I SA/Wa 1370/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-01-27
NSAnieruchomościŚredniawsa
dekret warszawskinieruchomościodszkodowaniegospodarka nieruchomościamibudownictwo jednorodzinnebudynek wielolokalowyWSA Warszawaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu warszawskiego, uznając, że grunt był zabudowany budynkiem wielolokalowym, co wyklucza zastosowanie przepisów o odszkodowaniu za działkę przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne.

Skarżący domagali się odszkodowania za część nieruchomości przejętej dekretem warszawskim. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania, argumentując, że grunt był zabudowany budynkiem wielolokalowym, a nie przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, co wyklucza zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny zgodził się z tą interpretacją, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi Z. W. i K. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą ustalenia odszkodowania za część nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie, przejętej na podstawie dekretu warszawskiego z 1945 r. Skarżący domagali się odszkodowania za działkę, która ich zdaniem mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i zostali pozbawieni możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania odszkodowania, wskazując, że nieruchomość była zabudowana budynkiem wielolokalowym (czynszówką), a nie domem jednorodzinnym, co wyklucza zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym księga meldunkowa, zdjęcia lotnicze z 1955 r. oraz operaty szacunkowe, jednoznacznie potwierdza, że na nieruchomości znajdował się budynek wielolokalowy, a nie jednorodzinny. W związku z tym, że nie została spełniona przesłanka przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, sąd oddalił skargę jako niezasadną, podzielając stanowisko organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przysługuje, jeśli grunt był zabudowany budynkiem wielolokalowym, ponieważ nie jest spełniona przesłanka przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na zabudowę nieruchomości budynkiem wielolokalowym (czynszówką) w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego. Taki stan faktyczny wyklucza możliwość zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n., który dotyczy działek przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis stosuje się odpowiednio do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd uznał, że warunek przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne nie został spełniony, gdyż nieruchomość była zabudowana budynkiem wielolokalowym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

dekret warszawski art. 7

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § ust. 2

Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy art. 36 § ust. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 215 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość była zabudowana budynkiem wielolokalowym, co wyklucza zastosowanie art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczącego działek przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. przez odmowę odszkodowania mimo wcześniejszych zleceń operatów. Zarzut błędnej wykładni art. 215 ust. 2 u.g.n. w świetle orzecznictwa z lat 2005-2015. Zarzut przedwczesnego ustalenia charakteru budynku jako niejednorodzinnego. Zarzut błędnej wykładni art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie daty pozbawienia władania nieruchomością.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy stała się własnością Skarbu Państwa nie został złożony przez jej dawnych właścicieli wniosek w trybie art. 7 dekretu prawo własności budynku znajdującego się na nieruchomości przeszło na Skarb Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. budynek nie miał charakteru domu jednorodzinnego, lecz był budynkiem o charakterze wielorodzinnym nie można stwierdzić charakteru jednorodzinnego domu nie została spełniona jedna z przesłanek wymaganych do ustalenia odszkodowania nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za grunt tej nieruchomości jako zabudowany nie została spełniona przesłanka gruntu niezabudowanego przewidzianego w art. 215 ust. 2 u.g.n. nie została spełniona jedna z przesłanek ustalenia odszkodowania określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n.

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Magdalena Durzyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście nieruchomości przejętych na podstawie dekretu warszawskiego, zwłaszcza w kwestii charakteru zabudowy (jednorodzinna vs. wielolokalowa) jako przesłanki do przyznania odszkodowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych nieruchomości wywłaszczonych na innych podstawach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i reprywatyzacji, ponieważ dotyczy złożonej interpretacji przepisów dotyczących odszkodowań za grunty przejęte w specyficznym okresie historycznym.

Dekret Warszawski: Kiedy budynek wielolokalowy blokuje odszkodowanie za grunt?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1370/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 2195/22 - Wyrok NSA z 2024-03-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art 215 ust 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. i K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki decyzją nr 1356/2020 z 4 maja 2021 r. - po rozpatrzeniu odwołania Z. W. i K. W. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 5 marca 2021 r., nr 64/SD/2021, w przedmiocie odmowy przyznania Z. W. odszkodowania za nieruchomość [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Nieruchomość położona w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "Nieruchomość [...]" , rej. hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret/dekret warszawski.
Zgodnie z art. 1 dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.
Część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej obejmująca działkę nr [...] z obrębu [...] do dnia dzisiejszego stanowi własność Skarbu Państwa.
Natomiast część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej obejmująca część działki nr [...] z obrębu [...] stanowi obecnie współwłasność Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w [...] oraz osób fizycznych.
Pozostały obszar przedmiotowej nieruchomości hipotecznej obejmujący części działek nr [...] z obrębu [...], z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy Gminy [...] - co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] października 1996 r. w odniesieniu do działek nr [...] (obecnie działka nr [...]) w obrębie [...], zaś decyzją nr [...] z 22 października 1996 r. w odniesieniu do działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) w obrębie [...].
Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 1994 r., nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości w ww. zakresie stał się własnością Gminy [...]. Obecnie zaś - na mocy art. 20 ust. 1 ww. ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy - ww. część gruntu przedmiotowej nieruchomości stanowi własność m.st. Warszawy.
Potwierdza to opracowanie geodezyjne sporządzone w dniu 27 listopada 2013 r. w przedmiocie rozliczenia powierzchni nieruchomości hipotecznej nr [...] wykonane przez geodetę uprawnionego na podstawie operatu ewidencji gruntów obrębu [...] mapy KEM: [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] czerwca 2012 r., L.dz. [...], tytuł własności nieruchomości warszawskiej oznaczonej hipotecznie jako "Nieruchomość [...]", rej. hip. [...], zapisany był na imię R. W. na mocy aktu zdziałanego [...] maja 1918 r., zatwierdzonego orzeczeniem z [...] maja 1918 r.
Do gruntu przedmiotowej nieruchomości nie został złożony przez jej dawnych właścicieli wniosek w trybie art. 7 dekretu.
Następnie wnioskiem z 8 listopada 2011 r. Z. W. wystąpił o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...].
Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent m.st. Warszawy ostateczną decyzją nr 437/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 obejmującej część działek nr [...] (obecnie działka nr [...]), nr [...] (obecnie działka nr [...]) z obrębu [...], stanowiących własność m.st. Warszawy i przyznał je na rzecz Z. W. i K. W..
Zaś decyzją nr 64/SD/2021 z 15 marca 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy
ul. [...], ozn. hip. "Nieruchomość [...]", rej. hip. [...] w zakresie obejmującym część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o przyznanie odszkodowania złożył jedynie Z. W.. Z uwagi na powyższe oraz ze względu na stricte wnioskowy i podzielny charakter roszczenia odszkodowawczego wynikający z art. 215 u.g.n. jako roszczenia pieniężnego - rozstrzygnął on przedmiotową sprawę wyłącznie w zakresie dotyczącym roszczeń zgłoszonych przez Z. W..
Następnie stwierdził, iż kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem warszawskim reguluje art. 215 u.g.n. Z treści jego ust. 2 wynika, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za działkę, która przed dniem wejścia w życie ww. dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Zatem z regulacji tej ewidentnie wynika, że możliwość skorzystania z uprawnienia do odszkodowania za działkę - o którym mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. - dotyczy tylko działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego tj. w dniu 26 listopada1945 r., jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W związku z tym wniosek Z. W. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie mógł zostać uwzględniony - z uwagi na fakt, iż prawo własności budynku znajdującego się na nieruchomości przeszło na Skarb Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. (wobec nie złożenia przez byłego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu), a budynek nie miał charakteru domu jednorodzinnego, lecz był budynkiem o charakterze wielorodzinnym, co potwierdza treść uwierzytelnionej kopii księgi meldunkowej prowadzonej dla budynku o adresie ul. [...]. Ponadto fakt kwaterowania lokatorów w budynku usytuowanym na przedmiotowej nieruchomości przez władzę państwową bez wątpienia mieści się w pojęciu pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością.
Podsumowując Prezydent stwierdził, iż z powyższego wynika, że regulacja powołanego przepisu, w części jakiej dotyczy odszkodowania za działkę, w ogóle nie ma zastosowania do przedmiotowej nieruchomości.
Z. W. oraz K. W. wnieśli odwołania od ww. decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 15 marca 2021 r.
Prezydent m. st. Warszawy przekazał ww. odwołania Wojewodzie Mazowieckiemu wraz z wnioskiem o rozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr 437/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r., którą Prezydent m.st. Warszawy ustalił odszkodowanie w wysokości [...]zł.
W związku z tym Wojewoda zaznaczył, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia są odwołania Z. W. oraz K. W. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 64/SD/2021 z 15 marca 2021 r., zaś procedowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 437/GK/DW/2015 z 27 sierpnie 2015 r. będzie przedmiotem odrębnego postępowania.
Następnie zaś rozpatrzył odwołania i decyzją nr 1356/2021 z 4 maja 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990), dalej jako u.g.n., wynika, iż odszkodowanie za grunt przejęty na podstawie przepisów dekretu warszawskiego przysługuje dawnemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym, jeżeli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Podniósł, że w zaskarżonej decyzji nr 64/SD/2021 z 15 marca 2021 r. organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość
w zakresie obejmującym część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 -
z uwagi na niemożność zastosowania do niej przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n., jako do gruntu zabudowanego w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego.
W ocenie Wojewody, o fakcie zabudowania dawnej nieruchomości hip. "Nieruchomość [...]", rej. hip. [...] świadczy dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy organu I instancji - pochodząca z Archiwum Państwowego w [...] Wieloosobowego Stanowiska ds. działalności Archiwalnej w [...] oraz z uwierzytelnionej kopii książki meldunkowej budynku o adresie
ul. [...].
Jej treść wskazuje, że przed wejściem w życie dekretu warszawskiego grunt przedmiotowej nieruchomości był zabudowany budynkiem mieszkalnym wielolokalowym. Z treści tego dokumentu wprost wynika, iż w budynku o adresie ul. [...] w latach 1934, 1945, 1946, 1947 byli meldowani w poszczególnych lokalach kolejni lokatorzy przez Wydział Kwaterunkowy Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. Z kolei, co znamienne dla ustalenia charakteru budynku, w latach 1945 i 1946 miał tam siedzibę również zakład fryzjerski - lokal nr [...], właściciel – P. O., zamieszkały w [...], przy ul. [...] oraz sklep spożywczy - lokal nr [...], właściciel – H. K., zamieszkały w [...] przy ul. [...].
Wojewoda dodał, że ze zdjęcia lotniczego wykonanego w 1955 r. dla rejonu przedmiotowej nieruchomości uzyskanego z Wojskowego Biura Historycznego wynika, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości hipotecznej w chwili wykonywania zdjęcia znajdowały się ruiny budynku przedwojennego, a teren wokół tych ruin był niezagospodarowany.
Wskazał również, że z opisu stanu zabudowania przedmiotowej nieruchomości hipotecznej, zawartego w operacie szacunkowym dotyczącym określenia wartości nieruchomości stanowiącej część dawnej nieruchomości hip. "Nieruchomość [...]"[...], położonej przy ul. [...] z 27 listopada 2019 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego M. D., sporządzonego na zlecenie organu I instancji wynika, że: "przedmiotowa nieruchomość według stanu z 1945 r. usytuowana była bezpośrednio przy ul. [...], wówczas jednopasmowej, róg ul. [...] i była zabudowana dwoma budynkami mieszkalnymi 4 i 2 kondygnacyjnymi. W bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości była zabudowa mieszkaniowa kilkukondygnacyjna. (...). Rok 1944 r. przyniósł ogromne zniszczenia w zabudowie ulicy. [...] i całe tzw. [...] stały się miejscem bardzo zaciekłych walk. W dniach powstania spłonęła zabudowa północnego odcinka ulicy (...). Po 1946 r. niemal wszystkie budynki rozebrano m.in. zabytkowe rogatki [...] przy skrzyżowaniu z obecną ul. [...], pochodzące z około 1820 r. Przedmiotowa nieruchomość hipoteczna przed 1939 r. zabudowana była budynkiem 4 kondygnacyjnym murowanym mieszkalnym usytuowanym od stron ul. [...] i 2 kondygnacyjnym od strony ul. [...]".
Z karty inwentaryzacyjnej z 1945 r. pochodzącej z Archiwum Państwowego w [...] wynika, że: "Na 3 i 4 kondygnacji, nad sklepem są spękane sklepienia okien... należy podstemplować spękania sklepień nad oknami 4 i 3 kondygnacji (nad sklepem po lewej stronie bramy)", budynek był opisany jako "doszczętnie spalony, do rozbiórki". Dalej określono zalecenia co do losów budynku jako: "Należy natychmiast podstemplować sklepienie lub rozebrać. W następnej kolejności usunąć ścianki działowe z nad sklepienia z prawej strony bramy. Zburzyć ścianę szczytową 2 kondygnacyjnego budynku od strony ulicy [...]" (karta lustracji [...] z [...] sierpnia 1945 r.).
Wojewoda wskazał także, że treść karty lustracji nieruchomości z 2 października 1946 r. świadczy o tym, że w budynku na posesji przy ul. [...] (narożnik
ul. [...]) zamieszkiwało 5 mieszańców, choć, jak wynika z rubryki "opis zagrożeń" - budynek zagraża bezpieczeństwu publicznemu, a w rubryce kategorii zniszczeń podano stopień VI.
Zatem pomimo ustalenia zaawansowanego stopnia zniszczeń budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości istniały one na gruncie w 1945 r.
W związku z tym Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił okoliczności zabudowania przedmiotowej nieruchomości ww. budynkiem wielorodzinnym - zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
W jego ocenie, zebrane i omówione wyżej dowody świadczą jednoznacznie, że nie można stwierdzić charakteru jednorodzinnego domu przy ul. [...]. Zatem oznacza to, iż nie została spełniona jedna z przesłanek wymaganych do ustalenia odszkodowania za budynek posadowiony przy ul. [...].
Wobec powyższego brak jest konieczności dokonania ustaleń w jakiej dacie (przed czy po dniu 5 kwietnia 1958 r.) budynek ten przeszedł na własność Skarbu Państwa.
Wojewoda zauważył, że skoro wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu nie został złożony przez byłego właściciela nieruchomości, to zarówno grunt, jak i budynek o adresie ul. [...], przeszły na własność gminy m.st. Warszawy z upływem 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 13 kwietnia 1950 r.
W dalszej część uzasadnienia - w zakresie odszkodowania za grunt zabudowany, położony przy ul. [...] - Wojewoda wskazał, że skoro prawidłowo organ I instancji ustalił, że grunt nieruchomości przy ul. [...] był zabudowany w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego, to nie przysługuje za ten grunt odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Zauważył, że kwestia prawidłowego sposobu wykładni art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie dopuszczalności ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości zabudowanej na przestrzeni lat kształtowała się odmiennie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ostatnim okresie podejście judykatury do omawianego zagadnienia uległo zmianie. W tym zakresie przywołał wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1011/17 oraz wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 3326/18.
Następnie zaś uznał - przyjmując aktualny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie wykładni art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie możliwości ustalenia odszkodowania za działkę zabudowaną - że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nieruchomości przy ul. [...] w [...], wskazującego, iż w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego, na nieruchomości posadowiony był budynek - w ogóle nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za grunt tej nieruchomości jako zabudowany.
Podsumowując Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu - z uwagi na niespełnienie przesłanki gruntu niezabudowanego przewidzianego w art. 215 ust. 2 u.g.n.
Na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. W. i K. W., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów) przez odmowę odszkodowania za przedmiotową drugą część działki dekretowej, mimo wcześniejszego dwukrotnego zlecenia przez organ I instancji w latach 2015 i 2019 sporządzania operatów szacunkowych działki dla celów odszkodowania,
2) naruszenie art. 215 ust. 2 u.g.n. przez jego błędną wykładnię contra legem, w świetle której, wbrew utrwalonemu orzecznictwu sadów z lat 2005 - 2015, odszkodowanie należy się tylko za niezabudowaną działkę dekretową,
3) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez przedwczesne ustalenie, że ruiny budynku znajdujące się na przedmiotowej części dawnej działki w dniu wejścia w życie dekretu z 1945 r. były budynkiem w rozumieniu art. 5 w zw. z art. 6 ust. 2 i art. 8 dekretu, w szczególności budynkiem innym niż jednorodzinny, bez uprzedniego ustalenia, czy władza budowlana wydała orzeczenie o naprawie lub rozbiórce zniszczonego "budynku",
4) naruszenie art. 215 ust. 2 u.g.n. przez jego błędną wykładnię, w świetle której, wbrew utrwalonemu orzecznictwu sądów, pozbawienie byłego właściciela faktycznej możliwości władania działką mogło nastąpić w latach 1945 - 1947 na skutek kwaterowania przez Zarząd Miasta lokatorów w niektórych lokalach ruin budynku, a nie dopiero z chwilą zajęcia działki pod nową inwestycję budowlaną w 1970 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według przepisów obowiązujących oraz zawiadomienie skarżących o ewentualnym skierowaniu skargi do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismami z 24 i 25 stycznia 2022 r. skarżący uzupełnili uzasadnienie skargi o dodatkową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu
I instancji, odpowiadają prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 15 marca 2021 r. odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...],
przy ul. [...], ozn. hip. "Nieruchomość [...]", rej. hip. [...] w zakresie obejmującym część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.
Podstawę prawną w sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej jak u.g.n.
Zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n. przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może nastąpić bez kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie
w odniesieniu do przejętej działki gruntu, którymi to przesłankami są: przeznaczenie działki gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzedniego jej właściciela bądź jego następców prawnych władania tą działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że dawny właściciel nieruchomości nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. W konsekwencji, zarówno grunt, jak i budynek posadowiony na gruncie przy ul. [...], przeszły na własność gminy m.st. Warszawy z upływem 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z 13 kwietnia 1950 r.
Należy również stwierdzić, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, iż grunt przedmiotowej nieruchomości zabudowany był budynkiem wielorodzinnym.
Okoliczność tę potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z treści uwierzytelnionej kopii księgi meldunkowej prowadzonej dla budynku przy
ul. [...] ewidentnie wynika, że grunt przedmiotowej nieruchomości zabudowany był wielolokalowym budynkiem mieszkalnym. Ponadto wynika też, iż w budynku tym w latach 1934, 1945, 1946 i 1947 Wydział Kwaterunkowy Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie meldował w poszczególnych lokalach kolejnych lokatorów. Przy tym w budynku tym w latach 1945 i 1946 siedzibę miał także zakład fryzjerski (lokal nr [...]) oraz sklep spożywczy (lokal nr [...]).
Okoliczność zabudowy gruntu budynkiem wielorodzinnym znajduje również potwierdzenie w sporządzonym na zlecenie organu I instancji operacie szacunkowym
z dnia 27 listopada 2019 r. przez rzeczoznawcę majątkowego - mgr inż. M. D. W operacie tym (str. 10) rzeczoznawca wskazał, że przedmiotowa nieruchomość hipoteczna przed 1939 r. zabudowana była budynkiem 4 kondygnacyjnym murowanym mieszkalnym usytuowanym od strony ul. [...] i 2 kondygnacyjnym od strony ul. [...]. Wg karty inwentaryzacyjnej z 1945 r. pochodzącej z Archiwum Państwowego w [...]: "Na 3 i 4 kondygnacji, nad sklepem są spękane sklepienia okien... należy podstemplować spękania sklepień nad oknami 4 i 3 kondygnacji (nad sklepem po lewej stronie bramy)", budynek był opisany jako "doszczętnie spalony, do rozbiórki",..."Należy natychmiast podstemplować sklepienie lub rozebrać. W następnej kolejności usunąć ścianki działowe z nad sklepienia z prawej strony bramy. Zburzyć ścianę szczytową 2 kondygnacyjnego budynku od strony ulicy [...]".
Wszystkie te okoliczności dowodzą, że grunt przedmiotowej nieruchomości zabudowany był wielolokalowym budynkiem mieszkalnym (czynszówką), którego istnienie wykluczało zabudowę jednorodzinną.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy ewidentnie wskazuje, że nie można stwierdzić jednorodzinnego charakteru domu przy ul. [...].
Przy czym należy wskazać, że normę prawną zawartą w art. 215 ust. 2 u.g.n. trzeba przenieść na ustalony stan faktyczny tej sprawy, z którego jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy grunt zabudowany był budynkiem mieszkalnym wielolokalowym (czynszówką). Wobec tego art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może mieć zastosowania - ponieważ stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje dyspozycji normy prawnej zawartej w tym przepisie.
Zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy obu instancji w wystarczający sposób wykazały, że przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego grunt przedmiotowej nieruchomości nie był przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, albowiem zabudowany był wielolokalowym budynkiem mieszkalnym (czynszówką) - co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Z uwagi na stwierdzenie, że nie została spełniona jedna z przesłanek ustalenia odszkodowania określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n., bezprzedmiotowa jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie spełnienia pozostałych warunków ustalenia odszkodowania wynikających z powołanego przepisu.
Podsumowując, Sąd uznał, że organy obu instancji wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły sprawę oraz wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu, uzasadniając swoje stanowisko w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. - uzyskując całkowitą aprobatę Sądu.
W warunkach rozpoznawanej sprawy zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku, albowiem zasadnie organy obu instancji odmówiły ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI