I SA/Wa 1367/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił orzeczenie SKO o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu drogowego, wskazując na błędy proceduralne i konieczność merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Sąd uznał, że Kolegium błędnie umorzyło postępowanie, nie badając merytorycznie charakteru gruntu (drogi dojazdowej) i nie ustalając, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom. Sąd podkreślił, że błędne pouczenie o środkach zaskarżenia nie może szkodzić stronie, a sprawa wymaga ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 maja 2020 r., które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej. Sąd wskazał, że Kolegium naruszyło przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, błędnie pouczając o środkach zaskarżenia i przedwcześnie umarzając postępowanie. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy sporna nieruchomość, będąca drogą dojazdową, podlegała przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania na podstawie art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami było możliwe tylko w sytuacji, gdy wypowiedzenie dotychczasowej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. W tej sprawie Kolegium nie ustaliło tej okoliczności, ani nie zbadało charakteru prawnego nieruchomości jako drogi dojazdowej. Sąd uznał również, że skarżący, Miasto [...], prawidłowo wniósł skargę po uzyskaniu informacji o niewłaściwości sądu powszechnego do rozpoznania sprzeciwu, powołując się na art. 58 § 4 p.p.s.a. i art. 112 K.p.a. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ, który ma dokonać dokładnych ustaleń faktycznych i prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zostały spełnione obie przesłanki warunkujące umorzenie: wszczęcie postępowania po 5 października 2018 r. i niedoręczenie wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r. Dodatkowo, organ musi zbadać charakter prawny nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Kolegium przedwcześnie umorzyło postępowanie, nie badając charakteru prawnego nieruchomości (drogi dojazdowej) oraz nie ustalając, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. Spełnienie tylko jednej z przesłanek umorzenia nie jest wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
ustawa zmieniająca art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej jest możliwe tylko wtedy, gdy postępowanie zostało wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostało zakończone do 13 lutego 2019 r. ORAZ wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. Spełnienie tylko jednej przesłanki nie jest wystarczające.
ustawa przekształceniowa art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe rozumie się nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi lub grunty funkcjonalnie z nimi związane, np. drogi dojazdowe, pod warunkiem tożsamości podmiotowej.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie może odrzucić skargi, jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
K.p.a. art. 107 § § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia.
K.p.a. art. 112
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Błędne pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 80 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 79 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej poprzez niewłaściwe zastosowanie. Błędne pouczenie o środkach zaskarżenia (art. 112 K.p.a.). Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego (charakter nieruchomości, doręczenie wypowiedzeń).
Godne uwagi sformułowania
Błędne pouczenie w orzeczeniu (w decyzji) co do prawa odwołania (...) nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała (art. 112 K.p.a.). Sąd nie może odrzucić skargi, jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy (art. 58 § 4 p.p.s.a.). Dla przyjęcia, że nieruchomość drogowa podlega przekształceniu, istotny jest nie tylko związek funkcjonalny, ale również istnienie tożsamości podmiotowej.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Anna Milicka-Stojek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, w szczególności w odniesieniu do dróg dojazdowych oraz zasad umarzania postępowań aktualizacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniem użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe i aktualizacją opłat, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza w kontekście nieruchomości drogowych, co ma szerokie implikacje dla właścicieli i zarządców nieruchomości.
“Droga dojazdowa a przekształcenie użytkowania wieczystego: WSA uchyla umorzenie postępowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1367/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-01-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/ Bożena Marciniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone orzeczenie Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 270 art. 4 ust. 2 Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uchyla zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") orzeczeniem z 25 maja 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca", umorzyło postępowanie z wniosku M. J. (dalej jako "uczestniczk") o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału 0,163700 w nieruchomości gruntowej położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. 522 m2 jest nieuzasadniona. Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent [...] (dalej jako "Prezydent") pismem z 16 listopada 2018 r. nr [...] wypowiedział uczestnikowi, ze skutkiem na 31 grudnia 2018 r., wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, ustalając od 1 stycznia 2019 r. nową wysokość opłaty rocznej. Wypowiedzenie to doręczono uczestnikowi w dniu 30 listopada 2018 r. Uczestnik w dniu 17 grudnia 2018 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wystąpił z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu jest nieuzasadniona. Zarzucił Prezydentowi nieprawidłowe ustalenie wartości nieruchomości. Kolegium orzeczeniem z 25 maja 2020 r., po rozpoznaniu powyższego wniosku, umorzyło postępowanie w sprawie podwyższenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r. poz. 139), powoływanej dalej jako "ustawa przekształceniowa", z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, jak też grunty, o których mowa powyżej, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej, z dniem wejścia w życie tej ustawy umarza się postępowania, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Wobec powyższego postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, jako wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej podlega umorzeniu, a strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe orzeczenie Miasto [...] (dalej jako "skarżący") wniosło o jego uchylenie, zarzucając Kolegium naruszenie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy w sytuacji, gdy sporna nieruchomość, jako nieruchomość drogowa nie podlegała przekształceniu. Tym samym dla dalszego bytu postępowania okoliczność skutecznego doręczania wypowiedzeń pozostałym współużytkownikom wieczystym danej nieruchomości jest bez znaczenia, a postępowanie powinno się zakończyć merytorycznym orzeczeniem. Do skargi załączono wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którym wskazano, że zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonym orzeczeniu skarżący wystąpił ze sprzeciwem do sądu powszechnego. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] postanowieniem z 16 listopada 2022 r. sygn. akt [...] odrzucił jednak ww. sprzeciwu. Następnie Sąd Okręgowy [...] postanowieniem z 23 marca 2023 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie na powyższe postanowienie uznając sprzeciw za niedopuszczalny, bowiem sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych. W chwili otrzymania postanowienia Sądu Okręgowego, tj. w dniu 10 maja 2023 r. skarżący uzyskał wiedzę, że nie ma dalszej możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd nie może odrzucić skargi, jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Ponadto zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia i aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego przebiega w dwóch etapach: w pierwszym, postępowanie prowadzone jest przed samorządowym kolegium odwoławczym i dotyczy badania zasadności wysokości opłaty rocznej, w drugim zaś (jeśli do niego dojdzie) - toczy się przed sądem powszechnym, w drodze procesu cywilnego. Do przeniesienia kompetencji na sąd powszechny dochodzi na skutek wniesienia sprzeciwu. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", sprzeciw wnosi się od orzeczenia kolegium. Jednakże Kolegium nie dostrzegło, że w tej sprawie przedmiotem sporu nie jest zasadność aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, ale dopuszczalność jego rozpoznania ze względu na materialnoprawną regulację art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej. Dopiero rozstrzygnięcie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej i umorzenia postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, otworzy drogę do wydania przez Kolegium orzeczenia na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., a następczo do zgłoszenia sprzeciwu i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Artykuł 80 ust. 1 u.g.n. i uregulowania zawarte w ustawie zmieniającej nie przewidują, aby od orzeczenia wydanego w trybie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej służył sprzeciw do sądu powszechnego, służy on bowiem jedynie od orzeczeń, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.g.n. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 164/22, https://cbois.nsa.gov.pl). Kolegium w niniejszej sprawie naruszyło więc art. 107 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia, tj. sprzeciwie do sądu powszechnego w sytuacji, w której od decyzji (orzeczenia) o umorzeniu postępowania, jako rozstrzygnięcia o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia. Błędne pouczenie w orzeczeniu (w decyzji) co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała (art. 112 K.p.a.). Skarżący zastosował się do zawartego w zaskarżonym orzeczeniu Kolegium błędnego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego. Wobec tego Sąd orzekający przyjął do rozpoznania wniesioną skargę uwzględniając - w zakresie terminu do jej wniesienia - że została ona złożona niezwłocznie po doręczeniu skarżącemu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 23 marca 2023 r. sygn. akt [...] oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z 16 listopada 2022 r. sygn. akt [...] o odrzuceniu sprzeciwu. Postanowienie to skarżący odebrał w dniu 10 maja 2023 r., zaś w dniu 11 maja 2023 r. wystąpił ze skargą do tutejszego Sądu na orzeczenie Kolegium, załączając do niej wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W konsekwencji, mając na uwadze treść art. 58 § 4 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniesioną skargę za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznego jej rozpoznania, Sąd uznał, że skarga podlegała uwzględnieniu. W kontrolowanej sprawie zasadniczą istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organ prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę która stanowi drogę dojazdową do domów jednorodzinnych, tj. ul. [...]. Punkt wyjścia do rozważań w tym zakresie stanowi art. 1 ustawy przekształceniowej, w myśl którego z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów (ust. 1). Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych (ust. 2). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 92/20 (LEX nr 3581399) przy dokonywaniu wykładni art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej, należy wziąć pod uwagę cel rozważanej ustawy i opowiedzieć się za funkcjonalnym rozumieniem pojęcia nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. Tak rozumianą nieruchomością jest wobec tego nie tylko grunt zabudowany mieszkaniowo i wyodrębniony poprzez założenie księgi wieczystej, ale może być również grunt niezabudowany mieszkaniowo i posiadający urządzoną księgę wieczystą, jeżeli jest on funkcjonalnie związany z gruntem zabudowanym mieszkaniowo. Przekształceniu może więc podlegać również nieruchomość, która ma urządzoną księgę wieczystą, nie jest zabudowana budynkami mieszkalnymi, ale umożliwia korzystanie z budynków mieszkalnych, stanowiąc np. drogę dojazdową tych budynków, która ma charakter drogi wewnętrznej. Należy przy tym zaznaczyć, że dla przyjęcia tego stanowiska istotny jest nie tylko związek funkcjonalny istniejący pomiędzy nieruchomością stanowiącą drogę wewnętrzną a nieruchomością zabudowaną budynkami mieszkalnymi, który umożliwia dojazd a tym samym prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych, ale również istnienie tożsamości podmiotowej pomiędzy tymi nieruchomościami, czyli prawo użytkowania wieczystego obu nieruchomości przysługuje tym samym podmiotom. W konsekwencji w sprawie konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie przez Kolegium, czy ul. [...] stanowi drogę dojazdową i czy istnieje związek funkcjonalny pomiędzy nieruchomością stanowiącą ww. drogę wewnętrzną a nieruchomością zabudowaną budynkami mieszkalnymi, który umożliwia dojazd a tym samym prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych, jak i ustalenie istnienia tożsamości podmiotowej pomiędzy tymi nieruchomościami, tj. czy prawo użytkowania wieczystego obu nieruchomości przysługuje tym samym podmiotom. Takich natomiast ustaleń w sprawie zabrakło. Jeśli powyższe ustalenia doprowadzą do przekonania, że objęta postępowaniem działka spełnia przesłanki z art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej, to możliwe będzie przejście do zbadania, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 4 ustawy zmieniającej. W tym natomiast zakresie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 4 ustawy zmieniającej, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się (ust. 2). Mając na uwadze treść powyższego przepisu, Kolegium zaskarżonym orzeczeniem umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu (zainicjowane wnioskiem użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości), wskazując, że postępowanie zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, a nadto uznało, że strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej. Zwrócić jednak należy uwagę, że art. 4 ustawy zmieniającej wskazuje na dwie przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej, które powinny być spełnione łącznie, tj.: - postępowanie winno być wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do daty wejścia w życie ustawy tj. do 13 lutego 2019 r.; - wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. Inaczej mówiąc, z brzmienia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej wynika, że Kolegium miało obowiązek umorzyć tylko te postępowania, które zostały wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostały zakończone do 13 lutego 2019 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, która w art. 2 zmieniła ustawę przekształceniową), w sytuacji gdy wypowiedzenia dotychczasowej opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. Jeżeli więc wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (opłata dotychczasowa). Natomiast jeśli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej, a prawidłowość dokonanego wypowiedzenia takiej opłaty podlega skontrolowaniu przez Kolegium w trybie art. 79-80 u.g.n., a następnie przed sądem powszechnym, jeżeli użytkownik wieczysty złoży sprzeciw od orzeczenia Kolegium wydanego w tym przedmiocie. Z akt sprawy wynika natomiast, jak już wskazano powyżej, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po 5 października 2018 r. (wypowiedzenia opłaty rocznej dokonano pismem z 16 listopada 2018 r., zaś w dniu 17 grudnia 2018 r. wystąpiono z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu jest nieuzasadniona). Bezsporne jest także, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do 13 lutego 2019 r. postępowanie to nie zostało zakończone. Została zatem spełniona pierwsza z przesłanek art. 4 ustawy zmieniającej. Jednak spełnienie tylko tej przesłanki nie uprawniało organu do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem uczestnika. Organ bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w żaden sposób nie odniósł się do drugiej z przesłanek i nie ustalił, czy została ona spełniona, tj. czy wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości. Tymczasem z akt sprawy oraz z treści tego orzeczenia można wywieść, że przedmiotowa nieruchomość stanowi przedmiot współużytkowania kilku podmiotów. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób zaś skontrolować, w jaki sposób organ ustalił, że wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r., a w związku z tym, że obowiązuje opłata dotychczasowa. Jeszcze raz natomiast podkreślić trzeba, że w art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej mowa jest o tym, że tylko skutkiem wypowiedzenia dokonanego po 5 października 2018 r. w stosunku nie do wszystkich współużytkowników wieczystych przed 1 stycznia 2019 r. jest pozostawienie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i w takiej sytuacji postępowanie umarza się. Ustawodawca przesądzając o warunkach uzasadniających umorzenie jasno bowiem skonkretyzował ww. warunki. Nie można zatem przyjąć, że spełnienie tylko jednego z tych warunków jest wystarczające do umorzenia postępowania. W sytuacji bowiem, gdy w postępowaniu zostanie wykazane, że wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r. to organ nie może umorzyć postępowania lecz powinien, co już zasygnalizowano wyżej, wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadnione, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej lub jest uzasadnione w innej wysokości, rozpoznać na podstawie art. 79-80 u.g.n. i ewentualnie przekazać do sądu cywilnego jeżeli użytkownik złoży sprzeciw. Postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej przebiega bowiem w dwóch fazach, z których pierwsza prowadzona jest przed samorządowym kolegium odwoławczym, zaś druga, jeśli do niej dojdzie, toczy się przed sądem powszechnym w drodze procesu cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2894/13, LEX nr 1796891). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że nieustalenie przez Kolegium po pierwsze – charakteru drogi objętej użytkowaniem wieczystym, po drugie zaś - czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nastąpiło wobec wszystkich współużytkowników wieczystych przed 1 stycznia 2019 r. powoduje, że organ przedwcześnie umorzył postępowanie administracyjne. Ustalenie bowiem, na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego (zgodnie z art. 77 K.p.a.), że mamy do czynienia np. z drogą publiczną, bądź nawet z drogą wewnętrzną, która pozostaje w ścisłym związku z użytkowaniem gruntów mieszkaniowych, ale wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom przed tą datą spowoduje, że organ postępowania nie będzie mógł umorzyć. Z podanych wyżej przyczyn zarzuty skargi odnośnie do naruszenia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej są uzasadnione, gdyż organ nie zgromadził rzetelnie materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). W konsekwencji co najmniej przedwcześnie uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na względzie dokonaną przez Sąd wykładnię prawa, dokona dokładnych ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie (tj. ustali charakter drogi objętej postępowaniem, jak też kwestię doręczenia wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r.) i w zależności od ich wyniku wyda orzeczenie odpowiadające prawu, mając na względzie, że umorzenie postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy wypowiedzenie nie zostało doręczone przed 1 stycznia 2019 r. wszystkim użytkownikom wieczystym. Przy czym m.st. Warszawa powinno brać czynny udział w tym postępowaniu i złożyć do akt zwrotne potwierdzenia odbioru wypowiedzeń dotyczące wszystkich współużytkowników wieczystych tej nieruchomości. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI