I SA/Wa 1334/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że wniosek o rekompensatę za nieruchomości położone poza granicami RP został złożony po terminie.
Skarga dotyczyła decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymującej w mocy odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Wnioskodawcy domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w R., S. i Z., które nie zostały wymienione we wniosku złożonym w ustawowym terminie do 31 grudnia 2008 r. Sąd uznał, że wskazanie tych nieruchomości w późniejszym piśmie stanowiło rozszerzenie wniosku po terminie, a zatem skargę należało oddalić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A.B. i innych na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa dotyczyła wniosku złożonego pierwotnie 30 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za 13 enumeratywnie wyliczonych nieruchomości. Wnioskodawcy domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty również za nieruchomości położone w R., S. i Z., które nie zostały wymienione we wniosku pierwotnym, a pojawiły się w piśmie z 15 lipca 2016 r. Organy administracji uznały, że doszło do rozszerzenia wniosku po upływie ustawowego terminu (31 grudnia 2008 r.), który ma charakter prekluzyjny. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty musi jasno określać przedmiot żądania w ustawowym terminie. Wskazanie dodatkowych nieruchomości po terminie traktowane jest jako nowy wniosek, który nie może być uwzględniony. Sąd oddalił skargę, uznając, że postępowanie było prowadzone zgodnie z prawem, a przepisy materialne i proceduralne zostały prawidłowo zastosowane.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rozszerzenie wniosku o nowe nieruchomości po upływie ustawowego terminu (31 grudnia 2008 r.) jest niedopuszczalne i traktowane jako nowy wniosek złożony po terminie.
Uzasadnienie
Termin do złożenia wniosku o rekompensatę ma charakter materialny i prekluzyjny. Wnioskodawca musi precyzyjnie określić przedmiot żądania w ustawowym terminie. Późniejsze wskazanie dodatkowych nieruchomości stanowi niedopuszczalne rozszerzenie wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter materialny i prekluzyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
ustawa art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa art. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Określa kto ma prawo do rekompensaty.
ustawa art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje prawo do rekompensaty dla spadkobierców.
ustawa art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Wymaga dołączenia dowodów potwierdzających pozostawienie nieruchomości poza granicami RP.
ustawa art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady skargowości lub oficjalności postępowania.
k.p.a. art. 63 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa, że zakres żądania określa wnioskodawca.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do informowania stron.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
k.p.a. art. 89
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przeprowadzania rozprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej materiału.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po terminie. Rozszerzenie wniosku o nowe nieruchomości po terminie jest niedopuszczalne. Zastrzeżenie o możliwości uzupełnienia wniosku nie pozwala na obejście terminu prekluzyjnego.
Odrzucone argumenty
Organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego i nie dokonały pogłębionej analizy składu majątku. Wniosek z 30 grudnia 2008 r. obejmował nieruchomości w R., S. i Z., jako część majątku '[...]'. Pisma z 4 lipca 2017 r. i 8 sierpnia 2017 r. nie stanowiły nowych wniosków, lecz doprecyzowanie pierwotnego wniosku.
Godne uwagi sformułowania
termin ten ma charakter materialny. nie można go ani przywracać, ani usprawiedliwiać skutków jego upływu, kiedy to uprawnienie do skutecznego domagania się rekompensaty wygasa. żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania. nie można przyjąć, jak oczekiwaliby tego skarżący, że żądanie to obejmowało również rekompensatę za nieruchomości położone w R., S. i Z. dopuszczenie tego typu klauzul prowadziłoby do obejścia jasno sformułowanego przepisu wprowadzającego graniczną datę przewidzianą przez ustawodawcę na złożenie przedmiotowego wniosku.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Ścieszka
asesor
Jolanta Dargas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu prekluzyjnego w sprawach o rekompensaty za mienie zabużańskie oraz zasady określania przedmiotu wniosku administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o rekompensatach za mienie zabużańskie i jej terminów. Ogólne zasady dotyczące wniosków administracyjnych mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z terminami w postępowaniu administracyjnym i prawem do rekompensaty za mienie utracone poza granicami kraju. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Utracone mienie za granicą: czy można odzyskać rekompensatę po latach?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1334/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Iwona Ścieszka Jolanta Dargas Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1294/23 - Wyrok NSA z 2025-02-26 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61 §1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi A.B., A.B., K.B., M.P., A.P. i K.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 kwietnia 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-120/2020/JL w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 8 kwietnia 2021 r., nr DAP-WOSRFR-7280-120/2020/JL, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania A. B. (działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik K. B. A. B. i M. P.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 1 z 29 lipca 2020 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 30 grudnia 2008 r. M. D., K. S., Z. J., J. C., T. C., Z. C., M.C., M. P., A.B., K.B., A. B., Z. P., K. P., A. P., M. J., A. P., M. W. i T. W., reprezentowani przez adwokata, wystąpili do Wojewody Małopolskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP w następujących miejscowościach: 1) O., woj. [...], o pow. 539 ha, 2) D., woj. [...], o pow. 432 ha, 3) B., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 176 ha, 4) T., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 214 ha, 5) B., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 985 ha, 6) C., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 256 ha, 7) Las [...], obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 5651 ha, 8) L., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 271 ha, 9) M., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 186 ha, 10) P., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 3859 ha, 11) R., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 918 ha, 12) S., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 624 ha oraz 13) U., obj. majątkiem pn. "[...]", woj. [...], o pow. 550 ha, to jest o łącznej powierzchni 13 219 ha. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że powyższe nieruchomości stanowiły pierwotnie własność T. C. (zm. w 1925 r.) oraz jego żony M. C. z d. D. (zm. w 1941 r.). Dziećmi T. i M. C. są M. D. zd. C., K. P. zd. C., W. C., S. C., L. C., J. C., J. C. oraz A.W. zd. C., a wnioskodawcy są spadkobiercami byłych właścicieli wyszczególnionych nieruchomości. We wniosku poinformowano również, że "w związku z trwającymi poszukiwaniami dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek zostanie uzupełniony niezwłocznie po ich uzyskaniu wraz z załącznikami z zastrzeżeniem ewentualnej modyfikacji wniosku." Decyzją Nr 1 z 29 lipca 2020 r. Wojewoda Małopolski odmówił M.P., A.P., K. P., A. P., A.B., K. B., A. B., J. J., A. J., K. J., S.J., F. B. oraz O. I. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. P., C. P., M. B., W. P., M.J. oraz S. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w: R., gm. Z., pow. Z. oraz S. i Z., gm. P., pow. [...], woj. [...]. Wojewoda wskazał, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez rodzinę C. nieruchomości położonych w R., S. oraz Z. został złożony dopiero 15 lipca 2016 r., a więc już po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik K. B., A. B., Z. P. oraz M. P.. Decyzją z 8 kwietnia 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 1 z 29 lipca 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że spór w sprawie sprowadza się do tego czy doszło do nieuprawnionego rozszerzenia pierwotnego wniosku po upływie terminu ustawowego (tj. 31 grudnia 2008 r.) poprzez wskazanie dodatkowych nieruchomości, za których pozostawienie ma zostać potwierdzone prawo do rekompensaty, tj. nieruchomości położonych w R., gm. Z., pow. Z. oraz S. i Z., gm. P., pow. [...], woj. [...]. Minister podniósł, że we wniosku z 30 grudnia 2008 r. (czyli złożonym w ustawowym terminie) pełnomocnik wnioskodawców wystąpił o wydanie decyzji wyliczając enumeratywnie 13 miejscowości. Wśród tych nieruchomości brak jest jednak nieruchomości położonych w R., gm. Z., pow. [...] oraz S. i Z., gm. P., pow. [...], woj. [...]. Pierwsza wzmianka o tym, że strony są zainteresowane potwierdzeniem prawa do rekompensaty również za wskazane wyżej nieruchomości pojawiła się dopiero w piśmie pełnomocnika wnioskodawców z 15 lipca 2016 r. (data wpływu do organu). W tych okolicznościach Minister podzielił ocenę Wojewody, że w sprawie doszło do nieuprawnionego rozszerzenia pierwotnego wniosku. Organ wskazał, że rozszerzenie wniosku o kolejne nieruchomości mogło nastąpić do 31 grudnia 2008 r., co poparł orzecznictwem sądów administracyjnych Żądanie o przyznanie rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed powołaną datą, traktować trzeba zatem jako nowe wnioski zgłoszone po upływie ustawowego terminu o charakterze prekluzyjnym. Bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje przy tym zastrzeżenie zawarte we wniosku z 30 grudnia 2008 r., że: "w związku z trwającymi poszukiwaniami dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek zostanie uzupełniony niezwłocznie po ich uzyskaniu wraz z załącznikami z zastrzeżeniem ewentualnej modyfikacji wniosku". Dopuszczenie tego typu klauzul prowadziłoby, zdaniem organu, do obejścia jasno sformułowanego przepisu wprowadzającego graniczną datę przewidzianą przez ustawodawcę na złożenie przedmiotowego wniosku. Organ nie podzielił również argumentacji skarżących, że przedmiotem wniosku z 30 grudnia 2008 r. są nieruchomości położone w D., składające się na tzw. [...], w tym między innymi majątki w R., S. i Z.. W powołanym wniosku wymieniono bowiem enumeratywnie miejscowości, w których położone są pozostawione nieruchomości. Nie ma wśród nich jednak powyższych lokalizacji. Nie można zatem przyjąć, że w ustawowym terminie strony wystąpiły również o potwierdzenie prawa do rekompensaty za majątki położone w R., S. i Z.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnieśli A. B., w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. B., K. B., M. P., i Z. P. (w miejsce której wstąpili A. P. i K. P.). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w słusznym interesie strony, a w konsekwencji błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, 2) przepisów postępowania tj. art. 8, 9, 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść skarżących, w sytuacji braku podstaw do takiego zakończenia sprawy, 3) przepisów postępowania tj. art. 10 w zw. z art. 89 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej podczas gdy z okoliczności sprawy, a zwłaszcza z podniesionych przez skarżących w toku postępowania zarzutów wynika, że przeprowadzenie tej rozprawy było niezbędne z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i wątpliwości w sprawie, 4) przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, 5) prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wniosek z 30 grudnia 2008 r. nie obejmował nieruchomości wchodzących w skład majątku "[...]", a położonych w R., gm. Z., powiat Z. oraz S. i Z., gmina P., powiat [...], województwo [...], 6) prawa materialnego tj. art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wykazy nieruchomości położonych w D., zawarte w piśmie z 4 lipca 2017 r. oraz piśmie z 8 sierpnia 2017 r., stanowiły nowe wnioski o ustalenie prawa do rekompensaty za nieruchomości wchodzące w skład majątku "[...]", a położone w R., gm. Z., powiat [...] oraz S. i Z., gmina P., powiat [...], województwo [...], podczas gdy analiza treści wniosku z 30 grudnia 2008 r. oraz pism z 4 lipca 2017 r. i 8 sierpnia 2017 r. potwierdza, że wykazy zawarte w tych pismach dotyczyły nieruchomości oznaczonych we wniosku z 30 grudnia 2008 r. jako "[...]". Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek z 30 grudnia 2008 r. obejmował łącznie 14 661 ha nieruchomości wchodzących w skład majątku "[...]" w województwie [...] i [...]. Skarżący wyjaśnili, że w piśmie z 4 lipca 2017 r. ich ówczesny pełnomocnik wskazał nazwy i powierzchnie poszczególnych majątków składających się na "[...]" objętych wnioskiem z dnia 30 grudnia 2008 r. Łączna powierzchnia majątków wymienionych w ww. piśmie to 11 718,29 ha, co ma istotne znaczenie. Wobec bowiem faktu, że w piśmie z 4 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżących faktycznie ograniczył pierwotny wniosek o powierzchnię 2942,71 ha, nie można uznać za logiczne stanowiska organów, że pismem tym wnioskodawcy rozszerzyli wniosek z 2008 r. Ponadto, zarówno we wniosku z 30 grudnia 2008 r. jak i w piśmie z 4 lipca 2017 r. wymieniono majątek P. (jako nazwa zbiorcza). Przy tym we wniosku z 2008 r. wskazano majątek P. o powierzchni 3859 ha, a w piśmie z 2017 r. majątek P. o powierzchni 3102,6558 ha, majątek S. o powierzchni 344,3855 ha oraz Z. o powierzchni 412,4086 ha. Zatem łączna powierzchnia majątków P., S. i Z. wskazanych w piśmie z 2 lipca 2017 r. wynosiła 3859,4499 ha, a więc niemal dokładnie tyle ile wynosiła powierzchnia majątku P. (3859 ha) wskazana we wniosku z 30 grudnia 2008 r. Powyższe, zdaniem skarżących, oznacza, że organy nie podjęły żadnych czynności, które pozwoliłyby ustalić skład "[...]". Faktycznie ograniczyły zakres sprawy do nazw wymienionych w ww. pismach majątków. Poza zakresem swojego zainteresowania pozostawiły natomiast ich powierzchnię wskazaną we wniosku z 30 grudnia 2008 r. To jednak właśnie ten wniosek zakreślał granice sprawy administracyjnej i to jego treść powinna determinować czynności organów. Skarżący podnieśli, że w myśl art. 7 i 8 k.p.a. rolą organów było ustalenie za jakie nieruchomości należy ustalić prawo do rekompensaty. W tym celu powinny one podjąć aktywność dowodową. Nie powinny natomiast ograniczać się jedynie do eliminowania z zakresu rozpoznania poszczególnych nieruchomości stosując uproszczone kryterium nazwy folwarku. Rolą organu było uzyskanie informacji czy w pismach składanych po 30 grudnia 2008 r. strony wnoszą o przyznanie prawa do rekompensaty za "nowe" nieruchomości, czy też są to nieruchomości, które wchodziły w skład "[...]". Skarżący wskazali, że nie mają wiedzy czy przedmiotem swoich rozważań organy objęły analizę składu "[...]". Organy nie przedstawiły bowiem żadnej argumentacji w celu wykazania, że nieruchomości w R., S. i Z. stanowiły majątki odrębne od "[...]" i nie były objęte wnioskiem z 30 grudnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 8 lipca 2005 r.". W myśl art. 2 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, o ile spełnia on wymogi określone w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o ile spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Z powołanych regulacji jasno wynika, że wolą ustawodawcy było powiązanie skorzystania z uprawnienia do przyznania rekompensaty zabużańskiej z wymogiem odpowiedniej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych. Nie budzi bowiem jakichkolwiek wątpliwości, że potwierdzenie prawa do rekompensaty nie następuje z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy samych uprawnionych (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Koresponduje to z celem ustawy z 8 lipca 2005 r., którym jest realna, kompleksowa i możliwie ostateczna regulacja zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia zabużańskiego. O powyższym świadczy precyzyjnie sformułowany przez ustawodawcę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy oraz ramy czasowe dochodzenia wynikających z tej regulacji roszczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 594/12, Lex nr 1557377). Zachowanie terminu ustawowego wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. stanowi dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania uprawnienia do rekompensaty. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy termin ten ma charakter materialny. Oznacza to, że nie można go ani przywracać, ani usprawiedliwiać skutków jego upływu, kiedy to uprawnienie do skutecznego domagania się rekompensaty wygasa. Skoro art. 5 ust. 1 ustawy wskazuje datę graniczną (31 grudnia 2008 r.), do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to należy przyjąć, że zainteresowani w zakreślonym terminie musieli uzewnętrznić nie tylko samą wolę skorzystania z przyznanych im ustawą przywilejów, lecz najpóźniej do 31 grudnia 2008 r. zobowiązani byli wskazać za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 594/12, 11 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1260/17, Lex nr 2604314, 8 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 949/16, Lex nr 2476011). Wynika to z cech przedmiotowej rekompensaty jako świadczenia pomocowego o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym, a nie tylko odszkodowawczym. Przy tym świadczenie to jest uzależnione od wniosku podmiotu uprawnionego, który nie ma obowiązku jego składania. To zaś oznacza, że przewidziana prawem rekompensata nie jest przyznawana za wszystkie nieruchomości pozostawione przez wnioskodawców lub ich poprzedników prawnych poza granicami RP. Na gruncie niniejszej sprawy organy uznały, że pierwotny wniosek z 30 grudnia 2008 r. obejmował swoim zakresem trzynaście enumeratywnie wyliczonych nieruchomości położonych w dawnym województwie [...] i dawnym województwie [...], stanowiących pierwotnie własność T. C. i M.i C., które po ich śmierci stały się własnością następców prawnych tych osób. Organy wskazały, że wśród wyliczonych w pierwotnym wniosku nieruchomości nie wymieniono nieruchomości położonych w R., S. i Z.. Nieruchomości te, zdaniem organów, po raz pierwszy zostały wskazane w piśmie pełnomocnika wnioskodawców z 15 lipca 2016 r. Nastąpiło to zatem już po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Powyższe kwestionują skarżący podnosząc, że organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechały pogłębionej analizy składu majątku "[...]". Zaniechania te w konsekwencji doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych dotyczących nieruchomości objętych wnioskiem złożonym w dniu 30 grudnia 2008 r. W ocenie Sądu, zawartej w skardze argumentacji nie można jednak pogodzić z obowiązującym stanem prawnym. O tym bowiem czy w danym postępowaniu obowiązuje zasada skargowości czy oficjalności (art. 61 § 1 k.p.a.), decydują przepisy prawa materialnego. Jak zaś już wskazano powyżej, nie ulega wątpliwości, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej przyznaniem tego uprawnienia. Jeśli zatem wszczęcie postępowania administracyjnego, jak w tym przypadku, następuje na wniosek, to zakres żądania określa wnioskodawca, o czym jednoznacznie przesądza art. 63 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się również, że żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania. W razie zaś powstałych wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2008 r., II OSK 510/07, Lex nr 505314). Wynikający z przepisów k.p.a. obowiązek organu wezwania strony do sprecyzowania wniosku powstaje tylko wówczas, gdy treść złożonego żądania jest niejasna, budzi wątpliwości. Obowiązek ten mógłby zatem doznać aktualizacji tylko wówczas gdyby we wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty nie określono, za jakie konkretnie mienie wnioskodawcy żądają rekompensaty. W takiej sytuacji rozpoznający sprawę organ zmuszony byłby do wystąpienia o sprecyzowanie przez stronę złożonego żądania w wyznaczonym terminie w oparciu o ogólne zasady określone w przepisach k.p.a. (to jest wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.). Obowiązku sprecyzowania niejasnej treści żądania poprzez wskazanie nieruchomości, za które strona domaga się rekompensaty (nawet jeśli następuje to po dacie 31 grudnia 2008 r.) nie można jednak mylić z modyfikacją (rozszerzeniem) wniosku o jasnej treści. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tą drugą sytuacją. Zawarte we wniosku z 30 grudnia 2008 r. żądanie jasno i precyzyjnie wskazywało bowiem, że jego przedmiotem jest trzynaście konkretnych nieruchomości położonych w dawnym województwie [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wnioskodawców wskazał dawnych właścicieli tych nieruchomości, których wnioskodawcy są spadkobiercami i którzy to właściciele opuścili przedmiotowe majątki w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zakres przedmiotowy podania z 30 grudnia 2008 r. został zatem uzewnętrzniony jednoznacznie i precyzyjnie. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, jak oczekiwaliby tego skarżący, że żądanie to obejmowało również rekompensatę za nieruchomości położone w R., S. i Z.. Przy tym, jak już wskazano wyżej, wobec nie budzącej jakichkolwiek wątpliwości treści wniosku z 30 grudnia 2008 r. nie sposób podzielić stanowiska skarżących, że organ miał obowiązek wyjaśniania treści żądania wnioskodawców poprzez poszukiwanie nieruchomości objętych wnioskiem, w tym dokonywanie pogłębionej analizy składu czy powierzchni "[...]". Z punktu widzenia zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w R., S. i Z. obojętna jest także przyczyna takiego, a nie innego skonstruowania żądania zawartego w pierwotnym wniosku z 30 grudnia 2008 r. Wobec powyższego, Sąd podzielił ocenę organów, że modyfikacja (rozszerzenie) pierwotnie zgłoszonego żądania o nieruchomości położone w R., S. i Z. nastąpiła najwcześniej w dniu 15 lipca 2016 r., a więc już po terminie o charakterze prekluzyjnym określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wobec powyższego za prawidłowe uznać trzeba rozstrzygnięcie organów o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za powyższe nieruchomości. Tym samym za niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1, art. 1 ust. 1 oraz art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, jak już wskazano wyżej, przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi regułami k.p.a., w tym także z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 10 w zw. z art. 89 i art. 80 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy oceniły w sposób prawidłowy, a mające w sprawie zastosowanie przepisy zostały właściwie zinterpretowane. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI