwa rolne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wszechstronne zebranie dowodów, nawet w sprawach dotyczących historycznych przejęć gruntów. Ilustruje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych.

Czy można dostać odszkodowanie za ziemię przejętą dekadę temu? Sąd wyjaśnia kluczową datę.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1371/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Beczek
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art 145 par. 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi H. K., B. D., T. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 22 maja 2023 r. nr 2241/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 18 kwietnia 2018 r. nr 104/SD/2018; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. K., B. D., T. R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] maja 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 , pochodzący z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], stanowiący obecnie część działki ew. nr [...] z obrębu [...], przy ul. [...] w [...].
Decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktyczny i prawnym:
Położona przy ul. [...] w [...] nieruchomość o pow. [...] m2, stanowiąca część dawnego gospodarstwa rolnego, urządzonego na gruncie zapisanym w dawnej tabeli likwidacyjnej wsi [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) dalej: "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) przeszła ona na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się ona własnością Powiatu [...], a obecnie wchodzi w skład działki nr [...] z obrębu [...], której właścicielem, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2022 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. z 2016 r., poz. 1438) jest [...].
W dacie wejścia w życie dekretu właścicielami gospodarstwa rolnego byli R. O., A. O., H. O. i S. R. (spadkobiercy wskazanego w wykazie likwidacyjnym osiedla [...] pierwotnego jego właściciela – M. O.). Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości został rozpoznany negatywnie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa z [...] marca 1957 r., które wyeliminowane zostało ze skutkiem ex tunc w części dotyczącej m.in. działki ew. nr [...]-cz. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] maja 2015 r. Ostatecznie wobec cofnięcia wniosku dekretowego postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu pochodzącej z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], a wchodzącej w skład działki nr [...] umorzone zostało decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z [...] lutego 2023 r. nr [...].
Wnioskiem z [...] września 2015 r. następcy prawni byłych właścicieli gruntu – H. K., T. R. i B. D. wystąpili o ustalenie za tę część gruntu odszkodowania w trybie art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) dalej: "u.g.n.".
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z [...] kwietnia 2018 r., utrzymaną w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] maja 2023 r., odmówił ustalenia na rzecz ww. odszkodowania, oceniając że w niniejszej sprawie nie została spełniona wynikająca z treści art. 215 ust. 1 u.g.n. przesłanka prowadzenia na przedmiotowym gruncie gospodarstwa rolnego przez byłych właścicieli do 5 kwietnia 1958 r. Potwierdzać to miały zgromadzone w aktach dokumenty archiwalne oraz zdjęcia lotnicze z 1955 r. W tym aspekcie organ wskazywał na wynikające z pisma Biura Odbudowy Stolicy z [...] lipca 1950 r. L.dz. [...], przyznanie terenu przy ul. [...] pod użyteczność publiczną, na potrzeby budowy [...]. Do przekazania terenu Wydziałowi [...] Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie w celu budowy ww. obiektu został upoważniony Wydział Polityki Budowlanej, co wynikało z postanowienia Prezydium Rady Narodowej z [...] grudnia 1950 r. L.dz. [...]. Sama lokalizacja [...] zatwierdzona została przez Prezydium [...] października 1950 r. oraz zaakceptowana przez Miejską Komisję Planowania Gospodarczego pismem z [...] grudnia 1950 r. Wojewoda wskazywał ponadto, że na przekazanie w zarząd i użytkowanie Wydziałowi [...] z przeznaczeniem pod budowę gmachu [...] terenu przy ul. [...] wskazuje się w piśmie Wydziału Polityki Budowlanej z [...] grudnia 1950 r. L.dz. [...]. Zauważał także, że [...] września 1956 r. wydane zostało zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] dotyczące lokalizacji [...], którą anulowano poprzednią lokalizację nr [...] z [...] lutego 1953 r. wydaną dla Wydziału [...] na ten sam teren i tę samą inwestycję. Ostateczną zaś decyzją lokalizacyjną przeznaczającą teren przy ul. [...] pod [...] była lokalizacja nr [...] z [...] lutego 1958 r. Wojewoda wskazywał także na prośbę Wydziału [...], sformułowaną w piśmie z [...] marca 1958 r. znak [...], o przekazanie terenu określonego w lokalizacji szczegółowej nr [...], w której podano, że na opisanym terenie prowadzona jest budowa [...].
Te dokumenty w ocenie Wojewody korespondują z sytuacją odfotografowaną na znajdującym się w aktach sprawy zdjęciu lotniczym z roku 1955 r., gdzie wyraźnie widać wznoszony w części frontowej, tj. od ulicy [...], budynek.
W świetle zatem zgromadzonych w aktach dowodów, nie sposób jego zdaniem wyprowadzić konkluzji, że byli właściciele nieruchomości (ich następcy prawni) od dnia wejścia w życie dekretu tj. od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r. na gruncie omawianej nieruchomości hipotecznej osobiście prowadzili gospodarstwo rolne. To zaś uzasadniało odmowę ustalenia za ów grunt odszkodowania.
Na decyzję Wojewody H. K., B. D. i T. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:
1. art. 6, 7, 9, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów odwołania, a w konsekwencji nienależyte i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego z pominięciem części dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, w tym:
a) pisma [...] z [...] kwietnia 1960 r. w którym zwraca się on o pilne przekazanie terenu,
b) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] grudnia 1958 r. o wymówieniu użytkowania terenu przyszkolnego w granicach lokalizacji szkoły,
c) Planu sytuacyjnego części gruntów zap. w Tab. likw. wsi [...] nr [...], części "[...]", części działki oznaczonej "część [...]" z nier. [...] oraz części gruntów zap. w Tab. likw. wsi [...] nr [...] położonych w [...], dzielnicy [...] przy ul. [...] i [...],
d) decyzji z [...] grudnia 1961 r. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie o przekazaniu [...] w użytkowanie nieruchomość położoną przy ul. [...] oznaczoną na szkicu stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] na powiększenie terenu, z których to dokumentów wynika, że nie doszło do pozbawienia faktycznego posiadania gospodarstwa rolnego przed dniem 5 kwietnia 1958 r., zaś brak rozpatrzenia ww. dowodów z dokumentów i oparcie rozstrzygnięcia tylko na części dowodów znajdujących się w aktach sprawy stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło organ do błędnych wniosków.
2. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego fotogrametry w celu opisu znajdujących się w aktach postępowania zdjęć lotniczych, a zarazem oparcie rozstrzygnięcia na przedmiotowych zdjęciach i wywiedzenie z nich wniosków sprzecznych, czy niekorespondujących z częścią materiału dowodowego, że budowa budynku pogotowia odbywała się również na działce skarżących i to przed jej przejęciem - tj. wymówieniem przez organ użytkowania przeddekretowym właścicielom.
3. art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego fotogrametry, który dokonałby opisu zdjęć lotniczych oraz z opinii biegłego geodety w celu wykreślenia gospodarstwa rolnego na zdjęciach lotniczych, w sytuacji gdy organ oparł swoje rozstrzygnięcie na zdjęciach lotniczych, które bez ich dokładnego opisu i naniesienia na nie granic gospodarstwa rolnego nie mogą stanowić dowodu w sprawie, bowiem pracownicy organu nie posiadają wiadomości specjalnych koniecznych do prawidłowego naniesienia granic nieruchomości na zdjęcia lotnicze oraz dokonania opisu odfotografowanych na tych zdjęciach elementów.
4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w tym zwłaszcza nieodniesienie się przez organ do zarzutów odwołania oraz wskazanych tam dokumentów, które nie potwierdzają przyjętej przez organ tezy o niespełnieniu w sprawie przesłanki pozbawienia faktycznego władania gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.
5. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, a przede wszystkim poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przez skarżących przed wydaniem decyzji, tym bardziej, że z korespondencji pomiędzy organem I i II instancji wynika, że materiał dowodowy stanowiący oparcie dla decyzji Wojewody Mazowieckiego był przekazywany mu w innym terminie niż odwołanie, a nadto uzupełniany jeszcze w kwietniu 2023 r., a zatem strona nie mogła zapoznać się z pełnym materiałem dowodowym w dniu [...] marca 2023 r. podczas wizyty w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, a zważywszy, iż Wojewoda rozpoznawał odwołanie przez przeszło 4 lata koniecznym było poinformowanie strony, w trybie art. 10 k.p.a. o jego zakończeniu i zamiarze wydania decyzji, w tym umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego będącego ostatecznie podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
6. art. 215 ust. 1 u.g.n. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka kwalifikująca do przyznania odszkodowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wnieśli o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że dawna nieruchomość zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...] Nr [...], której część o pow. [...] m2 wchodzi w skład obecnej działki ew. nr [...] przy ul. [...] w [...], w dacie wejścia w życie dekretu wchodziła w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością poprzedników prawnych skarżących i tak też była wykorzystywana. Okoliczności te nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach w tym m.in. zaświadczeniu Zarządu Związku [...] z [...] stycznia 1949 r. nr [...].
Istota sporu sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie czy grunt tej nieruchomości wchodząc w skład gospodarstwa rolnego pozostawał we władaniu przeddekretowych właścicieli (ich następców prawnych) do 5 kwietnia 1958 r., gdyż tylko za gospodarstwo, którego władania pozbawieni zostali byli właściciele po tej dacie – jak wynika z przywołanego wyżej art. 215 ust. 1 u.g.n. - możliwe było uzyskanie odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie organy bowiem stanęły na stanowisku – z czym nie zgadzają się skarżący - że takie władanie byli właściciele utracili ok. 1955 r. (na ten rok wskazywał Prezydent m.st. Warszawy) w związku przejęciem nieruchomości pod inwestycję związaną z budową [...], dla której to inwestycji począwszy od 1950 r. były wydawane kolejne zaświadczenia lokalizacyjne, gdzie ostatnie wydane zostało [...] lutego 1958 r. (vide: zaświadczenie lokalizacji szczegółowej nr [...] - k. [...] teczka akt archiwalnych opisana "[...]").
Stanowisko organów, jak słusznie zwracali uwagę skarżący, oparte jest jednak na rekonstrukcji stanu faktycznego dokonywanej w oparciu o selektywny dobór materiału dowodowego, polegający na uwzględnieniu wyłącznie tych, które mogłyby potwierdzać założoną przez nie tezę, przy jednoczesnym pominięciu szeregu dowodów, których analiza prowadzić winna do przeciwnych od przyjętych w kwestionowanej decyzji konkluzji. Uszło przy tym uwadze organów, że sam budynek [...], dla realizacji którego były wydawane wspomniane zaświadczenia lokalizacyjne usytuowany został niemal w całości na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, za którą dochodzone jest odszkodowanie. W obszarze nieruchomości z tabeli likwidacyjnej Wsi [...] nr [...] zlokalizowane były zaś jedynie fragmenty skrzydeł bocznych owego budynku (zajmując łącznie ok [...] m2 jej północno-zachodniej części), co potwierdza treść znajdującego się w aktach archiwalnych Planu sytuacyjnego z [...] sierpnia 1959 r. (k. [...], t. "[...]"), jak również szkic załączony do opinii geodezyjnej z [...] marca 2017 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego A. K. (k. [...] akt administracyjnych). Stąd fakt wzniesienia tego budynku w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych ub. wieku (jako obiekt istniejący wykreślony został w szkicu do zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] września 1956 r. -k. [...] t. "[...]", widocznym jest także na zdjęciu lotniczym z 1955 r. – k. [...] akt administracyjnych) nie jest równoznaczny z przejęciem przez inwestora całego terenu, dla którego wydano ww. zaświadczenie lokalizacyjne, zastąpione następnie zaświadczeniem nr [...] z [...] lutego 1958 r. Wytyczne do lokalizacji nr [...] zakładały zresztą, że "realizacji inwestycji na terenach uprawnych winna nastąpić po dokonaniu zbiorów przez dotychczasowych użytkowników". Godzi się zaś zauważyć, że o przekazanie całości terenu objętego lokalizacją inwestor, tj. Zarząd [...] (a wcześniej Wydział [...], Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie) zabiegał jeszcze pod koniec 1961 r., o czym świadczy skierowane w dniu [...] listopada 1961 r. do urzędniczki Wydziału Gospodarki Terenami wystąpienie, w którym powoływał się on na obietnicę załatwienia "przekazania terenu w ciągu najbliższego tygodnia" (k. [...], t. "[...]"). Prośba ta poprzedzona była wystąpieniem z [...] kwietnia 1960 r. o przekazanie terenu przy ul. [...] objętego lokalizacją nr [...], z uwagi na potrzebę jego ogrodzenia (k. [...], t. "[...]"). Samo natomiast wypowiedzenie użytkowania gruntów objętych ww. lokalizacją – skierowane imiennie do byłych właścicieli gospodarstwa rolnego, za którego część dochodzone jest obecnie odszkodowanie - nastąpiło dopiero w dniu [...] grudnia 1958 r. (k. [...], t. "[...]). Skoro zatem do faktycznego objęcia w posiadanie przez inwestora gruntów poza terenem zabudowanym budynkiem [...] nie doszło jeszcze w 1961 r. (i to mimo wydania [...] marca 1958 r. decyzji o przekazaniu mu tego terenu w zarząd i użytkowanie), a wypowiedzenie użytkowania gruntu w obszarze tej lokalizacji jego przeddekretowym właścicielom nastąpiło dopiero w grudniu 1958 r., nie sposób kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjąć, że pozbawienie ich faktycznego władania tym gruntem, będącym częścią należącego do nich gospodarstwa rolnego, nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. Wówczas wszak takie wypowiedzenie byłoby zbędne.
Pominięcie tych dowodów, w procesie rekonstruowania stanu faktycznego sprawy i następnie subsumcja tak ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną ujętą w art. 215 ust. 1 u.g.n., oznacza, że podjęte w takich uwarunkowaniach decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2018 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego oceniane być muszą jako wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.
Podstawowym wszak obowiązkiem organu administracji publicznej rozpoznającego i rozstrzygającego daną sprawę jest dążenie do ustalenia istnych w niej elementów stanu faktycznego zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Jak stanowi bowiem art. 7 k.p.a. stoją one na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są przy tym w myśl art. 77 § 1 k.p.a. obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego – jak stanowi art. 80 k.pa. - oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona. Wyrażona w art. 7 k.pa. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.pa. zasada prawdy obiektywnej wyklucza zatem możliwość pominięcia w procesie rekonstruowania stanu faktycznego mających znaczenie i zgromadzonych w sprawie dowodów, co oczywiście nie oznacza, że każdy z nich musi być uznany za wiarygodny. Czym innym jest jednak ocena konkretnego dowodu (jego wiarygodności), a czym innym zignorowanie – jak miało to miejsce w sprawie - jego istnienia. Obowiązek zaś rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z przyjętą w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ta natomiast, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki (vide: przywoływany w uzasadnieniu skargi wyrok NSA z 23 lutego 2018 r. II OSK 1903/17, lex nr 2458235). Jako dowolne należy zatem traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - nie w pełni rozpatrzonym. Zasadnym w tym stanie rzeczy jest zarzut naruszenia ww. przepisów postępowania, które to naruszenie nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło bowiem do nieuzasadnionego i pozostającego w sprzeczności z obrazem stanu faktycznego wyłaniającym się ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wniosku o niespełnieniu w odniesieniu do całego gruntu, pochodzącego z nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], wchodzącego w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], przesłanek do ustalenia na rzecz następców prawnych jej dawnych właścicieli odszkodowania w trybie art. 215 ust. 1 u.g.n.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz.265).
Rozpoznając ponownie sprawę, zważywszy na zajęcia przed 5 kwietnia 1958 r. części nieruchomości pochodzącej z tabeli likwidacyjnej Wsi [...] nr [...] budynkiem [...], co wykluczało władnie nim przez dawnych właścicieli, organ uzupełnieni materiał dowodowy o opinię geodezyjną określającą precyzyjnie obszar owego zajęcia. Mając z kolei na względzie spełnienie przesłanek z art. 215 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do pozostałej części tej nieruchomości zleci sporządzenie opinii o jej wartości i podejmie stosowne rozstrzygniecie, które uzasadni w sposób respektujący dyrektywy wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI