I SA/WA 1299/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-11-06
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościdrogi publicznenabycie z mocy prawawładanie publicznoprawnesamorząd terytorialnyustawa reformująca administracjęadministracja publicznaprawo rzeczowepostępowanie administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości przez Miasto P., uznając, że przesłanka władania publicznoprawnego została spełniona.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rozwoju, która uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości przez Miasto P. Skarżąca spółka kwestionowała spełnienie warunku władania publicznoprawnego przez Miasto na dzień 31 grudnia 1998 r. Sąd uznał, że przedstawione dokumenty (metryka ulicy, plan zimowego utrzymania) potwierdzają wykonywanie czynności zarządczych przez podmiot publicznoprawny, co jest wystarczające do stwierdzenia władania publicznoprawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę złożoną przez [...] Sp. z o.o. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Decyzją tą Minister uchylił wcześniejszą decyzję Wojewody o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości przez Miasto P. i sam stwierdził nabycie tego prawa. Podstawą prawną był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżąca spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 73 ust. 1 ustawy i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 80, 10 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa. Głównym zarzutem było niespełnienie przez Miasto P. warunku władania publicznoprawnego nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. Sąd, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym metrykę ulicy i plan zimowego utrzymania dróg, uznał, że przesłanka władania publicznoprawnego została spełniona. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia władania nie jest konieczne posiadanie nieruchomości w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a jedynie faktyczne władanie, które może być wykazane poprzez wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem drogi. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, choć stwierdził naruszenie art. 10 § 1 kpa, jednak uznał je za nie mające wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżąca nie wykazała, jak konkretne czynności dowodowe mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przesłanka władania publicznoprawnego została spełniona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedstawione dokumenty (metryka ulicy, plan zimowego utrzymania dróg) potwierdzają wykonywanie przez zarządcę drogi czynności eksploatacyjnych i zarządczych, co świadczy o faktycznym władaniu nieruchomością w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy, nawet jeśli właściciel nieruchomości również wykonywał pewne czynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa z dnia 13 października 1998 r. art. 73 § 1

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na dzień 31 grudnia 1998 r., stają się z mocy prawa ich własnością. Kluczowe jest wykazanie faktycznego władania, a nie posiadania w rozumieniu KC.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Naruszenie tej zasady nie zawsze prowadzi do uchylenia decyzji, jeśli strona nie wykaże wpływu na wynik sprawy.

kpa art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.d.p. art. 23 § 4

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 23 § 6

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p.

Ustawa o drogach publicznych

W brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 r.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie przesłanki władania publicznoprawnego przez Miasto P. na dzień 31 grudnia 1998 r., potwierdzone dokumentami dotyczącymi utrzymania drogi.

Odrzucone argumenty

Niespełnienie warunku władania publicznoprawnego przez Miasto P. Naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 80, 107 kpa). Naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa).

Godne uwagi sformułowania

nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego nią władania w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi (infrastruktury o charakterze liniowym) i to na całej jej szerokości (w granicach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego), a nie poszczególnych działek gruntu

Skład orzekający

Bożena Marciniak

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

przewodniczący

Jolanta Dargas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki władania publicznoprawnego w kontekście nabycia nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy reformującej administrację publiczną, zwłaszcza w odniesieniu do dróg publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z przełomu lat 1998/1999. Konieczność indywidualnej oceny dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem nieruchomości przez samorządy, co ma znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy miasto staje się właścicielem drogi? Kluczowe znaczenie władania publicznoprawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1299/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Dariusz Chaciński /przewodniczący/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1809/19 - Wyrok NSA z 2022-09-28
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w P. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania Miasta P., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości i jednocześnie stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., obręb C., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju złożyła [...] Sp. o.o. z siedzibą w P.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Decyzją z [...] maja 2017 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta P., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., obręb C., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], z uwagi na niespełnienie warunku władania publicznoprawnego powyższą nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto P.
Decyzją z [...] maja 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., obręb C., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek zawartych w ww. przepisie, w tym przesłanki władania publicznoprawnego. Odnosząc się do tej przesłanki Minister podniósł, że przy piśmie z [...] kwietnia 2018 r. Zarząd Dróg Miejskich w P. nadesłał metrykę ulicy [...] z [...] maja 1992 r. oraz załącznik do informatora zimowego utrzymania dróg 1998 - 1999 r. W ocenie organu, przedmiotowe dokumenty potwierdzają, że ul. [...] w P. była oświetlona, posiadała nawierzchnię ulepszoną bitumiczną oraz z płyt betonu cementowego i pas zieleni w chodniku. Uzbrojenie inżynierskie ulicy obejmowało kanalizację deszczową i wodociągi. W 1992 r. dokonano przeglądu drogi. Ponadto, ul. [...] w sezonie 1998 - 1999 objęta była planem zimowego utrzymania, którego wykonawcą był Zakład Sprzątania Placów i Ulic, a koordynatorem Zarząd Dróg Miejskich w P. Wskazując na powyższe organ przywołał art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i podniósł, że wykonując wymienione w tym przepisie zadania, jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością.
Odnosząc się do przedłożonych przez [...] Sp. z o.o. oświadczeń J. S., P. P. oraz W. G. Minister wskazał, że wykonywanie pewnych czynności przez właściciela nie wyłącza możliwości władania również przez podmiot publiczny.
Minister podniósł, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania sporadycznie na nieruchomości zajętej pasem drogowym przez właściciela gruntu prac polegających na naprawie, konserwacji, modernizacji, usuwaniu zanieczyszczeń oraz odśnieżaniu nieruchomość Z kolei wykonywanie przez zarządcę drogi czynności potwierdzających publicznoprawne władanie nieruchomością potwierdzają dodatkowo znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci metryki ulicy [...] oraz załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg 1998 - 1999 r. Powyższe dokumenty, zdaniem Ministra, jednoznacznie wskazują, że to podmiot publiczny, a nie właściciel nieruchomości, był odpowiedzialny i zobowiązany, w myśl ustawy o drogach publicznych, za prawidłowe utrzymywanie drogi, w tym również remonty chodników czy utrzymanie zieleni umiejscowionej w pasie drogi, jak też koordynowanie wszelkich robót w tym pasie oraz ich finansowanie (por. art. 23 ust. 4 i 6 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.).
Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Sp. o.o. z siedzibą w P. zarzucając tej decyzji naruszenie:
1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w wyniku dokonania błędnej wykładni i tym samym ostatecznego przyjęcia, że Miasto P., rzekomo spełniając łącznie wszystkie przesłanki ustawowe, z mocy samego prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., nabyło prawo własności nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, w sytuacji gdy w świetle całokształtu okoliczności stanu faktycznego oraz przy jednoczesnym uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa jest niewątpliwe, że wobec braku właściwego i rzeczywistego wypełnienia przez Miasto P. potrzeby bezwzględnego warunku władania publicznoprawnego rzeczową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. absolutnie, w takim stanie rzeczy, nie mogło dojść do skutecznego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na zasadach określonych w art. 73 ust. 1;
b) naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym zbagatelizowaniu konstytucyjnych gwarancji, ujętych notabene w akcie prawnym o najwyższej w państwie randze, a służących przede wszystkim ochronie prawa własności, w wyniku bezpodstawnego a przez to zupełnie bezprawnego pozbawienia skarżącej własności części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, gdy tymczasem, w związku z brakiem spełnienia obligatoryjnych przesłanek ustawowych pozwalających na rzeczowe potwierdzenie przejścia własności w formie i postaci jak to przyjęto w sentencji zaskarżonej decyzji w sprawie z pewnością nie istnieje skuteczna podstawa pozwalająca na ograniczenie własności w zakresie nienaruszającym tego prawa;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w z w. z art. 77 kpa poprzez wydanie kwestionowanej decyzji niewątpliwie bez podjęcia, a to chociażby w zakresie w jakim bezwzględnie wymaga tego ustawa, wszelkich czynności i innych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie tak interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli;
b) art. 80 kpa poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów sprzeczną z zasadami logiki, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co polegało w szczególności na:
(i) niedopuszczalnym zbagatelizowaniu, bądź co najmniej niedostatecznym uwzględnieniu przez organ, materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą (m.in. dokumenty urzędowe i prywatne; oświadczenia), a które to dowody w sposób nie budzący absolutnie żadnych wątpliwości statuują jednoznacznie o faktycznym władztwie wyłącznie [...] Sp. z o. o. nad sporną nieruchomością w interesującej dla postępowania dacie;
(ii) niesłusznym nadaniu nadmiernego waloru przydatności przedłożonym przez ZDM w P., i to dopiero na dwukrotnie wezwanie organu odwoławczego, dokumentom w postaci metryki ulicy [...] oraz załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg 1998-1999, które to niewątpliwie jako wskazujące jedynie w ujęciu ogólnym na główne założenia i cele dot. całej ulicy [...] przy właściwej ich analizie i interpretacji z pewnością w żadnym razie nie pozwalają na bezkrytyczne przyjęcie tych dokumentów za podstawę potwierdzenia władztwa publicznoprawnego nad sporną nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r.;
c) naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w każdym stadium tak prowadzonego postępowania, w tym przede wszystkim uniemożliwienie skarżącej przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do wszystkich zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jakie stanowią aktualnie podstawę dla kwestionowanego rozstrzygnięcia, co wobec ważkości zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jawi się jako rażące naruszenie prawa, bowiem pozbawia skarżącą ostatniej szansy na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska w sprawie i uniemożliwia tym samym dokonanie adekwatnych czynności procesowych;
d) art. 8 kpa w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez naruszenie w toku postępowania odwoławczego zasady zaufania obywateli do organów Państwa, wobec stwierdzenia ewidentnego wręcz uchybienia normie równego traktowania stron postępowania administracyjnego w jego toku i zamiast w zaistniałej sytuacji, tj. bezczynności zupełnej wnioskodawcy, i nieprzedłożenia żądanych wówczas dokumentów i informacji zastosowania wobec ZDM nałożonego w piśmie Ministra z [...] grudnia 2017 r. rygoru wydania rozstrzygnięcia na podstawie dowodów znajdujących się na ten czas w aktach sprawy, kierowanie kolejnych monitów oraz zakreślanie dalszych terminów na wykonanie rzeczowych zobowiązań;
e) art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób klarowny, jednoznaczny i przekonujący zarówno podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie ustalenia faktów, jakie sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, mimo że były one spójne, logiczne, wzajemnie korelowały ze sobą i pozostawały w harmonii ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jak również niezrozumiałego zupełnie odstąpienia od wyjaśnienia podstawy prawnej wydanej w tak wątpliwej i lakonicznej wręcz postaci, decyzji, z pominięciem przepisów prawa.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie, nie dłuższym niż 30 dni, decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, gdyż uzasadnia to przewlekłość prowadzonego postępowania.
Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów z: 1) z pisma Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Państwowy Instytut Badawczy, Oddział w P. w sprawie wysokości pokrywy śnieżnej i dobowych sum opadów atmosferycznych w rejonie miasta P. w okresie listopada 1998 - lutego 1999 r. - na okoliczność warunków atmosferycznych panujących na terenie miasta P. w ww. okresie, w tym na dzień 31 grudnia 1998 r. i nie zaistnienia potrzeby dokonywania czynności porządkowych związanych z odśnieżaniem spornej nieruchomości w powyższej dacie oraz 2) wydruków z systemu [...] dotyczących ulicy [...] w P. wraz z informacją geodety M. M. - na okoliczność wykazania szczegółowej lokalizacji drogi stanowiącej ulicę [...] w P., łącznej powierzchni, całkowitej długości ulicy [...], określenia rodzaju i wielkości działek ujętych w obrębie spornej nieruchomości oraz ich całkowitej odrębności sytuacyjnej, a także pozostawania spornej działki w wyłącznym władaniu skarżącej w dacie 31 grudnia 1998 r. i obecnie oraz sprawowania jedynie przez skarżącą w ww. dacie faktycznego władztwa nad ww. nieruchomością.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju, którą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Wojewody [...][...] maja 2017 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości i jednocześnie stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., obręb C., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Zgodnie z powołanym przepisem, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Nabycie w powołanym trybie prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego następuje zatem wówczas gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: 1) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, 2) władanie nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz 3) nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości we wspomnianej dacie. Powołane przesłanki muszą być przy tym spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość zastosowania omawianego przepisu.
W sprawie nie jest sporne, że ulica [...] w P. stanowi drogę publiczną, pierwotnie lokalną miejską, a od 1 stycznia 1999 r. gminną, oraz że taki status miała przed dniem 31 grudnia 1998 r. Nie jest również kwestionowane, że sporna nieruchomość we wspomnianej dacie stanowiła własność osoby prawnej, a także to, że w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną. Okoliczności te nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w treści uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie województwa [...] do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. [...] 13, poz. 178), art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., umowy sprzedaży z [...] listopada 2000 r., Rep A Nr [...], treści księgi wieczystej nr [...], mapy ewidencji gruntów i budynków z [...] grudnia 1960 r., mapy zasadniczej z grudnia 1975 r. oraz zdjęć lotniczych z [...] maja 1997 r. i [...] maja 1999 r.
Sporne natomiast pozostaje czy jednostka samorządu terytorialnego wykonywała na objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości czynności związane z zarządem drogi świadczące o sprawowanym przez nią na datę 31 grudnia 1998 r. władztwie faktycznym nad przedmiotową nieruchomością.
W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, na co trafnie wskazał organ, że do spełnienia przesłanki władania publicznoprawnego nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego nią władania. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, pod warunkiem, że nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 14 marca 2000 r., P. 5/99 (OTK ZU 2000/2, poz. 60) oraz sądy administracyjne w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2004 r., I SA 2398/02, oraz z 17 czerwca 2009 r., I SA/Wa 375/2009. W orzecznictwie ukształtował się również pogląd, który sąd orzekający podziela, że udokumentowanie władania polega na wykazaniu wykonywania prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2008 r., I OSK 1471/2007, oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I SA/Wa 1955/2012, i I SA/Wa 1960/2012).
Wskazać również trzeba, że ustawa o drogach publicznych z 21 marca 1985 r. (w wersji obowiązującej na datę 31 grudnia 1998 r.) zakładała, że podmioty publiczne jako właściciele wykonywały obowiązki nałożone przez prawo względem dróg publicznych. Wykonywanie tych obowiązków w okresie, gdy drogi nie były ich własnością, było więc faktycznym korzystaniem z nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, tak jakby stanowiły własność państwową. W art. 73 ust. 1 ustawy ustawodawca nie wprowadził żadnych kwalifikacji odnośnie spełnienia przesłanki sprawowania władztwa publicznego. Rację ma organ odwoławczy, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Z istoty zarządu sprawowanego na podstawie rozdziału 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wynikały określone czynności wykonywane przez zarządcę, które świadczyły w sposób nie budzący wątpliwości o władaniu nieruchomością w świetle art. 73 ust. 1 ustawy. Czynności te zarządca drogi miał obowiązek wykonywać nie tylko w stosunku do samej jezdni, lecz w stosunku do całej drogi, a więc wydzielonego pasa terenu, przeznaczonego do ruchu i postoju pojazdów oraz ruchu pieszych, w ramach którego umieszczone mogą być np. chodniki, drzewa i krzewy, pobocza, obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2011 r., I SA/Wa 914/11).
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci metryki ulicy [...] z [...] maja 1992 r. oraz załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg 1998 - 1999 potwierdza, że czynności o charakterze eksploatacyjnym, wskazane w przepisach ustawy o drogach publicznych, były przez zarządcę drogi wykonywane. Z metryki ulicy [...] wynika bowiem, że ulica ta była oświetlona (6 punktów świetlnych), miała nawierzchnię bitumiczną ulepszoną, znajdowały się na niej znaki drogowe oraz chodniki o nawierzchni bitumicznej i z płyt z betonu cementowego, a także pas zieleni w chodniku. Uzbrojenie inżynierskie ulicy [...] obejmowało kanalizację deszczową i wodociągi, a w 1992 r. dokonano przeglądu drogi. Z zebranego materiału dowodowego wynika także, że ulica [...] była w sezonie 1998 – 1999 objęta planem zimowego utrzymania dróg, którego wykonawcą był Zakład Placów i Sprzątania Ulic.
Przy tym, wbrew stanowisku skarżącej, nie jest przeszkodą dla realizacji czynności zarządczych przez podmioty publicznoprawne wynikająca z oświadczeń pracowników skarżącej spółki okoliczność, że spółka ta jako właścicielka nieruchomości wykonywała we własnym zakresie określone czynności na spornej działce. Metryka ulicy [...] oraz załącznik do informatora zimowego utrzymania dróg potwierdzają bowiem, że to podmiot publiczny, a nie skarżąca spółka, był odpowiedzialny i zobowiązany, w myśl ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, za prawidłowe utrzymywanie drogi, w tym również remonty chodników czy utrzymanie zieleni umiejscowionej w pasie drogi, jak też koordynowanie wszelkich robót w tym pasie oraz ich finansowanie (por. art. 23 ust. 4 i 6 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie 31 grudnia 1998 r.). Ponadto, co trafnie wskazał organ odwoławczy, władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi (infrastruktury o charakterze liniowym) i to na całej jej szerokości (w granicach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego), a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności tylko na konkretnej działce. Nie można wymagać aby zarządca drogi wskazywał wykonawcy numery ewidencyjne działek, na których mają być wykonywane czynności o charakterze eksploatacyjnym. Ze wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wynika, że służby drogowe wykonują czynności eksploatacyjne, np. odśnieżanie, na całym odcinku drogi jako pasa terenu przeznaczonego do ruchu i postoju pojazdów i pieszych. Na gruncie niniejszej sprawy brak jest dowodów, że podmioty publicznoprawne zostały pozbawione możliwości wykonywania w stosunku do spornej działki czynności zarządczych podejmowanych w ramach utrzymania ulicy [...].
Skoro w sprawie zostało wykazane, na podstawie dokumentów z lat dziewięćdziesiątych, że zarządca drogi publicznej wykonywał prace związane z jej utrzymaniem, to dla oceny przesłanki władania publicznoprawnego bez znaczenia pozostaje załączona do skargi informacja o wysokości pokrywy śnieżnej w okresie listopad 1998 – luty 1999. Podobnie, dla oceny omawianej przesłanki nie ma znaczenia podniesiona w skardze okoliczność odrębności sytuacyjnej spornej działki. Władztwo publicznoprawne dotyczy bowiem całego odcinka drogi i to na całej jej szerokości, a nie poszczególnych działek gruntu. Wobec powyższego, Sąd nie uwzględnił zgłoszonego w skardze wniosku o dopuszczenie dowodu z informacji o wysokości pokrywy śnieżnej oraz wydruku z systemu [...] wraz z informacją geodety.
Z podanych wyżej przyczyn, niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 80 kpa i art. 107 § 1 i 3 kpa. Analiza akt sprawy tych zarzutów nie potwierdza. W ocenie Sądu, organ odwoławczy podjął wszelkie działania niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, a dokonana przez ten organ ocena całokształtu zebranych w sprawie dowodów nie nosi cech dowolności. Organ szczegółowo wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa.
Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 8 kpa w związku z art. 34 Konstytucji RP. Podkreślić trzeba, że prowadząc postępowanie administracyjne organ administracji kieruje się zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. Zasada ta nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie można zatem czynić organowi zarzutu uchybienia przepisom postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, organ odwoławczy aktywnie prowadził postępowanie wyjaśniające i dążył do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.
Zasadnie natomiast skarżąca zarzuca organowi odwoławczemu naruszenie art. 10 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji organ odwoławczy nie poinformował skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się jednak pogląd, który sąd w składzie orzekającym w całości podziela, że aby z powodu naruszenia normy zawartej art. 10 § 1 kpa doszło do uchylenia decyzji, niezbędne jest wykazanie przez stronę, której uniemożliwiono w ten sposób realizację jej uprawnień procesowych, że z tego względu nie mogła ona dokonać konkretnych czynności dowodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2010 r., II OSK 881/10, Lex nr 746920, oraz z 12 października 2010 r. II OSK 1279/09, Lex nr 746442). Zatem, to na stronie stawiającej zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W niniejszej sprawie, powołując się na naruszenie art. 10 § 1 kpa, skarżąca nie wykazała jakich konkretnych czynności dowodowych przed wydaniem decyzji organu odwoławczego nie mogła dokonać, a których dokonanie w postępowaniu odwoławczym mogłoby wpłynąć na treść orzeczenia w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI