I SA/Wa 1254/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
rekompensatanieruchomościzawieszenie postępowaniapodjęcie postępowaniaterminyCOVID-19stan epidemiiprzywrócenie terminukpap.p.s.a.

WSA w Warszawie uchylił własny wyrok, uznając, że organy administracji błędnie odmówiły podjęcia zawieszonego postępowania o rekompensatę za utracone nieruchomości, nie stosując przepisów o przywróceniu terminu w związku z COVID-19.

Sprawa dotyczyła odmowy podjęcia zawieszonego postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Organ administracji odmówił podjęcia postępowania, uznając, że wniosek został złożony po terminie. WSA w Warszawie uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, uznając, że organy nie zastosowały przepisów dotyczących zawieszenia terminów w związku z COVID-19, które umożliwiały przywrócenie terminu na złożenie wniosku. Sąd uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Wojewody z czerwca 2017 r. Wniosek o podjęcie postępowania został złożony we wrześniu 2020 r. Wojewoda odmówił podjęcia postępowania, uznając, że wniosek został złożony po upływie 3-letniego terminu z art. 98 § 2 kpa, uwzględniając jednak okres zawieszenia biegu terminów związany z COVID-19. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z kwietnia 2022 r. uchylił postanowienie Ministra, uznając, że organy nie zastosowały właściwie przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. (art. 15zzzzzn²), które przewidywały możliwość przywrócenia terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie stanu epidemii. Sąd wskazał, że organ powinien był zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną. WSA w Warszawie, stosując instytucję autokontroli (art. 179a p.p.s.a.), uchylił swój własny wyrok z kwietnia 2022 r. Sąd uznał, że trafne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a.), ponieważ sąd pominął konieczność uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Sąd ponownie rozpoznał sprawę, uchylając zaskarżone postanowienie Ministra oraz postanowienie Wojewody, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ powinien był zastosować art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r., który przewiduje możliwość przywrócenia terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin z art. 98 § 2 kpa jest terminem zawitym, a uchybienie mu w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 powinno skutkować zawiadomieniem strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniem 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 179a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje instytucję autokontroli, umożliwiającą WSA uwzględnienie skargi kasacyjnej we własnym zakresie.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, jeśli uchylono postanowienie organu drugiej instancji.

k.p.a. art. 98 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zawieszenia postępowania.

k.p.a. art. 98 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.

ustawa COVID-19 art. 15zzr § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Zawieszenie biegu terminów w okresie stanu epidemii.

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn² § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Dotyczy uchybienia terminom w okresie stanu epidemii.

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn² § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymagań dotyczących uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądu wykładnią przepisu prawnego wyrażoną w orzeczeniu NSA.

k.p.a. art. 110 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy momentu obowiązywania aktu administracyjnego.

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10

Dodanie art. 15zzzzzn² do ustawy COVID-19.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 przez organy administracji. Konieczność uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji obok postanowienia organu drugiej instancji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymująca stanowisko organów pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

instytucja autokontroli trafne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy jest nie tylko uchylenie zaskarżonego postanowienia, ale także utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody termin wynikający z art. 98 § 2 kpa ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym (zawitym)

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący

Anna Falkiewicz-Kluj

członek

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia i podjęcia postępowania administracyjnego w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z COVID-19, w szczególności art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie zostało zawieszone przed wejściem w życie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wniosek o podjęcie postępowania został złożony w okresie obowiązywania stanu epidemii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy wprowadzane w związku z pandemią COVID-19 wpływały na procedury administracyjne i jak sądy interpretują ich zastosowanie, co jest nadal aktualne dla wielu postępowań.

Pandemia COVID-19 ratuje termin na odzyskanie utraconych nieruchomości? Sąd uchyla decyzję administracyjną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1254/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-06
Data wpływu
2021-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Anna Falkiewicz-Kluj
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1254/21 wydanego w sprawie ze skargi W. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 lutego 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7281-11/2021/MP w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1254/21; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia 17 grudnia 2020 r. nr NW/XIII/7725/203/08; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. L. kwotę 580 (piećset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. L. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że W. L. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez C. I. i H. I. poza obecnymi granicami RP we wsi [...] i [...], w pow. [...], woj. [...]. Następnie pismem z [...] marca 2017 r. strona wniosła o zawieszenie przedmiotowego postępowania.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 98 § 1 kpa zawiesił postępowanie.
W. L. [...] września 2020 r. (następnie [...] listopada 2020 r.), złożyła do Wojewody [...] wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania (złożony łącznie z odwołaniem od decyzji z [...] sierpnia 2020 r.).
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania uznając, że wniosek złożony został z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa.
W. L. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę przytoczył treść art. 98 § 1 oraz art. 98 § 2 kpa i stwierdził, że w jego ocenie wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP złożony został po upływie 3-letniego terminu określonego w art. 98 § 2 kpa. Postępowanie zawieszone zostało bowiem postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., wniosek o jego podjęcie złożony zaś został [...] września 2020 r. Zdaniem organu ostatnim dniem na złożenie wniosku o podjęcie postępowania był dzień [...] września 2020 r. Organ uwzględnił przy tym okres zawieszenia biegu 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, na skutek zapisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
W. L. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 110 § 1 kpa, polegające na niezasadnym przyjęciu, że postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP na wniosek skarżącej, obowiązywało od dnia jego wydania, tj. od [...] czerwca 2017 r., podczas gdy wskazana norma prawna stanowi, że obowiązywanie aktu administracyjnego, w tym również postanowienia organu administracyjnego o zawieszeniu postępowania na wniosek strony postępowania, rozpoczyna się od momentu jego zakomunikowania/doręczenia stronie tegoż postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało błędnym ustaleniem przez organ daty od jakiej liczyć się powinien wskazany w art. 98 § 2 kpa termin trzech lat na zwrócenie się przez skarżącą do organu pierwszej instancji o podjęcie relewantnego postępowania;
2. art. 98 § 2 kpa w zw. z art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, polegające na niezasadnym przyjęciu, że termin na złożenie przez skarżącą wniosku o podjęcie postępowania upłynął 2 września 2020 r., podczas gdy wzgląd na fakt, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, winien być liczony od dnia doręczenia stronom postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., a nie od daty wydania tego postanowienia, nakazuje przyjąć, że złożony przez skarżącą w piśmie z [...] września 2020 r. wniosek o podjęcie postępowania został złożony w terminie otwartym, i jako taki winien skutkować podjęciem postępowania i merytorycznym rozpoznaniem sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ skutkowało błędnym uznaniem, że przedmiotowe postępowanie nie może zostać podjęte;
3. art. 105 kpa polegające na uznaniu, że relewantne postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy wzgląd na prawidłową wykładnię norm postępowania z art. 110 § 1 kpa i art. 98 § 2 kpa nakazuje przyjąć, że w związku ze złożeniem przez skarżącą wniosku o podjęcie postępowania w ustawowym terminie, przedmiotowe postępowanie winno być podjęte i procedowane, co miało istotny wpływ na wynika sprawy ponieważ skutkowało niezasadnym odmówieniem skarżącej podjęcia przedmiotowego postępowania;
4. art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy przez organ wyższego stopnia postanowienia Wojewody [...], w sytuacji gdy postanowienie to zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 110 § 1 kpa i 98 § 2 kpa i jako takie winno podlegać uchyleniu i zmianie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ skutkowało niezasadną odmową podjęcia przedmiotowego postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1254/21 uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ nie uwzględnił, że 16 grudnia 2020 r., na mocy art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), do ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn².
Zgodnie z powołanym art. 15zzzzzn² ust. 1 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Stosownie zaś do art. 15zzzzzn² ust. 2 ww. ustawy w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
WSA w Warszawie zaznaczył, że ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw nie zawiera przepisów przejściowych, zatem ww. art. 15zzzzzn² ma zastosowanie do wszystkich spraw administracyjnych toczących się w dniu jej wejścia w życie i dotyczy także terminów prawa materialnego uchybionych przez stronę przed jej wejściem w życie. Termin wynikający z art. 98 § 2 kpa ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym (zawitym), o którym mowa w art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
Zdaniem Sądu stwierdziwszy uchybienie przez stronę terminu 3 lat, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, organ powinien na podstawie ww. art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zawiadomić strony o uchybieniu terminu z art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, a w zawiadomieniu powinien wyznaczyć stronom termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ powyższego obowiązku zaniechał, pomijając ww. regulacje, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:
* naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej- p.p.s.a.) w zw. z art. 98 § 2 kpa w zw. z art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 98 § 2 kpa polegającą na przyjęciu przez Sąd, że:
- termin wynikający z art. 98 § 2 kpa ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym (zawitym), o którym mowa w art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ww. ustawy z 2 marca 2020 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, iż termin wynikający z art. 98 § 2 kpa, tj. termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w art. 98 § 2 kpa, jest terminem prekluzyjnym, nieprzywracalnym i nie może zostać przywrócony na wniosek strony na podstawie art. 58 § 1 kpa,
* naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy opisane powyżej naruszenie przepisów kpa po stronie organów administracji nie miało miejsca przy zastosowaniu prawidłowej wykładni prawa materialnego art. 98 § 2 kpa,
- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie wskazań co dalszego postępowania, które w sposób oczywisty godziłyby w zasady pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 kpa,
- art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niekonkretnych wskazań dla organów administracji co do dalszego sposobu postępowania w sprawie, a przez to nienależyte uzasadnienie orzeczenia Sądu, co poddaje w wątpliwość przeprowadzenie przez Sąd należytego i prawidłowego procesu rozumowania mającego być podstawą wydanego wyroku.
W oparciu o powyższe zarzuty Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi W. L. na postanowienie z [...] lutego 2021 r. poprzez jej oddalenie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano między innymi, że skoro WSA w Warszawie uznał, że wadliwe było zaskarżone postanowienie, to postanowienie organu I instancji zawiera takie same uchybienia, z niewiadomych jednak powodów nie zostało uchylone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Powołany przepis reguluje instytucję tzw. autokontroli, umożliwiającą wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu uwzględnienie skargi kasacyjnej we własnym zakresie, w sytuacji stwierdzenia jej zasadności lub zaistnienia przesłanek nieważności postępowania oraz ponowne rozpoznanie sprawy. Zastosowanie tego przepisu jest uprawnieniem sądu, z którego może on skorzystać do czasu przedstawienia sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż trafne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w związku z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę W. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2021 r. Sąd pominął bowiem okoliczność, że niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy jest nie tylko uchylenie zaskarżonego postanowienia, ale także utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r., co skutkowało wydaniem niewłaściwych wskazań dla organów co do dalszego sposobu postępowania.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zaskarżonym postanowieniem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r. odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organy uznały, że wniosek o podjęcie postępowania złożony został po upływie 3-letniego terminu określonego w art. 98 § 2 kpa. Postępowanie zawieszone zostało bowiem postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., wniosek o jego podjęcie złożony zaś został 3 września 2020 r. Ostatnim dniem na złożenie wniosku o podjęcie postępowania był zaś dzień 2 września 2020 r. Jak podkreślił Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sprawie uwzględniono okres zawieszenia biegu 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, na skutek zapisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
Zdaniem Sądu słusznie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że bieg 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, rozpoczyna się od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie od daty jego doręczenia stronom. Prawidłowo też stwierdzono, że bieg 3-letniego terminu na podjęcie zawieszonego postępowania był zawieszony w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. Rozpoznając przedmiotową sprawę organy nie uwzględniły jednak, że 16 grudnia 2020 r., na mocy art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), do ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn².
Zgodnie z powołanym art. 15zzzzzn² ust. 1 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Stosownie zaś do art. 15zzzzzn² ust. 2 ww. ustawy w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Zauważyć należy, że ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw nie zawiera przepisów przejściowych, zatem ww. art. 15zzzzzn² ma zastosowanie do wszystkich spraw administracyjnych toczących się w dniu jej wejścia w życie i dotyczy także terminów prawa materialnego uchybionych przez stronę przed jej wejściem w życie. Warunkiem zastosowania tej regulacji jest to, aby uchybienie przez stronę terminu wynikającego z przepisów prawa administracyjnego (a takim terminem jest termin wynikający z art. 98 § 2 kpa) nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2021 r. sygn. akt I GSK 498/21).
W ocenie Sądu termin wynikający z art. 98 § 2 kpa ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym (zawitym), o którym mowa w art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
Oczywiste przy tym jest, że od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433 ze zm.), a od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.).
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP zawieszone zostało postanowieniem Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r.
Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia termin 3 lat, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, uwzględniając okres zawieszenia biegu terminów zawitych w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. – włącznie z tym dniem (3 lata + 71 dni zawieszenia biegu terminu), upłynął zatem 2 września 2020 r., a więc w okresie trwającego stanu epidemii [art. 57 § 3a i 4 kpa w zw. z art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. i art. 46 pkt 20, art. 68 ust. 2, art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875)].
Zdaniem Sądu stwierdziwszy uchybienie przez stronę terminu 3 lat, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa, organ do którego wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, powinien zatem na podstawie ww. art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zawiadomić strony o uchybieniu terminu z art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, a w zawiadomieniu powinien wyznaczyć stronom termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Tymczasem jak wynika z analizy akt organy rozpoznające przedmiotową sprawę powyższego obowiązku nie dopełniły, pomijając ww. regulacje. Oznacza to, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji są wadliwe i podlegają uchyleniu.
Jeszcze raz podkreślić trzeba, że stwierdzone uchybienie uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia jak i na mocy art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienia organu I instancji, co jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ww. kwestie i zapewni, że dojdzie do zastosowania art. 15zzzzzn² ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych o szczególnych rozwiązaniach, wskutek czego skarżącej zostanie umożliwione skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu uregulowanej ww. art. 15zzzzzn² ust. 2 tej ustawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 179a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 oraz art. 200, art. 203, art. 207 § 1 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI