I SA/Wa 2402/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-07-12
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościmienie zabużańskierekompensataterminspadkobiercyprawo administracyjneNSAWSA

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, uznając wniosek za złożony po terminie.

Skarżąca domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie pozostawione przez swoich przodków. Organ pierwszej instancji odmówił, uznając wniosek za złożony po terminie ustawowym (31 grudnia 2008 r.). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca argumentowała, że wcześniejszy wniosek złożony przez innego spadkobiercę w 1990 r. powinien odnieść skutek również dla niej, powołując się na uchwałę NSA I OPS 3/17. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wniosek z 1990 r. dotyczył innego spadkobiercy (B.G.), a wniosek skarżącej dotyczył mienia pozostawionego przez innych przodków i był złożony po terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.I. (reprezentowanej przez opiekuna prawnego P.I.) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Podstawą odmowy było złożenie wniosku po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (31 grudnia 2008 r.). Skarżąca argumentowała, że wniosek złożony przez innego spadkobiercę w 1990 r. powinien odnieść skutek również dla niej, powołując się na uchwałę NSA z dnia 9 października 2017 r. (sygn. akt I OPS 3/17), która stanowi, że złożenie wniosku przez jednego uprawnionego skutkuje wszczęciem postępowania również w stosunku do pozostałych. Sąd administracyjny uznał jednak, że sytuacja faktyczna w tej sprawie jest inna. Wniosek z 1990 r. dotyczył rekompensaty za mienie pozostawione przez B.G., a decyzja Wojewody z 2017 r. potwierdziła prawo do rekompensaty dla następców prawnych B.G. Skarżąca nie jest spadkobiercą B.G., a swoje żądanie wywodzi ze spadkobrania po W.I. i A.G. Sąd podkreślił, że wniosek z 1990 r. dotyczył konkretnego spadkobiercy i jego udziału, a postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocną decyzją. Wniosek skarżącej z 2021 r. dotyczył mienia pozostawionego przez innych przodków i stanowił odrębne postępowanie, które zostało zainicjowane po terminie ustawowym. Dlatego sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli pierwotny wniosek dotyczył innego spadkobiercy i jego udziału, a nowy wniosek dotyczy mienia pozostawionego przez innych przodków i został złożony po terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniosek z 1990 r. dotyczył konkretnego spadkobiercy (B.G.) i jego udziału, a postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocną decyzją. Wniosek skarżącej dotyczył mienia pozostawionego przez innych przodków (W.I. i A.G.) i był złożony po terminie ustawowym, co skutkowało jego wygaśnięciem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 1

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty ograniczone było w czasie do 31 grudnia 2008 r. Po tej dacie roszczenie wygasało. Termin ten ma charakter prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 3

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do rekompensaty przysługuje współwłaścicielom lub spadkobiercom.

ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy współwłaściciela, spadkobiercy lub wskazanej osoby uprawnionej do rekompensaty.

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Niezastosowanie przez organ odwoławczy, który powinien uchylić decyzję organu I instancji i rozpoznać sprawę co do istoty.

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

K.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po terminie ustawowym (31 grudnia 2008 r.). Wniosek z 1990 r. dotyczył innego spadkobiercy (B.G.) i jego udziału, a postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocną decyzją. Wniosek skarżącej dotyczył mienia pozostawionego przez innych przodków (W.I. i A.G.) i stanowił odrębne postępowanie zainicjowane po terminie.

Odrzucone argumenty

Wniosek złożony przez jednego ze spadkobierców w 1990 r. powinien odnieść skutek również dla skarżącej na podstawie uchwały NSA I OPS 3/17. Organ pierwszej instancji wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa poprzez pominięcie pozostałych spadkobierców. Niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, nieustalenie kręgu wszystkich następców prawnych.

Godne uwagi sformułowania

Po upływie zakreślonego terminu uprawnienie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty przysługującej z tytułu pozostawienia konkretnych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wygasło. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub ich następców prawnych odnosi skutek w stosunku do pozostałych w tym sensie, że organ z urzędu wzywa ich jako strony tego postępowania. W tej sprawie jednak mamy do czynienia z zupełnie inną sytuacją faktyczną. Wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. bez wątpienia dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia udziału w przedmiotowych nieruchomościach poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G.. Wszelkie roszczenia zgłoszone po tym terminie wygasają.

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący

Bożena Marciniak

sędzia

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących mienia zabużańskiego, w szczególności kwestii terminów składania wniosków oraz skutków wniosku złożonego przez jednego ze spadkobierców w kontekście wcześniejszych, zakończonych postępowań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymaga analizy konkretnych dat i kręgu spadkobierców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy rekompensat za mienie zabużańskie, co jest tematem o historycznym i prawnym znaczeniu. Kluczowe jest tu rozstrzygnięcie o terminach i skutkach wniosków, co ma praktyczne implikacje dla wielu osób.

Mienie zabużańskie: czy wniosek złożony po latach może przynieść rekompensatę?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 2402/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Mienie zabużańskie
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2312/22 - Wyrok NSA z 2024-04-24
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 5
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. I. reprezentowanej przez opiekuna prawnego P.I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
P.I., działający w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej A.I., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r. (data nadania – 14 kwietnia 2021 r.), P.I., działający w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionej skarżącej A.I., reprezentowany przez pełnomocników, wystąpił do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez W.I, z d. G. oraz A.G., z d. G., córki A.G., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w udziałach każda po [...] w miejscowości [...] przy ul. [...] oraz nieruchomości wiejskiej położonej w [...], w gminie [...], pow. [...]. W treści podania zawarto m.in. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów sprawy [...], prowadzonej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Oddział Zamiejscowy w [...], na okoliczność znajdujących się tam dokumentów potwierdzających prawo spadkobierców po zmarłym A.G., a także składu spadku będącego majątkiem zabużańskim oraz innych okoliczności powołanych w treści uzasadnienia.
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski odmówił A.I. potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2021 r., złożony został po terminie wskazanym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej, jako: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.).
Od powyższej decyzji skarżąca (działająca przez opiekuna) wniosła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną ocenę spełnienia wymogów co do potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie skarżącej, termin ustawowy zakreślony do wniesienia wniosku został zachowany, albowiem wniosek został złożony w dniu [...] grudnia 1990 r. Powołano się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17.
Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, jest wnioskiem o ukształtowanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia dokładnie określonych co do rodzaju i powierzchni nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Granice tego prawa muszą być ukształtowane w pełni w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło. W konsekwencji oznacza to, że zarówno modyfikowanie wniosku, jak i jego rozszerzenie, ale również złożenie nowego wniosku w tym przedmiocie o kolejne nieruchomości, mogło być dokonane wyłącznie do dnia 31 grudnia 2008 r. Po tym terminie uprawnienie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty przysługującej z tytułu pozostawienia konkretnych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wygasło.
Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez W.I. z d. G. oraz A.G. z d. G., córki A.G., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w udziałach każda po [...] w miejscowości [...] przy ul. [...] oraz nieruchomości wiejskiej położonej w [...] w gminie [...], pow. [...] został złożony do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w dniu 14 kwietnia 2021 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej), a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Organ zauważył, że sprawa przyznania prawa do rekompensaty za pozostawienie poza granicami RP ww. nieruchomości była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego. Decyzją z [...] lipca 2017 r., znak: [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski orzekł bowiem o potwierdzeniu na rzecz I.K. i A.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.G., syna A., udziału wynoszącego [...] części w nieruchomości miejskiej położonej w [...] przy ul. [...] oraz udziału wynoszącego [...] cześć w nieruchomości [...], położonej w [...], gminie [...], pow. [...]. Wyżej wymieniona decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego jest ostateczna i prawomocna. W dniu 24 listopada 2017 r. zostało wypłacone na rzecz I.K. i A.G. świadczenie pieniężne z tytułu rekompensaty za ww. udziały w nieruchomościach, pozostawione przez B.G..
Postępowanie w ww. sprawie zostało zainicjowane wnioskiem I.K., A.G. i B.G. z dnia [...] grudnia 1990 r., którzy domagali się przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.G. nieruchomości wiejskiej położonej w [...], gminie [...] oraz zabudowanej nieruchomości miejskiej położonej w [...] przy ul. [...]. Z powyższej decyzji nie wynikało, iż jest to decyzja częściowa. Organ podkreślił, że wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. dotyczył rekompensaty w zakresie należnym po B.G. i w takim zakresie orzekł organ I instancji w decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., o przyznaniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez B.G., a nie w zakresie należnym pozostałym spadkobiercom po A.G., tj. W.I. z d. G. oraz A.G. z d. G..
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że w dniu 9 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Sąd uznał, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Taka zależność zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczającym jest by jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek do dnia 31 grudnia 2008r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu, bowiem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. To jednak od woli osoby uprawnionej, a nie od czynności procesowych podejmowanych poza jej wiedzą będzie zależało rozstrzygnięcie dotyczące także jej interesu prawnego. Ponadto skład siedmiu sędziów wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem.
Jednakże postępowanie z wniosku złożonego w ustawowym terminie przez I.K., A.G. i B.G., tj. z dnia 11 grudnia 1990 r. jest zakończone i było zakończone w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, a więc jej wniosku nie można potraktować jako przyłączenia się do postępowania, bo żadne postępowanie z wniosku złożonego w ustawowym terminie już się wtedy nie toczyło. W dacie wydawania decyzji z [...] lipca 2017 r. nie było w obrocie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17. Organ I instancji nie miał zatem obowiązku stosować legitymacji łącznej i mógł orzec jedynie w zakresie uprawnienia należnego tym wnioskodawcom, którym potwierdzono prawo do rekompensaty (I.K. i A.G., tj. następców prawnych B.G.).
W związku z powyższym nie można, zdaniem Ministra, w tej sprawie przyjąć, że wniosek złożony przez I.K., A.G. i B.G. z dnia 11 grudnia 1990 r. wszczął postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wobec wszystkich spadkobierców A.G., w tym W.I., A.G. i ich następców prawnych.
W tej sytuacji, organ uznał, że wniosek skarżącej złożony został w dniu 14 kwietnia 2021 r., a więc po upływie terminu zakreślonego w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Zasadnym jest zatem utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji o odmowie przyznania prawa do rekompensaty.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca, w imieniu której działa opiekun P.I., nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
• art. 138 § 2 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i nieuchyleniu decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie znak [...], podczas gdy zachodzi jedność stosunku materialnoprawnego z wydaną decyzją i organ winien rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wszystkich współwłaścicieli i ich spadkobierców;
• art. 157 § 2 w zw. zart. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiegoz dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie znak [...], podczas gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, że Wojewoda Kujawsko-Pomorski wydał tą decyzję z rażącym naruszeniem prawa polegającym na naruszeniu art. 3 ust. 2w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., poprzez pominięcie i nieuwzględnienie pozostałych spadkobierców po właścicielach nieruchomości, a co za tym idzie nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy;
• art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia spraw, w tym nie ustalenie kręgu wszystkich następców prawnych dawnych współwłaścicieli nieruchomości położonych w miejscowości [...] przy ul. [...] oraz nieruchomości wiejskiej położonej w [...] gminie [...] powiat [...], z udziałem których powinno toczyć się postępowanie;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, poprzez uznanie, że skoro w dacie wydania decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego znak [...] nie było w obrocie uchwały składu siedmiu sędziów NSA (sygn. akt I OPS 3/17) to organ nie miał obowiązku stosować legitymacji łącznej i mógł orzec jedynie w zakresie uprawnienia należnego pierwotnym wnioskodawcom, którym potwierdzono prawo do rekompensaty (tj. następców prawnych po B.G.).
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Podstawę prawną do odmowy uwzględnienia żądania wskazaną przez organy był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty ograniczone było w czasie tj. do 31 grudnia 2008 r. Po tej dacie, jak trafnie wywodzą organy, roszczenie wygasało.
Sąd w pełni podziela wywody skargi o tym, że na tle ustaw zabużańskich obecnie dominuje pogląd o tym, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub ich następców prawnych odnosi skutek w stosunku do pozostałych w tym sensie, że organ z urzędu wzywa ich jako strony tego postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.".
W tej sprawie jednak mamy do czynienia z zupełnie inną sytuacją faktyczną.
Otóż skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W.I. z d. G. oraz A.G., z d. G., córki A.G.[1], w udziałach każda po [...], w miejscowości [...] przy ul. [...] oraz nieruchomości wiejskiej położonej w [...], w gminie [...], pow. [...].
Jak wynika z akt sprawy ww. mienie do 1943 r. było w całości własnością A.G., po którym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt [...], spadek nabyły jego dzieci: B.G., W.I., K.M. i A.G. – po [...] części każde z nich.
Następcy prawni jednego ze współspadkobierców tj. B.G. wystąpili – wnioskiem z dnia 11 grudnia 1990 r. – o przyznanie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione na byłych obszarach Polski przez B.G., syna A..
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski potwierdził posiadanie przez następców prawnych B.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G. tj. [...] udziału w nieruchomości miejskiej położonej w [...] przy ul. [...] oraz [...] udziału w nieruchomości wiejskiej położonej w [...], gminie [...], pow, [...]. Decyzja ta jest ostateczna i na mocy art. 16 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady trwałości decyzji administracyjnych wiąże strony i organy. Postępowanie w tamtej sprawie jest więc zakończone. Dlatego organ w obecnie rozpoznawanej sprawie nie mógłby zastosować konstrukcji współuczestnictwa materialnego, a więc nie mógłby ani uznać że sprawa nie została w całości rozpoznana gdyż pominięto pozostałych uprawnionych ani niejako "dołączyć" obecnego wniosku strony skarżącej i kolejnych uprawnionych i ponownie rozpoznać sprawę. Z kolei ocena decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lipca 2017 r. pozostać musi poza oceną Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna albowiem nie została w owym czasie zaskarżona przez żadną stronę tamtego postępowania.
Co jednak ważniejsze w tej sprawie i decydujące o rozstrzygnięciu Sądu, to fakt, że wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. złożony przez I.K., A.G. i B.G. – następców prawnych B.G., dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej właśnie przez B.G.. Tymczasem skarżąca nie należy do grona spadkobierców B.G., a swoje żądanie przyznania prawa do rekompensaty wywodzi ze spadkobrania po W.I. i A.G. (w udziałach po [...] części każda).
Wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. dotyczył rekompensaty w zakresie należnym po B.G. i Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z [...] lipca 2017 r. potwierdził posiadanie przez następców prawnych B.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G. tj. [...] udziału w ww. nieruchomościach.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, na którą powołuje się skarżąca, treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazuje, że przepis ten reguluje dwie kwestie: wszczęcie postępowania oraz termin do złożenia wniosku. Określenie, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa oznacza przede wszystkim, że postępowanie ma charakter wnioskowy. Wskazany przepis jest, w przypadku sytuacji określonej w art. 3 ustawy, doprecyzowany przepisem art. 5 ust. 2. W tym ostatnim jest zaś mowa o współwłaścicielu, spadkobiercy lub wskazanej osobie uprawnionej do rekompensaty. Definiując osoby legitymowane czynnie w sposób uwzględniający powołane przepisy, przez osoby ubiegające się o potwierdzenie prawa (art. 5 ust. 1) należy rozumieć osoby uprawnione do rekompensaty. Tylko wniosek takiej osoby złożony w wymaganym terminie skutkuje tym, że uprawnienie do rekompensaty za nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej nie wygasa po dniu 31 grudnia 2008 r. Jak zauważono w orzecznictwie, chodzi o wniosek dotyczący konkretnej nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (patrz: wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 594/14). Niezłożenie, w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, wniosku w terminie określonym w art. 5 ust. 2 ustawy, powoduje wygaśnięcie prawa do rekompensaty (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2072/11). W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Wszczęcie postępowania w stosunku do jednej osoby, która może nabyć uprawnienie wynikające z określonego stanu faktycznego i z określonej podstawy prawnej powoduje, że stronami postępowania stają się inne osoby mogące uzyskać uprawnienie z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej.
Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W tej sprawie wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. bez wątpienia dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia udziału w przedmiotowych nieruchomościach poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G.. Nie budzi też wątpliwości, że skarżąca nie należy do grona spadkobierców B.G.. W tej sytuacji powoływanie się przez skarżącą na tezę ww. uchwały z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 jest nieadekwatne do okoliczności tej sprawy.
W związku z powyższym nie doszło, zdaniem Sądu, do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Niezasadne są wywody skargi na tle tej sprawy, związane z brakiem wnikliwej oceny zebranych dowodów, co miało polegać przede wszystkim na pominięciu wniosku z dnia 11 grudnia 1990 r. o przyznanie prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej i kwestii dotyczących współuczestnictwa wszystkich uprawnionych w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć należy po pierwsze, że wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Po drugie, wniosek złożony przez stronę skarżącą w terminie późniejszym i dotyczący mienia pozostawionego przez W.I. z d. G. oraz A.G., z d. G., stanowił w istocie odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem organ właściwie przyjął w tej sprawie, że wniosek z dnia 7 kwietnia 2021 r. złożony przez skarżącą złożony został po terminie wskazanym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę