I SA/Wa 1331/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-03-23
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomości leśneprzejęcie na własność Skarbu Państwaustawa z 1958 r.stwierdzenie nieważności decyzjiwładanie nieruchomościąpostępowanie nadzorczeLasy Państwoweprawo administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę Skarbu Państwa na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1961 r. o przejęciu nieruchomości leśnej, uznając, że pierwotna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku dowodów na władanie nieruchomością przez Skarb Państwa.

Skarb Państwa zaskarżył decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1961 r. o przejęciu nieruchomości leśnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu nadzoru, że pierwotna decyzja z 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie istniały dowody na władanie nieruchomością przez Skarb Państwa w wymaganym okresie. Sąd podkreślił, że brak dowodów na czynności gospodarcze (zalesianie, pielęgnacja, pozyskiwanie drewna) uniemożliwia stwierdzenie spełnienia przesłanki z art. 9 ustawy z 1958 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Skarbu Państwa na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1961 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej. Pierwotna decyzja z 1961 r. orzekała o przejęciu działki leśnej na podstawie art. 9 ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji miało na celu ustalenie, czy pierwotna decyzja była dotknięta wadami kwalifikowanymi. Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że decyzje z 1961 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 9 ustawy z 1958 r. Brak było bowiem dowodów na władanie nieruchomością przez Skarb Państwa w okresie przed wejściem w życie ustawy (kwiecień 1958 r.) oraz w dacie wydania decyzji z 1961 r. Sąd podkreślił, że "władanie" w rozumieniu ustawy oznaczało posiadanie samoistne, które powinno być potwierdzone czynnościami gospodarczymi, takimi jak zalesianie, pielęgnacja czy pozyskiwanie drewna. Zeznania świadków wskazywały jedynie na użytkowanie lasu przez poprzednią właścicielkę w latach 1958-1961. Wobec braku dowodów na władanie nieruchomością przez Skarb Państwa, decyzje z 1961 r. rażąco naruszały prawo, co uzasadniało stwierdzenie ich nieważności. Sąd oddalił skargę Skarbu Państwa, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja z 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 9 ustawy z 1958 r. dotyczące władania nieruchomością przez Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Brak było dowodów na wykonywanie przez Skarb Państwa czynności gospodarczych (zalesianie, pielęgnacja, pozyskiwanie drewna) na spornej nieruchomości przed wejściem w życie ustawy z 1958 r. oraz w dacie wydania decyzji z 1961 r., co uniemożliwiało stwierdzenie władania nieruchomością.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa z 12 marca 1958 r. art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego

ustawa z 12 marca 1958 r. art. 9

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 336

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na władanie nieruchomością leśną przez Skarb Państwa w okresie wymaganym przez ustawę z 1958 r. uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji z 1961 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

Skarb Państwa argumentował, że brak mapy urządzenia lasu nie przesądza o braku władania, a decyzje z 1961 r. nie naruszały prawa w sposób rażący.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa władanie nieruchomością czynności gospodarcze nie można potwierdzić, że Lasy Państwowe władały tą działką w tym czasie decyzja wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa

Skład orzekający

Anna Fyda-Kawula

sprawozdawca

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"władanie\" w kontekście przejmowania nieruchomości leśnych na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1958 r. oraz kryteria \"rażącego naruszenia prawa\" przy stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą z 1958 r. i może mieć ograniczone zastosowanie do innych przepisów lub stanów faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego przejęcia nieruchomości leśnej i interpretacji przepisów sprzed kilkudziesięciu lat, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Czy Lasy Państwowe faktycznie władały lasem w 1961 roku? Sąd rozstrzyga historyczną sprawę o przejęcie nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1331/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula /sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne
Przejęcie mienia
Sygn. powiązane
I OSK 1570/22 - Wyrok NSA z 2023-11-14
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Mateusz Rogala, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Minister Klimatu i Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17 poz. 71 ze zm., zwanej dalej: ustawą z 12 marca 1958 r.) w wyniku wniosku Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (Skarżący) z [...] grudnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji z [...] stycznia 1961 r. Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] nr [...] oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] kwietnia 1961 r. nr [...], którymi orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa działki leśnej położonej w gromadzie [...], powiat [...], o pow. [...] ha, stanowiącej części dawnych działek [...] i [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2012 r. A. K. (spadkobierca D. J. – byłej właścicielki spornej nieruchomości) wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 1961 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Minister Środowiska decyzją z [...] lipca 2013 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] czerwca 2014 r. stwierdził nieważność decyzji z [...] stycznia 1961 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2662/14 uchylił ww. decyzje Ministra Środowiska. W uzasadnieniu wskazał na konieczność zasięgnięcia opinii biegłego na okoliczność: jakim geodezyjnym i własnościowym zmianom podlegały działki będące przedmiotem postępowania oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, na okoliczność wieku drzew na spornej nieruchomości.
Zgodnie z zaleceniem zawartym w uzasadnieniu ww. wyroku postanowieniem z [...] listopada 2016 r. dopuszczono dowód z opinii biegłego na okoliczność zmian geodezyjnych oraz zmian własnościowych, jakim podlegały dawne działki nr [...] i [...], wymienione w decyzji z [...] stycznia 1961 r. w okresie od [...] stycznia 1945 r. do [...] stycznia 1961 r. Na wniosek strony przeprowadzono dowód z zeznań świadków: A. S., R. P. i E. S. w celu ustalenia, czy matka wnioskodawczyni – D. J. (z domu Z.) wykonywała w lesie będącym jej własnością czynności władcze polegające na zalesianiu, pielęgnacji upraw i drzewostanów oraz pozyskiwaniu drewna w okresie przed dniem wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r., tj. przed 5 kwietnia 1958 r. oraz w dniu wydania ww. decyzji z 1961 r. Ponadto, postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. organ dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność określenia wieku drzewostanu na spornych działkach. Na podstawie opinii z [...] czerwca 2018 r. ustalono, że wiek drzew na dawnych działkach [...] i [...] wskazuje, że nasadzenia te nie były wykonywane przed 1958 r. oraz w dacie wydania ww. decyzji z 1961 r.
Na podstawie zgromadzonych akt w sprawie ustalono, że dawne działki [...] i [...], w dacie wejścia w życie ustawy z [...] marca 1958 r. były położne w granicach Nadleśnictwa [...]. Po likwidacji tego Nadleśnictwa działki te znalazły się w granicach Nadleśnictwa Osusznica należącego do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]. Do Nadleśnictwa [...] grunt ten został przyłączony w 1978 r., a od 1988 r. figuruje w planie urządzenia lasu oraz na mapach tego Nadleśnictwa. Powyższych ustaleń dokonano na podstawie znajdującego się w aktach sprawy pisma Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Ponadto ustalono, że w okresie od 1958 r. do 1961 r., czyli po dacie wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. oraz w dniu wydania decyzji z [...] stycznia 1961 r. i decyzji z [...] kwietnia 1961 r. dawne działki [...] i [...] nie znajdowały się na mapie z planu urządzenia lasu, co zostało potwierdzone w piśmie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Poza tym zarówno w archiwum Nadleśnictwa [...], jak i Nadleśnictwa [...] nie odnaleziono żadnych akt potwierdzających wykonanie czynności gospodarczych zaświadczających o władaniu Skarbu Państwa dawnymi działkami nr [...] i [...].
Mając powyższe na uwadze Minister Klimatu ww. decyzją z [...] grudnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. stwierdził nieważność ww. decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] stycznia 1961 r. oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] kwietnia 1961 r. W uzasadnieniu stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa określone w art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r., wobec braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających wykonanie przez właściwe nadleśnictwo na dawnych działkach nr [...] i [...] czynności gospodarczych przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem [...] kwietnia 1958 r. oraz w dacie wydania decyzji z [...] stycznia 1961 r. i z [...] kwietnia 1961 r., nie można potwierdzić, że Lasy Państwowe władały tą działką w tym czasie.
W wyniku wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją Minister Klimatu i Środowiska utrzymał w mocy decyzję Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że w okresie od 1958 r. do 1961 r. działka nr [...] obejmująca dawne parcele [...] i [...] nie znajdowała się na mapie z planu urządzenia lasu. Wśród akt zgromadzonych podczas poprzednio prowadzonego postępowania, jak również w postępowaniu prowadzonym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie czynności gospodarczych zaświadczających o władaniu Państwa sporną nieruchomością, tj. zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz ich pozyskiwanie. Z kolei na podstawie zeznań złożonych przez świadków:
A. S., R. P. oraz E. S. ustalono, że była właścicielka spornej nieruchomości – D. J. użytkowała sporny las w latach od 1958 r. do 1961 r. Według zeznań świadków D. J. wykonywała w tym czasie w lesie zabiegi pielęgnacyjne.
W konkluzji organ nadzoru stwierdził, że skoro przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. było władanie przez Państwo przejmowaną nieruchomością, a celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 ust. 1 k.p.a., to wobec niezaistnienia przesłanki z art. 9 ww. ustawy z 12 marca 1958 r. należało stwierdzić, że decyzja z [...] stycznia 1961 r. oraz decyzja z [...] kwietnia 1961 r. rażąco naruszyły prawo i dlatego stwierdzono ich nieważność.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jako naruszających art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 i 157 § 2 k.p.a. oraz art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, rozpatrzenie skargi na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że ustalenie Ministra Klimatu i Środowiska w decyzji z [...] kwietnia 2021 r., że nie ma dowodów na okoliczność, iż nieruchomość leśna będąca przedmiotem postępowania była we władaniu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. i nadal w tym władaniu pozostawała, jest w sprzeczności z treścią decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] kwietnia 1961 r., jak i oświadczeniem R. P. z [...] lutego 1992 r. oraz pismem Lasów Państwowych w [...] z [...] kwietnia 1957 r. Brak mapy, czy planu urządzenia lasu nie przesądzał w tych czasach o tym, w czyim władaniu była dana nieruchomość. Minister Klimatu i Środowiska nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego. Ponadto zaskarżone decyzje nie zawierają ustaleń wskazanych przez WSA w Warszawie w wyroku z 27 lutego
2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2662/14 i pozostają w sprzeczności z treścią opinii biegłego z [...] stycznia 2017 r. sporządzoną dla potrzeb tej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z [...] marca 2022 r. Skarżący przedstawił stanowisko w sprawie, w którym podtrzymał zarzuty podniesione w skardze co do tego, że w wydanych w sprawie w trybie nadzorczym decyzjach błędnie ustalono stan faktyczny sprawy w zakresie władania sporną nieruchomością w latach 1958-1961.
Uczestnik postępowania – wnioskodawca A. K. w piśmie z [...] marca 2022 r. wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra Klimatu i Środowiska z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Decyzją tą Minister Klimatu i Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.) w wyniku wniosku Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Przymuszewo o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. nr [...]. Decyzją tą Minister Klimatu stwierdził nieważność decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] stycznia 1961 r. nr [...] oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] kwietnia 1961 r. nr [...], którymi orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa działki leśnej, położonej w gromadzie [...] powiat chojnicki o powierzchni [...] ha, stanowiącej części dawnych działek [...] i [...]. Inkryminowaną ww. decyzją z [...] stycznia 1961 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] kwietnia 1961 r. orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomości leśnej położonej w gromadzie [...], powiat chojnicki, o pow. [...] ha, stanowiącej części działek [...] i [...]. Przejęcie tej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 9 ww. ustawy z 12 marca 1958 r.
Sąd podziela argumentację organów nadzoru przedstawioną w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji.
Na wstępie należy zauważyć, że decyzje organów nadzoru zostały wydane w postępowaniu toczącym się na wniosek A. K. z [...] kwietnia 2012 r. Pierwotnie wydane w trybie nadzoru decyzje Ministra Środowiska z [...] lipca 2013 r. i z [...] czerwca 2014 r. stwierdzające nieważność decyzji z [...] stycznia 1961 r. zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2662/14, z uwagi na konieczność zasięgnięcia opinii biegłego na okoliczność: jakim geodezyjnym i własnościowym zmianom podlegały działki będące przedmiotem postępowania oraz na okoliczność wieku drzew na spornej nieruchomości.
Zgodnie z zaleceniem zawartym w uzasadnieniu ww. wyroku postanowieniem z [...] listopada 2016 r. dopuszczono dowód z opinii biegłego na okoliczność zmian geodezyjnych oraz zmian własnościowych, jakim podlegały dawne działki nr [...] i [...], w okresie od 1 stycznia 1945 r. do 16 stycznia 1961 r. Z kolei postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. organ dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność określenia wieku drzewostanu na spornych dawnych działkach. Na podstawie opinii z [...] czerwca 2018 r. ustalono, że wiek drzew porastających cały teren dawnych działek [...] i [...] wskazuje, że nasadzenia te nie były wykonywane przed 1958 r. i do wydania decyzji z 1961 r. Ponadto organ przeprowadził dowód z zeznań świadków: A. S., R. P. i E. S. w celu ustalenia, czy matka wnioskodawczyni – D. J. (z domu Z.) wykonywała w lesie będącym jej własnością czynności władcze polegające na zalesianiu, pielęgnacji upraw i drzewostanów oraz pozyskiwaniu drewna w okresie przed dniem wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r., tj. przed [...] kwietnia 1958 r. oraz w dniu wydania decyzji z 1961 r. Z zeznań tych wynikało, że była właścicielka spornych gruntów – D. J. użytkowała sporny las w latach od 1958 r. do 1961 r., wykonując zabiegi porządkowe i pielęgnacyjne.
Z ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, z której wynika domniemanie jej legalności. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1570/20 i przywołane w nim orzecznictwo).
Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest więc postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy w tym trybie wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
Podstawę prawną decyzji Ministra Klimatu z [...] grudnia 2019 r. stanowiły przepisy art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ww. ustawy z 12 marca 1958 r. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Jako przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1961 r. oraz z [...] kwietnia 1961 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących części dawnych działek [...] i [...] organy nadzoru wskazały rażące naruszenie prawa, polegające na braku spełnienia przesłanki przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, określonej w art. 9 ww. ustawy z 12 marca 1958 r., wobec braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających władanie przez stronę Skarżącą dawnymi działkami nr [...] i [...] przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, tj. przed dniem [...] kwietnia 1958 r. oraz w dacie wydania inkryminowanych decyzji z [...] stycznia 1961 r. i z [...] kwietnia 1961 r.
Stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (5 kwietnia 1958 r.), przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym.
Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04).
Jak na wstępie podkreślono, decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97). Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający.
Odnosząc powyższe do istoty rozpoznawanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że inkryminowane decyzje z [...] stycznia 1961 r. i z [...] kwietnia 1961 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
W orzecznictwie podkreśla się, że użyty w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zwrot "objęte we władanie" pozwala sądzić, że mamy do czynienia z władaniem o charakterze władania (posiadania) samoistnego, o którym mowa w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 1995 r., sygn. akt II SA 1250/94). Władanie lasem może zatem polegać na wykonywaniu czynności, które w ramach prowadzonej gospodarki leśnej zazwyczaj wykonuje właściciel lasu, takich jak pozyskiwanie drewna, wykonywanie cięć pielęgnacyjnych, dokonywanie zalesień i odnowień oraz planowanie gospodarki leśnej, wyrażającej się w sporządzaniu planów urządzenia lasu.
Wobec braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających wykonywanie przez stronę Skarżącą na spornej nieruchomości czynności gospodarczych przed dniem wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r., tj. przed dniem [...] kwietnia 1958 r. oraz w dacie wydania decyzji z [...] stycznia 1961 r. i decyzji z [...] kwietnia 1961 r., nie można stwierdzić, że Lasy Państwowe władały sporną nieruchomością w tym czasie.
Skoro w sprawie nie ziściła się przesłanka władania, o której stanowi ww. art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to z tej właśnie przyczyny organ nadzoru prawidłowo stwierdził nieważność inkryminowanych decyzji z [...] stycznia 1961 r. i z [...] kwietnia 1961 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem tego przepisu.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, stanowisko o rażącym naruszeniu art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostało prawidłowo wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu nadzoru. Za niezasadne Sąd uznał więc zarzuty skargi stanowiące jedynie polemikę z powyższym stanowiskiem organu nadzoru.
Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wydana w trybie nadzoru zaskarżona decyzja z [...] kwietnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa spornej nieruchomości leśnej na podstawie art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem tego przepisu, jest zgodna z prawem.
Dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI