I SA/Wa 1339/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rekompensaty za mienie zabużańskie.
Skarżąca G. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra SWiA z dnia [...] sierpnia 2019 r., powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcie z [...] listopada 2008 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją i toczy się postępowanie sądowe. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona, mimo że decyzja z [...] sierpnia 2019 r. nie była ostateczna, gdyż została zaskarżona i prawomocnie oddalono sprzeciw od niej.
Sprawa dotyczyła skargi G. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra SWiA z dnia [...] sierpnia 2019 r. Decyzja ta uchylała decyzję Wojewody potwierdzającą prawo G. G. do rekompensaty za mienie zabużańskie. G. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., twierdząc, że dotyczy ona sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że decyzja z [...] sierpnia 2019 r. nie była ostateczna, a ponadto toczyło się postępowanie sądowe przed WSA w Warszawie w przedmiocie sprzeciwu od tej decyzji. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona. Sąd stwierdził, że choć decyzja z [...] sierpnia 2019 r. nie była ostateczna, to fakt, iż została zaskarżona i prawomocnie oddalono sprzeciw od niej, stanowił 'inną uzasadnioną przyczynę' odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może służyć weryfikacji rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona w takiej sytuacji, ponieważ prawomocne oddalenie sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny stanowi 'inną uzasadnioną przyczynę' uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć decyzja z [...] sierpnia 2019 r. nie była ostateczna, to fakt, iż została zaskarżona i prawomocnie oddalono sprzeciw od niej, stanowił przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może służyć weryfikacji rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Dz.U. 2020 poz 256 art. 61a § 1
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte z urzędu lub na żądanie strony.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub decyzje ostateczne organu, o którym mowa w art. 154 § 2, są wiążące od dnia, w którym stały się ostateczne.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest w zakresie określonym przepisami ustaw.
k.p.a. art. 76 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 220
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne oddalenie sprzeciwu od decyzji z [...] sierpnia 2019 r. przez WSA w Warszawie stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Decyzja Ministra SWiA z [...] sierpnia 2019 r. jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ dotyczy sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. przez Ministra SWiA jest bezzasadne, ponieważ skarżąca nie żądała wszczęcia postępowania administracyjnego w ogóle, tylko wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Naruszenie art. 76 § 1, art. 80 i art. 220 k.p.a. poprzez odmówienie wiarygodności treści oryginalnym urzędowym dokumentom. Naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wykorzystanie swojej władzy publicznej. Naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku i nie wymaga prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Postępowanie nie może służyć weryfikacji, względnie zmianie, rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach.
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Anna Wesołowska
przewodniczący
Łukasz Trochym
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która nie jest ostateczna, ale została zaskarżona i prawomocnie oddalono od niej sprzeciw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie prawomocne oddalenie sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny blokuje możliwość wszczęcia postępowania o stwierdzenie jej nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii proceduralnej związanej ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej i odmową wszczęcia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy prawomocny wyrok sądu blokuje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1339/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/ Anna Wesołowska /przewodniczący/ Łukasz Trochym Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z [...] lutego 2020 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia G. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił przebieg postępowania podkreślając, że sprawa dotycząca potwierdzenia prawa do rekompensaty za ww. mienie była przedmiotem orzekania organów administracji oraz sądów administracyjnych. Organ nadzoru opisał szczegółowo wydawane w sprawie decyzje oraz orzeczenia sądowe i zaznaczył, że Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. orzekł o potwierdzeniu G. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. B. nieruchomości położonych w miejscowości [...] poza obecnymi granicami RP. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2019 r., wydana w trybie art. 138 § 2 kpa, uchylił ww. decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. G. G. wniosła sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie pismem z [...] lutego 2020 r. G. G. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa podnosząc, że dotyczy ona sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lutego 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] sierpnia 2019 r. G. G. pismem z [...] marca 2020 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego wyłącznie decyzji dotkniętych kwalifikowanymi wadami, określonymi w art. 156 § 1 kpa. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie istnienia jednej z przesłanek pozytywnych stwierdzenia nieważności (w art. 156 § 1 kpa określono zamknięty katalog tych przesłanek) oraz ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki negatywne. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony (art. 157 § 2 kpa). W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przez stronę organ administracji bada czy w sprawie występują przesłanki negatywne, wyłączające możliwość wszczęcia takiego postępowania. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa wart. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) wniosek o wszczęcia postępowania został wniesiony przez osobę niebędącą stroną lub 2) postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Minister podkreślił, że przesłanki odmowy wszczęcia postępowania można usystematyzować według kryterium podmiotowego i przedmiotowego. Uwzględnić należy ponadto inne przyczyny, których wystąpienie uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np. żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. Do innych usprawiedliwionych przyczyn należy zaliczyć przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia. Takie też stanowisko przyjął NSA w wyroku z 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1948/18. Rozważając drugą przesłankę odmowy wszczęcia postępowania NSA wskazał, że przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Organ nadzoru podkreślił, że w niniejszej sprawie G. G wystąpiła wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z[...] lutego 2020 r. odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 2019 r. podnosząc, że ww. decyzja obarczona jest wadą w myśl art. 156 § 1 pkt 3 kpa ponieważ dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że zarówno decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r., jak i decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. nie były ostateczne i nie zakończyły postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia G. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. B. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną. Powyższe stanowi uzasadnioną przyczynę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Jak wynika z art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Zdaniem organu decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. ani decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. nie były w rozumieniu przepisów kpa decyzjami ostatecznymi, bowiem żadna z nich nie zakończyła ostatecznie postępowania administracyjnego w sprawie. Dodatkowo organ nadzoru wskazał, że stan faktyczny sprawy pomiędzy wydaniem decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. i decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. uległ zmianie, bowiem okazało się, że dokument przedłożony przez stronę postępowania był sfałszowany. Tym samym wszczęcie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji, która nie stała się decyzją ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne w sprawie i która nie jest - z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy - decyzją tożsamą z decyzją z [...] listopada 2008 r. jest nieuzasadnione. Wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] sierpnia 2019 r. byłoby obarczone wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Minister zaznaczył ponadto, że G. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji z [...] sierpnia 2019 r., co powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest zobowiązany z urzędu zbadać, czy ww. decyzja jest obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Skoro wniosek o wszczęcie postępowania został złożony w sprawie, która nie została zakończona ostateczną decyzją administracyjną i w której, na skutek sprzeciwu G. G. toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Za bezzasadny organ uznał ponadto zarzut naruszenia art. 76 § 1, art. 80 i art. 220 kpa poprzez odmówienie wiarygodności treści oryginalnym urzędowym dokumentom, art. 7 kpa poprzez wykorzystanie swojej władzy publicznej oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP. Odnoszą się one bowiem do kwestii związanych z prowadzonym postępowaniem dowodowym i pozostają bez związku w przedmiotowej sprawie. G. G. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 61a § 1 kpa, art. 16 § 1 kpa, art. 156 § 1 pkt 3 kpa, art. 7 kpa oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP i wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] maja 2020 r., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, - na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2019 r., - uchylenie wszystkich aktów pierwszej i drugiej instancji, które powstały po prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2013 r. wydanego w wyniku skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2011 r., w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołując orzeczenia sądów administracyjnych zarzuciła szereg nieprawidłowości w działaniach organu podnosząc w szczególności, że ostateczna decyzja z [...] sierpnia 2019 r. jest sprzeczna z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 14 października 2011 r. Skarżąca zarzuciła, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dokonał kontroli decyzji z [...] sierpnia 2019 r. pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa. W jej ocenie w sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 61a § 1 kpa, bowiem postępowanie toczy się już od 1989 r., ramy odwoływania się są szersze niż zażalenie, postępowanie administracyjne nie jest na etapie wstępnym. Skarżąca zaznaczyła, że nie żądała wszczęcia postępowania administracyjnego w ogóle, tylko wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Dlatego też zastosowanie art. 61a § 1 kpa przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest bezzasadne. W ocenie skarżącej decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. jest nie tylko decyzją ostateczną, ale i prawomocną. Wszystkie więc akty, które powstały w organach administracyjnych po [...] listopada 2008 r. - a tym samym również decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. - są w myśl art. 156 § 1 pkt 3 kpa nieważne. Skarżąca podniosła ponadto, że dostarcza szereg dokumentów na potwierdzenie stanu faktycznego jej sprawy, mimo to organy administracji publicznej nadal mają wątpliwości, co narusza art. 7 kpa oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ zaznaczył ponadto, że wyrokiem z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2181/19 WSA w Warszawie oddalił sprzeciw G. G. na decyzję z [...] sierpnia 2019 r., co oznacza, że Sąd nie dostrzegł, aby decyzja ta była obarczona którąkolwiek wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] lutego 2020 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 61a § 1 kpa zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z treścią art. 157 § 2 kpa, który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. Powołany art. 61a § 1 kpa wprowadza dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przy czym postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku i nie wymaga prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a § 1 kpa i art. 157 § 2 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 26 sierpnia 2019 r., mocą której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając w trybie art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r. potwierdzającą G. G. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. B. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ nadzoru uznał, że w sprawie zaistniał inny uzasadniony przypadek w rozumieniu powołanego art. 61a § 1 kpa uzasadniający wydanie zaskarżonego postanowienia odmawiającego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Jak wskazano skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie, która nie została zakończona ostateczną decyzją i w której, na skutek wniesionego przez skarżącą sprzeciwu, toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu, mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, jest prawidłowe. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2019 r. skarżąca powołała art. 156 § 1 pkt 3 kpa podnosząc, że dotyczy ona sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 r. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Powołaną decyzją z [...] listopada 2008 r. organ, działając w trybie art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. potwierdzającą prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] lutego 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] kwietnia 2011 r., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 984/11 oddalił skargę G. G. na ww. decyzję. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została natomiast oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 408/12. Analiza akt wskazuje jednocześnie, że decyzja z [...] sierpnia 2019 r., której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności z [...] lutego 2020 r., została przez skarżącą zaskarżona w drodze sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Istotne jest, że WSA w Warszawie wyrokiem z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2181/19 oddalił sprzeciw. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 5 marca 2020 r. Wadliwie zatem organ uznał, że przedmiotowa decyzja nie jest decyzją ostateczną. Niemniej wydane w sprawie rozstrzygnięcia obu instancji odpowiadają prawu. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowadministracyjnym podkreśla się, że brak możliwości wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1 kpa ma miejsce w sytuacjach niewymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania. Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 kpa, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że decyzja z [...] sierpnia 2019 r., której dotyczył wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności, na skutek wniesionego przez skarżąca sprzeciwu, poddana została kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu zakończonym ww. wyrokiem z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2181/19. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym WSA w Warszawie dokonał oceny całego postępowania również pod kątem wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności. Wyrok ten nie został zaskarżony w drodze skargi kasacyjnej i stał się prawomocny. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniała zatem jedna z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 kpa. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania w trybie powołanego przepisu. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji są więc zgodne z prawem. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa i Konstytucji RP. Zauważyć należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest legalności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym postępowanie nie może służyć weryfikacji, względnie zmianie, rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 kpa nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI