I SA/WA 1351/22

I SA/Wa 1351/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Joanna Skiba
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 marca 2022 r. nr DO-II.7610.351.2021.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii (dalej jako "Minister/organ") decyzją z 16 marca 2022 r., nr DO-II.7610.351.2021.KC, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie (dalej jako "PKP SA/Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z 26 października 2021 r., nr NWIV.752.35.2014, odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w [...], oznaczonego na k. m. 3, obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 0,0671 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] przez Sąd Rejonowy w [...], oraz stwierdzenia nabycia z tym samym dniem prawa użytkowania wieczystego opisanego powyżej gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń na rzecz PKP SA, wchodzącego w skład linii kolejowej nr [...] relacji [...].
Zaskarżona decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku PKP SA z 3 stycznia 2014 r., Wojewoda, działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), decyzją z 26 października 2021 r., nr NWIV.752.35.2014 odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa własności opisanego powyżej gruntu oraz prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń na rzecz PKP SA.
Odwołanie od powyżej decyzji Wojewody złożyła PKP SA.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister decyzją z 16 marca 2022 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 26 października 2021 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 37a ust 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. i wskazał, że dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a PKP miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA. Następnie Minister wyjaśnił, że w myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy).
Minister ustalił, że przedmiotowy grunt oznaczony jako działka nr [...] stanowił według stanu na dzień 28 lutego 2003 r. oraz na dzień 1 czerwca 2003 r., jak i aktualnie nadal stanowi własność H. N. i B. N., którzy nabyli go na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1985 r. sygn. akt [...] oraz umowy darowizny z [...] czerwca 1986 r. Rep. A Nr [...]. Na tej podstawie organ uznał, że w dniu 28 lutego 2003 r. przedmiotowy teren nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, ani PKP SA.
Natomiast kwestią sporną jest to czy znajdujące się na spornej działce urządzenia stanowią infrastrukturę kolejową będące we władaniu PKP SA. W tym zakresie Minister zwrócił uwagę, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] znajduje się fragment linii kolejowej nr [...] relacji [...], co potwierdza przedstawiony przez PKP SA wyciąg z ewidencji środków trwałych sporządzony według stanu na dzień 28 lutego 2003 r. Przy tym tory główne zasadnicze i urządzenia sterowania ruchem kolejowym znajdujące się na działce nr [...] wchodzą w skład budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego.
Jednakże ze znajdującego w aktach niniejszej sprawy pisma Starosty [...] z 23 kwietnia 2015 r., wynika, iż zgodnie z danymi ortofotomapy Internetowego Systemu Map Powiatu [...] działka nr [...] stanowi fragment pasa zieleni oraz skarpę (nasyp) wzdłuż linii kolejowej w bezpośrednim sąsiedztwie tej linii. Dodatkowo PKP SA przy piśmie z 24 września 2015 r. przesłała do akt sprawy mapę sytuacyjną z naniesionym przebiegiem linii kolejowej na działce nr [...] przyjętą do kolejowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1987 r.
Wobec powyższego, pismem z 15 listopada 2016 r., Wojewoda wezwał PKP SA do przedłożenie projektu podziału geodezyjnego działki nr [...], w uzgodnieniu z właścicielami tej działki, w rezultacie, którego zostanie wydzielona linia kolejowa, tj. droga kolejowa wraz z przyległym pasem gruntu. W piśmie tym zwrócono się również o poinformowanie organu I instancji, w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma, o podjętych czynnościach oraz wskazanie terminu sporządzenia projektu podziału. Pismem z 23 marca 2017 r. Wojewoda ponowił powyższe wystąpienie do PKP SA o przedłożenie mapy z projektem podziału ww. działki.
Pismem z 4 kwietnia 2017 r. PKP SA poinformowała organ I instancji, iż przystępuje do prac związanych z podziałem działki nr [...], który będzie miał na celu wydzielenie części tej działki zajętej pod infrastrukturę kolejową.
Pismami z 29 września 2017 r. oraz 9 stycznia 2018 r., organ I instancji poinformował PKP SA o konieczności przedłożenia projektu podziału działki nr [...] w celu wydzielenia części gruntu zajętego linią kolejową.
Do dnia wydania decyzji Wojewody, tj. 26 października 2021 r., do akt sprawy nie wpłynęła dokumentacja w postaci projektu podziału działki nr [...].
Minister przyjął za orzecznictwem sądowym, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. obok ustalenia czy właścicielem gruntu był podmiot inny niż Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub PKP SA, organ powinien ustalić czy w dniu 28 lutego 2003 r. na gruncie była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ww. ustawy o transporcie kolejowym (wraz z ustaleniem jakie konkretnie elementy wchodziły wówczas w jej skład) oraz jaki był wówczas przestrzenny, rzeczywisty zasięg linii kolejowej. Minister podkreślił przy tym, iż w tym postępowaniu organ orzekający jest zobowiązany również do ścisłego stosowania przepisu art. 37a ww. ustawy z uwagi na jego charakter wywłaszczeniowy. Skutkiem potwierdzenia zaistnienia przesłanek wynikających z tego przepisu jest bowiem odjęcie prawa własności nieruchomości jej dotychczasowym właścicielom.
Następnie Minister wskazał, iż Skarżąca w toku postępowania nie kwestionowała zasadności podziału przedmiotowej działki nr [...] w celu wyodrębnienia z niej działki zajętej pod linię kolejową, o czym świadczy treść jej pisma z 4 kwietnia 2017 r., w którym poinformowała organ I instancji, iż przystępuje do prac związanych z podziałem działki nr [...]. Jednakże pomimo wezwań organu do przedłożenia mapy z projektem podziału działki nr [...], do dnia wydania zaskarżonej decyzji Wojewody z 26 października 2021 r., Skarżąca nie przedłożyła do akt sprawy stosownych dokumentów.
Minister przyjął zatem, że skoro w przepisie art. 37a ustawy mowa jest o gruncie wchodzącym w skład linii kolejowej, to uzasadnione jest przyjęcie, iż ta część gruntu, która nie jest zajęta pod linię kolejową nie może podlegać uwłaszczeniu na rzecz PKP SA w trybie art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy komercjalizacyjnej.
Końcowo Minister uznał, że wobec braku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", decyzja Wojewody z 26 października 2021 r. jest prawidłowa.
Skargę na powyższą decyzję Ministra z 16 marca 2022 r., wywiodła PKP SA, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji Wojewody z 26 października 2021 r. oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącej. Wniosła również o zasądzenie od Ministra na rzecz PKP SA kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
- art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja została oparta na założeniu, że działka nr [...] zajęta jest jedynie w części linią kolejową, albowiem Skarżąca nie przedłożył na żądanie organu stosownej mapy. Ponadto, w wyciągu z załącznika do decyzji nr 16 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe, przedmiotowa działka nie figuruje. Tymczasem, jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, przedmiotowa nieruchomość jest zagospodarowana infrastrukturą techniczną stanowiącą linię kolejową, co zostało przez organ wyraźnie przyznane. Przy czym, fakt, iż przedmiotowa działka zajęta jest jedynie w części linią kolejową nie powinna mieć żadnego znaczenia, zdaniem Skarżącej, albowiem przepis art. 37a ustawy ma charakter wywłaszczeniowy, dekodowanie pojęć w nich użytych musi odbywać się w sposób ścisły. Mając na względzie dyspozycję art. 37a ustawy, Skarżąca przyjęła, że ustawodawca nie rozróżnia, czy grunt ma być zajęty w całości linią kolejową, czy też w części.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 23 sierpnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja organu oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U.
z 2021 r., poz. 146 ze zm., dalej również jako "ustawa komercjalizacyjna"). Zgodnie z brzmieniem art. 37a ww. ustawy, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Do gruntów,
o których mowa w ust. 1, PKP S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach (art. 37a ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej).
Cytowany powyżej przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:
1) zagospodarowanie w dniu 28 lutego 2003 r. gruntu infrastrukturą techniczną która stanowi linię kolejową;
2) władanie gruntem w tej dacie przez PKP SA oraz;
3) nie przysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub PKP SA prawa własności do tego gruntu.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że przedmiotowa działka gruntu nr [...] w dacie 28 lutego 2003 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA, stanowiła bowiem własność prywatną – należała do osób fizycznych, tj.: H. N. i B. N., co wynika z wpisów w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowego gruntu przez Sąd Rejonowy w [...] , V Wydział Ksiąg Wieczystych.
Niekwestionowane jest również to, że PKP SA nie legitymuje się żadnym dokumentem o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej.
Kwestią, która w niniejszej sprawie jest sporna jest to czy przedmiotowy grunt w dacie 28 lutego 2003 r. znajdował się we władaniu PKP SA oraz czy w dniu 28 lutego 2003 r. na gruncie tym była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Powyższe ustalenia dla niniejszej sprawy mają zasadnicze znaczenie z uwagi na to, że stanowią przesłanki niezbędne do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz PKP SA oraz prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w trybie art. 37a ww. ustawy komercjalizacyjnej.
W ocenie organu, sama okoliczność, że jedynie na części działki nr [...] znajduje się infrastruktura linii kolejowej nr [...] relacji [...] (istniejąca tam od kilkudziesięciu lat, w tym w dniu 28 lutego 2003 r.), przy jednoczesnym braku dostatecznego wykazania istnienia w dniu 28 lutego 2003 r. na pozostałej części przedmiotowej działki gruntu linii kolejowej (infrastruktury kolejowej), nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż cały ten grunt pozostawał we władaniu PKP SA. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ I instancji podejmował dodatkowe czynności mające na celu uzyskanie materiału dowodowego, w szczególności mapy z projektem podziału działki nr [...] – na co PKP SA wyraziła zgodę – pozwalającego na jednoznaczne określenie (wydzielenie) tej części spornej działki, na której przebiega wspomniana linia kolejowa, od części nieruchomości, na której nie znajdują się jakiekolwiek elementy infrastruktury kolejowej.
Wobec nieprzeprowadzenia przez PKP SA podziału działki nr [...], organ I instancji uznał, że nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż całość przedmiotowego gruntu zajęta była pod linię kolejową, skoro sama PKP SA przedstawiła przy piśmie z 24 września 2015 r. mapę z zaznaczonym fragmentem obszaru działki nr [...] zajętym linią kolejową, i wydał decyzję odmowną. Minister, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, podzielił argumentację organ I instancji i utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 26 października 2021 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia forsowanej przez PKP SA koncepcji, zgodnie z którą w realiach niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje kwestia, że jedynie niewielka cześć przedmiotowej działki nr [...] zajęta jest pod linię kolejową nr [...] relacji [...], ponieważ ustawa komercjalizacyjna nie wymaga aby całość terenu była zajęta pod linie kolejową.
Co ważne w tej sprawie, a czego zdaję się nie dostrzega Skarżąca, uwłaszczenie PKP SA w trybie art. 37a ustawy komercjalizacyjnej stanowi formę wywłaszczenia. Przeznaczenie części nieruchomości na potrzeby prowadzenia ruchu kolejowego wiąże się z pozbawieniem osoby fizycznej własności nieruchomości. Oznacza to, że musi się dokonać na podstawie przepisów ustawy i w określonych granicach przestrzennych. Dlatego tak istotnym jest wyodrębnienie i skonkretyzowanie infrastruktury kolejowej znajdującej się w granicach wywłaszczanej nieruchomości, co zdaniem Sądu, musi być określone w sposób jednoznaczny, nie budzący żadnych wątpliwości. Konstytucyjnie chronione prawo własności nie może być bowiem wykładane rozszerzająco. Inaczej wkroczenie w prawo własności naruszałoby przepisy Konstytucji RP. Ograniczenie prawa własności poprzez odjęcie go właścicielowi musi odbywać się ściśle według obowiązujących przepisów prawa, co w praktyce oznacza, że tylko faktycznie istniejąca linia kolejowa na gruncie (w tym przypadku na działce nr [...]), pozwala na odjęcie właścicielowi jego prawa i ustanowienie własności (prawa użytkowania wieczystego) na rzecz podmiotu publicznego. Niedozwolonym wkroczeniem w prawo własności jest sytuacja, w której decyzja administracyjna podjęta na podstawie wyżej powołanego przepisu art. 37a ustawy komercjalizacyjnej dotyczy części gruntu wobec którego zachodzą istotne wątpliwości co do jego faktycznego wykorzystania na cele związane z prowadzeniem ruchu kolejowego (zajęcia pod linie kolejową), a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Zważyć zatem wypada, że urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie 28 lutego 2003 r. - Dz. U. z 1997 r., Nr 96. poz. 591), ma określony przebieg i zasięg, wszak zgodnie z definicją legalną jest to droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Z kolei, "przyległy pas gruntu" - to grunty wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 3 ustawy). Natomiast dla lepszego zobrazowania przestrzennych granic przyległego pasa gruntu należy przywołać w tym miejscu regulacje zawarte w akcie wykonawczym do ustawy o transporcie kolejowym, tj. w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dacie 28 lutego 2003 r. - Dz.U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987 ze zm., dalej jako "rozporządzenie"). Granica przyległego pasa gruntu, w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, powinna być oznaczona w terenie stałymi punktami zwanymi granicznikami i powinna znajdować się w odległości co najmniej 3,0 m od zewnętrznej krawędzi budowli kolejowej lub granicy robót ziemnych związanych z konstrukcją drogi szynowej, najbardziej odległej od osi toru. Na liniach jednotorowych, w przypadku projektowania dobudowy drugiego toru, granica przyległego pasa gruntu, o której mowa w ust. 1, powinna uwzględnić grunt przeznaczony pod budowę drugiego toru (§ 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Z kolei w rozumieniu powyższego rozporządzenia pod pojęciem "budowli kolejowej" należy rozumieć całość techniczno-użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służącą do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającą dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, rampy, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, urządzenia zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia i sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). W przepisach rozporządzenia można odnaleźć również definicję "drogi szynowej" – przez co rozumie się budowlę wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, składającą się z toru (elementu jezdnego) o konstrukcji szynowej, dostosowaną do ruchu pojazdów kolejowych (§ 3 pkt 2 rozporządzenia). Natomiast wyposażenie techniczne linii kolejowej obejmuje konstrukcyjne elementy nawierzchni, podtorze, obiekty inżynieryjne oraz w szczególności następujące budowle i urządzenia: systemu sterowania ruchem kolejowym, związane z obsługą przewozu osób i rzeczy, zaplecza technicznego taboru kolejowego, zasilania elektrotrakcyjnego, telekomunikacyjne, zasilania elektroenergetycznego, sieci technicznych, związane ze skrzyżowaniem z drogami publicznymi w jednym poziomie, związane z osłoną antyawaryjną (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
A zatem, przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod linię kolejową (w tym również w ramach przyległego pasa gruntu), do której odnosi się art. 37a ust. 1 ustawy, determinują stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji linii kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Zatem stan faktyczny istniejący na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. winien być oceniany przez pryzmat powyższych definicji.
W realiach niniejszej sprawy sama Skarżąca dostrzegła, że faktyczny przebieg (zasięg) linii kolejowej nr [...] na spornym gruncie działki nr [...] nie pokrywa z całością obszaru tejże działki ewidencyjnej (vide: pismo Skarżącej z 24 września 2015 r. wraz z mapą przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1987 r. pod numerem P-s 25/7). Na pozostałej części tejże działki brak jest bowiem jakichkolwiek elementów składających się na linie kolejową w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (vide: ortofotomapa Internetowego Systemu Map Powiatu [...] – w aktach sprawy). Na tej podstawie przyjąć należy za organami obu instancji, że przedmiotowa działka jedynie w części jest zajęta linią kolejową nr [...] relacji [...], która istnieje tam od kilkudziesięciu lat, w tym także w dacie 28 lutego 2003 r., co stanowi przyczynę wydania decyzji odmownej, o czym była zresztą mowa wyżej. Sąd orzekający podziela zatem takie stanowisko organów.
Sąd zwraca także uwagę, że niewątpliwie obowiązkiem PKP SA w niniejszej sprawie było, zanim wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości fakt władania przez PKP SA spornym gruntem w dacie 28 lutego 2003 r., podobnie jak okoliczność jego zajęcia pod linię kolejową. Tymczasem PKP SA, pouczona w trakcie postępowania o konieczności dokonania podziału działki na [...] poprzez wydzielenie z niej części stricte zajętej pod linię kolejową (co umożliwiłoby wydanie w tej części decyzji pozytywnej dla Skarżącej), choć początkowo wyraziła aprobatę co do tego sposobu załatwienia sprawy, finalnie nie przedstawiła organom żadnego efektu prac podziałowych, do przeprowadzenia których się zobowiązała (vide: pismo PKP SA z 4 kwietnia 2017 r.). PKP SA nie przedstawiła także, zdaniem Sądu, dowodów na to że władała całością działki nr [...] w relewantnej dacie 28 lutego 2003 r.
W ocenie Sądu, nie ma racji PKP SA, że to organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powoływanych przez nią okoliczności. Wbrew stanowisku PKP SA, ciężar dowodu w tym zakresie nie spoczywał wyłącznie na organie, lecz także na PKP SA. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Jest niewątpliwe, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednak po noweli art. 7 k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., strona nie może pozostać bierna w zbieraniu materiału dowodowego (patrz: W. C. "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", ZNSA 2011/4/, s. 11-12, oraz por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1631/19, LEX nr 3041375). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1830/11, CBOSA; z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1203/15, Lex nr 2348966 oraz z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18, Lex nr 2690526). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, organy zasadnie uznały, że PKP SA nie wykazało faktu zajęcia pod linię kolejową oraz władania całością przedmiotowej nieruchomości – działki nr [...] – w dniu 28 lutego 2003 r., co uniemożliwiło przyznanie PKP SA, na podstawie art. 37a ustawy komercjalizacyjnej, prawa użytkowania wieczystego.
Powyższa ocena organów nie nosi przy tym, zdaniem Sądu, cech dowolności czy arbitralności, jest swobodna i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Fakt, że Skarżąca nie podziela tego stanowiska organów, podnosząc w istocie argumenty natury jedynie polemicznej, nie może wpłynąć na ocenę Sądu, który uznaję decyzje organów w tym zakresie za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Nie sposób bowiem podzielić zdania PKP SA, że organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Pełna ocena materiału dowodowego, dokonana przez organy, znalazła następnie odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji – w myśl art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za niezasadny także zarzut skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy komercjalizacyjnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).