I SA/Wa 1321/23

I SA/Wa 1321/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Przejęcie mienia
Sygn. powiązane
I OSK 564/24 - Wyrok NSA z 2025-12-17
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S., B. K., I. K., I. K., L. K., M. C., M. P., M. B., I. K., W. K., W. D. i O. S., działającej w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniej K. B. i małoletniego B. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 maja 2023 r. nr DN.gn.625.286.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 29 maja 2023 r. nr DN.gn.625.286.2021 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. S. vel S. , O. S. (działającej w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniej K. B. i małoletniego B. B.), I. K., L. K., W. D., I. K., B. K., M. P., M. B., I.K., W. K. oraz M. C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], informującą wnioskodawców, że prowadzone w ich sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1954 r. (błędnie oznaczonego w decyzji I instancji jako orzeczenie z dnia [...] września 1959 r.) znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w części dotyczącej W. K. (poz. 27 orzeczenia) zostało umorzone z mocy prawa z dniem [...] września 2021 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), który wszedł w życie z dniem [...] września 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Minister wyjaśnił następnie, że podstawę prawną ww. orzeczenia z dnia [...] września 1954 r. stanowiły przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318 ze zm.). Kwestie związane z doręczaniem orzeczeń o przejęciu wydanych na podstawie tego dekretu regulowało rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 37, poz. 271). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia, władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłaszała je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywieszała równocześnie w swoim lokalu urzędowym i w lokalu zarządu gminy, w której mienie było położone. Paragraf 5 wskazywał natomiast, że za datę doręczenia orzeczenia uważało się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia.
Organ podniósł, że w toku postępowania nie udało się odnaleźć Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], w którym zostałoby opublikowane kwestionowane orzeczenie. Określenie daty ogłoszenia napotyka więc trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu. Zdaniem organu, to, że dziś nie można wykazać za pomocą dowodów bezpośrednich, iż ogłoszenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala na zanegowanie faktu ogłoszenia orzeczenia, tym bardziej że orzeczenie to zostało wykonane. W orzeczeniu wskazano, że będzie ono ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] i nie ma podstaw do podważenia twierdzeń ówczesnych organów, nie można bowiem zakładać, że funkcjonowały one w sposób nieprawidłowy. Nieodnalezienie dziennika, w którym orzeczenie z dnia [...] września 1954 r. zostało opublikowane nie może skutkować uznaniem, że orzeczenie to w ogóle nie zostało doręczone/ogłoszone.
Ponadto, organ powołał się na znajdujące się w aktach sprawy pismo Sądu Rejonowego w [...] - [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 2022 r., przy którym sąd przesłał m.in. kserokopię spornego orzeczenia z dnia [...] września 1954 r., znajdującą się w aktach księgi wieczystej nr [...] (na kopii tego orzeczenia widnieje pieczęć potwierdzająca jego złożenie do Sądu Rejonowego w [...]). Z kolei w piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy w [...] poinformował, że orzeczenie z dnia [...] września 1954 r. zostało złożone w aktach księgi wieczystej dnia [...] lipca 1968 r., tj. w dniu, w którym dokonano wpisu w tej księdze.
W związku z powyższym Minister uznał, że orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] września 1954 r. musiało być już ogłoszone (a w konsekwencji doręczone) w momencie ujawnienia go jako podstawy wpisu w księdze wieczystej nr [...], ponieważ do sądu można było przekazać tylko orzeczenie ostateczne, a więc skutecznie ogłoszone/doręczone i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Doręczenie/ogłoszenie tego orzeczenia musiało nastąpić przed złożeniem wniosku o wpis prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej, a więc najpóźniej w dniu [...] lipca 1968 r.
Organ stwierdził następnie, że w myśl art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wpłynął do Wojewody [...] w dniu [...] czerwca 2019 r. i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Postępowanie nadzorcze zostało więc wszczęte po niemal 65 latach od ogłoszenia orzeczenia. Skoro zatem wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1954 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jego ogłoszenia, to postępowanie administracyjne z dniem [...] września 2021 r. podlegało umorzeniu z mocy prawa.
Minister wyjaśnił, że z brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika, że umorzeniu podlega postępowanie "w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji", które nie zostało zakończone "ostateczną decyzją" (a więc całe postępowanie przed organami obu instancji). Tym samym bezprzedmiotowe było zarówno postępowanie pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze, co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r.
M. S., B. K., I. K., I. K., L. K., M. C., M. P., M. B., I. K., W. K., W. D. i O. S., działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniej K. B. i małoletniego B. B., wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i zarzucając mające wpływ na treść skarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. w zw. z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej;
2. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1954 r., upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia [...] lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że przez 2,5 roku prowadzili postępowanie administracyjne przed Wojewodą [...] i nie mieli jakiegokolwiek prawa przypuszczać, iż w trakcie rozpoznawania ich sprawy administracyjnej organy władzy ustawodawczej dokonają zmiany przepisów prawa w taki sposób, że ich wniosek nie będzie podlegał merytorycznemu rozstrzygnięciu, a postępowanie zostanie umorzone z mocy prawa.
Skarżący zwrócili uwagę, że brak odpowiedniego prejudykatu w postaci stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa w praktyce wyklucza uzyskanie odszkodowania za szkodę wywołaną przez wadliwe orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1954 r., a zatem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. pozbawia skarżących prawa do sądu.
Zdaniem skarżących, oczywista niekonstytucyjność tego przepisu stanowi podstawę do odmowy jego zastosowania przez sąd bez potrzeby przedstawiania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w tym zakresie.
Niezależnie od powyższego skarżący podnieśli, że organ nie zdołał ustalić daty ogłoszenia spornego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia był przewidziany dla tego orzeczenia w rozporządzeniu z dnia [...] lipca 1948 r. Mając zaś na uwadze materię, jakiej dotyczy orzeczenie z dnia [...] września 1954 r., odnośnie daty doręczenia orzeczenia nie można opierać się na domniemanej dacie doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej. Skarżący nie zgodzili się z twierdzeniami Ministra, iż datą doręczenia orzeczenia jest najpóźniej [...] lipca 1958 r., kiedy to kiedy to doszło do założenia księgi wieczystej nr [...] i ujawnienia w niej prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie właśnie tego orzeczenia. Skarżący zauważyli, że orzeczenie było wykonywane przez ten sam organ administracji który je wydał, a mianowicie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Trudno zatem zakładać, aby ten sam organ, który wydał orzeczenie o przejęciu własności nieruchomości na rzecz Państwa, nie doprowadził do jego wykonania poprzez wpis prawa własności tych nieruchomości w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa. Organ administracji wykonał to orzeczenie tylko i wyłącznie dlatego, że przysługiwał mu atrybut władzy publicznej, a poprzedni właściciele tych nieruchomości nie mogli się sprzeciwić w żaden sposób tym działaniom, które zmierzały do ujawnienia prawa własności ich nieruchomości na rzecz Państwa, gdyż zostali pod przymusem przepędzeni przez ówczesne Państwo ze swoich rdzennych ziem na obce dla nich Ziemie Zachodnie i na Wschód na tereny obecnej Ukrainy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana w sprawie decyzja nie narusza prawa.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. [...] września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nadzorczego, że zostało ono wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, stanowi obligatoryjną przesłankę do stwierdzenia umorzenia postępowania. W ocenie Sądu administracyjnego, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Jak słusznie wywodził organ w zaskarżonej decyzji, doręczenie orzeczenia z dnia [...] września 1954 r. powinno nastąpić w trybie rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. Jak stanowi § 5 tego rozporządzenia, za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia.
Jak wynika z wyjaśnień organu, w toku postępowania administracyjnego nie udało się odnaleźć Dziennika Wojewódzkiego Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], w którym nastąpiłoby ogłoszenie orzeczenia z dnia [...] września 1954 r. Powyższe nie oznacza, jednak, jak słusznie zauważył organ, że do takiego ogłoszenia nie doszło. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sam fakt niezachowania się po upływie znacznego czasu dowodu doręczenia lub ogłoszenia danego aktu nie oznacza, że akt ten nie był doręczony lub ogłoszony. Należy przy tym podkreślić, że w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. ustawodawca nie posłużył się zwrotem "doręczenia decyzji stronie", co akcentuje, że istotny z punktu widzenia zastosowania omawianego przepisu jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, bowiem ten moment wywołuje skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją. Okoliczność wejścia aktu administracyjnego do obrotu prawnego może być dowodzona również na podstawie dowodów pośrednich, takich jak powołanie się na ten akt w późniejszych dokumentach, czy fakt dokonania jego zmiany. Okolicznością świadczącą o doręczeniu aktu jest jego wykonanie, które może wszak nastąpić jedynie po jego wejściu do obrotu prawnego. W niniejszej sprawie fakt wejścia orzeczenia do obrotu prawnego nie budzi wątpliwości, bowiem jak wynika z wyjaśnień Sądu Rejonowego w [...], popartych nadesłanym materiałem źródłowym, orzeczenie z dnia [...] września 1954 r. zostało złożone do akt wieczystoksięgowych w dniu [...] lipca 1968 r. i stanowiło podstawę dokonanego w tym dniu wpisu w księdze wieczystej. Oznacza to, że – jak słusznie zauważył organ – najpóźniej w dniu [...] lipca 1968 r. sporne orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] weszło do obrotu prawnego.
Co wymaga podkreślenia, skarżący w istocie nie przeczą, że doszło do wykonania spornego orzeczenia poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Uważają jednak, że takie działanie organu nastąpiło z naruszeniem podstawowych zasad praworządności. Jednak ocena prawidłowości działań organu przy wydaniu i wykonaniu orzeczenia z dnia [...] września 1954 r. nie jest przedmiotem rozpoznawania Sądu w niniejszej sprawie. Jedyną okolicznością istotną z punktu widzenia zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest bowiem upływ 30 lat od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji w wyżej przedstawionym rozumieniu, tj. w tej sprawie od co najmniej dnia [...] lipca 1968 r.
Nie jest natomiast sporne, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2019 r. (prezentata organu w aktach administracyjnych), a więc postępowanie nadzorcze zostało wszczęte po upływie 30 lat od ogłoszenia orzeczenia. Nie ulega także wątpliwości, że postępowanie nadzorcze nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., tj. przed [...] września 2021 r.
W sprawie spełnione zostały zatem wszystkie wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przesłanki obligujące organ do stwierdzenia umorzenia postępowania nadzorczego.
Zarzuty skargi dotyczące niekonstytucyjności przepisów nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego w sposób ograniczający uprawnienie stron do wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzorczego również nie mogły zostać uwzględnione. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, należy stwierdzić, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (druk sejmowy nr IX.1090) nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podał, że stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., poprzez wprowadzenie ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji, podkreślając, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Natomiast podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.
Realizując wspomniany wyrok, ustawodawca przyjął, że wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy, jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.
Jak wynika z powyższego kwestionowane przez skarżących przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., w tym również art. 2 ust. 2 tej ustawy służą zapewnieniu stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a w konsekwencji, realizując wskazania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w omawianym wyżej wyroku, mają na celu ochronę wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa oraz zasady pewności prawa.
Powoływany przez skarżących art. 1 Protokołu dodatkowego nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, stanowi, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych.
Jak wynika zatem z treści powoływanego przez skarżących przepisu, ochrona prawa własności w prawie międzynarodowym nie ma charakteru bezwzględnego. Nie można zatem uznać, że normy prawnomiędzynarodowe stanowią przeszkodę dla ustawodawcy do dokonania w akcie prawa krajowego ważenia interesów podmiotów władających mieniem na przestrzeni czasu w następstwie różnych zdarzeń prawnych, z uwzględnieniem konieczności zapewnienia przestrzegania zasady pewności prawa oraz trwałości decyzji administracyjnych.
Również w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 3182/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Powyższe dotyczy również ustanowionego w art. 21 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP prawa do własności oraz ustanowionego w art. 77 Konstytucji RP prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Przyczyną tego jest zarówno potrzeba stabilizacji istniejących stosunków prawnych, jak i rosnące wraz z upływem czasu trudności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wprowadzony przez ustawodawcę termin 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji do zakończenia postępowania nadzorczego jest, w ocenie Sądu, wystarczający dla zagwarantowania stronom postępowania właściwej ochrony ich praw w sytuacji wydania aktu z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył wskazywanych w skardze przepisów Konstytucji RP oraz prawa międzynarodowego. Brak jest również podstaw do odmowy zastosowania przez Sąd art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., bowiem Sąd nie podzielił wątpliwości skarżących co do konstytucyjności tego przepisu.
Powoływana w skardze okoliczność, że od wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. upłynęło 2,5 roku, nie zwalniała organu z obowiązku zastosowania przepisów ustawy nowelizującej obligujących organ do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Należy przy tym mieć na uwadze, że wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2019 r., tj. po upływie prawie 65 lat od dnia wydania spornego orzeczenia, a także 30 lat od powoływanych w skardze przemian ustrojowych w Polsce. W tym okresie skarżący nie skorzystali z przysługujących im praw. Nie sposób zatem przyjąć, by wprowadzenie w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. terminu 30 lat na zakończenie postępowania nieważnościowego naruszyło prawa skarżących, z których nie mogli oni wcześniej skorzystać.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.
Ewentualne uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, stanowić będzie, zgodnie z art. 145a k.p.a., przesłankę żądania przez stronę wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 tej ustawy.