I SA/Wa 1333/17

I SA/Wa 1333/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 743/18 - Postanowienie NSA z 2018-08-07
I OSK 1578/21 - Wyrok NSA z 2022-10-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145  par. 1  pkt 2,  art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art. 156  par. 1  pkt 2 i  art. 7  ust. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Joanna Skiba, , po rozpoznaniu w dniu 28 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. M. oraz Miasta [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], 2. odstępuje od zasądzenia od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...], Skarbu Państwa oraz M. M. zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Komisja) decyzją z [...] lipca 2017 r. uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] (Prezydent) z [...] czerwca 2014 r. i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3-6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718, dalej : "ustawa z 9 marca 2017 r."), art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 ze zm., dalej : "dekret warszawski") oraz z art. 214a pkt 1, 4 i pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. 11. 2016 r. poz. 2147. ze zm., dalej "ustawa o gospodarce nieruchomościami").
Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Komisja wskazała następujące ustalenia faktyczne :
Adwokat Z. Z. działająca w imieniu i na rzecz M. H. N. złożyła 12 lutego 1949 r. wniosek o przyznanie własności czasowej do nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] . Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie Sądu Okręgowego w [...]- Wydziału Hipotecznego z dnia [...] maja 1947 r., z treści którego wynikało, że tytuł własności nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] uregulowany był jawnym wpisem na: C. D. P. w ¼ części, C. R. i S. małżonków N. w równych częściach co do ¼ części nieruchomości oraz P. U. F. vel. F. w 2/4 części.
Prezydium Rady Narodowej [...] (Prezydium) orzeczeniem administracyjnym z [...] września 1957 r. działając na podstawie art. 1, 3, 7 i 8 dekretu warszawskiego odmówiło dotychczasowym właścicielom C. D. P, C. R. i S. N. oraz P. U. F. prawa własności czasowej do gruntu - nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wskazał, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość ta jest przeznaczona pod budowy szkoły. Oznaczało to w ocenie organu, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. po rozpoznaniu wniosku złożonego przez M. N., stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium z [...] września 1957 r.
Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Minister Finansów stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 1/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. obecnie będącej własnością Miasta [...]. Podstawą faktyczną powyższego rozstrzygnięcia było ustalenie, że na mocy postanowień Układu zawartego między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 16 lipca 1960 r. przyznano odszkodowanie M. H. N., tytułem rekompensaty za utratę wymienionego udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Postanowieniem z [...] września 1949 r. sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] stwierdził, że spadek po C. vel C. D. P. zmarłym w [...] lutego 1947 r. nabyła na podstawie ustawy A. F. w 2/8 części oraz dzieci A. P. i G. P. - każdy z nich w 1/8 części z dobrodziejstwem inwentarza.
Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] ustanowił kuratora dla: A. H. P., G. P. i A. P. - nieznanych z miejsca pobytu w osobie S. L., zwalniając z tej funkcji B. C.-H.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] w [...] orzekł, że spadek po A. poprzednio S. vel S. P., zmarłej [...] kwietnia 1977 r., nabył na podstawie ustawy syn G. vel. G. P.. natomiast spadek po G. P. na podstawie testamentu z [...] lipca 1989 r. nabyła małżonka E. S. w całości.
Postanowieniem z [...] maja 2008 r., sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] stwierdził, że spadek po S. N., zmarłym w [...] września 1935 r. w [...], na podstawie ustawy nabył w całości syn M. H. N. (przed naturalizacją M. H. N.), syn S. i C., z tym że małżonce zmarłego C. R. N. przysługiwało prawo użytkowania dożywotniego w udziale 1/6 części spadku, które wygasło z dniem jej śmierci. Sąd stwierdził ponadto, iż spadek po M. H. N. zmarłym [...] grudnia 1979 r. w [...] na podstawie ustawy nabył w całości syn M. N., syn M. i M.
W dniu 24 lipca 2008 r. M. N., wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o ustanowienie kuratora dla osób nieznanych z miejsca C. D. P., P. F. oraz C. R. N. Postanowieniem z [...] października 2008 r. sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy w [...] ustanowił kuratora dla ww. nieznanych z miejsca pobytu w osobie T. Z.
Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], działając na wniosek M. N., ustanowił G. K. kuratorem spadku nieobjętego po P. F. vel F., zmarłym [...] grudnia 1942 r. w [...].
Postanowieniem z [...] sierpnia 2010 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] uwzględnił wniosek M. N., reprezentowanego przez A. M., i ustanowił kuratora spadku nieobjętego po C. vel C. D. P., zmarłym [...] lutego 1947 r., również w osobie G. K..
W dniu 7 stycznia 2011 r. adwokat G. K. złożyła wniosek do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem spadkowym, polegającej na zniesieniu wspólności praw i roszczeń w ten sposób by udział P. U. F. wynoszący ½ w prawach i roszczeniach do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o wartości [...] złotych przyznać M. M. N., z jednoczesnym zasądzeniem na rzecz majątku spadkowego po P. U. F. odpowiedniej sumy pieniężnej.
Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] w [...] uwzględnił wniosek kuratora spadku i orzekł zgodnie z jego treścią. Wartość przedmiotowych praw i roszczeń ustalono na podstawie opinii z 15 listopada 2010 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego M. S.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] wyraził zgodę kuratorowi spadku nieobjętego po C. vel c. D. P., adwokat G. K. i na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem spadkowym, polegającej na zniesieniu wspólności praw i roszczeń do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w, ten sposób, by udział C. vel C. D. P. wynoszący ¼ części w prawach i roszczeniach przyznać na wyłączną własność M. N., z zasądzeniem na rzecz majątku spadkowego po C. vel C. P. odpowiedniej sumy pieniężnej.
Wyceny przedmiotowych praw i roszczeń na kwotę [...] zł dokonano na podstawie opinii biegłego sądowego J. R.
G. K. działająca jako kurator spadków nieobjętych po P. U. F. i C. D. P., oraz M. N. zawarli w formie aktu notarialnego umowę zniesienia wspólności praw i roszczeń do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w ten sposób, iż ogół praw i roszczeń do tej nieruchomości wchodzących w skład spadków po wspomnianych osobach (3/4 części) nabył M. N. W tym samym dniu M. N. zbył na rzecz M. M. (Skarżący) wszelkie przysługujące mu prawa i roszczenia do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Pismem z 30 kwietnia 2014 r. Skarżący zwrócił się do Prezydenta o rozpoznanie wniosku o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w [...].
Na nieruchomości przy ul. [...] znajdowało się Gimnazjum Dwujęzyczne nr [...], które zostało przeniesione na skutek uchwały Rady Miasta [...] z [...] lutego 2014 r. (uchwała nr [...] Rady Miasta [...] zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia planu sieci publicznych gimnazjów w [...] oraz określenia granic ich obwodów oraz zmieniająca akt założycielski Gimnazjum Dwujęzycznego nr [...] w [...], ul. [...] , Dz. Urz. Woj. Mazow. z dnia 21 lutego 2014 r. poz. 1642).
Decyzją Prezydenta z [...] czerwca 2014 r. uwzględniono wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarżącego w udziale wynoszącym 1594/10759 części gruntu oraz na rzecz Skarbu Państwa w udziale wynoszącym 228/10759 części gruntu. Według treści decyzji, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w ewidencji jako działka [...] z obrębu [...] nastąpić z równoczesną sprzedażą udziału wynoszącego 1822/10759 części budynków i urządzeń budowlanych stanowiących własność [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego [...] z dnia [...] października 2006 r. powyższa nieruchomość znajduje się w strefie terenów wielofunkcyjnych (oznaczonych symbolem [...]). W ocenie organu orzekającego, następca prawny dawnych właścicieli może korzystać z gruntu zgodnie z aktualnym przeznaczeniem gruntu.
E. S. pismem z 25 listopada 2014 r. zwróciła się do Urzędu Dzielnicy [...] z wnioskiem o udzielenie informacji na temat prowadzonych postępowań, w których brali udział w charakterze uczestników: C. vel C. P., H. P. i G. P.. żądając jednocześnie wstrzymania czynności rozporządzających mieniem, które należało do wskazanych osób. Wyjaśniła, że jest jedyną spadkobierczynią G. P., który był synem i spadkobiercą C. vel H. P. Ze związku C. P. i S. (po zmianie imienia A., zmarłej [...] kwietnia 1977 r.) urodziło się jedno dziecko - syn G. P., zmarły [...] sierpnia 1989 r. który zawarł związek z E. F. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] orzeczono, że spadek po A. P. nabył syn G. vel. G. P., a po nim jego małżonka E. S. w całości.
Następnie 8 stycznia 2015 r. E. S. wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] czerwca 2014 r.
Pozwem z 4 lutego 2015 r. Skarżący wystąpił przeciwko [...] (Miasto) o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia na rzecz powoda prawa użytkowania wieczystego łącznego udziału 5341/10759 części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Prezydent wnioskiem z 12 sierpnia 2015 r. wniósł w imieniu Skarbu Państwa o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po S. N., w ten sposób, aby orzec, że spadek nabył Skarb Państwa. Postępowanie w tej sprawie o sygn. akt [...] zostało zawieszone.
Postanowieniem z [...] września 2015 r. Prezydent wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, ze 1 września 2015 r. do akt sprawy wpłynął akt notarialny z 13 grudnia 1938 r. mocą którego C. D. P. zbył 2/20 z należącej do niego ¼ nieruchomości przy ulicy [...] na rzecz C. J. F. i jego małżonki F. R. F. Akt ten został zawieszony 4 stycznia 1939 r. do czasu zaakceptowania przez F. R. F.
Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. wstrzymano wykonanie decyzji z [...] czerwca 2014 r. Postępowanie po wznowieniu zostało zawieszone.
Prezydent 12 maja 2016 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z [...] grudnia 2008 r. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa przez prowadzenie postępowania bez udziału Skarbu Państwa - Prezydenta [...] oraz następców prawnych S. N. i M. N. oraz skierowanie do osoby niebędącej stroną to jest od następców C. N., którzy otrzymali odszkodowanie w drodze indemnizacji, co potwierdza decyzja Ministra Finansów z [...] czerwca 2010 r.
Kolegium nieostateczną decyzją z [...] października 2016 r. stwierdziło nieważność swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. Postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało zawieszone.
W dniu 29 czerwca 2016 r. Skarb Państwa - Prezydent [...] wniósł o uznanie za zmarłego M. N. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone.
Komisja dokonała następujące oceny prawnej powyższych ustaleń faktycznych.
W ocenie Komisji decyzja Prezydenta z [...] czerwca 2014 r. została wydana z naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Komisja wyjaśniła, że jak wynika z treści decyzji reprywatyzacyjnej, Prezydent przyjął dokumenty przedstawione przez osobę zainteresowaną i jedynie na ich podstawie ustalił stan faktyczny sprawy, przy czym zaniechał jakichkolwiek innych czynności dowodowych, mimo wyraźnej treści art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a., w szczególności nie dokonał ustaleń w zakresie kręgu osób uprawnionych. W toku postępowania rozpoznawczego Komisja ustaliła zaś, że już w dniu wydania decyzji przez Prezydenta istniały okoliczności, które poddawały w wątpliwość, czy dopuszczalne było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarżącego.
Komisja stwierdziła, że Prezydent nie ustalił w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania dekretowego. W chwili wydania zakwestionowanej decyzji reprywatyzacyjnej istniały okoliczności, nieznane organowi, wskazujące na istnienie spadkobierców po C. D. P, a także szerszego grona spadkobierców po S. N., aniżeli ustalił organ w postępowaniu dekretowym. Komisja ustaliła, że spadek po C. vel C. D. P.. zmarłym [...] lutego 1947 r., przypadł na podstawie ustawy wdowie A. F. w 2/8 części oraz dzieciom, A. P. i małoletniemu G. P. - każdemu z nich w 3/8 części na własność z dobrodziejstwem inwentarza (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] wrze śnia 1949 r., sygn. akt [...]). Spadek po A. poprzednio S. vel S. P., zmarłej [...] kwietnia 1977 r., nabył na podstawie ustawy syn G. vel G. P., natomiast spadek po G. P. na podstawie testamentu z 28 lipca 1989 r. nabyła małżonka E. S. w całości (vide postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...]).
Poza tym w toku postępowania dekretowego zakończonego decyzją Prezydenta nie zbadano kwestii zbycia przez C. D. P. udziału w wysokości 2/20 z należącego do niego 1/4 części nieruchomości przy ulicy [...] na rzecz C. J. F. i jego małżonki F. R. F. Akt ten został zawieszony 4 stycznia 1939 r. do czasu zaakceptowania przez F. R. F.
Komisja wskazała, że w toku prowadzonego przez nią postępowania ustalono, że został odnaleziony akt zgonu P. U. F. vel F. Wskazuje na to treść zeznań A. M. (s. 5 protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] czerwca 2017 r.), jak i treść informacji z [...] czerwca 2017 r. Prezydenta na temat działań podjętych przez ten organ w sprawie nieruchomości przy ul. [...] (s. 8 ww. pisma). Podobnie zatem jak w przypadku C. vel C. D. P., również w odniesieniu do P. F. nie mogło być mowy o osobach nieznanych z miejsca pobytu, lecz o osobach na pewno zmarłych (por. decyzja Kolegium z dnia [...] października 2016 r. ).
Komisja podkreśliła również, że P. U. F. - zmarły w roku 1942, ostatnio zamieszkały w [...]- był współwłaścicielem w udziału nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Nie ustalono istnienia spadkobierców po P. U. F. W zakresie masy spadkowej - w tym roszczeń do przedmiotowej nieruchomości - nie podejmowano żadnych czynności. Stosownie natomiast do treści art. LI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny ( "p.w.k.c."), do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, o ile przepisy poniższe nie stanowią inaczej. To znaczy, jeżeli spadkodawca zmarł przed 1 stycznia 1947 r., należy stosować przepisy dzielnicowego kodeksu cywilnego, wskazanego przepisami ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwem dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. z 1926 r. Nr 101 poz. 580). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. dla spraw spadkowych właściwe jest prawo, któremu spadkodawca podlegał osobiście w chwili śmierci, zaś w myśl art. 1 tej ustawy zdolność osobistą obywatela polskiego ocenia się według prawa, obowiązującego w miejscu jego zamieszkania. Biorąc pod uwagę, że ostatnim miejscem zamieszkania P. U. F. była [...], należy stwierdzić, że do ocenz praw spadkowych należy stosować obowiązujący w chwili i miejscu śmierci spadkodawcy Kodeks Napoleona. Obowiązywał on do 1 stycznia 1947 r.. kiedy to wszedł w życie dekret z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe (Dz.U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328), który w art. XVIII Przepisów wprowadzających również stanowił, że w sprawach spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, o ile przepisy w nim wskazane tego nie wyłączają. W uchwale z 18 listopada 1966 r. (sygn. III CZP 89/66, OSNC 1967/4/62) Sąd Najwyższy wskazał, że celem przepisu LIV PWKC jest likwidacja niekorzystnych z punktu widzenia gospodarczego stanów faktycznych polegających na tym. że spadki przez wiele lat nie pozostają we władaniu spadkobierców.
Komisja stwierdziła, że w zakresie ustalenia spadkobierców po P. U. F. znajduje zastosowanie Kodeks Napoleona.
Komisja wskazała również, że zgodnie z art. 789 w związku z art. 2262 Kodeksu Napoleona, możność przyjęcia lub zrzeczenia się spadku nieobjętego przedawnia się z upływem czasu wymaganego do najdłuższego przedawnienia praw nieruchomych, tj. w ciągu lat trzydziestu. Sam fakt, że w rzeczywistości mogłoby się okazać, że spadkobiercy ustawowi istnieli, nie wyklucza uznania spadku za bezdziedziczny. Przeciwnie, wskazane przepisy zostały ustanowione na potrzeby sytuacji, gdy spadkobiercy ustawowi nie zgłosili swoich praw (zob. uchwala SN z dnia 18 listopada 1966 r., sygn. akt III CZP 89/66). Niesporne jest, że we wspomnianym okresie nie zostały wykonane obowiązki spadkobierców sporządzenie spisu inwentarza. Nie został powołany kurator spadku, do czego - zgodnie z art. 812 Kodeksu Napoleona - dojść mogło wyłącznie na wniosek osób zainteresowanych. W rozpoznawanym przypadku termin końcowy na objęcie spadku po P. U. F. upłynął w roku 1972. Z upływem tego terminu spadkobiercą z mocy ustawy stał się Skarb Państwa. W skład spadku wchodziły prawa i roszczenia do nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Okoliczność ta w ocenie Komisji miała niewątpliwie istotny wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania dekretowego.
Komisja zwróciła również uwagę, że M. N. - który zbył na rzecz Skarżącego wszelkie przysługujące mu prawa i roszczenia do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - nie był jedynym spadkobiercą po S. N.. Małżonka tego ostatniego, C. R. N. owdowiała w 1935 r. mając troje dzieci – M. (po naturalizacji M. - ojca M. N.), M. i S. Powyższe okoliczności ustaliło także Kolegium w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] października 2016 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] grudnia 2008 r.
Komisja wskazała również, że w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po S. N.. toczącym się przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...], sygn. akt [...], M. N. złożył nieprawdziwe zapewnienie spadkowe, oświadczając, że jego dziadek – S. N. - miał tylko jedno dziecko, jego ojca – M. (po naturalizacji M.).
Komisja uznała, że uzasadnienie decyzji reprywatyzacyjnej z [...] czerwca 2014 r., w zakresie kręgu podmiotów uprawnionych, nie spełnia wymogów zart. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. W treści decyzji Prezydent ograniczył się jedynie do wymieniania czynności podejmowanych w sprawie reprywatyzacji przez Skarżącego oraz kuratora spadku - adw. G. K., a także do wyliczenia postanowień sądu powszechnego w przedmiocie ustanowienia kuratora spadku i podejmowanych przez niego czynności. Nie sposób jednak z treści decyzji reprywatyzacyjnej wywieść, czy Prezydent [...] w ogóle analizował treść orzeczeń oraz wskazanych w zakwestionowanej decyzji aktów notarialnych, w tym ich prawdziwość w świetle innych okoliczności. W ocenie Komisji, zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. zobowiązywała zaś Prezydent do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, w tym do uzasadnienia stanowiska o posiadaniu przymiotu strony przez M. M. Oparcie się w decyzji reprywatyzacyjnej wyłącznie na materiale dowodowym w większości przedstawionym przez stronę to jest Skarżącego nie można uznać za realizację zasady prawdy obiektywne zwłaszcza w kontekście ujawnienia się obecnie nowych istotnych okoliczności sprawy.
Komisja podkreśliła, że błędy w zakresie odnoszącym się do stron postępowania reprywatyzacyjnego zostały dostrzeżone już po wydaniu i uostatecznieniu się decyzji reprywatyzacyjnej.
W ocenie Komisji Prezydent wydając decyzję reprywatyzacyjną naruszył również art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r . o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm., dalej "u.s.g.") nakładający na osoby uczestniczące w zarządzaniu mieniem komunalnym obowiązek zachowania szczególnej staranności przy wykonywaniu zarządu zgodnie z przeznaczeniem tego mienia oraz obowiązek jego ochrony.
Komisja wskazała, że z powyższego obowiązku w przedmiotowej sprawie Prezydent się nie wywiązał. Z zeznań świadków przesłuchanych przez Komisję wynikało bowiem, że kwestia "spadków wakujących" zgodnie z Kodeksem Napoleona nie była rozważana. Z zebranego przez Komisję materiału dowodowego wynika natomiast, że mimo prawnej możliwości Prezydent nie wstępował do toczących się postępowań sądowych w sprawach dotyczących ustanowienia kuratora spadku nieobjętego - mimo że Miasto było zawiadamiane o toczących się postępowaniach sądowych dotyczących spadków, w skład których wchodziły prawa i roszczenia do nieruchomości przy ul. [...]. W rezultacie sądy nie uniemożliwiały obrony interesów majątkowych Skarbu Państwa lub Miasta. Komisja wskazała, że ze zgromadzonych przez nią dokumentów wynika, że Miasto posiadało informacje na temat zarówno zamiaru wszczęcia postępowań w sprawie toczących się postępowaniach przed Sądem Rejonowym dla [...] : w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po właścicielach nieruchomości przy ul. [...] i o postępowaniu o ustanowienie kuratora spadku, jak i o postępowaniu o zniesienie wspólności praw i roszczeń do tej nieruchomości. W sprawie tej istniało zaś duże prawdopodobieństwo, że stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej mogła być osoba nieuprawniona w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Komisja podkreśliła, że Prezydent nie był uczestnikiem postępowania przed Sądem Rejonowym dla [...] zakończonego wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. N. Nie poczynił również ustaleń co do nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa spadku po P. U. F. w skład którego wchodził udział w wysokości ½ w prawach i roszczeniach do nieruchomości przy ul. [...]. Komisja uznała, że okoliczności sprawy wskazują, że spadek po P. F. w tym udział w prawach i roszczeniach nabył z mocy prawa Skarb Państwa.
Komisja wskazała, że na wadliwość postępowania zakończonego wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej wskazuje również fakt wznowienia postępowania w tej sprawie przez Prezydenta postanowieniem z [...] września 2015 r.
Podsumowując Komisja wskazała, że powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana przez Prezydenta z rażącym naruszeniem zasad procesowych, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 u.s.g. i art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Komisja uznała również, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym.
Wyjaśniła, że jak wynika z orzeczenia Prezydium z [...] września 1957 r. nieruchomość przy ul. [...] była przeznaczona pod budowę szkoły. Po likwidacji w 1950 r. samorządu terytorialnego nieruchomość pozostawała w pieczy Skarbu Państwa. Następnie na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1993 r., nieruchomość zabudowana już budynkiem szkolnym została przez Skarb Państwa przekazana na rzecz gminy [...]. Nieruchomość ta weszła do gminnego zasobu nieruchomości.
Komisja przywołała następnie stanowisko Społecznej Rady która w swojej opinii wskazała, że utrzymanie szkoły - gimnazjum przy ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) służyło realizacji interesu społecznego. W ocenie Rady. potwierdzał to szereg dramatycznych wystąpień kierowanych do Prezydenta. Rada zauważyła, że przygotowywanie nieruchomości do umożliwienia jej zwrotu przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego może wskazywać na dowolność działań władzy publicznej w niniejszej sprawie i podporządkowanie postępowania z góry założonym celom, a nie zasadzie prawdy obiektywnej. Rada wskazała też, że koszty przeniesienia gimnazjum zostały oszacowana na kwotę ponad [...] zł. Zdaniem Rady w oczywistym interesie społecznym było więc utrzymanie szkoły za wszelką ceną. skoro budynek przy ul. [...] był już przystosowany na cele edukacyjne można było w nim realizować bez wydatkowania dodatkowych środków. Rada podkreśliła, że każda decyzja o przekazaniu do rąk prywatnych składników gminnego zasobu nieruchomości, która nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym i poczynionych zgodnie z prawem ustaleniach, bez względu na to, w jakim postępowaniu się to odbywa, godzi rażąco w interes społeczny.
Komisja wskazała, że w związku z reprywatyzacją i roszczeniami Skarżącego doszło jednak do przeniesienia Gimnazjum Dwujęzycznego nr [...] w [...] uchwalą nr [...] Rady Miasta [...] z [...] lutego 2014 r. zmieniającą uchwały w sprawie ustalenia planu sieci publicznych gimnazjów w [...] oraz określenia granic ich obwodów oraz zmieniającą akt założycielski Gimnazjum Dwujęzycznego nr [...] w [...], ul. [...] (Dz. Urz. Woj. Mazow. z dnia 21 lutego 2014 r. poz. 1642). Z akt postępowania wynika, że przeniesienie gimnazjum przy ul. [...] było podyktowane właśnie reprywatyzacją nieruchomości w związku z roszczeniami dekretowymi uzyskanymi przez M. M. Potwierdza to w głównej mierze pismo Burmistrza Dzielnicy [...] [...] – W. B. z 5 marca 2013 r. adresowane do Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami – M. B., w którym Burmistrz Dzielnicy poinformował, że "(...) w związku z planowanym zwrotem następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], na której usytuowane jest Gimnazjum Dwujęzyczne nr [...] podjąłem działania zmierzające do przeniesienia do dnia 31 sierpnia 2014 r. siedziby szkoły do innej lokalizacji."
Komisja zaznaczyła, że w obecnym stanie prawnym interes społeczny jest szczególnie chroniony przez ustawodawcę w sprawach dekretowych. Zgodnie z art. 214a pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 ustawie o samorządzie gminnym. Komisja uznała, że celem publicznym, do którego realizacji zobowiązana była Prezydent było utrzymanie rzeczonego gimnazjum.
Komisja wyjaśniła również, że w toku postępowania rozpoznawczego ustaliła, że nieruchomość budynkowa położona w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) na terenie działki nr [...] z obrębu [...] znajduje się w obrębie zabytkowego układu urbanistycznego ul. [...]. Zaświadczeniem z 26 czerwca 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków potwierdził, że nieruchomość położona przy ul. [...] (dawne: ul. [...] i ul. [...]) została objęta ochroną konserwatorską i wpisana do rejestru zabytków decyzją z [...] lipca 1965 r. pod nr rej. [...]. Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest również opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustanowienie użytkowania wieczystego i zwrot nieruchomości, w ocenie Komisji, godziło w interes społeczny.
Komisja uznała również, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości tejże nieruchomości. Z treści aktu notarialnego z [...] kwietnia 2014 r. wynika, że Skarżący nabył prawa i roszczenia do udziału wynoszącego 7/8 części w nieruchomości położonej przy ul. [...] za [...] zł. W aktach postępowania dekretowego znajduje się natomiast operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego – P. C. z dnia 20 czerwca 2016 r., z którego wynika, że wartość rynkowa prawa własności nieruchomości gruntowej przy ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) wynosi [...] zł. Z operatu szacunkowego z 28 sierpnia 2014 r. sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego – P. C. wynika zaś. że wartość budynków oraz naniesień budowlanych znajdujących się na nieruchomości ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) wynosi [...] zł. Zestawienie powyższych wartości wskazuje, że Skarżący nabył roszczenie jedynie za ułamek (ok. 0.1 %) realnej wartości nieruchomości.
Komisja wskazała, że w przypadku nieruchomości położonej przy ul. [...] naruszenie interesu społecznego miało charakter rażący. Uznała, że decyzja reprywatyzacyjna ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego dla Skarżącego w udziale wynoszącym 1594/10759 części gruntu wywołała skutki, których w żaden sposób nie da się pogodzić z interesem społecznym. W ocenie Komisji, przeniesienie gimnazjum oraz zwrot nieruchomości podlegającej ochronie konserwatorskiej nie realizowało w ogóle celów publicznych, dla których nieruchomość przy ul. [...] została oddana do gminnego zasobu nieruchomości. Interes społeczny, rozumiany jako interes ogółu, w świetle art. 6 pkt 5 i pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawiał bowiem, aby nieruchomość za wszelką cenę utrzymać w gminnym zasobie nieruchomości.
Komisja, dostrzegając powyższe nieprawidłowości oraz skutki jakie wywoła decyzja reprywatyzacyjna uznała, że powinna ona zostać uchylona w całości. W sprawie zostały bowiem zrealizowanie przesłanki z art., 30 ust. 1 pkt 2-6 ustawy z 9 marca 2017 r.
Komisja rozpoznała również na nowo wniosek dekretowy i uznała, że nie istnieją podstawy do ustanowienia użytkowania wieczystego.
Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania rozpoznawczego Komisja stwierdziła, że błędnie ustalono krąg stron w toku postępowania dekretowego. Ustalone przez Komisję nowe okoliczności wskazują, że Skarżący nie był osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Za odmową uwzględnienia wniosku dekretowego przemawiał również według komisji art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komisja wyjaśniła, że nieruchomość przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem szkolnym, z którego przeniesiono gimnazjum. Dodatkowo nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego. Obie okoliczności stanowią cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 5 i pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co stanowi przesłankę negatywną dla rozpatrzenia wniosku w świetle art. 241a pkt 1 tejże ustawy.
Komisja ustaliła, że nieruchomość przy ul. [...] została zniszczona w latach 1939-1945 więcej niż w 66%. W konsekwencji uznać należało, że stopień zniszczenia budynku nie pozwalał w sposób oczywisty - na ustanowienie użytkowania wieczystego i zwrot nieruchomości budynkowej. W sprawie zastosowanie znalazł zatem art. 214a pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznaczało to, że nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku dekretowego.
Końcowo Komisja wyjaśniła, że za strony postępowania uznała Skarżącego, Miasto oraz Skarb Państwa.
Od powyższej decyzji skargi do tutejszego sądu wnieśli Skarżący oraz Miasto i Skarb Państwa.
Skarżący w swojej skardze podniósł zarzut naruszenia :
1.1. art. 2,art. 10, art. 31 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 46 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niezgodne przepisami Konstytucji artykuły ustawy z 9 marca 2017 r. w tym przede wszystkim art. 29 ust. 1 pkt 2) oraz 30 § 1 pkt 3) - 6) tejże ustawy;
1.2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie merytoryczne sprawy, która z uwagi na bezprzedmiotowość podlegała umorzeniu;
1.3. art. 15 i art. 16 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 6, 9 i 10 k.p.a. poprzez wszczęcie przez Komisję postępowania rozpoznawczego, pomimo iż nie przeprowadziła ona w pełni postępowania sprawdzającego;
1.4. art. 23 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy pomimo zawisłości pozytywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Komisją a Prezydentem;
1.5. rażące naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej, które miały miejsce w toku postępowania i które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
a. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pomięcie stanowiska Skarżącego;
b. art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wniosków dowodowych Skarżącego;
c. przepisów procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego oraz rozprawy, w tym Działu II, rozdziału 4 i 5, tj.:
i. art. 28 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania;
ii. art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez przyjęcie okoliczności faktycznych dotyczących spadkobierców za udowodnione, pomimo że strona nie miała możliwość wypowiedzenia się co do nich;
iii. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez orzekanie bez zgromadzenia materiału dowodowego;
iv. art. 86 k.p.a. poprzez wezwanie na przesłuchanie stron przed wyczerpaniem innych środków dowodowych;
v. art. 79 § 2 k.p.a. poprzez wyznaczenie czynności bez zachowania 7 dniowego terminu;
vi. art. 9, art. 79 § 1 i art. 87 k.p.a. oraz art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. Z o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 30 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie przesłuchań świadków poza rozprawą;
vii. art.7 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez naruszanie praw Skarżącego do czynnego udziału,
viii. art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 95 § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego pod z góry przyjętą tezę;
ix. art. 73 § 1 k.p.a. oraz art. 90 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrudnienia w dostępie do akt;
x. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że nabycie roszczeń nastąpiło za cenę rażąco niewspółmierną do ich wartości;
xi. art. 68 § 2 zd. 1 k.p.a. oraz art. 69 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasad sporządzania protokołów;
xii. art. 66a § 1 - 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe prowadzenia akt sprawy;
xiii. art. 62 k.p.a. art. 87 oraz 93 k.p.a. poprzez prowadzenia równolegle rozpraw w sprawie [...] i [...] oraz pomimo opuszczania Sali rozpraw przez członków Komisji;
xiv. art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 23 k.c. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem dobra postępowania przygotowawczego oraz praw osób, którym postawiono zarzuty;
xv. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie odniesie się do faktu braku stawiennictwa na rozprawie wezwanych stron i świadków, jak również do odmowy składania zeznań przez świadków;
xvi. art. 17 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez obejście prawa w zakresie możliwości wyłączenia jawności rozprawy;
xvii. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
xviii. art. 8 k.p.a. poprzez wielokrotne sugerowania zasadności obchodzenia prawa.
1.6. art. 30 ust. 1 pkt. 3-6 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej, pomimo braku przesłanek oraz na podstawie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego;
1.7. art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, na podstawie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego;
1.8. art. 109 § 2 k.p.a. i 14 § 2 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe ogłoszenie decyzji Komisji;
1.9. art. 7 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych i dostępnych organowi czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art.10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji Komisji bez zapoznania się ze stanowiskiem Skarżącego;
1.10. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, co oprócz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów było sprzeczne z naczelną zasadą postępowania dotyczącą jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej;
1.11. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niepełne uzasadnienie decyzji Komisji, brak umieszczenia wymaganych przepisami elementów uzasadnienia decyzji;
1.12. art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji Komisji rygoru natychmiastowej wykonalności i wbrew faktowi, iż decyzja Komisji ipso iure nie ma waloru wykonalności.
Skarżący na podstawie art. 142 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 52 § 3 p.p.s.a. zaskarżył w całości następujące postanowienia Komisji, na które nie służyły mu zażalenia w toku postępowania :
2.1. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. o wszczęciu z urzędu postępowania rozpoznawczego w sprawie o sygn. akt [...], pomimo iż przeprowadzone w sprawie postępowanie sprawdzające nie zostało zakończone, czego potwierdzeniem jest fakt, iż dokumenty do akt postępowania spływały w toku postępowania rozpoznawczego, jak również sam protokół posiedzenia niejawnego Komisji z [...] czerwca 2017 r., gdzie czynności sprawdzające ograniczono do enigmatycznego referatu członka Komisji, co narusza art. 15 i 16 ustawy z 9 marca 2017 r.,
2.2. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu postępowania rozpoznawczego poprzez nakazanie wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej nieruchomości, pomimo iż jak wykazanie zostanie w dalszej części postępowanie w niniejszej sprawie powinno ulec umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, a samo zabezpieczenie zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. ustanawiane jest, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania a niezbędności tej Komisja nie wykazała i nie uzasadniła, co narusza wskazany art. 23 tejże ustawy,
2.3. postanowienie, które wobec braku legitymacji Skarżącego nie było zaskarżalne w toku postępowania, tj. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu postępowania rozpoznawczego poprzez ustanowienia w księdze wieczystej nieruchomości zakazu zbywania tej nieruchomości, pomimo iż postępowanie w niniejszej sprawie powinno ulec umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, a samo zabezpieczenie zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. ustanawiane jest, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania a niezbędności tej Komisja nie wykazała i nie uzasadniła, co narusza wskazany art. 23 ust. 1 tejże ustawy;
2.4. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. o wystąpieniu z wnioskiem do Rady Społecznej o wydanie opinii w sprawie decyzji reprywatyzacyjnej, gdyż wniosek ten był przedwczesny wobec nieskoncentrowania w tym czasie materiału dowodowego, co wynika wprost z pisma Rady Społecznej z 20 czerwca 2017 r. o braku przedstawienia jej członkom kompletu akt postępowania, co narusza art. 11 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 75 k.p.a.;
2.5. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie zlecenia w trybie art. 87 k.p.a. poszczególnym członkom Komisji przeprowadzenia równolegle (to jest tego samego dnia i o tej samej godzinie) dowodów z zeznań świadków A. M., T. Ż. i G. K. w miejscach osadzenia świadków, co uniemożliwiło uczestniczenie w tych czynnościach Skarżącemu oraz drugiemu z pełnomocników Skarżącego - adw. M. G., co narusz art. 10 k.p.a.;
2.6. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. odmawiające wyłączenia Przewodniczącego Komisji od udziału w postępowaniu toczącym się w niniejszej sprawie, uzasadniając iż pełnomocnik Strony nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie Przewodniczącego, w sytuacji gdy pełnomocnik Strony składając ww. wniosek na rozprawie został pozbawiony przez Przewodniczącego Komisji możliwości uzasadnienia tego wniosku, a członkowie Komisji wyrazili zdanie, że uzasadnienie to będzie polityczne a nie merytoryczne, co narusza art. 6, art. 8 i art. 10 k.p.a.;
2.7. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu rozpoznawczym G. J. w charakterze strony postępowania, w sytuacji w której obowiązujące przepisy prawa (ustawa z 9 marca 2017 r. ani k.p.a.) nie dają podstaw prawnych do wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o statusie strony, co narusza art. 28 k.p.a.;
2.8. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. odmawiającego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego w miejscu jego osadzenia, w sytuacji w której Skarżący wyraził wolę złożenia zeznań w sprawie, co narusza art. 10 i art. 86 k.p.a.;
2.9. postanowienie z [...] czerwca 2017 r. odmawiającego przedłużenia Skarżącemu 7-dniowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, w sytuacji w której kompletne akta sprawy zostały udostępnione pełnomocnikowi Skarżącego dopiero w 7 lipca 2017 r., czyli już po terminie na wypowiedzenie się co do ww, dodatkowo termin ten był niewspółmierny do 14-dniowych terminów zagwarantowanych dla Komisji (art. 16 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.) oraz Rady Społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r.), co narusza art. 10 k.p.a.;
2.10. postanowienie z [...] lipca 2017 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sytuacji zawisłości przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozytywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem [...] a Komisją, co narusza art. 23 k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji Komisji z uwagi na naruszenie art. 108 k.p.a., ewentualnie o wstrzymanie wykonania Decyzji Komisji. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji w całości. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji w całości, Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. wniósł o jej uchylenie w całości.
Skarżący wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Miasto oraz Skarb Państwa wnieśli skargę na uzasadnienie decyzji podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez : niezgodne z prawem i stanem faktycznym sprawy stwierdzenia, zawarte w punkcie 1.1 (str. 12 - stwierdzenie, iż: "Decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], została wydana z naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy") oraz w punktach 1.4. - 1.6. (str. 14-18) uzasadnienia, zawierające negatywną ocenę czynności Prezydenta podejmowanych w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania dekretowego oraz zapisów decyzji reprywatyzacyjnej dotyczących tej kwestii, w szczególności takie jak: "Prezydent [...] przyjął dokumenty przedstawione przez osobę zainteresowaną i jedynie na ich podstawie ustalił stan faktyczny sprawy. Przy czym Prezydent [...] zaniechał jakichkolwiek innych czynności dowodowych mimo wyraźnej treści art. 7, 77 § 1 k.p.a., w szczególności w sprawie nie dokonał ustaleń w zakresie kręgu osób uprawnionych "Prezydent [...] nie ustalił w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania dekretowego Nie sposób jednak z treści decyzji reprywatyzacyjnej wywieść, czy Prezydent [...] w ogóle analizował treść orzeczeń oraz wskazanych w zakwestionowanej decyzji aktów notarialnych, w tym ich prawdziwość w świetle innych okoliczności faktycznych." oraz "Oparcie się w decyzji reprywatyzacyjnej wyłącznie na materiale dowodowym w większości przedstawionym przez stronę — M. M. - nie można uznać za realizację zasady prawdy obiektywnej, zwłaszcza w kontekście ujawnienia się obecnie nowych istotnych okoliczności sprawy - podczas gdy materiał dowodowy w sprawie został zebrany zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a.) a dokumentom urzędowym w postaci odpisów orzeczeń sądowych i aktów notarialnych, zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., służyło domniemanie prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez : niezgodny z prawem i stanem faktycznym sprawy zarzut "bierności Prezydenta [...] w sprawach dekretowych", sformułowany w punkcie 1.7.(str.1 8) uzasadnienia, oparty jedynie o ocenę wyrażoną przez świadka K. S. w toku przesłuchania przed Komisją, byłego pracownika Urzędu [...], w sytuacji gdy sądy prowadzące postępowania o ustanowienie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu lub kuratora spadku oraz postępowania z udziałem tych kuratorów nie zawiadamiały, co do zasady, Prezydenta o tych postępowaniach; gdy zaś w tym zakresie zaszedł wyjątek i sąd zawiadomił Prezydenta o postępowaniu z wniosku kuratora spadku o zniesienie wspólności praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości, radca prawny Urzędu [...] wziął w nim aktywny udział;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) Ustawy poprzez niezgodne z prawem i stanem faktycznym stwierdzenie sformułowane w punkcie 1.8.(str.19) uzasadnienia, że "ustalenia odnośnie do reprywatyzacji nieruchomości były akceptowane w ramach tzw. zespołu koordynującego. Ścisłe kierownictwo Urzędu [...], w tym Prezydent [...] (...) akceptowało wydanie decyzji reprywatyzacyjnych", podczas-gdy zespół koordynujący, stanowiący oficjalne gremium doradcze Prezydenta [...], składające się z zastępców Prezydenta [...], skarbnika i sekretarza, zajmował się jedynie węzłowymi problemami związanymi z obowiązywaniem dekretu, natomiast decyzje reprywatyzacyjne były • wydawane przez zastępcę dyrektora właściwego biura merytorycznego na podstawie upoważnienia, udzielonego przez organ na podstawie art. 268a k.p.a., a za prawidłowe funkcjonowanie biura, w tym właściwe wykonywanie obowiązków przez pracowników, odpowiadał jego dyrektor;
4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 50 u.s.g. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 20107 r. poprzez nieuprawnione zastosowanie - w punktach 1.9.-1.10. i 1.12. (str. 19-25) uzasadnienia - do oceny decyzji reprywatyzacyjnej przepisu art. 50 w/w ustawy o samorządzie gminnym, który nie ma zastosowania w sprawach dekretowych, zamiast art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, oraz na tej podstawie stwierdzenie wydania decyzji reprywatyzacyjnej z rażącym naruszeniem zasad procesowych określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) i 6) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nieuprawnione zarzucenie Prezydentowi [...] - w punktach 2.1-2.8. i 2.10.-2.11 (str. 25-29 i str. 30-31) uzasadnienia wydania decyzji reprywatyzacyjnej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu interesu społecznego, podczas gdy decyzje wydawane w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego nie są decyzjami uznaniowymi, względem których zasada uwzględniania interesu społecznego, określona w art. 7 k.p.a., ma zastosowanie, ale decyzjami związanymi tzn. takimi, które organ administracji jest obowiązany wydać w razie spełnienia przesłanek określonych w przepisie materialno-prawnym, stanowiącym podstawę ich wydania. Przepis art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego nie przewidywał w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej (ani nie przewiduje obecnie) przesłanki pozytywnego rozpoznania wniosku dekretowego w postaci zgodności z interesem społecznym oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Przepis art. 214 a ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerzający przesłanki wydania decyzji odmownej o wszystkie przypadki określone w art. 6 tej ustawy wszedł w życie dopiero z dniem 17 września 2016 r. a zatem nie mógł być zastosowany w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. [...] czerwca 2014 r.;
6. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego poprzez bezpodstawne - w punktach 1.1., 1.12., 3.3. i 7. (str. 12, 25, 33 i 40) uzasadnienia - zarzucenie Prezydentowi m wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego lub wskazanie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. jako jednej z podstaw uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej - w sytuacji gdy nowe ustalenia Komisji co do następców prawnych osób uprawnionych, określonych w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, oparte są o dokumenty nieznane organowi w chwili wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r.;
7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez bezpodstawne - w punkcie 4.1. (str. 33) uzasadnienia - zarzucenie Prezydentowi, że błędnie ustalił krąg stron postępowania dekretowego, uznając za osobę uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu M. M., podczas gdy na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. [...] czerwca 2014 r. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych takich jak: orzeczenia sądowe i akty notarialne wskazywał, że w/w osoba jest następcą prawnym przeddekretowych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.
Miasto i Skarb Państwa wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych.
Postanowieniem z 7 maja 2018 r. sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg Skarżącego, Miasta oraz Skarbu Państwa.
Komisja dwukrotnie składała wnioski o wyłączenie sędziów ze składu powołanego do rozpoznania sprawy : na rozprawie 8 czerwca 2018 r. złożony został wniosek o wyłączenie sędzi Elżbiety Sobielarskiej a na rozprawie 13 czerwca 2019 r. wniosek o wyłączenie sędzi Joanny Skiby. Oba wnioski zostały prawomocnie oddalone.
Pismem z 11 czerwca 2019 r. Komisja wniosła o zawieszenie postępowania. Wyjaśniła, że Przewodniczący Komisji, P. J. w związku z otrzymaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego złożył rezygnację z funkcji Przewodniczącego Komisji. Na to stanowisk powołany został S. K., dotychczasowy wiceprzewodniczący Komisji co oznacza, że obecnie organ nie ma pełnego składu. Postanowieniem z 17 lipca 2020 r., wydanym po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego, sąd odmówił zawieszenia postępowania.
Komisja podtrzymała swoje stanowisko merytoryczne w pismach z 30 maja 2018 r. i 4 września 2020 r. W tym ostatnim piśmie organ wniósł również o zwrócenie się przez sąd do Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie akt postępowania [...] i przeprowadzenie dowodu z aktu oskarżenia wniesionego przeciwko Skarżącemu oraz protokołu rozprawy przed tym sądem, podczas której oskarżeni złożyli wyjaśnienia na okoliczność uprawdopodobnienia, że decyzja reprywatyzacyjna wydana została w wyniku przestępstwa. Organ wniósł również o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed sądem karnym.
Do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym przystąpił Prokurator.
Prokurator w piśmie z 9 września 2020 r. wniósł o oddalenie skargi oraz o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...]
Postanowieniami z 23 września 2020 r. sąd oddalił wnioski dowodowe Komisji oraz wnioski o zawieszenie postępowania.
Swój udział w postępowaniu w charakterze organizacji społecznych zgłosiło Stowarzyszenie Wolne Miast [...] w [...] oraz Stowarzyszenie [...] -Stowarzyszenie [...] . Sąd dopuścił oba Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu postanowieniami z 17 lipca 2020 r. oraz 21 września 2020 r.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 lipca 2020 r. wyznaczony został termin rozprawy w sprawie. Następnie zarządzeniem Przewodnicząca Wydziału z 18 sierpnia 2020 r. sprawa została zdjęta z wokandy z terminu posiedzenia jawnego i skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
W zarządzeniu tym wskazano, że związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, w szczególności z uwagi na datę wpływu skargi Macieja Marcinkowskiego do sądu (8 września 2017 r.) i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a to z uwagi na (a) połączenie do wspólnego rozpoznania dwóch skarg, (b) ilość stron postępowania, w tym ilość ustanowionych w sprawie i uczestniczących w dotychczasowych rozprawach pełnomocników skarżących oraz organu, (c) konieczność rozpoznania na jednym terminie spraw I SA/Wa 1333/17 i I SA/Wa 1331/17, (d) wynikający z powyższych okoliczności przedłużony czas trwania obu ewentualnych rozpraw w czasie których przebywać będą w tym samym pomieszczeniu przez okres kilku godzin te same osoby, a co za tym idzie, wzrost ryzyka ewentualnego zakażenia, jak również uwzględniając odnotowywany od blisko miesiąca wzrost liczby zakażeń koronawirusem w Polsce, którego skutkiem jest dwukrotne zwiększenie liczby chorych od 19 lipca 2020 roku do dna wydania zarządzenia konieczne jest zdjęcie sprawy z wokandy z terminu posiedzenia jawnego i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Po otrzymaniu powyższego zawiadomienia strony przedstawiły swoje stanowisko w pismach z 4 września 2020 r. (Komisja), 9 września 2020 r. (Prokurator) i 23 września 2020 r. (Skarżący).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zarówno decyzja Komisji jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta naruszają prawo w sposób rażący, co z mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. obligowało sąd do stwierdzenia ich nieważności.
Podstawą prawną decyzji Prezydenta był m.in. art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, dotychczasowi właściciele gruntu, mogli wystąpić o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem wprost, że prawo wieczystej dzierżawy mogło być przyznane wyłącznie do nieruchomości stanowiącej uprzednio własność przeddekretowego właściciela. Nie było możliwe przyznanie prawa wieczystej dzierżawy do nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej.
W niniejszej sprawie Prezydent przyznał prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] w skład której wchodziły 4 dawne, przeddekretowe nieruchomości, stanowiącej własność odrębnych podmiotów. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego zarówno w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez Prezydenta jak i w toku postępowania prowadzonego przed Komisją, obecna działka nr [...] obejmuje grunty wchodzące uprzednio w skład hip. Nr [...],[...],[...] i [...]. Każda z tych nieruchomości była własnością odrębnych podmiotów. Zatem nawet w razie terminowego złożenia wniosków o przyznanie prawa własności czasowej przez przeddekretowych właścicieli i w razie spełnienia pozostałych wymagań określonych art. 7 dekretu warszawskiego możliwe było ustanowienie prawa własności czasowej a następnie prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości, na rzecz byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości, na rzecz dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości i na rzecz dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości.
Tymczasem w niniejszej sprawie, pomimo że Skarżący nabył roszczenia dekretowe wyłącznie do dawnej nieruchomości hipotecznej [...] Prezydent ustanowił na jego rzecz prawo użytkowania wieczystego w udziale do obecnej działki nr [...] to jest do działki obejmującej cztery przedwojenne nieruchomości. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że z urzędu znana mu jest okoliczność nabycia przez Skarżącego roszczeń dekretowych również do dawnej nieruchomości przedwojennej [...] (sprawa I SA/Wa 1331/17). Nie zmienia to jednak faktu, że na skutek wydania przez Prezydenta decyzji z [...] czerwca 2014 r. [...] na rzecz Skarżącego ustanowiono prawo użytkowania wieczystego w odpowiednim udziale nie tylko w dawnej nieruchomości [...] i [...], ale również w nieruchomościach [...], składających się na obecną działkę nr [...], pomimo że nieruchomości te nigdy nie były własnością osób od których Skarżący nabywał roszczenia.
Przypomnieć należy, że godnie z art. 195 k.c. własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom ("współwłasność)". Oznacza to, że ze współwłasnością mamy do czynienia wówczas, gdy jedno i to samo prawo własności jednej i tej samej rzeczy przysługuje jednocześnie co najmniej dwóm osobom.
W literaturze podkreśla się, że naturę prawa współwłasności określają trzy cechy: 1) jedność przedmiotu, 2) wielość podmiotów, 3) niepodzielność wspólnego prawa.
Jedność przedmiotu polega na tym, że jest nim ta sama rzecz. Wielość podmiotów polega na tym, że wspólne prawo należy do kilku osób, a więc co najmniej dwóch. Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a nie do jej wyodrębnionej części fizycznej.
Oznacza to, że każdemu ze współwłaścicieli, a przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej, w drodze analogii każdemu ze współużytkowników wieczystych po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej przysługuje prawo do całej rzeczy, czyli do całej nowoutworzonej działki nr [...] ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych drugiego współużytkownika wieczystego (w tym wypadku Skarbu Państwa), oraz prawem własności Gminy.
W niniejszej sprawie po wydaniu decyzji dekretowej powstał zatem taki stan, że prawo do współużytkowania wieczystego przyznano osobie której poprzednicy prawni nigdy nie byli współwłaścicielami całej nieruchomości, lecz współwłaścicielami wyłącznie jednej nieruchomości, która weszła w skład obecnej działki nr [...].
Podsumowując, na skutek decyzji Prezydenta, Skarżący jako następca prawny dawnych właścicieli jednej nieruchomości dekretowej uzyskał udziały w prawie użytkowania wieczystego trzech innych nieruchomości dekretowych, z których dwie nigdy nie stanowiły własności osób, od których nabywał roszczenia dekretowe.
Przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości nie stanowiącej własności poprzednika prawnego beneficjenta decyzji reprywatyzacyjnej stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego.
W konsekwencji uznać należało, że decyzja Prezydenta wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego.
Analogiczne stanowisko wyrażone zostało przez sąd w wyrokach z 31 października 2019 r. I SA/WA 2185/18 i I SA/Wa 98/19.
Okoliczność ta nie została dostrzeżona przez Komisję, pomimo wskazywania na nią w stanowisku Społecznej Rady z 29 czerwca 2017 r. (str. 4 opinii). Społeczna Rada w swoim stanowisku zwróciła uwagę, że prawo użytkowania wieczystego ustanowiono do innego gruntu niż objęty wnioskiem dekretowym.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że w decyzji Prezydenta wprost wskazano "Zgodnie z mapą sytuacyjną nr [...] sporządzoną przez geodetę uprawnionego E. K. dawna nieruchomość hipoteczna nr [...] (o powierzchni [...] m2) obecnie znajduje się w całości w granicach działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], której powierzchnia wynosi 10759m2. W związku z powyższym udział w prawie użytkowania wieczystego został obliczony poprzez wskazanie powierzchni dawnej nieruchomości hip. [...] w obecnej działce ewidencyjnej nr [...]." Oznacza to, że w decyzji wprost wskazane zostało, że prawo użytkowania wieczystego ustanawiane jest również do nieruchomości, która nie była objęta wnioskiem dekretowym. Komisja powinna była zatem w pierwszej kolejności zwrócić na to uwagę.
Ustawa z 9 marca 2017 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez Komisję nie przewidywała możliwości stwierdzenia przez ten organ nieważności decyzji reprywatyzacyjnej. Stosowny przepis pozwalający Komisji na stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej wprowadzony został dopiero ustawą ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U.2018 poz. 431, dalej "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie z dniem 14 marca 2018 r. Zatem rzeczywiście w dacie orzekania w niniejszej sprawie Komisja nie miała możliwości stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że po uchyleniu decyzji Prezydenta Komisja rozpoznała wniosek dekretowy i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Z sentencji decyzji Komisji nie wynika jednak jakiemu podmiotowi odmówiła ona przyznania prawa użytkowania wieczystego. Komisja konsekwentnie uznawała Skarżącego za podmiot nieuprawniony w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu. Jednak w punkcie 5.1. uzasadnienia swojej decyzji jako stronę postępowania wskazała beneficjenta decyzji reprywatyzacyjnej, czyli Skarżącego. Dodatkowo, analiza uzasadnienia decyzji Komisji wskazuje, że odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu podyktowana była okolicznościami o charakterze przedmiotowym, to jest wystąpieniem przesłanek o których mowa w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Oznacza to, że Komisja uznała Skarżącego za osobę nieuprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego a jednocześnie skierowała do niego rozstrzygnięcie odmawiające mu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Innymi słowy, Komisja skierowała rozstrzygnięcie merytoryczne o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do podmiotu, który w jej ocenie nie powinien być stroną postępowania dekretowego, co uznać można za wydanie decyzji w warunkach art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Podkreślić należy również, że z rozstrzygnięcia Komisji nie wynika, czy Komisja odmówiła Skarżącemu przyznania prawa użytkowania wieczystego do całej działki nr [...], do dawnej nieruchomości hipotecznej [...] czy też odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ułamkowej części nieruchomości.
Takie rozstrzygnięcie należy uznać za rażąco sprzeczne z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego. Brak określenia w decyzji dekretowej jakiego konkretnie przedmiotu ono dotyczy stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów dekretu. Jak już wyżej wskazano, rozstrzygnięcie wniosku dekretowego dotyczyć może jedynie konkretnej dawnej nieruchomości [...]. Nie wskazanie zaś tej nieruchomości, jak również pozostawienie wątpliwości czy rozstrzygnięcie dotyczy udziału w nieruchomości, w skład której wchodzą nieruchomości nie objęte dawnym wnioskiem dekretowym ewentualnie całości działki, która obejmuje m.in. działkę do której zgłoszone zostały roszczenia dekretowe stanowi również rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego.
Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że wyeliminowanie z obrotu decyzji Prezydenta jak również decyzji Komisji otwiera drogę do zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z [...] marca 2008 r. Kolegium decyzją z [...] października 2016 r. stwierdziło nieważność swojej decyzji z [...] marca 2008 r. jako skierowanej do osób zmarłych to jest C. P., zmarłego [...] lutego 1947 r. i P. F., zmarłego [...] lutego 1942 r. Od decyzji tej złożony został wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, postępowanie zostało jednak zawieszone z uwagi na postępowanie toczące się przed Komisją.
Wyeliminowanie z obrotu decyzji Kolegium z [...] marca 2008 r. oznaczać będzie, że w obrocie prawnym pozostanie orzeczenie Prezydium z [...] września 1957 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] nr hip [...], chyba że podjęte zostaną przez osoby uprawnione kolejne czynności mające na celu wyeliminowanie tego orzeczenia z obrotu prawnego.
Natomiast w razie pozostawienia w obrocie decyzji Kolegium z [...] marca 2008 r. możliwe będzie ponowne rozpoznawanie wniosku dekretowego.
Będą to jednak sprawy odmienne od sprawy zakończonej decyzją Prezydenta z [...] czerwca 2014 r., w szczególności w zakresie podmiotowym, bowiem po stronie ewentualnych uprawnionych będą mogły wziąć udział osoby, które nie brały udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że nie przesądza również, czy Komisja ma umorzyć postępowanie w sprawie pozostawiając odpowiednim organom dalsze procedowanie i wyjaśnienie opisanych wyżej kwestii (to jest w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Kolegium z [...] października 2016 r.) czy też na podstawie przysługujących jej uprawnień kontynuować ma dalej postępowanie. Decyzja w tym zakresie należy do organu.
Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w uzasadnieniu wyroku określał Skarżącego mianem następcy prawnego dawnych właścicieli nieruchomości. Było to spowodowane obowiązywaniem w obrocie prawnym : (a) postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po S. N., z których wynikało, że jedynym jego spadkobiercą jest syn M., a jego z kolei spadkobiercą, M. N., (b) postanowień o ustanowieniu kuratorów spadku po P. F. i C. P., (c) postanowień zezwalających kuratorom spadku na zawarcie umów zniesienia współwłasności, (d) tychże umów znoszących współwłasność oraz (e) umowy przeniesienia roszczeń do nieruchomości [...] przez M. N. na rzecz Skarżącego. Poza zakresem kognicji sądu administracyjnego pozostaje ustalenie kwestii związanych z ważnością przywołanych wyżej umów w świetle ustaleń poczynionych już po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnych to jest ujawnienia postanowień spadkowych po C. P. czy A. P. Kwestie te będą mogły podlegać wyjaśnieniu jeżeli osoby uprawnione zdecydują się na dalsze prowadzenie postępowań mających na celu doprowadzenie do rozpoznania wniosków dekretowych. Jak już jednak wyżej wskazano, sprawy te stanowić będą odrębne sprawy administracyjne, których powstania i rozstrzygnięcia na tym etapie postępowania przesądzać nie wolno.
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Komisji zwalnia sąd z obowiązku odnoszenia się do poszczególnych zarzutów podniesionych w skargach.
Sąd wyjaśnia również, że nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie Komisji z 4 września 2020 r. jak również wniosków o zawieszenie postępowania zawartych w tymże piśmie Komisji oraz piśmie Prokuratora z 9 września 2020 r. W ocenie sądu, okoliczności na jakie miały być przeprowadzone powyższe dowody pozostawały bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, w szczególności z uwagi na stwierdzone wydanie decyzji zarówno Prezydenta jak i Komisji w warunkach rażącego naruszenia prawa.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 7 ust. 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta z [...] czerwca 2014 r.
Z uwagi na fakt, że wyrok jest sprzeczny z żądaniami Miasta, Skarbu Państwa i Skarżącego jak również z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji Komisji nie jest następstwem uwzględnienia jakiegokolwiek zarzutu Skarżącego czy Miasta i Skarbu Państwa, sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na ich rzecz.