I SA/Wa 1365/20

I SA/Wa 1365/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 89/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-14
I OZ 444/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Przemysław Żmich WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej "kpa" w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), dalej ,,ugn", po rozpatrzeniu odwołania J. Z. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w [...] przy ul. [...] 11 (dawna [...] 38) stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obr. [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na podstawie umowy sprzedaży, zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), w formie aktu notarialnego Repertorium Nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. sporządzonego przed S. M. notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w [...], Skarb Państwa nabył od S. Z., zabudowaną nieruchomość o łącznej pow. [...] m2 położoną w [...] przy ul. [...] (dawna [...] ). Postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone w związku z wydaniem przez Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji decyzji o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., znak: [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] w [...] o powierzchni literowanej na szkicu sytuacyjnym Nr [...] stanowiącym załącznik niniejszej decyzji lokalizacyjnej.
Dnia [...] maja 1990 r. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej
w [...] przy ul. [...] , oznaczonej jako dawna działka nr [...] z obrębu [...] złożyła S. Z. (poprzedniczka prawna skarżącego). W dniu [...] września 2014 r. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpił J. Z., spadkobierca po zmarłej S. Z.. Swoje prawa do występowania w niniejszej sprawie udowodnił przedkładając postanowienie stwierdzające nabycie spadku po zmarłej matce.
Z uwagi na fakt, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowi własność Skarbu Państwa, złożony wniosek o zwrot nieruchomości w części dotyczącej w/wym. działki został przekazany postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. do rozpatrzenia Prezydentowi [...], jako organowi właściwemu, stosownie do art. 4 ust. 9 b ugn.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent [...] orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowane działki nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz o odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] z obrębu [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent
[...] odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w [...] przy ul. [...] (dawna [...] ) stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].
Odwołanie od w/wym. decyzji Prezydenta [...], w ustawowym terminie, wniósł J. Z., kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie przychylił się jednak do wniesionego środka zaskarżenia, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda podzielił w całości ustalenia faktyczne organu I instancji odnośnie zrealizowania na spornej nieruchomości celu wywłaszczenia.
Organ wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa znajduje się obecnie w użytkowaniu spółki [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...]. Prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte przez [...] - Dyrekcja Wojewódzka w [...], której następcą prawnym była [...] Spółka Akcyjna - Dyrekcja Okręgu w [...] , a następnie [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na podstawie decyzji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. Powołana decyzja Wojewody [...] nie została ujawniona w księdze wieczystej prowadzonej dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W wyniku powyższego, jak słusznie wskazał organ I instancji w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 229 ugn. Organ ustalił także, że [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] jest właścicielem budynku posadowionego na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania.
Wojewoda powołał się na mapę sytuacyjnej nieruchomości z dnia [...] czerwca 2018 r., sporządzoną przez uprawnionego geodetę K. C. z zaznaczonymi granicami działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], na opracowaniu "Założenia Techniczno Ekonomiczne Planu Sytuacyjnego ulic, parkingów, placów i chodników". Powyższa mapa, zdaniem organu potwierdziła, że część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w granicach wywłaszczonej nieruchomości znalazła się w obszarze ośrodka handlowo-usługowego.
Organ powołał się także na protokół oględzin z dna [...] września 2014 r., z którego wynika, że na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] znajduje się budynek o charakterze biurowo-technicznym składający się z dwóch skrzydeł. Cała działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] została zagospodarowana przez [...] S.A. (aktualnie [...] S.A.). Obszar wokół budynku stanowi zieleń wysadzoną drzewami i krzewami ozdobnymi. Dodatkowo w obszarze działki nr [...] z obrębu [...] znajdują się chodniki wyłożone kostką brukową prowadzące do budynku oraz miejsca postojowe dla samochodów.
Powyższe zagospodarowanie spornej nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania decyzji nr [...][...] z dnia [...] sierpnia 1985 r. ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanej polegającej na budowie [...] "[...]" w [...].
Zgodnie z mapą sytuacyjną nieruchomości z dnia [...] czerwca 2018 r., sporządzoną przez uprawnionego geodetę K. C. z zaznaczonymi granicami działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] na szkicu Nr [...] część w/wym. wywłaszczonej nieruchomości znalazła się w obszarze objętym decyzją nr [...][...] z dnia [...] sierpnia 1985 r. W niewielkiej części, pas leżący przy północnej granicy działki znalazł się poza granicami w/wym. inwestycji.
W ocenie organu, budowa centrali telefonicznej na części wywłaszczonej pod budowę osiedla nieruchomości nie była odrębną inwestycją, pomimo wydania odrębnej decyzji lokalizacyjnej w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, wybudowanie centrali telefonicznej było przewidywane już w uzgodnieniach koncepcyjnych przed wydaniem decyzji nr [...] i znalazło swoje odzwierciedlenie w wytycznych urbanistycznych do projektu planu realizacyjnego osiedla [...]. Zgodnie z "Założeniami Techniczno - Ekonomicznymi Planu Sytuacyjnego ulic, parkingów, placów i chodników" na wywłaszczonej nieruchomości w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego [...] miał powstać zespół do obsługi pawilonów handlowych. Z kolei kompleksowe wytyczne urbanistyczne do decyzji Nr [...][...] z dnia [...] sierpnia 1985 r. wskazują, że centrala telefoniczna miała powstać zgodnie z koncepcją zagospodarowania osiedla mieszkaniowego [...].
Powyższe świadczy, iż obie inwestycje były ze sobą spójne, a zagospodarowanie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] poprzez wybudowanie na niej centrali telefonicznej miało na celu zaspokojenie rosnących potrzeb mieszkańców osiedla [...] i konsekwentnie wynikało z celu określonego w umowie nabycia nieruchomości. Ponadto, przedmiotowa budowa wkomponowała się w cele budowy osiedla [...] i stanowi jej infrastrukturę towarzyszącą. Zaniechanie zaś budowy ośrodka handlowo – usługowego nie pozostawało natomiast w oderwaniu budowy ośrodka handlowo-usługowego nie pozostało w oderwaniu od pierwotnego głównego celu wywłaszczenia, który był ukierunkowany na budowę osiedla mieszkaniowego [...] i został konsekwentnie zrealizowany.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożył J. Z., zarzucając jej naruszenie art. 7 kpa, 8 kpa, 9 kpa, 77§1 kpa, 80 kpa oraz art. 136 ust. 3 ugn, 137 ust. 1 ugn, a także art. 216 ugn.
W konkluzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzje organów obu instancji zostały wydane
z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm)., zwanej dalej ,,ppsa".
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 ugn.) na cel określony w decyzji
o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ugn).
W świetle art. 216 ust. 1 ugn przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio także do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy przepisów innych niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94). Dotyczy to również nieruchomości, które zostały nabyte na własność Skarbu Państwa w drodze umów cywilnoprawnych, zawartych w trybie przepisów tej ostatniej ustawy.
Z przytoczonych wyżej przepisów ugn wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie cywilnoprawnej), zawartej na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Oznacza to, że jedynie nieruchomość, która spełnia warunki wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 ugn. może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom.
Podkreślenia zatem wymaga, że zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest ustalenie czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej (umowie).
Należy podkreślić, że sądy administracyjne, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji, zobligowane są do dokonywania wykładni przepisów ustaw w zgodzie z Konstytucją. Oznacza to, że obowiązkiem sądu jest zastosowanie takich dyrektyw interpretacyjnych, które pozwolą na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej w taki sposób, by w jak najszerszym zakresie uwzględnione zostały wartości konstytucyjne.
Zauważyć trzeba, że do niedawna w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych dominował pogląd, zgodnie z którym - w świetle art. 136 ust. 3
i art. 137 ust. 1 ugn - nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (zob. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, s. 358-360; E. Mzyk, w: G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. G. Bieniek, Warszawa 2007, s. 478 i n.; G. Bieniek, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2006, s. 858 i n.; wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., III RN 11/01, OSNP 2002, Nr 21, poz. 513; wyroki NSA: z dnia 4 września 2003 r., II SA/Gd 1552/00 oraz z dnia 2 czerwca 2011 r., I OSK 1125/10).
W orzecznictwie sądowym ukształtował się także odmienny pogląd, który podziela w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, opierający się na wykładni prokonstytucyjnej omawianych przepisów ustawy o gospodarki nieruchomościami. Zgodnie z tym poglądem nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w której to sprawie wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot, ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn. terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie, mimo że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat. Jeżeli zatem zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość, która nie była zbędna na cel wywłaszczania, bowiem została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie, a roszczenie byłego właściciela mogło się stać aktualne tylko z tego powodu. W związku z tym stwierdzono, że w przypadku wykorzystania danej nieruchomości na cel wywłaszczenia, wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 sytuacji tej nie zmienia (zob. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 514/11, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10, z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1558/10).
Stanowisko takie wyraził również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z sentencją tego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o ich wywłaszczeniu, bez badania czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że po wejściu w życie art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn. w obecnym brzmieniu doszło do niekonstytucyjnego pogorszenia sytuacji jednostek samorządu terytorialnego na skutek naruszenia przez ustawodawcę zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji) oraz zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Jak stwierdził Trybunał, wobec tych jednostek samorządu terytorialnego powinny znaleźć dalsze zastosowanie dotychczas obowiązujące zasady, a nie nowy kierunek interpretacji przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, nakazujący realizowanie celu wywłaszczenia w każdym wypadku w ciągu 10 lat od chwili wywłaszczenia.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, w myśl którego, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, i to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 ugn. (wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2013 r., II SA/Łd 372/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Kr 1118/08, dostępne w CBOSA).
Z powyższego wynika, że obowiązkiem organów w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbadanie czy sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej odpowiada temu celowi. Cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona, organ ma obowiązek ustalić ściśle, przy czym, gdyby okazało się, że treść decyzji wywłaszczeniowej nie określa tego celu w sposób jasny i precyzyjny, cel ten należy ustalić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych (E. Mzyk, jw., s. 609).
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sporna nieruchomość, stanowiąca wtedy zabudowaną działkę nr [...] o obrębu [...] o powierzchni [...] m2 została przeznaczona zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., wydaną przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...], pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] w [...], Decyzja ta nie przewidywała szczegółowego zagospodarowania poszczególnych nieruchomości. Objęta niniejszym postępowaniem, dawna działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] położona była w terenie opisanym na szkicu sytuacyjnym nr [...] stanowiącym załącznik do w/wym. decyzji jako przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. W ramach osiedla mieszkaniowego [...] ramowy bilans terenu stanowiący załącznik do wytycznych urbanistycznych do lokalizacji zespołu osiedli [...] przewidywał, m. in. tereny mieszkaniowe, szkoły podstawowe, przedszkola, żłobek, pawilony usługowo - handlowe, jak również tereny zielone i parkingi.
Jest także niekwestionowane, że będąca przedmiotem sporu nieruchomość położona jest obecnie w obszarze osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].
Sporne w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie, czy na przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] został zrealizowany – w związku z budową na tej działce [...], na podstawie decyzji lokalizacyjnej z [...] sierpnia 1985 r. - cel wywłaszczenia, zgodnie z powołaną wyżej pierwotną decyzją lokalizacyjną nr [...] i załącznikiem graficznym.
W toku postępowania przed organem I instancji dopuszczono dowód z opinii biegłego geodety, który sporządził mapę sytuacyjną spornej nieruchomości na dzień [...] czerwca 2018 r. Powyższa mapa potwierdziła, że część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w granicach wywłaszczonej nieruchomości znalazła się w obszarze ośrodka handlowo-usługowego, stanowiącego centralę telefoniczną. Także przeprowadzone przez organ I instancji oględziny nieruchomości potwierdziły, że na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] znajduje się budynek centrali z towarzyszącą mu infrastrukturą (miejsca postojowe, ciągi komunikacyjne, tereny zielone).
Wymowa powyższych dowodów oraz wynikające z nich wnioski, potwierdzone min. w zdjęciach załączonych do akt administracyjnych dają podstawę do stwierdzenia, że sporna nieruchomość nie podlega zwrotowi, z powodu zbędności na cel wywłaszczenia, co próbuje w swojej skardze podnosić J. Z..
Wskazać trzeba, że Sąd w pełni podziela utrwalony już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (domów) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów
i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę takiego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich, jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (zob. wyroki NSA z dnia: 20 stycznia 1999 r., IV SA 2033/96, 20 grudnia 1993 r., SA/Kr 455/93; 16 grudnia 1993 r., SA/Po 423/93, 28 września 1993 r., SA/Po 1621/93, 24 marca 1993 r., SA/Kr 1603/93, 21 kwietnia 1993 r., SA/Kr 1962/93 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., III SA/Po 648/07, niepublikowane, dostępne w CBOSA).
Co więcej, orzecznictwo sądowoadministracyjne, oceniając zasadność decyzji, wydanych w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, traktując go jako sytuację, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji a poddano go jedynie pewnej zmianie. Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane jako wieloletnie czy wieloetapowe (vide: wyroki NSA z dnia: 8 marca 2017 r., I OSK 1958/16, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 9 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1281/14 i 20 stycznia 2016 r. I OSK 1186/15, dostępne j.w.).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że realizacja - nawet w późniejszym terminie i na postawie odrębnej decyzji lokalizacyjnej - na terenie przeznaczonym wedle decyzji wywłaszczeniowej pod budowę osiedla mieszkaniowego infrastruktury służącej powstałemu osiedlu (centrala telefoniczna) w żaden sposób nie niweczy celu wywłaszczenia. Jak wyżej wskazano osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, ale i jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. Bez wątpienia zaś, szeroko rozumiana infrastruktura telefoniczna jest obiektem użyteczności publicznej służącym mieszkańcom osiedla w jej sąsiedztwie. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia poprzez zmianę sposobu przeznaczenia spornej nieruchomości na budynek użyteczności publicznej – centralę telefoniczną wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą.
Wskazać także należy, że budowa centrali telefonicznej nie była odrębną inwestycją, pomimo wydania odrębnej decyzji lokalizacyjnej w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, wybudowanie centrali telefonicznej było przewidywane już w uzgodnieniach koncepcyjnych przed wydaniem decyzji nr [...] i znalazło swoje odzwierciedlenie w wytycznych urbanistycznych do projektu planu realizacyjnego osiedla [...]. Zgodnie z "Założeniami Techniczno Ekonomicznymi Planu Sytuacyjnego ulic, parkingów, placów i chodników" na wywłaszczonej nieruchomości w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego [...] miał powstać zespół do obsługi pawilonów handlowych. Z kolei kompleksowe wytyczne urbanistyczne do decyzji Nr [...][...] z dnia v sierpnia 1985 r. wskazują, że [...] miała powstać zgodnie z koncepcją zagospodarowania osiedla mieszkaniowego [...].
Powyższe świadczy, iż obie inwestycje były ze sobą spójne, a zagospodarowanie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] poprzez wybudowanie na niej [...] miało na celu zaspokojenie rosnących potrzeb mieszkańców osiedla [...] i konsekwentnie wynikało z celu określonego w umowie nabycia nieruchomości.
Konkludując stwierdzić należy, że Wojewoda prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wysnuł logiczne oraz przekonywujące wnioski, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (materiały fotogramatyczne, protokół oględzin nieruchomości wraz z fotografiami, a także mapy sytuacyjne) zostały sporządzone w przewidzianej prawem formie oraz przez uprawnione do tego podmioty, a w związku z tym mogły być podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Także dowód z opinii biegłego geodety oraz zawarte tam wnioski uznać należy za logiczne, spójne i korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym.
Zdaniem Sądu, nie budzi zatem wątpliwości, że organy administracji obu instancji prawidłowo, to jest zgodnie z wymogami określonymi w przepisach art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa., w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniły, że nie zachodzą przesłanki do orzeczenia zwrotu wskazanej nieruchomości. Tym samym wydana przez Wojewodę decyzja nie narusza przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust.1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn i jest zgodna z prawem.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa. Sąd skargę oddalił.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).