I SA/Wa 126/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-10-21
NSAnieruchomościWysokawsa
komunalizacjanieruchomościprawo własnościustawa z 10 maja 1990 r.zarząd nieruchomościątytuł prawnygminaSkarb Państwaorzecznictwo NSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, potwierdzając nabycie z mocy prawa nieruchomości przez gminę.

Spółka S.A. zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa nieruchomości przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. Skarżąca podnosiła, że nie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, a nieruchomość pozostawała w jej zarządzie. Sąd uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że spółka nie wykazała posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, co zgodnie z orzecznictwem NSA przesądza o jej przynależności do organów administracji państwowej stopnia podstawowego i podleganiu komunalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa nieruchomości przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. Skarżąca kwestionowała spełnienie przesłanek komunalizacji, argumentując, że nieruchomość pozostawała w jej zarządzie i nie mogła stać się mieniem komunalnym. Sąd oddalił skargę, opierając się na utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że spółka nie przedstawiła dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości w sposób wymagany przepisami. Brak takiego udokumentowania oznaczał, że nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym podlegała komunalizacji. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 10 KPA, wskazując, że strona skarżąca nie wykazała wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość taka podlegała komunalizacji.

Uzasadnienie

Brak udokumentowania przez przedsiębiorstwo kolejowe tytułu prawnego do nieruchomości w sposób określony w przepisach oznacza, że nieruchomość ta należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym podlegała komunalizacji na rzecz gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Nieruchomość państwowa, która nie została wyłączona spod komunalizacji i należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, z mocy prawa przeszła na własność gminy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 17a § ust. 3

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dz. U. z 1989 r. Nr 14. poz. 74 art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm. art. 38 § ust. 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

k.c. art. 34

Kodeks cywilny

W brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r., odnosił się do mienia należącego do terenowego organu administracji państwowej.

Dz. U. z 1988 r. Nr 26. poz. 183. z późn. zm. art. 24

Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego

Określał właściwość rad narodowych stopnia podstawowego.

Dz. U. z 2000r. Dz. U. Nr 84. poz. 948 ze zm. art. 34

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Regulował nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. do gruntów będących własnością Skarbu Państwa w posiadaniu PKP bez tytułu prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r.

Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm. art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Umożliwiał rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z sytuacją epidemiczną.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w oparciu o zebrany materiał dowodowy.

Dz. U. Nr 51, poz. 301

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji

Wykaz przedsiębiorstw, których mienie nie podlegało komunalizacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak udokumentowania przez spółkę S.A. tytułu prawnego do nieruchomości w sposób wymagany przepisami, co oznacza, że nieruchomość należała do organów administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji. Postępowanie komunalizacyjne nie obejmuje badania przesłanek nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. w trybie ustawy o komercjalizacji PKP, gdyż dotyczy ono innego stanu prawnego i faktycznego. Naruszenie art. 10 KPA nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona skarżąca nie wykazała, jakiego konkretnego wpływu naruszenie to miało na rozstrzygnięcie.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym, ponieważ pozostawała w zarządzie spółki S.A. (argument oparty na art. 11 ustawy z 10 maja 1990 r.). Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 KPA poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Naruszenie art. 10 KPA poprzez brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (...) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu [...] maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (...) Sama Skarżąca wskazała w piśmie z [...] września 2014 r., że nie uzyskała prawa zarządu do przedmiotowego gruntu przed dniem [...] maja 1990 r. Organ prowadzący postępowanie w sprawie komunalizacji nie ma więc obowiązku badania okoliczności objętych ustawą o komercjalizacji PKP.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Mariola Kowalska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej komunalizacji mienia państwowego, w szczególności w kontekście braku udokumentowania tytułu prawnego przez przedsiębiorstwa państwowe oraz rozróżnienia między postępowaniem komunalizacyjnym a postępowaniem w trybie ustawy o komercjalizacji PKP."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego obowiązującego w okresie transformacji ustrojowej (lata 90. XX wieku) i wymaga uwzględnienia kontekstu historycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego i interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym. Pokazuje praktyczne zastosowanie uchwał NSA.

Nieruchomość państwowa bez tytułu prawnego – kto ją odziedziczył po PRL?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 126/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Mariola Kowalska.
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1419/21 - Wyrok NSA z 2024-10-03
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Mariola Kowalska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] (Wojewoda) stwierdził nabycie przez Gminę [...] (Gmina) z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...]. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów na arkuszu mapy [...] gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha. nr [...] o powierzchni [...] ha i na arkuszu mapy [...] jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha. nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha. nr [...] o powierzchni [...] ha. nr [...] o powierzchni [...] ha. nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha objętej Księgą Wieczystą Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy Wydział [...] w [...].
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz 17a ust. 3 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej "ustawa z 10 maja 1990 r.").
Podstawą faktyczną decyzji Wojewody było ustalenie, że sporną nieruchomość Skarb Państwa nabył przed dniem [...] maja 1990 r., co wynika z treści oświadczenia Starosty [...] z [...] maja 2011 r. będącego podstawą wpisu prawa własności Skarbu Państwa w ww. księdze wieczystej urządzonej dla przedmiotowych działek. Również w wypisie z rejestru gruntów sporządzonym według stanu na dzień [...] listopada 2010 r. figurują one jako własność Skarbu Państwa.
Stosownie do wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] września 2014 r. działka nr [...] w użytkach opisana została jako ..dr" - drogi i ,Ps" - pastwiska trwałe, działki nr: [...], [...]. [...] i [...] - jako "dr" - drogi, działki nr: [...] i [...] - jako ,.Tr" - tereny różne, działki nr: [...], [...]. [...], [...], [...] i [...] - jako "Tk"- tereny kolejowe, działka nr [...] - jako .IV- pastwiska trwale, a działka nr [...] - jako ,.Wp" - wody płynące. Odnośnie użytku określonego dla działki [...] jako wody płynące, Wojewoda powołał treść pisma Starosty [...] z [...] kwietnia 2016 r., z którego wynika, że na podstawie jego decyzji z [...] stycznia 2009 r. zatwierdzającej klasyfikację gruntów położonych w Gminie [...], dokonano aktualizacji danych ewidencyjnych, w tym m.in. zmieniony został użytek dla działki nr [...] z "Wp" - wody płynące, na ,.W" - rowy. Ww. działki istniały również w roku 1990, na co wskazuje wypis z rejestru gruntów nr [...] Jako zarządca tych działek od czasu założenia ewidencji gruntów figurowały [...], co wynika z pisma Starosty [...] z [...] października 2011 r.
Wojewoda podał, powołując się na pisma Wójta Gminy [...] (pisma z [...] lutego 2015 r. i z [...] kwietnia 2016 r.), iż w dniu [...] maja 1990 r. obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzony Uchwałą Gminnej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. Zgodnie z zapisami tego planu działki nr: [...], [...]. [...]. [...], [...], [...], [...]. [...]. [...] i [...]. położone były na obszarze opisanym tym planem, jako teren linii kolejowej [...]. działka nr [...] znajdowała się częściowo na obszarze opisanym jako, teren łąk i pastwisk, a częściowo znajdowała się poza opracowaniem planu, z kolei działka nr [...] opisana była tym planem, częściowo jako teren linii kolejowej [...]. częściowo jako tereny lasów i zadrzewień oraz częściowo jako teren łąk i pastwisk. Działka nr [...] znajdowała się na obszarze opisanym jako. tereny zabudowy zagrodowej rozproszonej, działka nr [...] jako teren zabudowy zagrodowej nierozwojowej. Odnośnie działki nr [...]. która według wyjaśnień Wójta Gminy [...] (pismo [...] dnia [...] kwietnia 2016 r.) znajdowała się poza opracowaniem planu, Wojewoda przeanalizował znajdujące się w aktach załączniki mapowe i doszedł do wniosku, że należy uznać, iż w części tej działka ta (położona w sąsiedztwie działki nr [...]), znajdowała się na obszarze określonym tym planem jako tereny linii [...] [...]. Ponadto, odnośnie działek: nr [...] i nr [...] ustalono, że zajęte one zostały pasem drogi gminnej - ulicą [...], która zaliczona została do dróg gminnych - Uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (pismo Wójta Gminy [...] [...] z dnia [...] lutego 2015 r.).
Wojewoda podał również, że jak wynika z treści wniosku podpisanego przez: Zastępcę Dyrektora ds. [...] oraz Zastępcę Dyrektora ds. [...] Oddziału [...] w [...] [...] S.A. z dnia [...] listopada 2010 r., Polskie Koleje Państwowe S.A. zgłosiły roszczenie o uwłaszczenie przedmiotowych nieruchomości, w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego .Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000r. Dz. U. Nr 84. poz. 948 ze zm., dalej "ustawa o restrukturyzacji PKP") wskazując, że nieruchomość ta w roku 1990 była w posiadaniu [...]. Zgodnie z treścią pisma Dyrektora [...] ds. [...] [...] S.A. z [...] września 2014 r. [...] przed dniem [...] maja 1990 r. nie uzyskały tytułu prawnego w odniesieniu do tej nieruchomości w formie prawem przewidzianej. Brak jest dokumentów prawem przewidzianych, stwierdzających, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu lub użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa [...] [...]. Potwierdzają tę okoliczność także pisma: Starosty [...] z [...] października 2011 r. i Wójta Gminy [...] z [...] października 2014 r. ([...]).
Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 34 Kodeksu cywilnego, w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r.. w powiązaniu z ówczesnym brzmieniem art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14. poz. 74. dalej: "ustawa z 29 kwietnia 1985 r."). mieniem należącym do terenowego organu administracji państwowej były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych.
Po rozpoznaniu odwołania Spółki [...] SA (Skarżąca) Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (Komisja) decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Komisja wyjaśniła że przesłankami komunalizacji są oceniane na dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r., tj. 27 maja 1990 r.:
1) brak wyłączenia komunalizacji w dalszych przepisach, tj. w art. 11-12 ustawy;
2) pozostawanie mienia mieniem ogólnonarodowym (państwowym);
3) należenie tego mienia do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
Organ odwoławczy wskazał, że druga z przywołanych przesłanek komunalizacji jest bezsporna pomiędzy zainteresowanymi i niewątpliwa w świetle akt sprawy i uzasadnienia skarżonej decyzji.
Odnosząc się do przesłanki należenia mienia do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego Komisja wyjaśniła, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Przy tym zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26. poz. 183. z późn. zm.) rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.
W świetle ww. regulacji nie budziło wątpliwości Komisji, że w braku odmiennych ustaleń dane mienie państwowe podlega komunalizacji jako należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
Komisja wyjaśniła również, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, iż akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.
Komisja wskazała, że domniemanie przyjęte w art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., który stanowi, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej, jest wystarczające do przyjęcia (w sytuacji gdy Skarżąca nie dysponuje żadnym dokumentem wskazującym, że sporna nieruchomość został mu oddana w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste), że sporna nieruchomość w sensie prawnym należała do Gminy. Na poparcie swojego stanowiska Komisja przywołała pismo [...] z [...] września 2014 r. (k. 32 akt sprawy) w którym Dyrektor [...] stwierdził, że [...] przed dniem [...] maja 1990 r. nie uzyskało tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej, tj. decyzji potwierdzającej prawo zarządu dla nieruchomości spornych.
Odnosząc się do przesłanek z art. 11 i 12 ustawy z 10 maja 1990 r. wyłączających możliwość dokonania komunalizacji, Komisja wskazała, że nie zaistniały one w niniejszej sprawie : Skarżąca nie była wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). Z uwagi na rozumienie pojęcia "należenie" użytego zarówno w art. 5 ust. 1 jak i 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. nie zaistniała w ocenie Komisji przesłanka, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w związku z art. 11 ust. 1 tejże ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r.,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
b. art. 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał procesowy i zignorowanie okoliczności świadczących o tym, że Gmina nie nabyła nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r.;
Skarżąca wniosła o uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2017 r. oraz o rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia Nieruchomości przez Gminę, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy Organowi do ponownego rozpoznania oraz o zwrot od Organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 200 p.p.s.a. według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W związku z objęciem m.st. Warszawy od 17 października 2020 r. tzw. strefą czerwoną zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 16 października 2020 sprawa została zdjęta z wokandy z terminu posiedzenia jawnego wyznaczonego na 201 października 2020 r. i skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustalenia, czy w sprawie zrealizowana została negatywna przesłanka komunalizacji, to jest czy Skarżąca sprawowała zarząd nad Nieruchomości "w przewidzianym prawem czasie".
Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że sama Skarżąca wskazała w piśmie z [...] września 2014 r., że nie uzyskała prawa zarządu do przedmiotowego gruntu przed dniem [...] maja 1990 r. Okoliczność tę potwierdzają również pisma Wójta Gminy [...] z [...] października 2014 r. oraz Starosty [...] z [...] października 2011 r.
Skoro sama Skarżąca potwierdziła, że nie posiada dokumentów potwierdzających ustanowienie na jej rzecz prawa zarządu sporną nieruchomością nie można stawiać organowi zarzutu wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zaniechania wyjaśnienia wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności.
Sąd zwraca również uwagę, że Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 292 z późn. zm., dalej "ustawa o komercjalizacji PKP"). Przepis ten stanowi, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych 33 , stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Innymi słowy, art. 34 ustawy o komercjalizacji [...] miał na celu doprowadzenie do uregulowania stanu prawnego gruntów, z których [...] korzystała bez tytułu prawnego, czyli do gruntów do których nie miała ustanowionego prawa zarządu.
Skarżąca podnosiła w skardze, że organ nie ustalił kwestii "wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r."
Zarzut ten sformułowany jest mało precyzyjnie. Jeżeli intencją Skarżącej było zarzucenie organowi, że nie ustalił, czy w sprawie wystąpiły przesłanki pozwalające na nabycie przez nią prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP to wyjaśnić należy, że organ nie prowadził postępowania w tej sprawie. Zadaniem organu było rozpoznanie sprawy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę prawa własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. W postępowaniu tym, jak słusznie zwróciła uwagę Komisja, badany jest stan faktyczny i prawny obowiązujący na dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r., a więc na dzień 27 maja 1990 r. Tymczasem dla zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP istotny jest stan faktyczny i prawny obowiązujący 5 grudnia 1990 r., a więc w dacie późniejszej. Organ prowadzący postępowanie w sprawie komunalizacji nie ma więc obowiązku badania okoliczności objętych ustawą o komercjalizacji PKP.
Skarżąca podniosła również, że organ zignorował okoliczność, iż z uwagi na treść art. 11 ustawy z 10 maja 1990 r. nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym pozostawała bowiem w zarządzie Skarżącej.
Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że czym innym jest wyłączenie określonego mienia spod komunalizacji z uwagi na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 11 ustawy z 10 maja 1990 r., a czym innym odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności określonej nieruchomości przez Gminę z uwagi na fakt, że mienie to nie należało do Gminy bowiem objęte było prawem zarządu ustanowionym na rzecz podmiotu trzeciego. Jedynie w razie ustalenia, określone mienie objęte było prawem zarządu ustanowionym na rzecz podmiotu trzeciego oznacza, że nie zostały spełnione przesłanki komunalizacji o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Jak już wyjaśniono, sama Skarżąca wskazała, że nie dysponuje żadnym dokumentem potwierdzającym ustanowienie na jej rzecz prawa zarządu do spornej nieruchomości.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że Naczelny Sąd Administracyjny w składach powiększonych podjął dwie uchwały, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, które potwierdzają zasadność stanowiska przyjętego przez Komisję. Uchwałą z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 NSA stwierdził, że "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu [...] maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.)". Następnie NSA uchwałą z dnia 26 lutego 2018 r. ponownie podzielił to stanowisko podejmując uchwałę, w której tezie wskazano, że "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.)".
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości przedstawione wyżej stanowisko NSA wyrażone w składach powiększonych i przedstawioną argumentację na poparcie tego stanowiska.
Przytoczone uchwały potwierdzają prawidłowość stanowiska, że brak udokumentowania przez [...] tytułu prawnego w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wyklucza uznanie, iż nieruchomość pozostawała we władaniu przedsiębiorstwa [...] na podstawie wymaganego tytułu, a co za tym idzie, prowadzi do wniosku, że nieruchomość ta należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. i jako taka podlegała ustawowej komunalizacji na rzecz Gminy, to jest nabyciu przez tą gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Wyłączenie mienia spod komunalizacji z uwagi na okoliczności o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r . następuje w razie ustalenia, że dane składniki mienia ogólnonarodowego :
1) służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,
2) należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14 ustawy, których wykaz określony był przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia,
3) należały do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15 ustawy.
Sąd podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza by Skarżąca mogła być uznana za podmiot, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. [...] nie były również wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301).
Sąd wskazuje w tym miejscu, że mogą powstać wątpliwości czy część z działek wchodzących w skład nieruchomości nie należała do Państwowego Funduszu Ziemi (w odniesieniu do działek o charakterze rolnym) ewentualnie czy działki te służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej (w odniesieniu do działek na których znajdowały się wody). Tym niemniej, skoro Skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości uznać należy że nie przysługuje jej interes prawny w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę. Zatem skarga podlegać musiała oddaleniu. Jedynie bowiem w razie wniesienia skargi przez podmiot, któremu przysługiwał interes prawny sąd uprawniony byłby do badania, czy zaistniały okoliczności o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 10 maja 1990 r., wyłączające komunalizację. Interes ten przysługuje Skarbowi Państwa, Gminie oraz podmiotowi, który wykaże przysługiwanie mu praw rzeczowych do nieruchomości. Skoro Skarżąca nie wykazała, by prawa takie jej przysługiwały, nie jest możliwe dalsze prowadzenie rozważań co do zaistnienia przesłanek o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Skarżąca wskazała, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów.
Rzeczywiście, przed wydaniem zaskarżonej decyzji Komisja nie poinformowała Skarżącej w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Tym niemniej wskazać należy, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.
Innymi słowy, dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a.
W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała ani jakich czynności nie mogła dokonać ani też jakich dowodów nie mogła zawnioskować na skutek naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a.
Skoro Skarżąca nie wykazała, by naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy, nie jest możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tego powodu.
W konsekwencji, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI