I SA/Wa 1272/12

I SA/Wa 1272/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-01-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2012-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Marek Leszczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1092/23 - Wyrok NSA z 2024-05-10
I OSK 1092/13 - Wyrok NSA z 2014-12-09
II SA/Po 674/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-01-13
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Przyznano adwokatowi  wynagrodzenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 3, art. 5, art. 8
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
art. 365 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Leszczyński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A.Z., J.Z. i J.Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.Z. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania A.Z., J. Z. i J. Z. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] lutego 2012 r.
nr [...] Wojewoda [...] orzekł na podstawie art. 5 ust. 1,
ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 8 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa
do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (DZ. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) o potwierdzeniu A.Z., J. Z., J. Z. i M.W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. Z. i H.Z. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w Z. oraz odmówił wyżej wymienionym prawa do rekompensaty
z tytułu pozostawienia przez J. i H. Z. nieruchomości w postaci sklepu
i części kamienicy położonych w Z. przy ul. [...]. Podstawą odmowy było rozszerzenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po upływie terminu określonego w ustawie z 8 lipca 2005 r.
Od decyzji Wojewody [...] odwołanie wniósł w terminie A. Z. działający z upoważnienia J. Z. i J. Z. Natomiast M. W. pismem z 17 lutego 2012 r. poinformowała, iż zgadza się z decyzją organu wojewódzkiego i wniosła o wypłatę przyznanej rekompensaty. Strony odwołujące się wniosły o zmianę decyzji Wojewody [...] poprzez przyznanie prawa do rekompensaty za część kamienicy ze sklepem położonych przy ulicy [...] w Z. Ponadto wystąpiły o zwiększenie kwoty przyznanej rekompensaty poprzez uznanie dowodów z dokumentów, które określają budowlane przeznaczenie działek pozostawionych w Z. oraz korektę wysokości rekompensaty poprzez zwiększenie wartości "budynku gospodarczego" w oparciu o dane dotyczące jego wielkości, wyposażenia i przeznaczenia.
Rozpoznając odwołanie oraz całokształt sprawy Minister Skarbu Państwa wskazał, że właścicielami nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w Z. w województwie [...], byli J. Z. i H. Z.
Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony przez jednego ze spadkobierców – K. Z. 28 grudnia 1992 r. do Urzędu Rejonowego
w K. Do wniosku został dołączony opis nieruchomości – oświadczenie dwóch świadków Z. B. oraz T. T. złożone 17 grudnia 1992 r. przed notariuszem, w którym wskazano, że J. i H. Z. posiadali: pensjonat "M." położony przy ul. [...]; zlokalizowany obok pensjonatu stary parterowy dom i parterowy budynek przemysłowy; dom parterowy przy ul. [...] z ogrodem, parcelę przy ul. [...] o powierzchni ok. [...] ha użytkowaną jako sad [...] i winnicę, parcelę przy przedłużeniu ul. [...] o powierzchni ok. [...] ha, użytkowaną
jako sad mieszany i winnica; parcelę przy ul. [...] o powierzchni ok. [...] m2 użytkowaną jako sad mieszany; parcelę przy ul. [...] użytkowaną jako sad [...]; pole orne o powierzchni [...] ha (lub morgów) w B.
Pismem z 21 listopada 2005 r. A. Z. oraz pismem z 6 grudnia 2005 r. J. Z. doprecyzowali zakres wniosku dotyczącego potwierdzenia prawa
do rekompensaty. Wskazali, że ubiegają się o przyznanie rekompensaty za: dwa domy o łącznej kubaturze [...] m3, "działkę-sad" o powierzchni [...] a, o której mowa w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r., sygn. akt [...] – należące do H. Z. oraz 5 "działek-sadów" o łącznej powierzchni [...] a i [...] m2, budynek (pensjonat) o kubaturze [...] m3, a także rolę uprawną o powierzchni [...] ha [...] m2 – stanowiące własność J. Z.
W dniu 4 kwietnia 2007 r. J. Z. oraz M. W. złożyły do Wojewody [...] wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. Z. i H. Z. w Z. w województwie [...] w postaci: gruntów rolnych o powierzchni [...] ha [...] m2, budynku (pensjonatu) o kubaturze [...] m3,
"6 parcel, sadów" o powierzchni [...] arów, zabudowanych budynkiem gospodarczym – należących do J. Z. oraz nieruchomości o powierzchni [...] zabudowanej [...] domami – należącej do H. Z.
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że 25 czerwca 2009 r. Wojewoda [...] decyzją nr [....], potwierdził A. Z., J. Z., J. Z. i M. W. prawo
do rekompensaty rozliczając wcześniejszą częściową realizację prawa
do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. Z. pensjonatu "M."
w Z. oraz pola uprawnego o powierzchni [...] ha [...] [...] m2 w miejscowości B.
Minister wyjaśnił, że zgodnie z notatką służbową z dnia 9 lutego 2009 r.
do Wojewody [...] wpłynęła tego dnia kserokopia kontraktu kupna sprzedaży z [...] sierpnia 1926 r., sporządzonego przed Sądem Powiatowym w [...],
z którego wynika, że J. i H. Z. nabyli prawo własności: ciała hipotecznego [...], obejmującego [...]; ciała hipotecznego [...], obejmującego [...]; [...] niewydzielonych części [...], obejmującego [...], wraz ze znajdującymi się na wyżej wymienionych parcelach realnościami, a to pod nr [...] i [...]. Z przedłożonego dokumentu wynika, że z tytułu prawa własności niewydzielonych [...] części [...], J. i H. Z. posiadali sklep.
Do akt sprawy strona przedłożyła także oświadczenie K. Z. z 8 lipca 2009 r., zgodnie z którym J. i H. Z. posiadali w Z. dom mieszkalny, pensjonat, parcele budowlane obsadzone drzewami owocowymi i winoroślami, a także część dużej piętrowej kamienicy, w której prowadzili sklep o powierzchni ok. [...] m2.
W dniu 9 lipca 2009 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo A. Z., w którym wniósł o potwierdzenie prawa do rekompensaty z uwzględnieniem wszystkich przedłożonych dokumentów. Natomiast 7 listopada 2011 r. do Wojewody [...] wpłynęły pisma M. W., J. Z. i J. Z., w których uprawnieni wskazali, że ubiegają się również o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. Z. nieruchomości w postaci sklepu i części kamienicy w Z.
W piśmie z 3 sierpnia 2010 r. A. Z. wniósł o uzupełnienie postanowienia Wojewody [...] z [...] października 2008 r., nr [...], poprzez dopuszczenie wszystkich dokumentów jako dowodów w sprawie.
Minister stwierdził, że A. Z. w pismach z 9 lutego 2009 r. i 9 lipca 2009 r., a M. W., J. Z. i J. Z. w pismach z 7 listopada 2011 r. dokonali rozszerzenia treści złożonych wcześniej wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty wskazując, iż J. i H. Z. byli także właścicielami nieruchomości w postaci części kamienicy i sklepu. A. Z. w piśmie z 9 lipca 2009 r. stwierdził, że nowe dokumenty zostały odnalezione po śmierci W.Z., a późna data odnalezienia dokumentów uniemożliwia wniesienie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r. sygn. akt
[...].
Minister uznał, że organ wojewódzki zasadnie przyjął, że strony rozszerzyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty o nowe nieruchomości nie zawarte we wcześniejszych wnioskach oraz nie wyszczególnione w postanowieniu
z [...] października 2008 r., w którym Wojewoda [...] dokonał pozytywnej oceny spełniania ustawowych wymogów koniecznych do potwierdzenia prawa
do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu rozszerzenie wniosku o nowe nieruchomości należy traktować jako nowy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Minister Skarbu Państwa wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Dlatego organ wojewódzki zasadnie wskazał, że wnioski złożone w 2009 r. stanowią nowe wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty, gdyż dotyczą innego majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęcie bowiem, że w niniejszym przypadku jest możliwe rozszerzenie wniosku doprowadziłoby
do obejścia art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. stanowiącego o konieczności złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do 31 grudnia 2008 r. Zatem, zdaniem Ministra, skoro strony złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty po 31 grudnia 2008 r., wojewoda zasadnie w zakresie dotyczącym tego wniosku odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Termin zawarty w art. 5 ust. 1 ustawy, jako termin prawa materialnego, jest nieprzywracalny, a zatem złożenie wniosku
o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie, musi każdorazowo skutkować odmową potwierdzenia tego prawa. Organ administracji publicznej nie ma uprawnień
do przywrócenia terminu prawa materialnego. Jest on terminem prekluzyjnym
a dla terminów prawa materialnego brak jest podstaw prawnych umożliwiających
ich przywrócenie, i to bez względu na przyczyny uchybienia terminowi. Upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa.
Z powyższych przyczyn, w ocenie organu odwoławczego, Wojewoda [...] zasadnie odmówił A. Z., J. Z., M. W. i J. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty
z tytułu pozostawienia przez J. i H. Z. nieruchomości w postaci sklepu
i części kamienicy położonych w centrum Z.
Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczących uznania pozostawionych działek jako budowlane oraz określenia wartości "budynku gospodarczego" Minister stwierdził, że organ wojewódzki zasadnie ustalając składniki majątku pozostawionego oparł się
na wyroku ustalającym Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r., sygn. akt
[...], zgodnie z którym:
I. J. Z. pozostawił:
- budynek gospodarczy, parterowy, murowany,
- sad o pow. [...] [...] m2 wieloowocowy i z winoroślami,
- sad o pow. [...] [...] m2 z drzewami [...],
- sad o pow. [...] [...] m2 wieloowocowy,
- sad o pow. – [...] z drzewami [...],
- działkę o pow. [...]a przeznaczoną pod zabudowania i sad o pow. [...] arów;
II. H. Z. pozostawiła:
- działkę o pow. [...] wraz z sadem z drzewami wieloowocowymi i budynkiem mieszkalnym, parterowym, murowanym, krytym blachą o kubaturze [...] m3,
- budynek mieszkalny, parterowy, murowany, kryty blachą o kubaturze [...] m3.
Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd,
który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r. sygn. akt [...], wydany został w oparciu o przedstawione przez strony dokumenty, zeznania świadków oraz samych powodów i jednoznacznie określił rodzaj
i powierzchnię nieruchomości pozostawionych przez J. i H. Z. Ponadto wyrok ten nie został zakwestionowany w przepisanym terminie przez wnioskodawców. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, Minister zgodził się z organem I instancji, że wyrok ten jest podstawowym dokumentem, w oparciu o który należy ustalić rodzaj
i powierzchnię nieruchomości pozostawionych przez J. i H. Z., gdyż w nim określono po przeprowadzeniu postępowania rodzaj i składniki nieruchomości.
Odnosząc się natomiast do kwestii prawidłowości operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionych, Minister wskazał, że do akt sprawy po kilkukrotnej weryfikacji ostatecznie został przedłożony operat szacunkowy
z 26 kwietnia 2011 r. wraz z aneksem z 11 lipca 2011 r., sporządzony
przez rzeczoznawcę majątkowego J. Z. (uprawnienia nr [...]), określający wartość nieruchomości pozostawionej przez J. Z. i H. Z. w Z. w województwie [...] na kwotę [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 77 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie natomiast z art. 80 kpa organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania administracyjnego jest jednym z dowodów
w sprawie, i tak jak każdy dowód podlega ocenie przez organ administracji stosownie
do art. 77 i 80 kpa.
Minister stwierdził, że jeżeli strona kwestionowała poprawność sporządzonego przez rzeczoznawcę operatu szacunkowego, uwzględniającego uwagi organu wojewódzkiego, mogła wystąpić do organizacji rzeczoznawców majątkowych w celu jego weryfikacji zgodnie z przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Podsumowując, Minister Skarbu Państwa uznał, że decyzja Wojewody [...] potwierdzająca A. Z., J. Z., J. Z. i M. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. Z. i H. Z. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w Z. oraz odmawiająca wyżej wymienionym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. Z. nieruchomości w postaci sklepu i części kamienicy położonych w Z. przy ul. [...], jest w pełni uzasadniona i została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożyli A. Z. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik rodzeństwa – J. Z. i J. Z.
Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. ostatecznie sprecyzował zakres żądania wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucili naruszenie przepisów:
- art. 7, 77, 107 kpa, poprzez błędy w ustaleniach faktycznych oraz pominięcie
na etapie rozstrzygnięcia części materiału dowodowego w postaci wymaganych przez ustawę dokumentów sądowych i podobnych zwartych
w operacie szacunkowym z 28 listopada 2008 r. oraz wielokrotnie wykazywanych przez wnioskodawców;
- art. 10 kpa, poprzez nieuwzględnienie uwag strony dotyczących prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego w odniesieniu do kwalifikacji działek gruntowych i do "budynku gospodarczego", co doprowadziło do zaniżenia wyceny nieruchomości objętych wnioskiem;
- art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r., poprzez błędne przyjęcie, że wniosek
o rekompensatę za sklep i część kamienicy przy ul. [...]
w Z. został wniesiony po 31 grudnia 2008 r.
W uzasadnieniu skargi podkreślili, że wniosek o rekompensatę za pozostawione mienie, wymieniający m.in. dwa budynki mieszkalne H. Z., z których jeden był w istocie częścią kamienicy wykorzystywaną jako pomieszczenia sklepowe, został złożony już w 1946 r. i sporządzony przez właścicieli.
Budynki te były także przedmiotem wniosku o rekompensatę na podstawie dokumentów wymienionych w wyroku Sądu Okręgowego w [...]. Wobec tego błędny jest pogląd, że pismami z lutego i lipca 2009 r. skarżący rozszerzyli wniosek.
W ocenie skarżących kontrakt kupna-sprzedaży z [...] sierpnia 1926 r. [...] ma decydujące znaczenie dla wyjaśnienia lokalizacji i opisu budynków mieszkalnych należących do H. Z. Przedmiotem jej własności stają się w nim dwa budynki mieszkalne, z których jeden jest użytkowaną jako sklep częścią kamienicy. Porównanie tego kontraktu ze wspólnym wnioskiem rodziców z 1946 r. prowadzi
do wyjaśnienia, że treść uzasadnienia wyroku z [...] stycznia 2004 r., wiersz 7: "W skład majątku wchodziły nieruchomości stanowiące trzy budynki mieszkalne [...]" obejmuje omawianą część kamienicy ze sklepem. Pominięcie przedstawionych przez stronę dokumentów (a w zasadzie błędne ich zakwalifikowanie jako nowy wniosek złożony
po 31 grudnia 2008 r.) stanowi istotne naruszenie podstawowej zasady kpa – zasady prawdy obiektywnej.
Skarżący zarzucili, że Wojewoda [...], wybiórczo prowadząc przedmiotowe postępowanie naruszył art. 7 oraz 77 kpa. Przyjmując nawet, że to
na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami,
to jednak organ I instancji zobowiązany był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające
i wydać decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę co do istoty, dążąc
do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Tym samym wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżących dokumentów sprawia, że organ w sposób rażący naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Organ powinien był wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody,
na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] odmówił uwzględnienia przedstawionych dokumentów z tego względu, że zostały
one złożone po 31 grudnia 2008 r., mimo że ustawa nie wprowadza terminu zawitego na przedstawianie dowodów w sprawie.
Skarżący zarzucili, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie
na ustaleniach Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt [...]) pomijając pozostałe przedstawione dokumenty. Mimo powołanego przez organ II instancji brzmienia art. 365 § 1 kpc skarżący podnieśli, że w dniu wydania wyroku nie były znane sądowi wszystkie dokumenty (jak i stronom stąd nie mogły kwestionować wówczas jego prawidłowości), a wyrok ten mimo swojej mocy wiążącej nie korzysta z domniemania prawidłowości, na wzór ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Organ administracji posiadając dokumenty uściślające i precyzujące parametry nieruchomości wchodzących w skład masy spadkowej, które nie były znane sądowi, powinien dążyć
do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy zgodnie z art. 7 i 77 kpa, a nie poprzestać
na przepisaniu orzeczenia sądu.
Skarżący zarzucili, że decyzja Wojewody [...] została wydana
bez uwzględnienia ich uwag do operatu szacunkowego w zakresie wyceny "budynku gospodarczego", co istotnie naruszyło ich uprawnienia z art. 10 kpa. W dniu
30 września 2011 r. wystosowali pismo z uwagami dotyczącymi materiału dowodowego przygotowanego do wydania decyzji. W wyniku korespondencji organu z rzeczoznawcą rzeczoznawca zgłosił gotowość w piśmie z 28 grudnia 2011 r. poprawy wyceny "budynku gospodarczego", uwzględniając m.in. pominiętą wcześniej funkcję budynku jako pawilonu gastronomicznego do obsługi pensjonatu "M.". Rzeczoznawca wyraził w dniu 20 lutego 2012 r. gotowość skorygowania dokonanej wcześniej wyceny. Jednak organ odmówił, stwierdzając, że jest to już bezprzedmiotowe, wskazując,
że decyzja została już wydawana, a w związku z tym wątpliwości rzeczoznawcy są bezprzedmiotowe. Sygnalizowane przez rzeczoznawcę oraz strony postępowania wątpliwości co do prawidłowości wyceny nie zostały wzięte pod uwagę
oraz nie znalazły swojego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji organu
I i II instancji. W ocenie skarżących nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu
II instancji, że jeżeli strona kwestionowała poprawność operatu szacunkowego mogła wystąpić do organizacji rzeczoznawców majątkowych w celu jego weryfikacji. Stanowisko to jest dalece błędne, gdyż to organ odpowiada za prawidłowość rozstrzygnięcia. Jednocześnie operat taki nie korzysta z domniemania prawdziwości
na mocy art. 76 § 1 kpa. Organ I instancji nie ustosunkował się do stanowiska rzeczoznawcy z 28 grudnia 2011 r. i uniemożliwił mu skorygowanie wyceny.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie prawidłowo organy orzekły na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości
poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, że małżonkowie J. Z. i H. Z. pozostawili w związku z wojną poza obecnymi granicami kraju nieruchomości wskazane w decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r., oraz że spełniali wymogi, o jakich mowa w art. 2 ustawy, a także że ich spadkobiercom przysługuje prawo do rekompensaty.
Kwestie powyższe nie budziły także zastrzeżeń skarżących. Nieprecyzyjne stanowisko skargi co do zakresu zaskarżenia, zostało wyjaśnione na rozprawie sądowej, na której pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Analiza zarzutów skargi wskazuje, że skarżący kwestionują nie uwzględnienie w rozstrzygnięciu części kamienicy i prowadzonego w niej sklepu przy ul. [...] w Z. oraz zarzucają zaniżenie wartości pozostawionego mienia, a wobec czego zaniżoną wartość rekompensaty.
Powyższe zarzuty nie są zasadne. Należy podkreślić, że rodzaj pozostawionego mienia przez małżonków J. i H. Z. został ustalony wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r. w sprawie [...]. Wyrok ten jest prawomocny.
Zgodnie z art. 365 § 1 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podkreślenia wymaga przewidziana przez ten przepis moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym,
że obejmuje także inne sądy i inne organy państwowe, w tym także organy administracji publicznej orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Organy są zatem związane faktem wydania prawomocnego orzeczenia sądu
i jego treścią, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego
w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Żaden organ wskazany w powołanym przepisie nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym lub w części odmiennym niż wskazane w prawomocnym orzeczeniu sądu. Ratio legis art. 365 § 1 kpc polega na tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć
nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r. IV SA 2543/98, lex 48643, wyrok WSA w Białymstoku z 14 listopada 2007 r.
II SA/Bk 473/07, lex 440585, wyrok SN z 13 stycznia 2000 r. II CKN 655/98). Ponadto przepis art. 365 kpc wywiera określone skutki w sferze materialnoprawnej. Prawomocność materialna (art. 365 § 1 kpc), wyraża nakaz przyjmowania, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 12 maja 2010 r. I FSK 647/09, lex 594151, wyrok SN z 6 maja 2010 r. II PK 344/09, lex 603421).
Z powyższych przyczyn prawidłowo organy w niniejszym postępowaniu przyjęły do ustalenia prawa rekompensaty, że J. i H. Z. pozostawili mienie wskazane w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2004 r. w sprawie
[...]. Inne ustalenia co do rodzaju pozostawienia mienia stanowiłoby rażące naruszenie przepisu art. 365 § 1 kpc.
Zważyć należy, że postępowanie w sprawie przed Sądem Okręgowym
w [...] toczyło się z powództwa dzieci byłych właścicieli i na podstawie dowodów przez nich przedstawionych. Wprawdzie moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 kpc
ma sentencja orzeczenia, niemniej jednak w niektórych przypadkach ze względu
na ogólność rozstrzygnięcia wyrażonego w sentencji orzeczenia okoliczności objęte uzasadnieniem mogą służyć do sprecyzowania zakresu mocy wiążącej
tego rozstrzygnięcia, czyli granic jego prawomocności materialnej. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] nie wynika, aby małżonkowie Z. pozostawili jakąkolwiek nieruchomość budynkową przy ul. [...] w której mieściłby się sklep. Wbrew twierdzeniom skargi nie wynika to również z pisma małżonków Z. z 12 marca 1946 r. i załączonego do niego opisu nieruchomości nr [...].
Z przyczyn powyżej omówionych organy administracji nie mogły wbrew wyrokowi Sądu Okręgowego w [...] przyjąć, że byli właściciele pozostawili w związku
z wojną, oprócz mienia wskazanego w tym wyroku, także inne mienie. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie nie mogą być skuteczne, w tym zarzut nie uwzględnienia
przez organy kontraktów kupna-sprzedaży z lat 20-tych ubiegłego wieku. Z powyższych przyczyn także zarzuty dotyczące modyfikacji wniosku co do kamienicy i sklepu
przy ul. [...] i twierdzenia skarżących, że nie był to nowy wniosek złożony po terminie, nie mają dla niniejszej sprawy znaczenia. Jedynie marginalnie należy zauważyć, że ma rację organ, iż wobec treści przepisu art. 5 ust. 1 ustawy wskazującego termin złożenia wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty, modyfikacja wniosku po 31 grudnia 2008 r., poprzez wskazywanie kolejnych składników pozostawionego mienia, stanowi już nowy wniosek. Odmienne rozumowanie prowadziłoby do obejścia tego przepisu. W tej sytuacji niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 5 ust.1 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących operatów szacunkowych
i kwalifikacji działek uznać należy, że wadliwe były operat i aneks do tego operatu sporządzone przez rzeczoznawcę A. K., który wycenił sady jako parcele budowlane. Z wyroku Sądu Okręgowego w [...] nie wynikało, aby małżonkowie pozostawili parcele budowlane. W sentencji powyższego wyroku w sposób nie budzący wątpliwości wskazano sady jako jedne z nieruchomości pozostawionych w związku
z wojną. Prawidłowo więc organ I instancji nie mógł uwzględnić tego operatu
jako dowodu, który stanowiłby podstawę rozstrzygnięcia w sprawie i uwzględnił
– sporządzone zgodnie z przepisami prawa – operat wraz z aneksem autorstwa rzeczoznawcy J. Z.
Niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący wadliwej wyceny budynku gospodarczego. Wobec zastrzeżeń skarżącego odnośnie wyceny tego budynku
przez rzeczoznawcę J. Z. zawartych w piśmie z 30 września 2011 r. organ I instancji zwrócił się do rzeczoznawcy o ustosunkowanie się do pisma skarżącego. Rzeczoznawca w piśmie z 20 grudnia 2011 r. wyjaśnił, że wobec znikomego i niespójnego materiału dowodowego nie można ustalić jednoznacznie parametrów tego budynku. W dalszej treści pisma rzeczoznawca wyjaśnił swoje stanowisko. Kolejne pisma skarżącego w tej kwestii – z 10 stycznia 2012 r. było polemiką ze stanowiskiem rzeczoznawcy nie mającą odzwierciedlenia w dowodach zebranych w sprawie. Nie sposób więc podzielić zarzutów skargi, że organ I instancji naruszył przepis art. 10 kpa poprzez nieuwzględnienie uwag strony co do prawidłowości operatu szacunkowego, tym bardziej, że szczegółowo organ w uzasadnieniu decyzji omówił sporządzone w sprawie operaty, przekonująco wyjaśniając, dlaczego nie uwzględnił operatu rzeczoznawcy A. K. W ocenie Sądu stanowisko organu co do oceny operatów jest prawidłowe. Z powyższych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organy przepisów art. 7, 77 i 107 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie
art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono
na podstawie art. 250 tej ustawy.