I SA/Wa 1268/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2011-07-29
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościrekompensatagranice RPspadkobiercypostępowanie administracyjnewycena nieruchomościoperat szacunkowyprawo własnościII wojna światowa

WSA uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa i Wojewody dotyczącą rekompensaty za nieruchomości pozostawione za granicą z powodu błędów proceduralnych i niejasności rozstrzygnięcia.

Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców J. B. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Polski. Po decyzji Starosty z 2003 r., Wojewoda stwierdził nieważność części tej decyzji z powodu błędów w oszacowaniu wartości mienia i braku uprawnień rzeczoznawcy. Minister Skarbu Państwa utrzymał decyzję Wojewody w mocy. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na niejasność rozstrzygnięcia Wojewody oraz naruszenie przepisów proceduralnych i ustawy o rekompensacie.

Sprawa wywodzi się z wniosku spadkobierców J. B. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Polski, złożonego po wydaniu przez Starostę decyzji z 2003 r. przyznającej częściową rekompensatę. Spadkobiercy domagali się uwzględnienia wartości sadu, który został pominięty, oraz kwestionowali sposób oszacowania pozostałego mienia. Wojewoda stwierdził nieważność części decyzji Starosty z powodu błędów w oszacowaniu wartości maszyn i urządzeń oraz sporządzenia operatu przez osobę nieposiadającą uprawnień rzeczoznawcy majątkowego, a także braku zastosowania współczynnika korygującego. Minister Skarbu Państwa utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz decyzję Wojewody, wskazując na istotne wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia Wojewody, które nie było jasne, czy dotyczy całości, czy tylko części decyzji Starosty. Sąd uznał, że takie niejasne rozstrzygnięcie narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, sąd wskazał na potencjalne naruszenie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, argumentując, że nie jest możliwe realizowanie prawa do rekompensaty w części i w różnych trybach. Sąd podkreślił również, że błędy w oszacowaniu wartości mienia, w tym sporządzenie operatu przez nieuprawnioną osobę i brak zastosowania współczynnika korygującego, mogły stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Sąd zwrócił uwagę na skomplikowane zagadnienie związania organów wyrokiem sądu powszechnego z 1990 r. i potrzebę dokładnego ustalenia jego zakresu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Starosty w części, gdyż wówczas spadkobiercy nie mogliby zrealizować w całości swoich uprawnień do rekompensaty, co naruszałoby ochronę ich praw majątkowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności części decyzji Starosty mogłoby uniemożliwić spadkobiercom pełną realizację ich prawa do rekompensaty, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia ochrony praw majątkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez utrzymanie w mocy niejasnej decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez wydanie niejasnej decyzji organu I instancji.

u.r.p. art. 20

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie poprzez nieprawidłowe zastosowanie w kontekście możliwości realizacji prawa do rekompensaty.

u.r.p. art. 5 § 1 i 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie poprzez nieprawidłowe zastosowanie w kontekście możliwości realizacji prawa do rekompensaty.

u.r.p. art. 6

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie poprzez nieprawidłowe zastosowanie w kontekście możliwości realizacji prawa do rekompensaty.

u.r.p. art. 7 § 3

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie poprzez nieprawidłowe zastosowanie w kontekście możliwości realizacji prawa do rekompensaty.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawa orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji.

u.g.n. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

rozp. RM art. 9 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości

Naruszenie poprzez sporządzenie operatu przez osobę nieposiadającą uprawnień.

rozp. RM art. 9 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości

Naruszenie poprzez brak zastosowania współczynnika korygującego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez niewystarczające ustalenia faktyczne i ocenę prawną.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez niewystarczające ustalenia faktyczne i ocenę prawną.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez niewystarczające ustalenia faktyczne i ocenę prawną.

k.c. art. 365 § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy związania prawomocnym orzeczeniem sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niejasność rozstrzygnięcia Wojewody. Możliwość naruszenia prawa do pełnej rekompensaty przez stwierdzenie nieważności części decyzji Starosty. Rażące naruszenie przepisów dotyczących sporządzania operatów szacunkowych i stosowania współczynników korygujących.

Odrzucone argumenty

Argumenty Ministra Skarbu Państwa utrzymujące w mocy decyzję Wojewody. Argumenty organów o związaniu wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 1990 r. bez należytego ustalenia jego zakresu.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie nie jest możliwe w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z [...] czerwca 2003 r. w części, gdyż wówczas spadkobiercy J. B. nie mogliby zrealizować w całości swoich uprawnień do rekompensaty sporządzenie operatu przez osobę nie będącą rzeczoznawcą majątkowym w rozumieniu ugn narusza wprost powołane wyżej przepisy

Skład orzekający

Dariusz Chaciński

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Lenart

członek

Elżbieta Sobielarska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rekompensaty za mienie pozostawione za granicą, wymogów formalnych decyzji administracyjnych, zasad sporządzania operatów szacunkowych oraz związania organów administracji wyrokami sądów powszechnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rekompensatą za mienie pozostawione poza granicami RP, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w różnych okresach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy rekompensaty za mienie utracone w wyniku II wojny światowej, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Dodatkowo, porusza kwestie proceduralne i interpretacyjne w prawie administracyjnym.

Niejasna decyzja administracyjna uniemożliwiła wypłatę rekompensaty za ziemie utracone przed dekadami.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1268/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Elżbieta Sobielarska
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 497/11 - Postanowienie NSA z 2011-04-01
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 par. 1 pkt 1,  art. 107 par. 1,  art. 7,  art. 77 par. 1 i  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 20,  art. 5 ust. 1 i 2,  art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. B. i J. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Starosta Powiatu S. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., wydaną na podstawie art. 212 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł, że J. B. jest uprawniony do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w udziale 1/2, a wysokość przysługującej mu rekompensaty określił na kwotę [...]zł (pkt 2 decyzji). W punkcie pierwszym decyzji Starosta stwierdził natomiast, że całkowita wartość pozostawionej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wraz z [...] i innymi budynkami, z pominięciem sadu, położonej w miejscowości Z., powiat S., województwo [...], której w 1/2 części właścicielem był J. B., wynikająca z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. P. z kwietnia 2003 r. i operatu technicznego biegłego sądowego [...] zł. Wymieniona w pkt 2 decyzji kwota podlega waloryzacji według wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa GUS (pkt 3 decyzji). Orzeczenie to zostało oparte na wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] października 1990 r. [...], który ustalił, że J. B. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawił na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w miejscowości Z., powiat S., nieruchomość w postaci gruntów o powierzchni [...] m2 oraz następujących zabudowań – [...], obory i domu mieszkalnego, której był właścicielem w 1/2 części.
Decyzja ta stała się ostateczna, jako że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. stwierdził, że odwołanie od niej zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W dniu 19 grudnia 2008 r. H. B., J. B., D. R., W. S. i B. B. (spadkobiercy J. B.) złożyli do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. B. poza granicami kraju w miejscowości Z., gmina Z., powiat S. w związku z II wojną światową oraz jednocześnie wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatowego w S. z dnia [...] czerwca 2003 r. W ocenie wnioskodawców decyzja z [...] czerwca 2003 r. bezzasadnie pomija w wysokości przyznanej J. B. rekompensaty, jako pochodnej wartości pozostawionej nieruchomości, [...] ha sadu, który wchodził w skład pozostawionej nieruchomości.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w punkcie I odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji na wniosek stron, "w części dotyczącej uznania części gruntu o powierzchni [...] ha za sad"; w punkcie II zaś stwierdził z urzędu nieważność decyzji z [...] czerwca 2003 r. "w części jej punktów 1 i 2":
a) pkt 1 – na kwotę [...] zł dotyczącą określenia wartości maszyn i urządzeń [...],
b) pkt 2 – na kwotę [...] zł dotyczącą wysokości rekompensaty z tytułu pozostawienia maszyn i urządzeń [...].
W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r., w części dotyczącej pominięcia sadu jest prawidłowa, bowiem Starosta S. był związany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia [...] października 1990 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że J. B. pozostawił nieruchomość w postaci gruntów o powierzchni [...] m2 oraz następujących zabudowań – [...], obory i domu mieszkalnego, której właścicielem był w 1/2 części, gdzie nie ma wyszczególnionego sadu. Nie było więc podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodów wskazanych przez wnioskodawców wszczęcia postępowania nieważnościowego. Odnośnie pozostałej części rozstrzygnięcia, dotyczącej wartości pozostawionej nieruchomości, Wojewoda [...] stwierdził, że z powodu błędów w oszacowaniu maszyn i urządzeń [...] oraz [...] i niezastosowaniu współczynnika korygującego, decyzja Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości.
Zgodnie z § 9 powołanego rozporządzenia rzeczoznawca majątkowy określa wartość rynkową pozostawionej nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej pozostawionej nieruchomości uwzględnia się ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, sprzedawane w porównywalnej miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców i stopniu urbanizacji do miejscowości, w której leży pozostawiona nieruchomość, położone na obszarze województwa wymienionego w załączniku, o którym mowa w § 5 ust. 1a, z uwzględnieniem różnic w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw w okresie przed 1939 r.
W przedmiotowej sprawie operat szacunkowy dotyczący wyceny maszyn i urządzeń [...] sporządził H. C. – biegły sądowy [...], nie będący w chwili sporządzania wyceny rzeczoznawcą majątkowym.
Zatem w ocenie Wojewody operat został sporządzony przez osobę nie posiadającą uprawnień. Wobec powyższego Starosta S. biorąc pod uwagę jako dowód w sprawie przy wydawaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. operat sporządzony przez Pana H. C., rażąco naruszył § 9 w zw. z § 4 rozporządzenia.
Ponadto operat szacunkowy sporządzony przez H. C. rażąco naruszył również ustęp 2 § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r., bowiem wartość wyliczona w operacie winna być pomnożona przez współczynnik wynikający z różnic w poziomie rozwoju gospodarczego województw w okresie przed 1939 r. Dla województwa [...] współczynnik ten wynosi [...]. W decyzji z 2003 r. wartość mienia nie była skorygowana powyższym współczynnikiem.
W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji Wojewody [...] H. B. opisała szczegółowo przebieg wszystkich dotychczasowych postępowań, włącznie z tym przed Sądem Wojewódzkim w S. W podsumowaniu stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest dla spadkobierców J. B. "niezrozumiała i krzywdząca, ponieważ nie ujmuje wszystkich składników majatkowych", przeczy sama sobie i nie odnosi się do wniosku z dnia 19 grudnia 2008 r. Wnosi o wydanie nowej decyzji, "zawierającej wszystkie składniki majątkowe".
Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister stwierdził, iż zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio. Minister w całości podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną przyjętą przez organ I instancji. Dodał, że wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 kpa stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wobec powyższego Starosta S. opierając się na wskazanym wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. postąpił właściwie, dlatego też nie można mu z tego tytuły czynić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Ponadto, zdaniem Ministra, stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] nie zamyka stronom drogi do otrzymania rekompensaty za utracone mienie, a jedynie z obrotu prawnego eliminuje akt administracyjny, który został wydany z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym nie będzie mógł stanowić podstawy do realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa. Po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. organ wojewódzki zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (złożonego przez J. B.) na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Na decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: H. B., J. B., D. R., W. S. i B. B., przy czym czworo ostatnich skarżących było reprezentowanych przez H. B.. Skarga D. R., W. S. i B. B. została postanowieniem WSA z dnia 19 sierpnia 2010 r. odrzucona z powodu przekroczenia terminu, a skarga kasacyjna od tego postanowienia została oddalona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2011 r. I OSK 497/11. Do rozpoznania pozostały więc skargi H. B. i J. B.
Zaskarżonej decyzji zarzucono, że jest krzywdząca i nie odzwierciedla prawdy. Skarżące żądają, aby ponowne rozpatrzenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej odbyło się w oparciu o wszystkie dowody i wykazane okoliczności we wniosku z dnia 19 grudnia 2008 r. i odwołaniu z dnia 12 stycznia 2010 r. uzupełnionym w dniu 2 lutego 2010 r. Chodzi w szczególności o nie uznanie [...] ha sadu, który istniał od zawsze, zarówno w dokumentach sporządzonych do Sądu Wojewódzkiego w S., do Urzędu Rejonowego w S., Starostwa Powiatowego w S. oraz składanych przed notariuszem. Skarżące nie zgadzają się też z zarzutami dotyczącymi operatu szacunkowego sporządzonego przez H. C. Podnoszą w szczególności, iż "to, że w dniu 21 sierpnia 2003 weszła nowa ustawa o rzeczoznawcach, nie może podważyć i zmienić wydanych wcześniej operatów szacunkowych", w szczególności operatu technicznego wyceny maszyn i urządzeń z lutego 2003 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z nieco innych powodów, niż zarzuty w niej podniesione (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przede wszystkim zauważyć należy, że istnieją zasadnicze wątpliwości, co do treści rozstrzygnięcia, jakie zapadło w tej sprawie. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. w pkt I odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. na wniosek stron "w części dotyczącej uznania części gruntu o powierzchni [...] ha za sad". W punkcie II zaś stwierdził z urzędu nieważność decyzji z [...] czerwca 2003 r. "w części jej punktów 1 i 2":
a) pkt 1 – na kwotę [...] zł dotyczącą określenia wartości maszyn i urządzeń [...],
b) pkt 2 – na kwotę [...] zł dotyczącą wysokości rekompensaty z tytułu pozostawienia maszyn i urządzeń [...].
O ile pkt I tej decyzji można przy pewnych zabiegach interpretacyjnych, w szczególności odwołując się do jej uzasadnienia, odczytać jako odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z [...] czerwca 2003 r. z powodu nieuwzględnienia w opisie i oszacowaniu pozostawionej nieruchomości wartości sadu o powierzchni [...] ha, co mogło mieć wpływ na wysokości ustalonej J. B. rekompensaty, o tyle pkt II decyzji Wojewody [...] budzi już poważniejsze wątpliwości.
Sąd rozstrzygnięcie zawarte w pkt II decyzji organu I instancji odczytuje jako stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. w części, w jakiej odnosi się ona do oszacowania wartości maszyn i urządzeń [...] na kwotę [...] zł (pkt 1/ decyzji Sarosty) oraz do wysokości rekompensaty z tytułu pozostawienia maszyn i urządzeń [...] w kwocie [...] zł (pkt 2/ decyzji Starosty). W konsekwencji uznać należałoby, że w mocy pozostaje ta część decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r., która odnosi się w pkt 1 do oszacowania pozostałych składników pozostawionej nieruchomości (gruntu o powierzchni [...] ha) na kwotę [...] zł (różnica pomiędzy ogólną kwotą [...] zł, a kwotą zakwestionowanej wartości maszyn w wysokości [...] zł). Ponadto, z punktu drugiego (2/) decyzji Starosty pozostałaby rekompensata na rzecz J. B. w kwocie [...] zł, jako różnica pomiędzy kwotą [...] zł, a zakwestionowaną kwotą [...] zł.
Wydaje się jednak, że Minister Skarbu Państwa zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., inaczej odczytał rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji. Świadczy o tym końcowa część uzasadnienia decyzji Ministra, w którym stwierdza on, iż cyt.: "Wobec powyższego należy stwierdzić, że Wojewoda [...] prawidłowo stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r., znak: [...]", nie wspominając, że stwierdzenie nieważności odnosiło się jedynie do części decyzji Starosty S. Ponadto Minister stwierdza dalej, że cyt.: "(...) stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] nie zamyka stronom drogi do otrzymania rekompensaty za utracone mienie, a jedynie z obrotu prawnego eliminuje akt administracyjny, który został wydany z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym nie będzie mógł stanowić podstawy do realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego."
Takie rozstrzygnięcie wskazuje co najmniej na dwa powody uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Po pierwsze, niejasność lub uzasadnione wątpliwości, co do treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji (czy odnosi się ona do całości, czy do części zakwestionowanej w trybie nadzoru decyzji, a jeśli do części, to do jakiej), powodują, że zaskarżoną decyzję II instancji utrzymującą w mocy taką decyzję należy uznać za naruszającą art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. art. 107 § 1 K.p.a., a decyzję organu I instancji za naruszającą art. 107 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. "Rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji. Decyzja organu administracji nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji" (zob. wyrok NSA z 22.01.2009 r. II OSK 1923/07, LEX 478303). To samo, zdaniem sądu, można odnieść do wymogów stawianych rozstrzygnięciu organu II instancji, wydawanemu na gruncie art. 138 K.p.a.
Po drugi, gdyby przyjąć takie rozumienie rozstrzygnięcia organu I instancji, za jakim wyżej opowiedział się sąd, to nieprawdziwe okazałoby się stwierdzenie Ministra Skarbu Państwa, że cyt.: "Po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji stwierdzającej nieważność ww. decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2003 r. organ wojewódzki zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (złożonego przez Pana J. B.) na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r."
Za wyrokiem NSA z dnia 23.10.2009 r. I OSK 60/09 (LEX nr 571051), z którego tezami niniejszy skład w całości się zgadza, zauważyć należy, że "podmioty zdefiniowane w art. 2 i art. 3, którym służy prawo do rekompensaty, ustawa dzieli w istocie na grupy, co wyraźnie wynika z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3, przy czym grupy te da się wyodrębnić z przepisów regulujących zasady postępowania, co do realizacji prawa do rekompensaty. Prawo do rekompensaty służy osobom, które spełniają warunki określone w art. 2 i art. 3, jednak przepisy ww. wśród tak określonych podmiotów wyróżniają ubiegających się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty (art. 5 ust. 1) i posiadających już prawo do rekompensaty (art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3), przy czym w tej drugiej grupie ujawnia się jeszcze podział na tych, którzy częściowo zrealizowali służące im prawo i takich, którzy tego nie uczynili w ogóle. Ponieważ, jak powiedziano wyżej, te grupy podmiotów da się wyróżnić z przepisów dotyczących procedury realizacji prawa, to w różnym trybie i w różny sposób ich sprawy są załatwiane. Wydawałoby się, że podział na grupy powinien przebiegać pomiędzy tymi, którzy po raz pierwszy ubiegają się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a tymi, którzy już takie potwierdzenie uzyskali przed wejściem w życie ustawy. Jednak tak nie jest, bowiem z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3 wynika, że do jednej grupy zaliczono zarówno ubiegających się po raz pierwszy, jak i legitymujących się już częściową realizacją prawa, zaś do drugiej tylko posiadających potwierdzenie prawa bez jego realizacji. Do tak przebiegającej linii rozgraniczenia dostosowano tryb i sposób załatwienia sprawy".
Nie jest zatem możliwa realizacja prawa do rekompensaty przez te same osoby w częściach i w różnych trybach: zarówno w trybie ujawnienia w rejestrze już przyznanych a niezrealizowanych uprawnień (art. 7 ust. 3 ustawy o rekompensacie z 2005 r.) – w niniejszej sprawie tego, co pozostałoby po częściowym stwierdzeniu nieważności decyzji z 2003 r. (jeśli tak ją odczytać), jak i w trybie ubiegania się przez nie o rekompensatę w pozostałej części na zasadach ogólnych (art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ustawy z 2005 r.). Jeżeli zaś rację przyznać Ministrowi, że utrzymał on w mocy decyzję stwierdzającą nieważność w całości decyzji z 2003 r., to takie rozstrzygnięcie, jak wspomniano wyżej, budzi wątpliwości z punktu widzenia osnowy decyzji organu I instancji.
Wniosek z tego jest taki, że nie jest możliwe w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z [...] czerwca 2003 r. w części, gdyż wówczas spadkobiercy J. B. nie mogliby zrealizować w całości swoich uprawnień do rekompensaty, a tego dotyczyła pierwsza część ich wniosku z dnia 19 grudnia 2008 r., poza żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z 2003 r. Ewentualną wykładnię art. 20 ustawy o rekompensacie z 2005 r., zmierzającą do przeciwnych wniosków, w tych konkretnych okolicznościach, należy uznać za niedopuszczalną z punktu widzenia ochrony praw majątkowych osób uprawnionych do rekompensaty (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji R.P.).
Jeśli zaś chodzi o szczegółowe kwestie zawarte w zarzutach do rozstrzygnięć organów obydwu instancji, to zauważyć należy, że naruszenie art. 156 ust. 1 ugn oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. można uznać za rażące, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż sporządzenie operatu przez osobę nie będącą rzeczoznawcą majątkowym w rozumieniu ugn narusza wprost powołane wyżej przepisy. Nie jest też prawdą, że przepisy o rzeczoznawcach majątkowych, w szczególności art. 174 i nast. ugn, nie obowiązywały w dniu wydawania decyzji przez Starostę S.
Wprost naruszony został również § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r., jeśli chodzi o brak zastosowania współczynnika korygującego wartość szacowanego mienia, co uzasadnia uznanie tego naruszenia za rażące.
Organ musi ocenić jednak, czy te naruszenia stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności całej decyzji Starosty S. z 2003 r.
Jeśli zaś chodzi o związanie organów wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] października 1990 r. [...], który ustalił, że J. B. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawił na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w miejscowości Z., powiat S., nieruchomość w postaci gruntów o powierzchni [...] m2 oraz następujących zabudowań – [...], obory i domu mieszkalnego, której był właścicielem w 1/2 części, bez uwzględnienia [...] ha sadu, jako części składowej nieruchomości, to zauważyć należy, że zagadnienie związania prawomocnością materialną wyroku wynikającą z art. 365 § 1 K.p.c. jest nadzwyczaj skomplikowane i aby na gruncie tej sprawy ocenić granice związania wyrokiem sądu powszechnego, należałoby najpierw ustalić, co kryje się pod stwierdzeniem pkt 2 sentencji, że w pozostałym zakresie sąd powództwo oddala. Jeśli tym samym oddalił również żądanie ustalenia, że sad był częścią składową nieruchomości, to z całą pewnością organy byłyby takim orzeczeniem związane. Na chwilę obecną ustalenia organu w tej kwestii i ocena prawna są niewystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w tej kwestii, czym został naruszony art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ musi również rozważyć, czy ta okoliczność, dotycząca postępowania dowodowego, w ogóle może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszyły art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a., oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także art. 20 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 i art. 6 oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. przekł jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI