I SA/Wa 1331/17

I SA/Wa 1331/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OZ 769/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-20
I OSK 999/21 - Wyrok NSA z 2022-10-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7  ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 28 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. M. oraz [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]; 2. odstępuje od zasądzenia od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz [...] oraz M. M. zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oraz nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.
Prezydent [...] decyzją z dnia z [...] lipca 2014 r. nr [...] ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego na rzecz M. M. w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o pow. 10759 m2, oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...] oraz ustalił wysokość czynszu symbolicznego.
Wydanie powyższej decyzji zostało poprzedzone ustaleniami, że nieruchomość hip. Nr [...] położona w [...] przy ul. [...] według zaświadczenia hipotecznego stanowiła współwłasność N vel N. C. w udziale [...] części, A. H. F. w udziale 2/22 części, J. C., M. R., M. M. C. co do udziału 9/22 części oraz G. S. i C. F. co do udziału 2/22 części.
W dniu 24 grudnia 1948 r. M. C. działająca w imieniu i na rzecz małoletniego A. G. C. ( spadkobiercy J. C.) wniosła o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości [...] położonej w [...].
Decyzją z dnia [...] września 1957 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło ustanowienia własności czasowej do gruntu nieruchomości przy [...] nr hip. [...].
W 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek adw. A. M., pełnomocnika W. C. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium z [...] września 1957 r. Do wniosku zostało załączone prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział VI Cywilny o stwierdzeniu nabycia spadku po J. C. zmarłym w 1942 r., po którym spadek nabył w całości syn G. C., a żonie M. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego spadku co do ½. Z kolei spadek po G. C. zmarłym w 1966 r. nabyła żona M. M. V. oraz córki W. L.C., D. L. E. oraz K.A. C. po ¼ części. Z kolei po zmarłej w 2002 r. M. M. V. spadek nabył mąż R. D.M.
W dniu 13 lipca 2009 r. na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy
sprzedaży M. A. M. nabył od W. L. C., R. D.
M., D. L. E. z d. C. oraz K. C. prawa i roszczenia do 3/22 części nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] za kwotę [...]USD.
Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], sygn. akt [...], ustanowił adw. G. K. kuratorem spadku po A. H. F. (2/22 roszczenia) oraz M. z C. R. wraz z J. C. oraz M. M. C. (9/22 roszczenia). Ponadto postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], sygn. akt [...], ustanowił adw. G. K. kuratorem spadku po N. vel N. C. (9/22 roszczenia).
W dniu 18 listopada 2010 r. na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego,
sporządzonego przed notariuszem B. J. (rep. A nr [...]) M. M. sprzedał synowi M. M. wszelkie prawa i roszczenia do udziału wynoszącego łącznie 3/22 części w nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] za cenę [...] zł. M.M. nabył wcześniej to roszczenie za [...] USD.
W dniu [...] grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] sygn. [...], wyraził zgodę adw. G. K. - kuratorowi spadku nieobjętego po M. R., G. S., C. F. vel F., A. H. F., N. vel N. C. oraz M. C. na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem spadkowym, polegającej na zniesieniu wspólności praw i roszczeń do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w ten sposób, by opisany powyżej ogół praw i roszczeń o wartości [...] zł przyznać M M. z zasądzeniem na rzecz spadkobierców spadków nieobjętych po: M. R. kwoty [...] zł, G. S. kwoty [...] zł, C. F. vel F. kwoty [...] zł, A. H. F. vel F. kwoty [...] zł, N. vel N. C. kwoty [...] zł i M. C. kwoty [...] zł.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność ww. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1957 r. W uzasadnieniu wskazano, że w zakwestionowanej decyzji istnieje tylko ogólne stwierdzenie, że teren tej nieruchomości jest przeznaczony pod budowę szkoły, jednakże nie potwierdzał tego plan Ogólny Zabudowy zatwierdzony przez Ministerstwo Robot Publicznych wydany w dniu 11 sierpnia 1931 r. W ocenie Kolegium w decyzji nie wskazano, dlaczego okoliczność przeznaczenia terenu pod budowę szkoły miałaby stanowić przeszkodę do korzystania z gruntu.
Uchwałą z 13 lutego 2014 r. Rada Miasta [...] przeniosła Gimnazjum nr [...] położone przy ul [...].
W dniu 29 kwietnia 2014 r. M. M. sprzedał prawa i
roszczenia do nieruchomości przy ul. [...] w [...] (akt notarialny rep. [...]
[...], notariusz A. S. w [...]) M. M. za cenę [...] zł. Kwotę tę sprostowano na [...] zł aktem notarialnym z [...] lipca 2014 r. (rep. [...] nr [...], notariusz A. S. w [...]).
W dniu 31 lipca 2014 r. adw. G. K. wraz M. M. dokonali zmiany umowy zawartej w dniu 29 kwietnia 2014 r.dotyczącej zniesienia wspólności praw i roszczeń w zakresie wysokości spłaty na rzecz kuratora spadku (akt notarialny rep. [...], notariusz A.S. w [...]).
Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], Prezydent [...] ustanowiła prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], na rzecz M. M. (pkt 1) oraz ustaliła czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w punkcie 1 w wysokości [...] zł (pk t 2). W ocenie organu orzekającego, następca prawny dawnych właścicieli może korzystać z gruntu zgodnie z aktualnym przeznaczeniem.
W dniu [...] sierpnia 2015 r. Skarb Państwa - Prezydent [...] wniósł o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...]z 20 maja 2008 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. C.
W dniu [...] lutego 2016 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], sygn. akt [...], oddalił wniosek Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] o zmianę pkt 1 postanowienia z [...] maja 2008 r., którym Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny stwierdził, że spadek po J. C. zmarłym [...] sierpnia 1942 r. w [...] nabył w całości syn A. C. (G.C.), który zmarł [...] listopada 1966 r., a spadek po nim nabyły z kolei córki: W. (W. L.) C., D. C., K. C. oraz żona M. M. V. w odpowiedniej części spadku każda z nich. Postanowienie zostało zaskarżone apelacją przez Skarb Państwa - Prezydent [...]. Na skutek rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt [...], oddalił apelację Skarbu Państwa - Prezydenta [...].
W dniu 31 sierpnia 2015 r. Skarb Państwa -Prezydent [...] złożył wniosek o stwierdzenie, że spadek po M. R., G. S., C. F. oraz A. H. F. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa.
Postanowieniem z [...] marca 2016 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], sygn. akt [...], stwierdził, że spadek po M. R., G. S., C. F. oraz A. H. F. nabył Skarb Państwa.
Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 19 kwietnia 2016 r.
Oceniając zebrany materiał dowodowy Komisja uznała, że decyzja Prezydenta [...] została wydana z naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu art. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Komisja wskazała, że Prezydent [...] przyjął dokumenty przedstawione przez osobę zainteresowaną i jedynie na ich podstawie ustalił stan faktyczny sprawy. Komisja zaś ustaliła, że już w dniu wydania decyzji przez Prezydenta [...] istniały wątpliwości czy dopuszczalne było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz M. M. W dniu 31 sierpnia 2015 r. Skarb Państwa - Prezydent [...] złożyła wniosek o stwierdzenie, że spadek po M. R., G. S., C. F. oraz A. H. F. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa. Postanowieniem z [...] marca 2016 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], sygn. akt [...], stwierdził, że spadek po M. R., G. S., C. F. oraz A. H. F. nabył Skarb Państwa. Z treści decyzji reprywatyzacyjnej wynika niewątpliwie, że ta okoliczność nie była w ogóle brana pod uwagę przez Prezydent [...]. W postępowaniu dekretowym ustalono jedynie, że adw. G. K. działała jako kurator spadku po M. R., G. S., C. F. oraz A. H. F. Uznanie Skarbu Państwa - Prezydenta [...] za spadkobiercę niewątpliwie miało wpływ na treść decyzji reprywatyzacyjnej oraz prawidłowość ustalenia kręgu stron
postępowania dekretowego.
Ponadto zdaniem Komisji uzasadnienie decyzji co do kręgu stron nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 pkt 6 kpa. Organ nie analizował treści aktów notarialnych, w tym ich prawdziwości w świetle innych okoliczności, czym naruszył art. 7 kpa. Zdaniem Komisji organ administracji publicznej nie był związany treścią aktów notarialnych, bowiem według art. 76 ↑5 3 kpa możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tym przepisie, czego nie uczyniono. Zwłaszcza, że w aktach znajduje się akt notarialny z 13 lipca 2009 r., na mocy którego M. M. zawarł umowę sam ze sobą, co – zdaniem Komisji - jest w zasadzie w prawie polskim niedopuszczalne. A w aktach brak jest pełnomocnictwa dla M. M. uprawniającego do tego działania.
W ocenie Komisji Prezydent wydając decyzję reprywatyzacyjną naruszył również art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r . o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm., dalej "u.s.g.") nakładający na osoby uczestniczące w zarządzaniu mieniem komunalnym obowiązek zachowania szczególnej staranności przy wykonywaniu zarządu zgodnie z przeznaczeniem tego mienia oraz obowiązek jego ochrony. Komisja wskazała, że z powyższego obowiązku w przedmiotowej sprawie Prezydent się nie wywiązał. Z zeznań świadków przesłuchanych przez Komisję wynikało bowiem, że kwestia "spadków wakujących" zgodnie z Kodeksem Napoleona nie była rozważana. Z zebranego przez Komisję materiału dowodowego wynika natomiast, że mimo prawnej możliwości Prezydent [...] nie występowała, przed wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej, o stwierdzenie nabycia spadku na rzecz Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiadomiło m.in. Prezydenta [...] (Biuro Gospodarki Nieruchomościami) o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w których znajdowały się postanowienia o ustanowieniu kuratora.
W szczególności Prezydent [...] mogła – jako uczestnik postępowania - żądać wznowienia postępowania sądowego zgodnie z art. 524 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, z późn. zm.) Nie ulega bowiem wątpliwości, że Miasto [...] miało - jako właściciel nieruchomości - interes prawny w postępowaniach, w których brał udział kurator spadku, zwłaszcza że istniało duże prawdopodobieństwo, że roszczenia strony -
M. M. staną się roszczeniami Skarbu Państwa. Oznacza to, że stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej mogła być osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu.
Te wszystkie okoliczności legły u podstaw uznania, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z rażącym naruszeniem reguł procesowych w szczególności art. 7, 77 kpa w zw. z art. 50 u.s.g. i ust. 7 ust. 1 dekretu.
Komisja uznała również, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym.
Wyjaśniła, że jak wynika z orzeczenia Prezydium z [...] września 1957 r. nieruchomość przy ul. [...] była przeznaczona pod budowę szkoły. Po likwidacji w 1950 r. samorządu terytorialnego nieruchomość pozostawała w pieczy Skarbu Państwa. Następnie na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r., nieruchomość zabudowana już budynkiem szkolnym została przez Skarb Państwa przekazana na rzecz gminy [...] . Nieruchomość ta weszła do gminnego zasobu nieruchomości.
Komisja przywołała następnie stanowisko Społecznej Rady która w swojej opinii wskazała, że utrzymanie szkoły - gimnazjum przy ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) służyło realizacji interesu społecznego. W ocenie Rady potwierdzał to szereg dramatycznych wystąpień kierowanych do Prezydenta. Rada zauważyła, że przygotowywanie nieruchomości do umożliwienia jej zwrotu przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego może wskazywać na dowolność działań władzy publicznej w niniejszej sprawie i podporządkowanie postępowania z góry założonym celom, a nie zasadzie prawdy obiektywnej. Rada wskazała też, że koszty przeniesienia gimnazjum zostały oszacowana na kwotę ponad [...] zł. Zdaniem Rady w oczywistym interesie społecznym było więc utrzymanie szkoły za wszelką ceną. Skoro budynek przy ul. [...] był już przystosowany na cele edukacyjne, można było w nim realizować te cele bez wydatkowania dodatkowych środków. Rada podkreśliła, że każda decyzja o przekazaniu do rąk prywatnych składników gminnego zasobu nieruchomości, która nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym i poczynionych zgodnie z prawem ustaleniach, bez względu na to, w jakim postępowaniu się to odbywa, godzi rażąco w interes społeczny.
Komisja wskazała, że w związku z reprywatyzacją i roszczeniami skarżącego doszło jednak do przeniesienia Gimnazjum Dwujęzycznego nr [...] w [...] uchwalą nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 13 lutego 2014 r. zmieniającą uchwały w sprawie ustalenia planu sieci publicznych gimnazjów w m.st. Warszawie oraz określenia granic ich obwodów oraz zmieniającą akt założycielski Gimnazjum Dwujęzycznego nr [...] w [...], ul. [...] (Dz. Urz. Woj. Mazow. z dnia 21 lutego 2014 r. poz. 1642). Z akt postępowania wynika, że przeniesienie gimnazjum przy ul. [...] było podyktowane właśnie reprywatyzacją nieruchomości w związku z roszczeniami dekretowymi uzyskanymi przez M. M.. Potwierdza to w głównej mierze pismo Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta [...]– W.B. z dnia 5 marca 2013 r. adresowane do Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami – M. B., w którym Burmistrz Dzielnicy poinformował, że "(...) w związku z planowanym zwrotem następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], na której usytuowane jest Gimnazjum Dwujęzyczne nr [...] podjąłem działania zmierzające do przeniesienia do dnia 31 sierpnia 2014 r. siedziby szkoły do innej lokalizacji."
Komisja zaznaczyła, że w obecnym stanie prawnym interes społeczny jest szczególnie chroniony przez ustawodawcę w sprawach dekretowych. Zgodnie z art. 214a pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 ustawie o samorządzie gminnym. Komisja uznała, że celem publicznym, do którego realizacji zobowiązana była Prezydent było utrzymanie rzeczonego gimnazjum.
Komisja wyjaśniła również, że w toku postępowania rozpoznawczego Komisja ustaliła, że nieruchomość budynkowa położona w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) na terenie działki nr [...] z obrębu [...] znajduje się w obrębie zabytkowego układu urbanistycznego ul. [...]. Zaświadczeniem z dnia 26 czerwca 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków potwierdził, że nieruchomość położona przy ul. [...] (dawne: ul. [...] i ul. [...]) została objęta ochroną konserwatorską i wpisana do rejestru zabytków decyzją z [...] lipca 1965 r. pod nr rej. [...]. Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest również opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustanowienie użytkowania wieczystego i zwrot nieruchomości, w ocenie Komisji, godziło w interes społeczny.
Komisja uznała również, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości tejże nieruchomości. Z treści aktu notarialnego z 13 lipca 2009 r. wynika, że skarżący nabył prawa i roszczenia do udziału wynoszącego 3/22 części w nieruchomości położonej przy ul. [...] za [...] USD tj. [...] zł. W aktach postępowania dekretowego znajduje się natomiast operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego – P. C. z dnia 20 czerwca 2016 r., z którego wynika, że wartość rynkowa prawa własności nieruchomości gruntowej przy ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) wynosi [...] zł. Z operatu szacunkowego z 28 sierpnia 2014 r. sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego – P. C. wynika zaś. że wartość budynków oraz naniesień budowlanych znajdujących się na nieruchomości ul. [...] (dawna ul. [...] i ul. [...]) wynosi [...] zł. Zestawienie powyższych wartości wskazuje, że skarżący nabył roszczenie jedynie za ułamek (ok. 1 %) realnej wartości nieruchomości.
Komisja wskazała, że w przypadku nieruchomości położonej przy ul. [...] naruszenie interesu społecznego miało charakter rażący. W ocenie Komisji, przeniesienie gimnazjum oraz zwrot nieruchomości podlegającej ochronie konserwatorskiej nie realizowało w ogóle celów publicznych, dla których nieruchomość przy ul. [...] została oddana do gminnego zasobu nieruchomości. Interes społeczny, rozumiany jako interes ogółu, w świetle art. 6 pkt 5 i pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawiał bowiem, aby nieruchomość za wszelką cenę utrzymać w gminnym zasobie nieruchomości.
Komisja, dostrzegając powyższe nieprawidłowości oraz skutki jakie wywoła decyzja reprywatyzacyjna uznała, że powinna ona zostać uchylona w całości. W sprawie zostały bowiem zrealizowanie przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 2-6 ustawy z 9 marca 2017 r.
Komisja rozpoznała również na nowo wniosek dekretowy i uznała, że nie istnieją podstawy do ustanowienia użytkowania wieczystego.
Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania rozpoznawczego Komisja stwierdziła, że błędnie ustalono krąg stron w toku postępowania dekretowego. Ustalone przez Komisję nowe okoliczności wskazują, że skarżący nie był osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.
Za odmową uwzględnienia wniosku dekretowego przemawiał również według komisji art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komisja wyjaśniła, że nieruchomość przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem szkolnym, z którego przeniesiono gimnazjum. Dodatkowo nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...]. Obie okoliczności stanowią cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 5 i pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co stanowi przesłankę negatywną dla rozpatrzenia wniosku w świetle art. 241a pkt 1 tejże ustawy.
Komisja ustaliła, że nieruchomość przy ul. [...] została zniszczona w latach 1939-1945 więcej niż w 66%. W konsekwencji uznać należało, że stopień zniszczenia budynku nie pozwalał w sposób oczywisty - na ustanowienie użytkowania wieczystego i zwrot nieruchomości budynkowej. W sprawie zastosowanie znalazł zatem art. 214a pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznaczało to, że nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku dekretowego.
Końcowo Komisja wyjaśniła, że za strony postępowania uznała skarżącego, Miasto oraz Skarb Państwa.
Od powyższej decyzji skargi do tutejszego sądu wnieśli M. M. oraz [...].
Skarżący M. M. w swojej skardze podniósł zarzut naruszenia :
1.1. art. 2,art. 10, art. 31 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 46 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niezgodne przepisami Konstytucji artykuły ustawy z 9 marca 2017 r. w tym przede wszystkim art. 29 ust. 1 pkt 2) oraz 30 § 1 pkt 3) - 6) tejże ustawy;
1.2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie merytoryczne sprawy, która z uwagi na bezprzedmiotowość podlegała umorzeniu;
1.3. art. 15 i art. 16 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 6, 9 i 10 k.p.a. poprzez wszczęcie przez Komisję postępowania rozpoznawczego, pomimo iż nie przeprowadziła ona w pełni postępowania sprawdzającego;
1.4. art. 23 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy pomimo zawisłości pozytywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Komisją a Prezydentem;
1.5. rażące naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej, które miały miejsce w toku postępowania i które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
a. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pomięcie stanowiska Skarżącego;
b. art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wniosków dowodowych Skarżącego;
c. przepisów procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego oraz rozprawy, w tym Działu II, rozdziału 4 i 5, tj.:
i. art. 28 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania;
ii. art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez przyjęcie okoliczności faktycznych dotyczących spadkobierców za udowodnione, pomimo że strona nie miała możliwość wypowiedzenia się co do nich;
iii. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez orzekanie bez zgromadzenia materiału dowodowego;
iv. art. 86 k.p.a. poprzez wezwanie na przesłuchanie stron przed wyczerpaniem innych środków dowodowych;
v. art. 79 § 2 k.p.a. poprzez wyznaczenie czynności bez zachowania 7 dniowego terminu;
vi. art. 9, art. 79 § 1 i art. 87 k.p.a. oraz art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. Z o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 30 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie przesłuchań świadków poza rozprawą;
vii. art.7 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez naruszanie praw Skarżącego do czynnego udziału,
viii. art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 95 § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego pod z góry przyjętą tezę;
ix. art. 73 § 1 k.p.a. oraz art. 90 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrudnienia w dostępie do akt;
x. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że nabycie roszczeń nastąpiło za cenę rażąco niewspółmierną do ich wartości;
xi. art. 68 § 2 zd. 1 k.p.a. oraz art. 69 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasad sporządzania protokołów;
xii. art. 66a § 1 - 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe prowadzenia akt sprawy;
xiii. art. 62 k.p.a. art. 87 oraz 93 k.p.a. poprzez prowadzenia równolegle rozpraw w sprawie [...] i [...] oraz pomimo opuszczania Sali rozpraw przez członków Komisji;
xiv. art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 23 k.c. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem dobra postępowania przygotowawczego oraz praw osób, którym postawiono zarzuty;
xv. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie odniesie się do faktu braku stawiennictwa na rozprawie wezwanych stron i świadków, jak również do odmowy składania zeznań przez świadków;
xvi. art. 17 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez obejście prawa w zakresie możliwości wyłączenia jawności rozprawy;
xvii. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
xviii. art. 8 k.p.a. poprzez wielokrotne sugerowania zasadności obchodzenia prawa.
1.6. art. 30 ust. 1 pkt. 3-6 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej, pomimo braku przesłanek oraz na podstawie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego;
1.7. art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, na podstawie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego;
1.8. art. 109 § 2 k.p.a. i 14 § 2 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe ogłoszenie decyzji Komisji;
1.9. art. 7 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych i dostępnych organowi czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art.10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji Komisji bez zapoznania się ze stanowiskiem Skarżącego;
1.10. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, co oprócz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów było sprzeczne z naczelną zasadą postępowania dotyczącą jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej;
1.11. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niepełne uzasadnienie decyzji Komisji, brak umieszczenia wymaganych przepisami elementów uzasadnienia decyzji;
1.12. art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji Komisji rygoru natychmiastowej wykonalności i wbrew faktowi, iż decyzja Komisji ipso iure nie ma waloru wykonalności.
Skarżący na podstawie art. 142 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 52 § 3 p.p.s.a. zaskarżył w całości następujące postanowienia Komisji, na które nie służyły mu zażalenia w toku postępowania :
2.1. postanowienie z 12 czerwca 2017 r. o wszczęciu z urzędu postępowania rozpoznawczego w sprawie o sygn. akt [...], pomimo iż przeprowadzone w sprawie postępowanie sprawdzające nie zostało zakończone, czego potwierdzeniem jest fakt, iż dokumenty do akt postępowania spływały w toku postępowania rozpoznawczego, jak również sam protokół posiedzenia niejawnego Komisji z 12 czerwca 2017 r., gdzie czynności sprawdzające ograniczono do enigmatycznego referatu członka Komisji, co narusza art. 15 i 16 Ustawy;
2.2. postanowienie z 12 czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu postępowania rozpoznawczego poprzez nakazanie wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej nieruchomości, pomimo iż jak wykazanie zostanie w dalszej części, postępowanie w niniejszej sprawie powinno ulec umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, a samo zabezpieczenie zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. ustanawiane jest, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania a niezbędności tej Komisja nie wykazała i nie uzasadniła, co narusza wskazany art. 23 tejże ustawy,
2.3. postanowienie, które wobec braku legitymacji Skarżącego nie było zaskarżalne w toku postępowania, tj. postanowienie z 12 czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu postępowania rozpoznawczego poprzez ustanowienia w księdze wieczystej nieruchomości zakazu zbywania tej nieruchomości, pomimo iż postępowanie w niniejszej sprawie powinno ulec umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, a samo zabezpieczenie zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. ustanawiane jest, gdy jest to niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania a niezbędności tej Komisja nie wykazała i nie uzasadniła, co narusza wskazany art. 23 ust. 1 tejże ustawy;
2.4. postanowienie z 12 czerwca 2017 r. o wystąpieniu z wnioskiem do Rady Społecznej o wydanie opinii w sprawie Decyzji Reprywatyzacyjnej, gdyż wniosek ten był przedwczesny wobec nieskoncentrowania w tym czasie materiału dowodowego, co wynika wprost z pisma Rady Społecznej z dnia 20 czerwca 2017 r. o braku przedstawienia jej członkom kompletu akt postępowania, co narusza art. 11 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 75 k.p.a.;
2.5. postanowienie z 22 czerwca 2017 r. w przedmiocie zlecenia w trybie art. 87 k.p.a. poszczególnym członkom Komisji przeprowadzenia równolegle (to jest tego samego dnia i o tej samej godzinie) dowodów z zeznań świadków A. M., T. Z. i G.K. w miejscach osadzenia świadków, co uniemożliwiło uczestniczenie w tych czynnościach Skarżącemu oraz drugiemu z pełnomocników Skarżącego - adw. M.G., co narusz art. 10 k.p.a.;
2.6. postanowienie z 26 czerwca 2017 r. odmawiające wyłączenia Przewodniczącego Komisji od udziału w postępowaniu toczącym się w niniejszej sprawie, uzasadniając iż pełnomocnik Strony nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie Przewodniczącego, w sytuacji gdy pełnomocnik Strony składając ww. wniosek na rozprawie został pozbawiony przez Przewodniczącego Komisji możliwości uzasadnienia tego wniosku, a członkowie Komisji wyrazili zdanie, że uzasadnienie to będzie polityczne a nie merytoryczne, co narusza art. 6, art. 8 i art. 10 k.p.a.;
2.7. postanowienie z 26 czerwca 2017 r. odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu rozpoznawczym G. J. w charakterze strony postępowania, w sytuacji w której obowiązujące przepisy prawa (ustawa z 9 marca 2017 r. ani k.p.a.) nie dają podstaw prawnych do wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o statusie strony, co narusza art. 28 k.p.a.;
2.8. postanowienie z 29 czerwca 2017 r. odmawiającego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego w miejscu jego osadzenia, w sytuacji w której Skarżący wyraził wolę złożenia zeznań w sprawie, co narusza art. 10 i art. 86 k.p.a.;
2.9. postanowienie z 29 czerwca 2017 r. odmawiającego przedłużenia Skarżącemu 7-dniowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, w sytuacji w której kompletne akta sprawy zostały udostępnione pełnomocnikowi Skarżącego dopiero w 7 lipca 2017 r., czyli już po terminie na wypowiedzenie się co do ww., dodatkowo termin ten był niewspółmierny do 14-dniowych terminów zagwarantowanych dla Komisji (art. 16 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.) oraz Rady Społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r.), co narusza art. 10 k.p.a.;
2.10. postanowienie z 29 lipca 2017 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sytuacji zawisłości przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozytywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem [...] a Komisją, co narusza art. 23 k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji Komisji z uwagi na naruszenie art. 108 k.p.a., ewentualnie o wstrzymanie wykonania Decyzji Komisji. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji w całości. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji w całości, Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. wniósł o jej uchylenie w całości.
Skarżący wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
[...] wniosło skargę na uzasadnienie decyzji podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez :niezgodne z prawem i stanem faktycznym sprawy stwierdzenia, zawarte w punkcie 1.1 (str. 10 - stwierdzenie, iż: "Decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], została wydana z naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy") oraz w punktach 1.4. - 1.6. (str. 11-12) uzasadnienia, zawierające negatywną ocenę czynności Prezydenta [...] podejmowanych w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania dekretowego oraz zapisów decyzji reprywatyzacyjnej dotyczących tej kwestii, w szczególności takie jak: "Prezydent [...] przyjęła dokumenty przedstawione przez osobę zainteresowaną i jedynie na ich podstawie ustaliła stan faktyczny sprawy. Przy czym Prezydent [...] zaniechała jakichkolwiek innych czynności dowodowych mimo wyraźnej treści art. 7, 77 § 1 k.p.a., w szczególności w sprawie nie dokonał ustaleń w zakresie kręgu osób uprawnionych "Uznanie skarbu Państwa –Prezydenta [...] za spadkobiercę niewątpliwie miało wpływ na treść decyzji reprywatyzacyjnej oraz prawidłowość ustalenia kręgu stron postępowania dekretowego Nie sposób jednak z treści decyzji reprywatyzacyjnej wywieść, czy Prezydent [...] w ogóle analizował treść orzeczeń oraz wskazanych w zakwestionowanej decyzji aktów notarialnych, w tym ich prawdziwość w świetle innych okoliczności faktycznych." oraz "Oparcie się w decyzji reprywatyzacyjnej wyłącznie na materiale dowodowym w większości przedstawionym przez stronę — M. M. - nie można uznać za realizację zasady prawdy obiektywnej, zwłaszcza w kontekście ujawnienia się obecnie nowych istotnych okoliczności sprawy" - podczas gdy materiał dowodowy w sprawie został zebrany zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a.) a dokumentom urzędowym w postaci odpisów orzeczeń sądowych i aktów notarialnych, zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., służyło domniemanie prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez niezgodne z prawem i stanem faktycznym sprawy stwierdzenie sformułowane w pkt 1.9. (str. 14) uzasadnienia, że "ustalenia odnośnie do reprywatyzacji nieruchomości były akceptowane w ramach tzw. zespołu koordynującego. Ścisłe kierownictwo Urzędu [...], w tym Prezydent [...] (...) akceptowało wydanie decyzji reprywatyzacyjnej", podczas gdy zespól koordynacyjny zajmował się jedynie węzłowymi problemami związanymi z obowiązywaniem dekretu. Natomiast decyzje reprywatyzacyjne były wydawane przez zastępcę dyrektora właściwego biura merytorycznego na podstawie upoważnienia, udzielonego przez organ na podstawie art. 268a K.p.a., a za prawidłowe funkcjonowanie biura, w tym właściwe wykonywanie obowiązków przez pracowników, odpowiadał jego dyrektor;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) ustawy z 9 marca 20107 r. poprzez nieuprawnione zastosowanie - w punktach 1.10. i 1.11. (str. 15-18) uzasadnienia - do oceny decyzji reprywatyzacyjnej przepisu art. 50 ww. ustawy o samorządzie gminnym, który nie ma zastosowania w sprawach dekretowych, zamiast art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, oraz na tej podstawie stwierdzenie wydania decyzji reprywatyzacyjnej z rażącym naruszeniem zasad procesowych określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.;
4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4) i 6) ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nieuprawnione zarzucenie Prezydentowi [...] - w punktach 2.1--2.11 (str. 19-25 ) uzasadnienia wydania decyzji reprywatyzacyjnej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu interesu społecznego, podczas gdy decyzje wydawane w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego nie są decyzjami uznaniowymi, względem których zasada uwzględniania interesu społecznego, określona w art. 7 k.p.a., ma zastosowanie, ale decyzjami związanymi tzn. takimi, które organ administracji jest obowiązany wydać w razie spełnienia przesłanek określonych w przepisie materialno-prawnym, stanowiącym podstawę ich wydania. Przepis art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego nie przewidywał w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej (ani nie przewiduje obecnie) przesłanki pozytywnego rozpoznania wniosku dekretowego w postaci zgodności z interesem społecznym oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Przepis art. 214 a ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerzający przesłanki wydania decyzji odmownej o wszystkie przypadki określone w art. 6 tej ustawy wszedł w życie dopiero z dniem 17 września 2016 r., a zatem nie mógł być zastosowany w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. [...] lipca 2014 r.;
5. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego poprzez bezpodstawne - w punktach 1.1., 1.13., 3.3. i 7. (str. 10,19, 27 i 34) uzasadnienia - zarzucenie Prezydentowi m wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego lub wskazanie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. jako jednej z podstaw uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej - w sytuacji gdy nowe ustalenia Komisji co do następców prawnych osób uprawnionych, określonych w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, oparte są o dokumenty nieznane organowi w chwili wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r.;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez bezpodstawne - w punkcie 4.1. (str. 27) uzasadnienia - zarzucenie Prezydentowi, że błędnie ustalił krąg stron postępowania dekretowego, uznając za osobę uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu M. M., podczas gdy na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej, tj. [...] lipca 2014 r. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych takich jak: orzeczenia sądowe i akty notarialne wskazywał, że ww. osoba jest następcą prawnym przeddekretowych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.
Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych.
Postanowieniem z 31 października 2017 r. sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg Skarżącego oraz Miasta i postanowił je dalej prowadzić pod wspólną sygnaturą I SA/Wa 1331/17.
Komisja dwukrotnie składała wnioski o wyłączenie sędziów ze składu powołanego do rozpoznania sprawy : na rozprawie 8 czerwca 2018 r. złożony został wniosek o wyłączenie sędziego Elżbiety Sobielarskiej a na rozprawie 13 czerwca 2019 r. wniosek o wyłączenie sędziego Joanny Skiby. Oba wnioski zostały prawomocnie oddalone.
Pismem z 11 czerwca 2019 r. Komisja wniosła o zawieszenie postępowania. Wyjaśniła, że Przewodniczący Komisji, P. J. w związku z otrzymaniem mandatu posła do Parlamentu Europejskiego złożył rezygnację z funkcji Przewodniczącego Komisji. Na to stanowisk powołany został S. K., dotychczasowy wiceprzewodniczący Komisji co oznacza, że obecnie organ nie ma pełnego składu. Postanowieniem z 28 lipca 2020 r., wydanym po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego, sąd odmówił zawieszenia postępowania.
Komisja podtrzymała swoje stanowisko merytoryczne w pismach z 30 maja 2018r. i 4 września 2020 r. W tym ostatnim piśmie organ wniósł również o zwrócenie się przez sąd do Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie akt postępowania [...] i przeprowadzenie dowodu z aktu oskarżenia wniesionego przeciwko Skarżącemu oraz protokołu rozprawy przed tym sądem, podczas której oskarżeni złożyli wyjaśnienia na okoliczność uprawdopodobnienia, że decyzja reprywatyzacyjna wydana została w wyniku przestępstwa. Organ wniósł również o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed sądem karnym.
Do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym przystąpił Prokurator.
Prokurator w piśmie z 9 września 2020 r. wniósł o oddalenie skargi oraz o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...]
Postanowieniami z 28 września 2020 r. sąd oddalił wnioski dowodowe Komisji oraz wnioski o zawieszenie postępowania.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 lipca 2020 r. wyznaczony został termin rozprawy w sprawie. Następnie zarządzeniem Przewodnicząca Wydziału z 18 sierpnia 2020 r. sprawa została zdjęta z wokandy z terminu posiedzenia jawnego i skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.),
W zarządzeniu tym wskazano, że związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, w szczególności z uwagi na datę wpływu skargi M. M. do sądu (8 września 2017 r.) i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a to z uwagi na (a) połączenie do wspólnego rozpoznania dwóch skarg, (b) ilość stron postępowania, w tym ilość ustanowionych w sprawie i uczestniczących w dotychczasowych rozprawach pełnomocników skarżących oraz organu, (c) konieczność rozpoznania na jednym terminie spraw I SA/Wa 1333/17 i I SA/Wa 1331/17, (d) wynikający z powyższych okoliczności przedłużony czas trwania obu ewentualnych rozpraw w czasie których przebywać będą w tym samym pomieszczeniu przez okres kilku godzin te same osoby, a co za tym idzie, wzrost ryzyka ewentualnego zakażenia, jak również uwzględniając odnotowywany od blisko miesiąca wzrost liczby zakażeń koronawirusem w Polsce, którego skutkiem jest dwukrotne zwiększenie liczby chorych od 19 lipca 2020 roku do dnia wydania niniejszego zarządzenia konieczne jest zdjęcie sprawy z wokandy z terminu posiedzenia jawnego i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Po otrzymaniu powyższego zawiadomienia strony przedstawiły swoje stanowisko w pismach z 4 września 2020 r. (Komisja), 9 września 2020 r. (Prokurator) i 23 września 2020 r. (Skarżący).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zarówno decyzja Komisji jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] lipca 2014 r. naruszają prawo w sposób rażący, co z mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. obligowało sąd do stwierdzenia ich nieważności.
Podstawą prawną decyzji Prezydenta był m.in. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U Nr 50, poz. 279 dalej: dekret warszawski).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, dotychczasowi właściciele gruntu, mogli wystąpić o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem wprost, że prawo wieczystej dzierżawy mogło być przyznane wyłącznie do nieruchomości stanowiącej uprzednio własność przeddekretowego właściciela. Nie było natomiast w ramach rozpoznania tego wniosku możliwości przyznania prawa wieczystej dzierżawy (aktualnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości stanowiącej własność lub współwłasność osoby trzeciej.
Tymczasem w niniejszej sprawie Prezydent przyznał prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] w skład której wchodziły 4 dawne, przeddekretowe nieruchomości, stanowiącej własność odrębnych podmiotów. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego zarówno w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez Prezydenta jak i w toku postępowania prowadzonego przed Komisją, obecna działka nr 9 obejmuje grunty wchodzące uprzednio w skład hip. Nr [...],[...],[...] i [...]. Każda z tych nieruchomości była własnością odrębnych podmiotów. Zatem nawet w razie terminowego złożenia wniosków o przyznanie prawa własności czasowej przez przeddekretowych właścicieli i w razie spełnienia pozostałych wymagań określonych art. 7 dekretu warszawskiego możliwe było ustanowienie prawa własności czasowej, a następnie prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości, na rzecz byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości, na rzecz dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości i na rzecz dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej [...] wyłącznie do tej nieruchomości.
Tymczasem w niniejszej sprawie pomimo, że Skarżący nabył roszczenia dekretowe wyłącznie do dawnej nieruchomości hipotecznej [...], Prezydent ustanowił na jego rzecz prawo użytkowania wieczystego w udziale do obecnej działki nr [...], to jest do działki obejmującej cztery przedwojenne nieruchomości. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że z urzędu znana mu jest okoliczność nabycia przez Skarżącego roszczeń dekretowych również do dawnej nieruchomości przedwojennej [...] (sprawa I SA/Wa 1333/17). Nie zmienia to jednak faktu, że na skutek wydania przez Prezydenta decyzji z [...] lipca 2014 r. [...] oraz z [...] czerwca 2014 r. nr [...] na rzecz Skarżącego ustanowiono prawo użytkowania wieczystego w odpowiednim udziale nie tylko w dawnej nieruchomości [...] i [...], ale również w nieruchomościach [...] i [...], składających się na obecną działkę nr 9, pomimo że nieruchomości te nigdy nie były własnością osób od których Skarżący nabywał roszczenia.
Przypomnieć należy, że godnie z art. 195 k.c. własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom ("współwłasność)". Oznacza to, że ze współwłasnością mamy do czynienia wówczas, gdy jedno i to samo prawo własności jednej i tej samej rzeczy przysługuje jednocześnie co najmniej dwóm osobom.
W literaturze podkreśla się, że naturę prawa współwłasności określają trzy cechy: 1) jedność przedmiotu, 2) wielość podmiotów, 3) niepodzielność wspólnego prawa.
Jedność przedmiotu polega na tym, że jest nim ta sama rzecz. Wielość podmiotów polega na tym, że wspólne prawo należy do kilku osób, a więc co najmniej dwóch. Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a nie do jej wyodrębnionej części fizycznej.
Oznacza to, że każdemu ze współwłaścicieli, a przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej, w drodze analogii każdemu ze współużytkowników wieczystych po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej przysługuje prawo do całej rzeczy, czyli do całej nowoutworzonej działki nr 9 ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych drugiego współużytkownika wieczystego (w tym wypadku Skarbu Państwa), oraz prawem własności Gminy.
W niniejszej sprawie po wydaniu decyzji dekretowej powstał zatem taki stan, że prawo do współużytkowania wieczystego przyznano osobie której poprzednicy prawni nigdy nie byli współwłaścicielami całej nieruchomości, lecz współwłaścicielami wyłącznie jednej nieruchomości, która weszła w skład obecnej działki nr 9.
Podsumowując, na skutek decyzji Prezydenta, Skarżący jako następca prawny dawnych właścicieli jednej nieruchomości dekretowej uzyskał udziały w prawie użytkowania wieczystego trzech innych nieruchomości dekretowych, z których dwie nigdy nie stanowiły własności osób, od których nabywał roszczenia dekretowe.
Przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości nie stanowiącej własności poprzednika prawnego beneficjenta decyzji reprywatyzacyjnej stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego.
W konsekwencji uznać należało, że decyzja Prezydenta wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego.
Analogiczne stanowisko wyrażone zostało przez sąd w wyrokach z 31 października 2019 r. I SA/WA 2185/18 i I SA/Wa 98/19.
Okoliczność ta nie została dostrzeżona przez Komisję, pomimo wskazywania na nią w stanowisku Społecznej Rady z 29 czerwca 2017 r. (str. 4 opinii). Społeczna Rada w swoim stanowisku zwróciła uwagę, że prawo użytkowania wieczystego ustanowiono do innego gruntu niż objęty wnioskiem dekretowym.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że w decyzji Prezydenta wprost wskazano "Zgodnie z mapą sytuacyjną nr [...] sporządzoną przez geodetę uprawnionego E.K. dawna nieruchomość hipoteczna nr [...] o powierzchni [...]) obecnie znajduje się w całości w granicach działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], której powierzchnia wynosi [...] m2 . W związku z powyższym udział w prawie użytkowania wieczystego został obliczony poprzez wskazanie powierzchni dawnej nieruchomości hip. [...] w obecnej działce ewidencyjnej nr 9." Oznacza to, że w decyzji wprost wskazane zostało, że prawo użytkowania wieczystego ustanawiane jest również do nieruchomości, która nie była objęta wnioskiem dekretowym. Komisja powinna była zatem w pierwszej kolejności zwrócić na to uwagę.
Ustawa z 9 marca 2017 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez Komisję nie przewidywała możliwości stwierdzenia przez ten organ nieważności decyzji reprywatyzacyjnej. Stosowny przepis pozwalający Komisji na stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej wprowadzony został dopiero ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U.2018 poz. 431, dalej "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie z dniem 14 marca 2018 r. Zatem rzeczywiście w dacie orzekania w niniejszej sprawie Komisja nie miała możliwości stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej. Zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 29. 1 tej ustawy w wyniku postępowania rozpoznawczego Komisja wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję reprywatyzacyjną albo 2) uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości albo części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo 3) uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, albo 4) w razie, gdy decyzja reprywatyzacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne, stwierdza wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie można jej uchylić, albo 5) umarza postępowanie rozpoznawcze.
Należy jednak zwrócić uwagę, że po uchyleniu decyzji Prezydenta Komisja rozpoznała wniosek dekretowy i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Z sentencji decyzji Komisji nie wynika jednak jakiemu podmiotowi odmówiła ona przyznania prawa użytkowania wieczystego. Komisja konsekwentnie uznawała Skarżącego za podmiot nieuprawniony w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu. Jednak w punkcie 5.1. uzasadnienia swojej decyzji jako stronę postępowania wskazała beneficjenta decyzji reprywatyzacyjnej, czyli Skarżącego. Dodatkowo, analiza uzasadnienia decyzji Komisji wskazuje, że odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu podyktowana była okolicznościami o charakterze przedmiotowym, to jest wystąpieniem przesłanek o których mowa w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Oznacza to, że Komisja uznała Skarżącego za osobę nieuprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego jednocześnie skierowała do niego rozstrzygnięcie odmawiające mu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Innymi słowy, Komisja skierowała rozstrzygnięcie merytoryczne o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do podmiotu, który w jej ocenie nie powinien być stroną postępowania dekretowego, co uznać można za wydanie decyzji w warunkach art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Podkreślić należy również, że z rozstrzygnięcia Komisji nie wynika, czy Komisja odmówiła Skarżącemu przyznania prawa użytkowania wieczystego do całej działki nr [...], do dawnej nieruchomości hipotecznej [...] czy też odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ułamkowej części nieruchomości.
Takie rozstrzygnięcie należy uznać za rażąco sprzeczne z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego. Brak określenia w decyzji dekretowej jakiego konkretnie przedmiotu ono dotyczy stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów dekretu. Jak już wyżej wskazano, rozstrzygnięcie wniosku dekretowego dotyczyć może jedynie konkretnej dawnej nieruchomości [...]. Nie wskazanie zaś tej nieruchomości, jak również pozostawienie wątpliwości czy rozstrzygnięcie dotyczy udziału w nieruchomości, w skład której wchodzą nieruchomości nie objęte dawnym wnioskiem dekretowym ewentualnie całości działki, która obejmuje m.in. działkę do której zgłoszone zostały roszczenia dekretowe stanowi również rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego.
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Komisji zwalnia sąd z obowiązku odnoszenia się do poszczególnych zarzutów podniesionych w skargach.
Sąd wyjaśnia również, że nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie Komisji z 4 września 2020 r. jak również wniosków o zawieszenie postępowania zawartych w tymże piśmie Komisji oraz piśmie Prokuratora z 9 września 2020 r. W ocenie sądu, okoliczności na jakie miały być przeprowadzone powyższe dowody pozostawały bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, w szczególności z uwagi na stwierdzone wydanie decyzji zarówno Prezydenta jak i Komisji w warunkach rażącego naruszenia prawa.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 7 ust. 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta z [...] czerwca 2014 r.
Z uwagi na fakt, że wyrok jest sprzeczny z żądaniami Miasta, Skarbu Państwa i Skarżącego jak również z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji Komisji nie jest następstwem uwzględnienia jakiegokolwiek zarzutu Skarżącego czy Miasta i Skarbu Państwa, sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na ich rzecz.