I SA/Wa 1287/20

I SA/Wa 1287/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2137/21 - Wyrok NSA z 2025-01-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi G. S., B. S., H. S., R. W., Z. W., D. W., B. W. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Aktem notarialnym z [...] sierpnia 1977 r. Skarb Państwa nabył nieruchomość położoną w [...] w dzielnicy [...] w rejonie ulic [...] i [...] oznaczoną obecnie jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...] z obrębu [...], stanowiącą dawne działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha, położone w [...], pochodzące z księgi "[...]".
Właścicielami powyższej nieruchomości w dacie jej przejęcia byli M. W. w [...] części, Z. W. [1] i Z. W. [2] w [...] części, Z. S. i H. S. w [...] części, R. W. w [...] części i S. W. w [...] części, co stwierdzono na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Miasta [...] [...] lipca 1977 r. Nr [...].
Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 210, poz. 64 z 1975 r., dalej "ustawa z 12 marca 1958 r."), z przeznaczeniem pod budowę [...] zgodnie z decyzją lokalizacyjną Nr [...] z [...] maja 1972 r. wydaną przez Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili H. S., Z. W. [1], Z. W. [2], G. S., B. S., R. W., S. W. (byli właściciele oraz następcy prawni byłych właścicieli).
Decyzją z [...] września 2016 r. Prezydent [...] (Prezydent) odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Prezydent wskazał art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm., dalej "ustawa o gospodarce nieruchomościami"), art. 1 ust. 1, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2015 r. poz. 1438 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a.
W uzasadnieniu Prezydent wyjaśnił, że jak wynika z umowy sprzedaży, nieruchomość została wywłaszczona dla realizacji inwestycji, którą było usytuowanie na tym terenie [...] zgodnie z decyzją lokalizacyjną Nr [...] z [...] maja 1972 r., wydaną przez Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego.
W decyzji o lokalizacji inwestycji Nr [...] cel wywłaszczenia został określony ogólnie jako "budowa [...] w [...], pow. [...]".
Prezydent wskazał, że podjął czynności mające na celu ustalenie jakie konkretne obiekty miały być zrealizowane na przedmiotowej nieruchomości w ramach celu wywłaszczenia określonego decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...], a jakie zostały zrealizowane.
W związku z tym wystąpiono do Archiwum [...], Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o przekazanie powyższej decyzji Nr [...], jak również planu realizacyjnego oraz decyzji zatwierdzającej ten plan. Podjęte działania nie przyniosły jednak pozytywnego rezultatu.
[...] Zarząd Infrastruktury w [...] przy piśmie z [...] czerwca 2014 r. przekazał kopię wnioskowanej decyzji bez załącznika graficznego (w [...] Zarządzie Infrastruktury znajduje się odpis decyzji). Jednocześnie przy ww. piśmie przekazana została Informacja Nr [...] z [...] marca 1972 r. o terenie oraz możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla [...] wydana przez Wydział [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Z powyższego dokumentu wynika, że w oparciu o wytyczne do planu zagospodarowania miasta [...] z Wojewódzkiej Pracowni Urbanistycznej w [...] oraz po rozpatrzeniu wniosku z [...] lutego 1972 r. Wydział [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] stwierdził, że budowa [...]może być realizowana na terenie położonym w [...], zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym. Według jego treści działki objęte wnioskiem o zwrot znajdowały się w granicach lokalizacji inwestycji.
W dokumentacji przesłanej przez [...] Zarząd Infrastruktury wraz z przywołanym pismem znaleźć można informację o decyzji lokalizacyjnej Nr [...] wydanej [...] kwietnia 1978 r. dotyczącej rozbudowy [...]- Decyzja ta swym działaniem objęła cały obszar decyzji Nr [...] z dnia [...].05.1972 r. Nr [...] oraz inne przyległe tereny o łącznej powierzchni ok. [...] ha i została wydana dla powiększenia [...].
Przywołana decyzja lokalizacyjna z 1978 roku stanowi kontynuację ustaleń zawartych w decyzji Nr [...] dot. inwestycji budowy [...]. Nie zmienia ona przeznaczenia terenu wskazanego w decyzji Nr [...], a jedynie rozszerza pierwotny obszar wyznaczony pod ww. inwestycję. Wobec braku bezpośrednich dowodów wskazujących jednoznacznie, w jaki sposób miał zostać zagospodarowany teren w ramach decyzji Nr [...] (nie pozyskano wytycznych do przywołanej decyzji), należało uznać w ocenie organu wytyczne zagospodarowania decyzji z 1978 roku jako dowód pośredni wskazujący na ogólną koncepcję zagospodarowania z 1972 roku. Przyjęte stanowisko potwierdzają wytyczne urbanistyczne do decyzji Nr [...], które w punkcie [...] wskazują, iż program dla terenu oznaczonego cyframi [...]-[...] przyjęto na podstawie planu dla terenu oznaczonego literami od [...]do [...]- objętego działaniem decyzji Nr [...], a w punkcie [...] podtrzymane zostały ustalenia podane w opinii do planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego [...].
Integralną część decyzji Nr [...] stanowi załącznik graficzny Nr [...], który obrazuje obszar objęty ww. decyzją, w tym teren wygrodzony literowany od [...] do [...], pokrywający się z terenem objętym decyzją Nr [...] oraz teren oznaczony numerami [...]-[...] i [...], [...], [...], [...], [...]. Na powyższym załączniku zostały wykazane obiekty, które zostały już zrealizowane. Wśród nich znalazły się obiekty kubaturowe, zlokalizowane w obszarze wyznaczonym decyzją Nr [...], obejmującym wywłaszczoną nieruchomość. Oprócz wykazania zrealizowanych obiektów decyzja ta zawierała wytyczne zagospodarowania terenu objętego jej działaniem.
Również kompleksowe wytyczne urbanistyczne do decyzji Nr [...] potwierdzają, że teren będący własnością [...], stanowiący głównie użytki zielone tj. łąki i pastwiska (zgodnie z załącznikiem obszar oznaczony literami od [...] do [...]) został zagospodarowany - teren jest wygrodzony i istnieją już na nim obiekty kubaturowe. Pozostały teren objęty decyzją Nr [...] włączony w granice lokalizacji miał być również zagospodarowany dla celów [...], bez możliwości wygrodzenia.
Jak wynika z punktu [...] ww. wytycznych w związku z proponowanym wydzieleniem funkcjonalnym poszczególnych zespołów w ramach [...], tj. części dostępnej dla publiczności, części administracyjno - koszarowo - gospodarczej oraz zespołu stajni przewidywano likwidację i przeniesienie istniejącej wypożyczalni - stajni oraz wiaty na sprzęt rolniczy, co miało pozwolić na utworzenie otwartego zespołu urządzeń terenowych. Ponadto wytyczne przewidywały przeprojektowanie tras crossu.
Kompleksowe wytyczne urbanistyczne do opisanej szczegółowo decyzji Nr [...] dowodzą zatem, iż w 1978 roku w ramach [...] [...] powstały pierwsze obiekty powiązane z jego funkcjonowaniem.
Również w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] Zarząd Infrastruktury wyraził stanowisko, iż cel wywłaszczenia na wnioskowanym do zwrotu gruncie został zrealizowany w całości. Wskazał również, iż aktualnie na przedmiotowych działkach znajdują się ścieżki crossowe oraz inne urządzenia służące do szkolenia znajdujących się na terenie kompleksu wojskowego oddziałów konnych. Jednocześnie z ww. pisma wynika, iż kompleks wojskowy, w skład którego wchodzą przedmiotowe działki w części wykorzystywany jest na potrzeby [...], a w części użyczony został na rzecz [...]. Przedmiotowe działki są zatem integralną częścią ośrodka, choć nie została zlokalizowana na nich żadna zabudowa kubaturowa.
Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z [...] listopada 2000 r. działki nr [...]z obrębu [...]znajdują się w obszarze funkcjonalnym oznaczonym symbolem [...]z następującym zapisem z tekście planu: [...] - adaptacja ze znaczną rozbudową; realizacja wg. zatwierdzonego planu zagospodarowania obiektu", cały teren składa się z obszaru przeznaczonego na inwestycje (stadion, pola ćwiczeń, stajnie, zabudowania gospodarcze, administracyjne, szkoleniowe, hotelowe itp.) oraz obszaru leśnego, pozostającego w dotychczasowym użytkowaniu, jedynie z wyznaczonymi trasami konnymi". Według załącznika do ww. wypisu działki objęte wnioskiem o zwrot usytuowane są na opisanym obszarze.
Prezydent wyjaśnił, że odstąpił od przeprowadzenia oględzin nieruchomości, gdyż w jego ocenie oględziny przeprowadzone w po upływie przeszło 39 lat od wywłaszczenia nie dają podstaw do jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie przewidzianym w art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, działki objęte wnioskiem o zwrot wraz z pozostałym terenem ujętym w lokalizacji inwestycji, w dacie wywłaszczenia stanowiły zgodnie z planem usytuowania [...] i [...] k/[...], będącym załącznikiem do informacji Nr [...] z [...] stycznia 1972 roku wydanej przez Wydział [...]P. Pow. R.N. w [...]-[...]. Według aktualnej ortofotomapy, tereny te są dzisiaj zalesione (z niewielkim prześwitem - [...]) i niezabudowane.
W świetle analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu Prezydent stwierdził, że [...] stanowił jedną większą inwestycję.
Na części obejmującej wywłaszczoną nieruchomość zostały zrealizowane obiekty - w tym ścieżki crossowe, które nie wymagały wydawania dodatkowej dokumentacji. Pomimo podjętych działań nie udało się pozyskać planu realizacyjnego [...].
Prezydent wyjaśnił, że w związku z powyższym ustalenia swoje oparł głównie na zapisach aktu notarialnego rep. [...] Nr [...] z [...] sierpnia 1977 r., decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z [...] kwietnia 1978 r. oraz stanowisku [...] Zarządu Infrastruktury.
Ustalenia te wykazały, iż dla realizacji celu wywłaszczenia była potrzebna cała nieruchomość wywłaszczona stanowiąca działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], a [...] stanowi jedną funkcjonalną całość.
W zaistniałej sytuacji w ocenie Prezydenta nie można było uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w cytowanych art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy gospodarce nieruchomościami pozwalających na zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez H. S., Z. W. [1], Z. W. [2], G. S., B. S., R. W. oraz S. W. Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją z [...] września 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Od rozstrzygnięcia tego sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] Zarząd Infrastruktury w Warszawie oraz Minister Obrony Narodowej.
Wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2995/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu, zalecenia organu II instancji wskazujące na potrzebę uzupełnienia przez Prezydenta materiału dowodowego jakkolwiek przydatne dla stwierdzenia okoliczności istotnych w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie przekraczały jednak ram uzupełniającego postępowania dowodowego, które jest zobowiązany przeprowadzić organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. W opinii Sądu w istocie uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy w drugiej instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewoda decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalił następstwo prawne po Z. W. [2] i S. W. na podstawie złożonych aktów poświadczenia dziedziczenia. W konsekwencji ustalił, że osobami uprawnionymi do żądania zwrotu nieruchomości są H. S., Z. W. [1], D. W., G. S., B. S., R. W., B. W. i K. K. (Skarżący).
Wojewoda podzielił w pełni ustalenia dokonane przez Prezydenta i ich ocenę prawną. Wskazał, że na nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha nabytej przez Skarb Państwa - Ministerstwo Obrony Narodowej aktem notarialnym rep. [...] Nr [...] z dnia [...].08.1977 r. został zrealizowany cel wywłaszczenia.
Wojewoda nie podzielił stanowiska Skarżących, że pomimo upływu ponad 40 lat od dnia zawarcia sprzedaży przedmiotowej nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją założonego celu. W tym zakresie organ dokonał oceny przedłożonych przez wnioskodawców przy piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. zdjęć lotniczych pozyskanych z [...]Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]wykonanych na dzień: [...]sierpnia 1997 r., [...]maja 2005 r. [...]marca 2014 r.
Wojewoda wyjaśnił również, że po ponownej analizie akt postępowania podzielił stanowisko Prezydenta o odstąpieniu od oględzin nieruchomości, bowiem po upływie przeszło 39 lat od wywłaszczenia oględziny nie dają podstaw do jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie przewidzianym w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce neiruchomościami.
Wojewoda zwrócił również uwagę, że jak wynika z pisma [...] [...] z [...] czerwca 2014 r. załączonego do akt sprawy przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest jako teren ćwiczeń, na którym zlokalizowane są ścieżki crossowe.
Ponadto z dołączonego do pisma Ministerstwa Obrony Narodowej [...] listopada 2018 r., nr [...] pliku dokumentacji pochodzącej z Archiwum [...] w [...] wynika, że [...] w 1978 stanowiła jednostkę organizacyjną [...] realizującą szkolenia sportowe żołnierzy [...], a także w zakresie sportu wyczynowego (sprawa: [...]).
Wojewoda przywołał również pismo [...] z [...]listopada 1991 r., nr [...], z którego wynikało, że decyzja o lokalizacji inwestycji [...] wydana została dla [...] w [...] pod realizację na wniosek tego zarządu [...]", jak również, że [...] przejął zadania związane z budową ośrodka [...] na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr [...]z [...]sierpnia 1973 r. w sprawie zadań organów służby zakwaterowania i budownictwa w zakresie budowy, konserwacji i utrzymania obiektów użytkowanych przez wojskowe kluby sportowe (Dz. R.j. nr 22 z 1973 r., poz. 109).
Wojewoda wyjaśnił, że Szefostwo [...] poinformowało, że wnioskodawca w sprawie wywłaszczenia był organizacyjnie i kompetencyjnie podporządkowany Ministrowi Obrony Narodowej, a wszystkie inwestycje wojskowe w ramach budowy [...] realizowane były za zgodą Ministra Obrony Narodowej lub [...] i zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1988r. w sprawie określenia rodzaju gruntów, które uważa się za niezbędne dla obronności kraju ( Dź. U. z 1988 r., nr 33, poz. 240).
Zgodnie z § 1 pkt 1) g ww. rozporządzenia, za grunty niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa uważa się grunty pod obiekty szkoleniowe, poligony, place ćwiczeń i strzelnice wojskowe, resortu spraw wewnętrznych i Służby Więziennej, lotniska wojskowe i resortu spraw wewnętrznych, a także urządzenia naziemne tych lotnisk".
Dopiero w 1991 r. nastąpiła zmiana, zgodnie z którą, nastąpiło wyłączenie wojskowych obiektów sportowych z rodzajów gruntów, niezbędnych na cele obronności Państwa.
Wojewoda podniósł również, że na wniosek Szefostwa [...], Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego [...] kwietnia 1985 r., wydał zgodę na zmianę przeznaczenia [...] ha gruntów leśnych na cele nieleśne pod urządzenie tras szkoleniowych dla [...].
Biorąc pod uwagę, że inwestycja [...] na wywłaszczonej nieruchomości przeznaczona była dla państwowej jednostki wojskowej, na cele szkoleniowe i sportowe, przy wzięciu pod uwagę stanu obowiązujący w dacie wywłaszczenia (1978 r.), przypadającej w okresie, który należy postrzegać jako z natury rzeczy charakteryzujący się wyższym stopniem zmilitaryzowania różnych aspektów życia publicznego Wojewoda uznał, że realizacja tego ośrodka była niezbędna na cel obrony Państwa, zawarty w art. 3 ówcześnie obowiązującej ustawy z 12 marca 1958 r.
Wojewoda wyjaśnił następnie, że jak wynika z pkt [...] kompleksowych wytycznych urbanistycznych z dnia [...] kwietnia 1978 r., znak [...], stanowiących załącznik do decyzji nr [...] z [...] kwietnia 1978 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej w sprawie [...], "W opracowanym przez [...] w 76 r. "Studium [...] ...] [...]", teren proponowany pod powiększenie [...] został już uwzględniony jako przeznaczony na ten cel. Wg ustaleń planu winien on zachować charakter ogólnodostępny.
Wojewoda zaznaczył, że jeszcze przed datą wywłaszczenia nieruchomości, w piśmie z [...] maja 1974 r., Inspektorat [...], zgłaszając prośbę pomocy w wykupieniu gruntów pod rozbudowę [...]do [...], podał, że "ogólny obszar ośrodka - ok. [...] ha - jest minimalnym dla zabezpieczenia prawidłowego szkolenia we wszechstronnym konkursie konia wierzchowego, to jest w konkurencji, w której Polska ma duże możliwości sportowe." oraz, że "zespół MON na swoim posiedzeniu w dniu [...] lipca 1970 r. zajął stanowisko o celowości rozbudowy ośrodka w [...], jako perspektywicznej bazy dla [...]".
Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, wywłaszczona nieruchomość położona w [...], w dzielnicy [...] oznaczona jako działki ewidencyjne: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...]z obrębu [...] o powierzchni [...]ha nabyta przez Skarb Państwa - Ministerstwo Obrony Narodowej aktem notarialnym rep. [...] Nr [...] z dnia [...].08.1977 r. z uwagi na charakter inwestycji jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania [...], wymagającego przeznaczenia pod jego funkcjonowanie znacznych obszarów, nie wymagającego szczególnej zabudowy kubaturowej na znacznej powierzchni, w tym na wywłaszczonych działkach będących przedmiotem niniejszego postępowania. Przeznaczenie wywłaszczonego terenu m.in. pod ścieżki crossowe dla koni wypełnia zrealizowanie celu wywłaszczenia.
Załączone przez stronę zdjęcia lotnicze potwierdzały w ocenie organu odwoławczego istnienie prześwitów w lesie na wywłaszczonych działkach, które są wykorzystywane do celów szkoleniowych przez [...], co potwierdza także zgromadzony materiał dowodowy.
Skarżący wnieśli na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu zarzucając w niej organowi naruszenie :
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie przez Organ, a więc zaniechanie przeanalizowania przesłanki zbędnego charakteru wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości wobec braku realizacji celów wskazanych w umowie sprzedaży i decyzji, na które je wywłaszczono oraz odmowę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości pomimo spełnienia przesłanek wynikających z tych przepisów,
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. poprzez uznanie, że możliwa jest odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli został zrealizowany cel, który nie mógł nigdy być uznany za cel uzasadniający dokonanie wywłaszczenia nieruchomości,
3. przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i niedokładnej analizie materiału dowodowego, a to dokładniej brak rozważenia, czy w stanie faktycznym doszło do realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości, która to przesłanka wynika z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
4. przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od przeprowadzenia oględzin nieruchomości ze względu na znaczny upływ czasu od dnia jej wywłaszczenia, co uniemożliwia ustalenie aktualnego stanu faktycznego nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania i brak możliwości wyjaśnienia na podstawie zgromadzonych dokumentów, czy w tym stanie faktycznym doszło do realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości,
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów i uznanie, że został spełniony został cel wywłaszczenia, podczas gdy nie ma żadnych dokumentów lub innych dowodów potwierdzających rozpoczęcie, wykonanie lub zakończenie jakichkolwiek prac na nieruchomości,
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego Skarżących o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawców w osobach: G. S. i B. S. na okoliczność stwierdzenia nierozpoczęcia prac i niezrealizowania celu określonego w umowie sprzedaży nieruchomości z dnia [...] sierpnia 1977 r., rep. [...] nr [...] oraz, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w tej umowie,
7. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. polegające na braku dbałości przez Organ II i I instancji o przewidywalność orzecznictwa administracyjnego,
8. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy Decyzji Organu I Instancji i odmowę Uchylenia Decyzji Organu I Instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
9. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia Decyzji Organu I Instancji, i odmowę przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowodaministracyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] listopada 2020 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne, braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przewodnicząca uznała również, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, w szczególności biorąc pod uwagę zarówno ilość zachorowań na COVID-19 w m.st. Warszawie i województwie mazowieckim oraz objęcie m.st. Warszawy tzw. strefą czerwoną, mając na uwadze treść sprawę skierować do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym
W piśmie z [...] listopada 2020 r. Skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko i rozwinęli przedstawione w skardze uzasadnienie zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 tejże ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W sprawie poddanej kontroli sądu organy obu instancji ustaliły, że nieruchomość wywłaszczona została pod budowę [...] zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] maja 1972 r. wydaną przez Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego.
Skarżący nie kwestionowali ustalonego przez organy celu wywłaszczenia, podnosili natomiast, że cel ten nie mieścił się w zakresie zastosowania art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.
W aktach sprawy zgromadzony został przez organy obszerny materiał dowodowy w postaci informacji z [...] marca 1972 r. o terenie oraz możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla [...], decyzji z [...] maja 1972 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...] ustalającej lokalizację pod budowę [...], decyzji z [...] czerwca 1973 r. zezwalającej [...] [...] na przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych pod budowę [...] w miejscowości [...], decyzji nr [...] z [...] kwietnia 1978 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wraz z wytycznymi.
Z dokumentów tych wynika, że inwestycja realizowana była [...], który uznać należy za jednostkę organizacyjną związaną z obronnością państwa. Ze dokumentów tych wynika również, że teren ośrodka dzielił się na dwie części : ogólnodostępną oraz wygrodzoną w tym część obejmującą budynki o charakterze administracyjno-koszarowo-gospodarczą.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U. Nr 6, poz. 38 z późn. zm.) zakwaterowanie żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową oraz ćwiczenia lub przeszkolenie wojskowe, jak również podoficerów nadterminowych, uczniów oficerskich szkół zawodowych oraz słuchaczy akademii i kursów wojskowych - odbywało się we wspólnych kwaterach stałych. Ustawa ta definiowała również pojęcie koszar jako pomieszczenie mieszkalne przeznaczone na zbiorowe stałe zakwaterowanie żołnierzy (art.24 ust. 1 cytowanej ustawy).
Jednocześnie, jak wynika z pisma Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] listopada 2018 r. [...]w dacie wywłaszczenia stanowił jednostkę organizacyjną [...]realizującą zadania szkolenia sportowego żołnierzy [...] także w zakresie sportu wyczynowego.
Uznać zatem należy, że cel wywłaszczenia obejmował cele obronności państwa wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.
Dodatkowo wskazać należy, że z wytycznych stanowiących załącznik do decyzji z [...] kwietnia 1978 r. wynikało, że teren ośrodka podlegał ogrodzeniu jedynie w części z uwagi na konieczność zachowania lasów wokół [...] jako ogólnodostępnych lasów wypoczynkowych. Charakter ogólnodostępny miał mieć również stadion wraz z placami treningowymi. Wywłaszczenie realizowało zatem również cel publiczny.
W konsekwencji zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że cel wywłaszczenia nie był zgodny z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. uznać należy za niezasadne (zarzut objęty punktem 2 petitum skargi).
Kolejna grupa zarzutów dotyczyła wadliwego ustalenia przez organy, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i wadliwego przyjęcia, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel objęty wywłaszczeniem (zarzuty objęte punktami 1, 3, 4, 5 i 6 petitum skargi).
Sąd podziela w pełni stanowisko organów obu instancji zarówno co do zrealizowania celu wywłaszczenia jak i co tego, że nie można uznać nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
Organy prawidłowo ustaliły że cel wywłaszczenia obejmował określone zamierzenie inwestycyjne jakim była budowa [...]. Realizacja tego zamierzenia przebiegała w dwóch etapach, pierwszym będącym następstwem wydania decyzji z [...]maja 1972 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...]i drugim, będącym następstwem podjęcia decyzji o rozszerzeniu inwestycji, co potwierdza decyzja z nr [...]z [...] kwietnia 1978 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Przedmiotowa nieruchomość nabyta została przez Skarb Państwa [...] sierpnia 1977 r. i znajdowała się na obszarze objętym decyzją z [...] maja 1972 r. Zgodnie z komplekswymi wytycznymi urbanizacyjnymi stanowiącymi załącznik do decyzji z [...] kwietnia 1978 r. w dacie wydawania tejże decyzji w części będącej własnoścą [...] a stanowiącej głównie użytki zielone istniały już obiektu kubaturowe i część ta była wygrodzona. Pozwalało to na stwierdzenie, że już w okresie roku od daty przejęcia nieruchomości rozpoczęta została realizacja inwestycji zgodnej z celem wywłaszczenia.
Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pismo z [...] listopada 2000 r.) przedmiotowe działki znajdowały się na terenie [...]. Cały teren składał się z obszaru przeznaczonego na inwestycje – stadion, pola ćwiczeń, stajnie, zabudowania gospodarcze, administracyjne, szkoleniowe, hotelowe oraz obszaru leśnego zjedynie z wyznaczonymi trasami konnymi.
Stan taki istniał również w 2014 r., co potwierdza pismo [...] [...] znajdujące się w aktach sprawy. Okoliczność tę potwierdzają również zdjęcia lotnicze złożone przez Skarżących do akt sprawy.
Podsumowując uznać należy, że cel wywłaszczenia został zrealizowany a jednocześnie nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że organy prawidłowo przyjęły, iż realizacja celu wywłaszczenia obejmowała większą inwestycję która obejmowała z jednej strony realizację obiektów budowlanych takich jak stadion czy koszary, ale z drugiej strony wymagała zachowania leśnego charakteru znacznej części terenu (bezinwestycyjny sposób zagospodarowania jak wskazano w wytycznych do decyzji z [...] kwietnia 1978 r.). Prawidłowo zatem przyjęto, że cel zostało zrealizowany, pomimo nie zabudowania działek objętych aktem notarialnym z [...] sierpnia 1977 r. celem wywłaszczenia była bowiem nie tylko realizacja konkretnych obiektów budowlanych ale i zachowanie części terenu dla ścieżek jeździeckich (nazywanych obecnie ścieżkami crossowymi).
Organ postąpił prawidłowo odstępując od oględzin nieruchomości. Biorąc pod uwagę datę wywłaszczenia jak również jego cel i sposób realizacji bardzo trudno jest odtworzyć jakie elementy i kiedy były realizowane. Podkreślić również należy, że realizacja celu wywłaszczenia wymagała zabudowy ale w innej części nieruchomości, zaś w części objętej wnioskiem – zachowania charakteru leśnego jako terenu dla ćwiczeń jeździeckich.
W tej sytuacji nie było również konieczności dopuszczania dowodu z przesłuchania stron. Dowód ten przeprowadza się jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie tego dowodu (z natury rzeczy posiłkowego) jest więc pozostawione uznaniu organu.
Zatem zarzuty objęte punktami 1, 3, 4, 5 i 6 petitum skargi uznać należało za niezasadne.
Również zarzuty objęte punktem 8 i 9 skargi uznać należy za niezasadne. W realiach sprawy nie było podstaw do uchylania decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy było w pełni uzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu objętego punktem 7 skargi sąd wskazuje, że sformułowany on został w sposób uniemożliwiający odniesienie się do niego. Uzasadnienie skargi wskazuje, że w stosunku do sąsiednich nieruchomości będących uprzednio własnością Skarżących i ich poprzedników wydane zostały decyzje zwrotowe. Argument ten podniesiony został dopiero na etapie skargi, do skargi nie zostały jednak dołączone odpisy decyzji na które powoływał się pełnomocnik Skarżących. Również w piśmie z [...] listopada 2020 r. Skarżący nie przedstawili żadnych dodatkowych informacji dotyczących ewentualnego wydania decyzji zwrotowych. W konsekwencji, sąd rozpoznając niniejszą sprawę orzekając na podstawie akt sprawy nie mógł uznać tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. za zasadny.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez wyrażenie przez organ w zaskarżonej decyzji innego stanowiska co do konieczności przeprowadzenia części dowodów niż w decyzji z [...] września 2017 r. sąd przypomina, że decyzja ta uchylona została na skutek sprzeciwu wniesionego przez Ministra Obrony Narodowej i [...] [...] w [...] wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2995/17. Nie można zatem stawiać organowi zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. z uwagi na wyrażenie obecnie innego stanowiska co do oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności jego kompletności.
Uznając zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.