I SA/Wa 1271/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Ministra Rolnictwa o stwierdzeniu nieważności decyzji z 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego, wskazując na brak analizy nieodwracalnych skutków prawnych.
Gmina B. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa utrzymującą w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji z 1979 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Sąd uchylił decyzję Ministra, uznając, że choć decyzja z 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 45 ustawy z 1977 r.), Minister nie zbadał, czy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, co jest warunkiem stwierdzenia nieważności zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która stwierdzała nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Sąd uznał, że decyzja z 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ istniał następca prawny (córka R. i L. małżonków K. – H. F.), który posiadał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa i nie odmówił jego przejęcia, co było warunkiem zastosowania art. 45 ustawy z 1977 r. Jednakże Sąd stwierdził, że Minister nie zbadał przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którą nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wskazano, że w wyniku podziałów działek, obecnymi właścicielami są różne podmioty, a organ nadzoru powinien zbadać, czy i wobec których działek decyzja z 1979 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z tego powodu, mimo uznania rażącego naruszenia prawa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W takim przypadku organ nadzoru ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania okoliczności z powodu których nie stwierdził nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nadzoru (Minister) prawidłowo stwierdził rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji z 1979 r., jednakże zaniechał analizy przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. dotyczącej nieodwracalnych skutków prawnych. Wobec tego, że ustalenia w tym zakresie nie zostały poczynione, a działki wchodzące w skład dawnego gospodarstwa mają obecnie różnych właścicieli, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
Dz.U. 1977 nr 32 poz 140 art. 45
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin
Przepis ten stanowił, iż w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Sąd uznał, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu była wadliwa, gdy istniał następca spełniający warunki.
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
ppsa art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres orzekania sądu w przypadku uchylenia decyzji.
ppsa art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w celu realizacji uzasadnionych interesów obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
ppsa art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu i organu wytycznymi sądu wyrażonymi w orzeczeniu.
ppsa art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw art. 3 § 1
Dotyczy kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja z 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 45 ustawy z 1977 r., ponieważ istniał następca prawny (H. F.) spełniający warunki do przejęcia gospodarstwa. Organ nadzoru nie zbadał przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. dotyczącej nieodwracalnych skutków prawnych.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. przez brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, gdyż skarżąca nie wykazała, że uniemożliwiło jej to dokonanie konkretnej czynności procesowej. Zarzut braku powiadomienia Prezydenta Miasta T. jako adresata decyzji z [...] sierpnia 2011 r., gdyż nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne organ nadzoru prawidłowo uznał, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. wobec tego, że ustalenia co do nieodwracalnych skutków prawnych albo ich braku nie zostały w niniejszej sprawie poczynione, to w tym przypadku uznać należy, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie wydana została z naruszeniem art. 156 § 2 kpa
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Tomasz Szmydt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 156 § 2 k.p.a. w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy decyzja dotyczy przejęcia nieruchomości i mogła wywołać nieodwracalne skutki prawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów z lat 70. XX wieku, ale zasady dotyczące analizy skutków prawnych są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego przejęcia gospodarstwa rolnego i pokazuje, jak złożone mogą być procedury administracyjne i sądowe, nawet po wielu latach. Kluczowe jest tu zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnych.
“Czy decyzja sprzed lat może zostać unieważniona? Sąd bada nieodwracalne skutki prawne przejęcia gospodarstwa rolnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1271/12 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2013-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-07-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Chaciński Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Szmydt Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2429/13 - Wyrok NSA z 2014-10-21 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1977 nr 32 poz 140 art. 45 Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156 par. 1 pkt 2; par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 7, 77, 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Gminy B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Gminy B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2011r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego w T. i U., składającego się z działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowiącego w dacie przejęcia własność R. i L. małżonków K. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Gmina B. Organ wyjaśnił, że wcześniej decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1979 r. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Ministra, decyzją z [...] maja 2009 r. nr [...]. Na decyzję z [...] maja 2009 r. H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 października 2009 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 1030/09) oddalił ją. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej złożonej przez H. K. powyższy wyrok został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2010r. (sygn. akt: I OSK 231/10). Rozpatrując sprawę ponownie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2011 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 193/11) uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2009r. oraz z [...] maja 2009 r. Rozpatrując niniejszą sprawę Minister wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1979r. wydana, została na podstawie art. 45 ustawy z 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Przepis ten stanowił, iż w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Gmina B. zarzuciła, że Minister w decyzji z [...] sierpnia 2011r. nie uwzględnił wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z 2 marca 2011 r., a dotyczących uzupełnienia materiału dowodowego w tym przesłuchania H. F. Drugi zarzut odnosi się do braku powiadomienia stron o możliwości zapoznania się przez nie ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz pominięcia jako adresata decyzji z [...] sierpnia 2011 r. Prezydenta Miasta T., pomimo, że to jego rozstrzygnięcia dotyczyło postępowanie nieważnościowe prowadzone przed Ministrem. Odnosząc się do powyższych zarzutów organ wyjaśnił, że z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2011 r. nie wynika obowiązek przesłuchania H. F. Sąd odniósł się do osoby H. F. - jednakże w zupełnie innym kontekście. Uwaga sądu została mianowicie skoncentrowana na zawartym w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2009r. argumencie, w myśl którego H. F. jako potencjalna następczyni małżonków K. nie dawała gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rodziców bowiem pracowała w gospodarstwie męża oddalonym o kilkanaście kilometrów od tego gospodarstwa. W wyroku z 2 marca 2011 r. Sąd podkreślił, że H. F. bezspornie posiadała wymagane prawem kwalifikacje teoretyczne do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz, że mogła ona dokonać wyboru gospodarstwa tj. zbyć dotychczasowe gospodarstwo i przejąć gospodarstwo rolne rodziców oraz tam się osiedlić. Minister stwierdził, że w decyzji z [...] sierpnia 2011 r. nie odnosił się już do kwestii gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa przez H. F. Stanowisko to należy zatem odczytywać jako pełną aprobatę dla poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 2 marca 2011 r. Wobec tego zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w myśl którego Minister został zobowiązany przez sąd do przesłuchania H. F. - nie może zasługiwać, zdaniem organu na uwzględnienie, bowiem nie znajduje oparcia w treści wyroku z 2 marca 2011 r. Natomiast nie ustalenie przez organ czy H. K. posiadał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia Ministra z [...] sierpnia 2011r., bowiem wystarczającą dla niego podstawę stanowią już same ustalenia dotyczące osoby H. F. Organ odkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 2 marca 2011 r. wyraził jednoznaczny pogląd, zgodnie z którym H. F. w dacie przejęcia gospodarstwa R. i L. małżonków K. na własność Państwa bezspornie posiadała formalne kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Ministra w decyzji z [...] maja 2009 r., w myśl którego H. F. nie dawała gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa. Mając na względzie te ustalenia (które na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiążą Ministra w niniejszym postępowaniu) oraz konfrontując je z treścią art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin – organ wskazał, że w decyzji z [...] sierpnia 2011 r. Minister prawidłowo stwierdził, że rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1979 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Oparte ono zostało bowiem na przepisie art. 45, który mógł zostać zastosowany jedynie wówczas gdy brak było następców rolnika lub następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia. Tymczasem H. F. - jako córka R. i L. małżonków K. - należała do grona potencjalnych następców po swoich rodzicach. Ponadto, jak wskazał sąd administracyjny, spełniała warunki do przejęcia gospodarstwa oraz nie odmówiła jego przejęcia. Odnosząc się do kwestii posiadania przez H. K. formalnych kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego – organ nadzoru stwierdził, że osoba ta w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta T., nie posiadała takich kwalifikacji. W aktach sprawy znajdują się wprawdzie datowane na [...] sierpnia 2007r. oświadczenia B. B., E. C. oraz S. S., z których wynika, iż H. K. od dzieciństwa do chwili zawarcia związku małżeńskiego stale pracował w gospodarstwie rodziców, jednakże dokumenty te nie mogą być traktowane jako potwierdzające posiadanie przez H. K. formalnych kwalifikacji, bowiem nie przewidywał ich § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw. Ponad to z protokołu przyjęcia oświadczenia od H. K., sporządzonego [...] lipca 2008 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim wynika, że sam zainteresowany stwierdził, że: "w dacie przejęcia gospodarstwa przez Skarb Państwa nie posiadał dokumentów prawem przewidzianych, które potwierdziłyby jego kwalifikacje do prowadzenia działalności rolniczej". Powyższe, zdaniem organu przesądza, że H. K. nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa swoich rodziców. Jednakże okoliczność ta nie może wywrzeć wpływu na treść rozstrzygnięcia z [...] sierpnia 2011r., z uwagi na ustalenia dotyczące osoby H. F. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa organ przyznał, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia wydanego na podstawie art. 10 kpa, które poprzedzałoby decyzję z [...] sierpnia 2011 r. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 10 kpa może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (tak między innymi NSA w wyroku z dnia 12 października 2010 r. - sygn. akt: II OSK 1279/09). W omawianej sprawie przywołany warunek jednak nie zachodzi, bowiem skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ograniczyła się jedynie do sformułowania samego zarzutu dotyczącego braku stosownego zawiadomienia, nie podjęła się natomiast wykazania, że brak takiego zawiadomienia przeszkodził jej w dokonaniu określonej czynności procesowej. Z tego względu omawiany zarzut nie może zostać zaaprobowany. Minister przyznał, że decyzja z [...] sierpnia 2011 r. nie "została skierowana do Prezydenta Miasta T. Jednakże w ocenie organu kwestionowanie na tej podstawie merytorycznego rozstrzygnięcia byłoby działaniem zbyt daleko idącym, bowiem sama okoliczność, iż Prezydent nie został potraktowany jako adresat decyzji z [...] sierpnia 2011 r. nie miała żadnego wpływu na treść tej decyzji. Kwestia ta mogłaby co najwyżej być rozpatrywana jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Podsumowując Minister wskazał, że do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. W omawianej sprawie - naruszenie prawa materialnego sprowadza się do błędnego wydania decyzji Prezydenta Miasta T. na podstawie art. 45 ustawy z 27 października 1977 r., w sytuacji, gdy brak było podstaw do zastosowania tego przepisu i w konsekwencji przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego w T. – S. i U., stanowiącego w dacie przejęcia własność R. i L. małżonków K. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina B. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] sierpnia 2011 r. Decyzjom tym zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 144, 170 i 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej "ppsa", poprzez błędne ich zastosowanie, co skutkuje błędnym ustaleniem stanu faktycznego, mającego wpływ na wynik sprawy. Zarzuciła również naruszenie art. 45 ustawy z 27 października 1997 r. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w wyroku z 9 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 231/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd Wojewódzki przy ocenie legalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2009 r., wyszedł poza granice materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czym naruszył art. 133 § 1 ppsa. Zdaniem NSA, Sąd Wojewódzki przyjął, że Prezydent Miasta T. niedostatecznie udokumentował fakt, że następcy prawni odmówili przejęcia gospodarstwa po rodzicach. Tym samym w postępowaniu sądowym zmienione zostało ustalenie faktyczne uczynione w postępowaniu administracyjnym, gdyż istnieje różnica pomiędzy odmową przejęcia gospodarstwa rolnego, a faktem niedostatecznego udokumentowania odmowy. W ocenie skarżącej Gminy w wyroku z 2 marca 2011r. sygn. akt IV SA/Wa 193/11 Sąd polecił Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi uzupełnić materiał dowodowy w kierunku ustalenia przyczyn odmowy przejęcia gospodarstwa rolnego przez posiadającą kwalifikację do jego prowadzenia H. F. W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] sierpnia 2011r. Minister nie uczynił zadość wytycznym Sądu, przez co naruszył m.in. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 Kpa w stopniu mającym bezpośredni wpływ na wynik postępowania. Skarżąca Gmina wskazała, że w polskim prawie obowiązuje zasada związania organu prawomocnym wyrokiem Sądu, co w niniejszej sprawie ma oczywiste zastosowanie. Zarówno Sąd i organ są związani wydanym wyrokiem, co w zaskarżonej decyzji nie miało miejsca, bowiem Minister nie wykonał wytycznych, do których był zobowiązany, a przez to naruszył art. 144, 170 i 171 ppsa, co miało bezpośredni wpływ na treść jego decyzji. Gmina B. zarzuciła Ministrowi, że całkowicie odmiennie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego wychodząc z założenia, że stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. jest już konsekwencją posiadania kwalifikacji przez H. F. co wobec przywołanych stanowisk Sądów jest wnioskiem nieprawidłowym, sprzecznym również z brzmieniem art. 45 ustawy z 1977 r. Skarżąca podniosła, że H. K. nie posiadał ani kwalifikacji ani wieku do przejęcia gospodarstwa rolnego po rodzicach co w bezpośredni sposób powinno decydować o odmowie stwierdzenia nieważności Prezydenta Miasta T. z 1979 r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, to jednakże mając na uwadze wady zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej zobligowany był do jej uchylenia. Otóż, wbrew twierdzeniom skargi, organ nadzoru prawidłowo uznał, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Wobec treści wyżej wskazanego przepisu w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa albo odmówił jego przejęcia możliwe było przejęcie tego gospodarstwa przez Państwo (na wniosek rolnika). Ustawa z 27 października 1977 r. miała bowiem na celu zagwarantowanie źródeł utrzymania rolnikom, którzy ze względu na wiek lub stan zdrowia nie mogli samodzielnie gospodarować. Celem jej nie było przejęcie gruntów na własność Państwa. Jak wynika z akt sprawy, w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta T. był następca prawny małżonków K. – ich córka H. F. Bezspornie miała ona kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wynika to zarówno z akt sprawy, jak również z oceny dokonanej w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2010 r., I OSK 231/10 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2011 r. w sprawie IV SA/Wa 193/11. Z akt sprawy nie wynika, aby H. F. odmówiła przejęcia gospodarstwa rodziców, jak również brak jest dowodów, aby organ prowadzący postępowanie w trybie zwykłym zwracał się do niej w tej kwestii. Zważyć należy, że także z decyzji Prezydenta Miasta T. nie wynika, aby H. F. odmówiła przejęcia gospodarstwa. Nie można podzielić zarzutów skargi, że Minister nie zastosował się do wskazań Sądu zawartych w wyroku z 2 marca 2011 r., co do odmowy przejęcia przez H. F. gospodarstwa rodziców. Jak wyżej wskazano, Prezydent Miasta T. w ogóle nie zawracał się do niej w sprawie przejęcia gospodarstwa. Ponadto z uzasadnienia wyroku z 2 marca 2011 r. nie wynika, aby Sąd nałożył na organ nadzoru obowiązek badania przyczyn odmowy przejęcia gospodarstwa. Sąd podkreślił, że H. F. bezspornie posiadała wymagane prawem kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że mogła ona dokonać wyboru gospodarstwa, zbyć swoje i przejąć gospodarstwo rodziców. Wobec tego zarzut skargi, że Minister nie zastosował się do wskazań Sądu, czym naruszył przepisy art.144, 170 i 171 ppsa, a także przepisy art. 7, 77 i 80 kpa jest niezasadny. Poza tym wskazać należy, że z protokołu przesłuchania H. F. z [...] lipca 2008 r. wynika, że nie składała ona oświadczeń w przedmiocie odmowy przejęcia gospodarstwa rolnego rodziców. Natomiast fakt, że H. K., który wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, nie miał kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego nie ma w niniejszej sprawie znaczenia z uwagi na ustalenia organu nadzoru dotyczące H. F. Wbrew twierdzeniom skargi, prawidło wskazał organ nadzoru, że naruszenie art. 10 kpa może samoistnie skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdy strona wykaże, że powyższe naruszenie skutkowało dla niej niemożnością dokonania konkretnej czynności procesowej. Okoliczności takie nie zostały przez skarżącą wskazane. Podsumowując stwierdzić należy, że prawidłowo organ nadzoru uznał, że decyzja Prezydenta Miasta T. z [...] marca 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, tj. dotknięta jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednakże organ nie dokonał analizy, przesłanek z art. 156 § 2 kpa. Należy podkreślić, że w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji w każdym przypadku powinien badać charakter skutków prawnych decyzji, które ona wywołała, a wobec tego, czy są to skutki odwracalne, czy też nie. W powyższym zakresie zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca takich ustaleń nie zawiera, a więc nie poddaje się ona kontroli w powyższym zakresie. Jak wynika z akt sprawy gospodarstwo rolne przejęte decyzją z [...] marca 1979 r., co do którego wydany był akt własności ziemi, obejmowało nieruchomości oznaczone w 1979 r. numerami [...],[...],[...],[...] i [...] oraz numerami [...],[...] i [...]. Na skutek kolejnych podziałów działki zmieniły oznaczenia. Wynika to z pism Starostwa Powiatowego w B. z [...] lipca 2006 r., z [...] sierpnia 2006 r. i z [...] listopada 2011 r. oraz z pisma Urzędu Miasta T. z [...] grudnia 2011 r. Dokumenty te, a także odpisy z ksiąg wieczystych załączone do akt sprawy wskazują, że działki wchodzące w skład dawnego gospodarstwa mają obecnie różnych właścicieli: Skarb Państwa, Gminę B., małżonków E. i R. T., A. B. Wobec tego organ nadzoru powinien zbadać, czy i ewentualnie wobec których działek decyzja Prezydenta Miasta T. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie bowiem z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wówczas na podstawie art. 158 § 2 kpa organ nadzoru ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Wobec tego, że ustalenia co do nieodwracalnych skutków prawnych albo ich braku nie zostały w niniejszej sprawie poczynione, to w tym przypadku uznać należy, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie wydana została z naruszeniem art. 156 § 2 kpa , art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy z przyczyn wyżej wskazanych. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 152 i 200 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku Ponownie rozpoznając sprawę organ zbada, czy kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, czy też ich nie wywołała.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI