I SA/Wa 822/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-10-22
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgrunt warszawskidekretużytkowanie wieczystegospodarka nieruchomościaminastępstwo prawneterminprawo administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego, uznając, że wniosek spadkobierczyni z 1963 r. powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów o gospodarce nieruchomościami, a nie dekretu z 1945 r.

Sprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego, który przeszedł na własność gminy na mocy dekretu z 1945 r. Wnioskodawczyni złożyła wniosek w 1963 r., ale organy administracji odmówiły jego uwzględnienia, uznając go za spóźniony w stosunku do terminów wynikających z dekretu. WSA w Warszawie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że wniosek złożony po terminie dekretowym, ale przed 31 grudnia 1988 r., powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 214 w zw. z art. 233 ugn), a nie dekretu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...]. Grunt ten, objęty działaniem dekretu z 1945 r., przeszedł na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa, a obecnie stanowi własność Miasta st. Warszawy. W 1963 r. H. R., następczyni prawna dawnych właścicieli, złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, powołując się na upływ sześciomiesięcznego terminu do złożenia wniosku wynikającego z art. 7 dekretu, który jest terminem zawitym. Skarżący argumentował, że wniosek powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 214 ugn), które umożliwiały złożenie wniosku do 31 grudnia 1988 r. WSA przychylił się do stanowiska skarżącego. Sąd uznał, że skoro wniosek z 1963 r. nie został zakończony ostateczną decyzją przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to powinien być rozpoznany na podstawie art. 214 w zw. z art. 233 ugn. Sąd podkreślił, że art. 214 ugn zakreśla jedynie datę końcową dla złożenia wniosku, a nie dla jego rozpoznania. W związku z tym, organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Sąd zasądził od SKO na rzecz K. B. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek taki powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 214 w zw. z art. 233 ugn), a nie dekretu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro wniosek złożony w trybie dekretu nie został zakończony ostateczną decyzją przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to powinien być rozpoznany na podstawie przepisów tej ustawy, która zakreślała późniejszy termin na złożenie wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 214 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten umożliwia złożenie wniosku o oddanie gruntów zabudowanych w użytkowanie wieczyste do 31 grudnia 1988 r. przez byłych właścicieli lub ich następców prawnych, których prawo do odszkodowania wygasło.

u.g.n. art. 233

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowi, że sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzone są nadal na podstawie przepisów dotychczasowych, a po wejściu w życie ustawy - na podstawie jej przepisów.

dekret art. 7 § 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Określa termin (6 miesięcy od objęcia gruntu przez gminę) do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym.

dekret art. 7 § 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Określa termin (6 miesięcy od objęcia gruntu przez gminę) do złożenia wniosku o przyznanie prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

u.g.g.i.w.n. art. 82 § 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dopuszczał możliwość zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntów zabudowanych domami jednorodzinnymi do 31 grudnia 1988 r.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek złożony w 1963 r. powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 214 w zw. z art. 233 ugn), a nie dekretu z 1945 r., ponieważ sprawa nie została zakończona przed wejściem w życie ugn. Art. 214 ugn zakreśla jedynie datę końcową dla złożenia wniosku, a nie dla jego rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Wniosek złożony w 1963 r. był spóźniony w stosunku do terminu wynikającego z art. 7 dekretu, co skutkuje wygaśnięciem uprawnienia. Sprawa wszczęta w trybie dekretu powinna być prowadzona i zakończona w oparciu o przepisy dekretu, nawet jeśli nie została zakończona przed wejściem w życie późniejszych ustaw.

Godne uwagi sformułowania

Sąd zauważa, że jeżeli dotychczasowy właściciel bądź jego spadkobierca nie uzyskał i nie może uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dlatego, że nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości w ustawowym terminie, wówczas – w przypadku gdy złożył wniosek o odzyskanie prawa do gruntu warszawskiego w naturze i wniosek ten nie został rozpoznany poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne do 1 sierpnia 1985 r. - mógł swoje uprawnienia do gruntu tej nieruchomości realizować na podstawie art. 89 ust. 2 i 3 (następnie od 10 kwietnia 1991 r. w oparciu o art. 82 ust. 2 i 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a po 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 214 w zw. z art. 233 ugn. Uprawnienia, o których mowa w ugn nie są tymi sami uprawnieniami, jakie wynikały z art. 7 dekretu.

Skład orzekający

Przemysław Żmich

przewodniczący-sprawozdawca

Łukasz Trochym

członek

Kamil Kowalewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozpatrywania wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntów warszawskich, zwłaszcza w kontekście przechodzenia spraw między różnymi reżimami prawnymi (dekret, ustawy o gospodarce gruntami i nieruchomościami)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i wniosków składanych w określonych okresach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznego dekretu warszawskiego i jego długotrwałych konsekwencji prawnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i historii prawa.

Grunt warszawski z 1945 roku: Sąd rozstrzyga, który przepis ma zastosowanie po 60 latach.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 822/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski
Łukasz Trochym
Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 214,  art. 233
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r. nr KOC/7964/Go/23 w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia 8 listopada 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania K. B., decyzją z 30 stycznia 2024 r. nr KOC/7964/Go/23 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2023 r. nr 799/SD/2023 odmawiającą K. B. i J. S. uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] stanowiącej obecnie część działek nr: [...] z obrębu [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] rej. Hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem". Na mocy art. 1 dekretu przedmiotowy grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz.U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Obecnie na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817 ze zm.) grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Miasta st. Warszawy.
Zgodnie z opracowaniem geodezyjnym z 22 listopada 2022 r. aktualnie dawny grunt hipoteczny wchodzi w skład części działek nr: [...] z obrębu [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie z 13 grudnia 1957 r. zgodnie ze stanem działów I i ll wykazu hipotecznego nieruchomości [...] rej. hip. [...]. Stosownie do zastrzeżenia na mocy aktu zeznanego 18 czerwca 1930 r., Nr 6 tej księgi Tom V, H. i Z. małżonkowie S. w jednej połowie w równych częściach i W. i H. małżonkowie R. w równych częściach w drugiej połowie wszyscy niepodzielnie, nabyli z tej nieruchomości dział gruntu oznaczony nr [...] na planie załączonym pod nr 2 zbioru dowodów Tomu I tej księgi, zawierający powierzchni łącznie z połową przylegających ulic 116,5 saż. kwadratowych czyli 1599 łokci kw.
Pismem z 30 maja 1963 r. (data wpływu do organu 24 czerwca 1963 r.) H. R. wniosła o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] rej. hip. [...]. Do akt prowadzonego postępowania zostały złożone następujące dokumenty potwierdzające następstwo prawne po dawnych właścicielach: - prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt i Ns 563/15 stwierdzające spadek po: - H. S., zmarłym [...] sierpnia 1955 r. nabyły na podstawie ustawy, wprost, żona Z. S. z domu O. i córka Z. S., po 1/2 części spadku każda z nich; - Z. S. z domu O. zmarłej [...] stycznia 1968 r. nabyła na podstawie ustawy, wprost, w całości córka Z. S.; - Z. S. z domu S., zmarłej [...] kwietnia 2005 r. na podstawie testamentu holograficznego sporządzonego 11 marca 2003 r. w Warszawie, otwartego i ogłoszonego na rozprawie 7 grudnia 2016 r. nabył K. B. w całości; - prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego dla Warszawy Pragi z 25 września 1963 r. sygn. akt: I Ns II 296/62 zgodnie z którym spadek po W. R., zmarłym [...] marca 1945 r. nabyła wdowa H. S. z d. O.; - prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 26 sierpnia 1981 r. sygn. akt: II Ns 2232/81 zgodnie z którym spadek po H. S. zmarłej [...] listopada 1981 r. nabyli mąż M. S. i siostrzenica Z. S. w 1/2 części każde z nich; - prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy-Śródmieścia z 1 października 2007 r. sygn. akt: I Ns 531/07 zgodnie z którym spadek po M. S. zmarłym [...] maja 2007 r. na podstawie testamentu notarialnego z 16 lipca 1999 r. Rep. A nr 2335/99 otwartego i ogłoszonego na rozprawie 1 października 2007 r. nabyła E. C. w całości, - akt poświadczenia dziedziczenia z 28 stycznia 2021 r. Rep. A nr 167/2021 wpisany do rejestru spadkowego pod nr 1408539, zgodnie z którym spadek po E. C. zmarłej [...] października 2020 r. nabył brat J. S. w całości.
Decyzją nr 799/SD/2023 z 8 listopada 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił K. B. i J. S. uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] rej. hip. [...], dz. [...], stanowiącej obecnie część działek nr: [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste).
Organ I instancji podał, że objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu upływał 25 maja 1949 r.
Zgodnie z doktryną prawną oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego termin wynikający z art. 7 ust. 1 dekretu jest terminem zawitym. Zatem nie podlega przywróceniu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie 14 października 1996 r. podjął uchwałę o sygn. akt OPK 19/96 w której stwierdził, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58-60).
Odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2023 r. złożył K. B. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że skarżący nie przeczy, że wniosek jego spadkodawczyni H. R. był spóźniony wobec art. 7 ust 1 i 2 dekretu. Wskazał jednak na tę okoliczność jako spełniającą przesłankę z art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który dawał podstawę do rozpoznania przedmiotowego wniosku, o ile został on złożony przed zakreślonym terminem, tj. do 31 grudnia 1988 r. Wypełnienie tej przesłanki umożliwia dochodzenie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co znajduje wyraz we wniosku skarżącego. Zarzucił, że organ I instancji nie zastosował w przedmiotowej sprawie wskazanego art. 214 ugn, na którym opiera się wniosek skarżącego i którego zastosowanie w przedmiotowej sprawie stanowi jej meritum, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji administracyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 stycznia 2024 r. utrzymuje w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stanowisko skarżącego, że wniosek złożony pismem z 30 maja 1963 r. (data wpływu do organu 24 czerwca 1963 r.) przez H. R. winien być rozpoznany w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomości, bo został złożony w terminie do 31 grudnia 1988 r., jest błędne.
Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego, że wniosek złożony w trybie dekretu w związku z jego nierozpoznaniem automatycznie przekształca się we wniosek w trybie ustawy o gospodarce gruntami, a następnie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem organu odwoławczego sprawa wszczęta w trybie dekretu o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy winna być prowadzona i zakończona w oparciu o przepisy dekretu.
Rozpoznawanie sprawy w trybie § 1 Uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w użytkowanie wieczyste (M.P. Nr 6, poz. 8) bądź art. 82 ustawy o gospodarce gruntami wiąże się ze złożeniem odrębnego wniosku w trybie tej ustawy lub uchwały, w sytuacji gdy dotychczasowy właściciel (jego następcy prawni) nie uzyskał i nie może uzyskać użytkowania wieczystego gruntu na podstawie dekretu.
Skorzystanie z tego uprawnienia zostało ograniczone terminem - od 1 lutego 1965 r. do 1 sierpnia 1965 r. - na podstawie uchwały nr 11 lub do 31 grudnia 1988 r. na podstawie ustawy o gospodarce gruntami.
SKO podało, że z tego uprawnienia na podstawie wskazanych przepisów mogły skorzystać również osoby, które złożyły spóźniony wniosek na podstawie dekretu. Uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 11/98 odnosi się do sytuacji gdy wniosek poprzedniego właściciela gruntu przejętego na podstawie dekretu o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie i zwrot budynku nastąpił w trybie uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r., a nie został rozpoznany do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny powiedział, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.
W niniejszym postępowaniu wniosek nie został złożony przez poprzedników prawnych, ani w trybie uchwały nr 11, ani ustawy o gospodarce gruntami. Po złożeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu wnioskodawczyni była informowana, że 27 stycznia 1965 r. podjęta została uchwała Rady Ministrów Nr 11 w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie. Wydział Gospodarki Terenami poinformował, że - stosownie do warunku określonego w § 3 ust. 1 powołanej wyżej uchwały Rady Ministrów- wniosek powinien być złożony w terminie 6-ciu miesięcy od daty wejścia w życie uchwały, tj. do 31 lipca 1965 r. Stosowny wniosek nie został złożony.
W związku z powyższym wniosek z 30 maja 1963 r. (data wpływu do organu 24 czerwca 1963 r.) został prawidłowo rozpatrzony przez Prezydenta m.st. Warszawy w trybie art. 7 dekretu, który obowiązywał w dacie złożenia wniosku. Sprawy wszczęte, a niezakończone w trybie dekretu, po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami winny być zakończone w trybie przepisów dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1898/07 stwierdził, że uprawnienie byłych właścicieli wynikające z dekretu dające możliwość uzyskania użytkowania wieczystego gruntów jest zupełnie innym uprawnieniem, niż te które można uzyskać na podstawie art. 214 i art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zatem organ uznał, że stanowisko organu I instancji odmawiające ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz K. B. i J. S. jest prawidłowe, a następcy prawni nie mogą zrealizować swojego uprawnienia w trybie art. 7 dekretu z uwagi na to, że wniosek został złożony z uchybieniem sześciomiesięcznego terminu. Dla uprawnionych również wygasło roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 ust. 5 dekretu, ponieważ w terminie określonym w art. 9 ust. 2 dekretu takiego roszczenia nie zgłosili.
Kwestia uchybienia terminu jest bezsporna i niekwestionowana przez stronę skarżącą. W doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wskazany w dekrecie sześciomiesięczny termin jest terminem prawa materialnego i z jego upływem wygasało uprawnienie do uzyskania w tym trybie prawa własności czasowej - użytkowania wieczystego (por. uchwała NSA z 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96).
W tych okolicznościach Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zgodna z powołanymi przepisami.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 stycznia 2024 r. Kr. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – dalej zwanej "ugn" poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy wniosek uprawionej spadkodawczyni H. R. z 30 maja 1963 r. winien zostać rozpatrzony na gruncie instytucji prawnej wskazanej w art. 214 ugn (wcześniej w oparciu o art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz.U. Nr 30, poz. 127 ze zm.) zgodnie z rzeczywistą treścią wniosku H. R. oraz zasadami ogólnymi prawa administracyjnego, w szczególności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej zwanego "kpa", co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji; 2) art. 233 ugn poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że złożony przez spadkodawczynię H. R. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej gruntu po terminie wskazanym w dekrecie nie może stanowić przedmiotu postępowania na gruncie art. 214 ust. 1 ugn, podczas gdy art. 233 ugn umożliwia dalsze prowadzenie postępowania niezakończonego decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy, na podstawie przepisów ugn, w tym na podstawie 214 ugn, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej, niezgodnej z obowiązującym stanem prawnym decyzji; 3) przepisów postępowania, tj. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 8 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes wnioskodawczyni H. R. oraz jej spadkobierców, w tym K. B., a także niedostateczne i niepełne zbadanie jaka była intencja uprawnionej H. R. wyrażona we wniosku z 30 czerwca 1963 r. o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], a także treści jej wniosku, co doprowadziło do błędnego uznania, że wniosek H. R. nie może zostać rozpoznany na gruncie przepisów ugn, a także do naruszenie art. 8 § 1 kpa, tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez bezpodstawne wydanie przez organ decyzji uniemożlwiającej realizację praw nabytych jednostki; 4) art. 138 §1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2023 r. w sytuacji, gdy decyzja ta jest wadliwa, gdyż została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2023 r.; 2) ewentualnie, jeśli Sąd Wojewódzki uzna za zasadne, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie; 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Trafnie wskazał K. B. w skardze, że wniosek H. R. z 30 maja 1963 r. zawiera żądanie uregulowania stanu prawnego całej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], rej, hip. [...]. W treści wniosku H. R. wyraźnie wskazała, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został złożony i opłacony we właściwym czasie. Zatem miała świadomość tego, że po 1 stycznia 1947 r. na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu wnioskowało się o przyznanie prawa własności czasowej. Z dalszej treści wniosku wynika, że Wydział Gospodarki Terenami w swym oficjalnym piśmie stwierdził, że budynek znajdujący się na przedmiotowym gruncie nie został przejęty na własność Państwa w trybie dekretu. We wniosku jego autorka podała, że dom jednorodzinny położony na przedmiotowym gruncie został zniszczony w trakcie działań wojennych, ale został przez nią wyremontowany z własnych środków.
Sąd zauważa, że jeżeli dotychczasowy właściciel bądź jego spadkobierca nie uzyskał i nie może uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dlatego, że nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości w ustawowym terminie, wówczas – w przypadku gdy złożył wniosek o odzyskanie prawa do gruntu warszawskiego w naturze i wniosek ten nie został rozpoznany poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne do 1 sierpnia 1985 r. - mógł swoje uprawnienia do gruntu tej nieruchomości realizować na podstawie art. 89 ust. 2 i 3 (następnie od 10 kwietnia 1991 r. w oparciu o art. 82 ust. 2 i 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a po 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 214 w zw. z art. 233 ugn.
Art. 82 ust. 2 obowiązującej do 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dopuszczał możliwość zgłoszenia - przez poprzednich właścicieli działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych lub ich następców prawnych - wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do wymienionych gruntów i o zwrot budynków - w terminie do 31 grudnia 1988 r.
Do rozwiązań art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. również nawiązuje art. 214 ugn regulujący uprawnienia tych właścicieli lub ich następców prawnych, których prawo do odszkodowania wygasło, a w terminie do 31 grudnia 1988 r. złożyli wniosek o oddanie gruntów zabudowanych w użytkowanie wieczyste.
Uprawnienia, o których mowa w ugn nie są tymi sami uprawnieniami, jakie wynikały z art. 7 dekretu.
Zatem jeżeli wniosek o zwrot nieruchomości warszawskiej został złożony przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości bądź ich spadkobierców po upływie ustawowego terminu określonego przepisami dekretu, a sprawa zwrotowa nie została zakończona wydaniem decyzji do 1 sierpnia 1985 r. (data wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), od tej daty sprawa taka winna być rozpoznana na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a gdy taka sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji do 1 stycznia 1998 r. (data wejścia w życie ugn), to od tej daty sprawę należało prowadzić w oparciu o przepisy ugn, co wynika z art. 233 ugn.
Biorąc powyższe pod uwagę trzeba wskazać, że ponieważ wniesienie przez H. R. wniosku z 30 maja 1963 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie doprowadziło do wydania w objętej wnioskiem sprawie, przed 1 stycznia 1998 r. (data wejścia w życie ugn) ostatecznej decyzji, to w oparciu o art. 233 ugn, sprawa ta winna być rozpoznawana w oparciu o art. 214 ust. 1 i 2 ugn.
Co istotne art. 214 ust. 1 ugn zakreśla jedynie datę końcową dla złożenia przedmiotowego wniosku. Z tego też powodu nie można przyjąć, że wniesienie wniosku przez spadkobiercę byłego właściciela przedmiotowej - w trybie wspomnianego przepisu - przed datą wejścia w życie ugn - stanowi uchybienie terminowi zakreślonemu w art. 214 ust. 1 ugn.
Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu pięciu sędziów z 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 11/98. W uchwale tej NSA stwierdził, że w sprawie z wniosku poprzedniego właściciela gruntu przejętego na podstawie dekretu o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zwrot budynku, zgłoszonego z powołaniem się na uchwałę Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie, jeżeli sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ugn - może mieć zastosowanie art. 214 ugn.
Uchwała NSA zapadła w kontekście wniosku złożonego z powołaniem się na uchwałę Nr 11, ale stanowiąc odpowiedź na konkretne pytanie pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie musiała mieć odpowiednie brzmienie redakcyjne. Ponadto, ponieważ uchwała Nr 11, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, była samoistnym aktem prawnym wydanym bez upoważnienia ustawowego a wobec tego nie była samodzielnym źródłem prawa powszechnie obowiązującego, to nie mogła zmieniać stanu prawnego wynikającego z ustaw.
Zatem należało stanąć na stanowisku, że niniejsza sprawa, w której wniosek został złożony przed wejściem w życie uchwały Nr 11, dotyczy sytuacji analogicznej jak ta, która była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skoro zatem Prezydent m.st. Warszawy załatwił wniosek H. R. z 30 maja 1963 r. nie w oparciu o art. 214 ust. 1 i 2 ugn, ale w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, a uchybienia tego nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, to Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 214 ust. 1 i 2 oraz art. 233 ugn, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę Prezydent m.st. Warszawy winien potraktować wniosek H. R. z 30 maja 1963 r. (do którego to wniosku odwołał się K. B. w piśmie z 29 lipca 2015 r., a który to wniosek poparli w piśmie z 23 kwietnia 2021 r. K. B. i J. S.), jako wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożony w zakreślonym ustawą terminie i ocenić go w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 214 ust. 2 i 5 ugn, zwłaszcza, że już w piśmie z 11 kwietnia 2017 r. Prezydent m.st. Warszawy wniosek z 1963 r. prawidłowo zakwalifikował do rozpatrzenia na podstawie art. 214 ugn, natomiast w piśmie z 5 października 2023 r. organ ten traktował prowadzone postępowanie administracyjne w stosunku do nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], rej hip. [...] jako postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości nawiązując w ten sposób do przedmiotu sprawy administracyjnej określonego w art. 214 ust. 1 i 2 ugn.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI