I SA/Wa 1288/11

I SA/Wa 1288/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1114/12 - Wyrok NSA z 2013-03-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
art. 3 i 5
Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 39 ust. 1 i 2,  art. 41 pkt 1,  art. 2 ust. 1,  art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę [...] złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] złotych.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] przyznającej J. S. świadczenie pieniężne na [...] w wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia wskazanej decyzji Kolegium wynika, że J. S. wystąpiła w dniu [...] lutego 2011 r. do Burmistrza Miasta S. z wnioskiem o przyznanie zasiłku [...] w wysokości [...] zł na zakup [..]. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada [...]. Ustalono także, że J. S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i jedynym źródłem jest zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wys. [...] zł. Ponadto J. S. systematycznie korzysta z innych form wsparcia finansowego (zasiłek celowy, na dożywianie) świadczonych przez Ośrodek pomocy społecznej.
Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] przyznał J. S. świadczenie pieniężne na zakup [...] w wysokości [...] zł. Organ podkreślił, iż wysokość świadczenia uzależniona jest od wysokości posiadanych środków i możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Jednocześnie organ przedstawił ponadto wysokość środków jakimi dysponował w danym okresie na powyższy cel.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. S., podnosząc, że w jej sytuacji życiowej zasiłek w przyznanej kwocie jest niewystarczający. Dodatkowo zarzuciła, iż decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), a także art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) i podkreślił, iż decyzja
o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ wyjaśnił, że spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym powstania po jego stronie roszczenia o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Jednak decyzja taka nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się
w możliwościach pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podkreśliło, że MOPS
w S. na pomoc z Programu Rządowego na luty 2011 r. dysponował kwotą [....] zł, pomoc otrzymało [..] rodzin, średnio na gospodarstwo wieloosobowe pomoc wyniosła [...] zł, a na gospodarstwa jednoosobowe [...] zł. Kolegium wyjaśniło także, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zatem, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób o nią wnioskujących, bowiem możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej, niż posiada. Udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym. Ponadto nie można przyjąć, iż organ I instancji nie ma świadomości trudnej sytuacji bytowej odwołującej się, skoro przyznaje świadczenie w wysokości wyższej niż innym wnioskującym. Natomiast w kwestii żądania przez J. S. podania przez Ośrodek szczegółowego zestawienia wszystkich osób korzystających z różnych form wsparcia wraz z podaniem ich nazwisk, Kolegium wyjaśniło, że jest to niedopuszczalne w świetle treści art. 100 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożyła J. S. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną wskazując, że przyznawane jej przez MOPS w S. świadczenia są niewystarczające. Jednocześnie zarzuciła, że decyzja wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Przy czym wskazać w tym miejscu należy, iż kontrolne uprawnienia Sadu ograniczone są tylko do legalności decyzji, natomiast kontrola możliwości finansowych organu jak również sposobu rozdysponowania środków wykraczałaby bowiem poza kognicę Sądu. Zatem kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10).
Zaznaczyć trzeba, że stosownie do treści art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, określonego w ustawie
o pomocy społecznej. W myśl zaś art. 7 tej ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika zaś, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Podkreślić należy, że decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o jego wysokości ma charakter uznaniowy. Tak więc zbadania przez Sąd wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego, byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Zatem nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej, bowiem obowiązek taki nie wynika z norm powołanego art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1. To samo odnosi się do ilości środków finansowych jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby, która się o nie ubiega.
Z analizy akt sprawy wynika, że organy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawiły okoliczności, które przesądziły o odmowie przyznania zasiłku celowego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy orzekające uwzględniły jej sytuację życiową.
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie przekraczają granic uznania administracyjnego, zaś odmowa przyznania zasiłku celowego została uzasadniona. W szczególności Sąd wziął pod uwagę fakt, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Burmistrz S. przyznał J. S. świadczenie pieniężne na zakup [...]. w wysokości [...] zł miesięcznie, w sytuacji gdy w ramach programu rządowego – Pomoc państwa w zakresie dożywiania w miesiącu lutym 2011 r. na gospodarstwo jednoosobowe przypadała kwota [..] zł, natomiast dla rodzin kwota od [...] zł. Organ wskazał również, że skarżąca otrzymuje zasiłek stały w wys. [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wys. [...] zł. Nadto J. S. systematycznie korzysta z innych form wsparcia finansowego świadczonych przez ośrodek pomocy społecznej, co oznacza, iż nie pozostaje ona bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Tym bardziej, że organy wykazały jakimi środkami finansowymi dysponowały. Zaskarżona decyzja wydana więc została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem, a tym bardziej tendencyjności. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego należy mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy.