I SA/Wa 1252/22

I SA/Wa 1252/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 149 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" Spółka z o.o. w S. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 31 marca 2022 r. nr KKU-174/21 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z 31 marca 2022 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm., dalej: ustawa komunalizacyjna) w związku z art. 124, art. 126, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 149 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymała w mocy zaskarżone w drodze zażalenia [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w S., postanowienie Wojewody Śląskiego z 3 sierpnia 2021 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta S., w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w S.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaznaczyła, że wniosek o wznowienie postępowania Spółka oparła na przesłankach zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Spółka wskazywała, że w toku postępowania komunalizacyjnego zostały przez Gminę złożone dokumenty zawierające fałszywe informacje, ponadto Spółka została w ww. postępowaniu pominięta jako strona, pomimo figurowania w ewidencji gruntów jako władający przedmiotowym gruntem.
Przystępując do oceny, czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony przez stronę tego postępowania, Wojewoda podkreślił, że uwzględnienia w tym zakresie wymaga zarówno art. 28 k.p.a., jak również przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę wydania decyzji ostatecznej, pozwalających wyznaczyć krąg stron postępowania. Dalej organ zauważył, że w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiadają tylko Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie, jak też osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie to nie dotyczy natomiast interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego.
Wojewoda podkreślił zatem, że w postępowaniu komunalizacyjnym ustalono, iż sporna działka stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, co wynika z zapisów księgi wieczystej. Zgromadzona dokumentacja potwierdza jednoznacznie, że ani w dacie komunalizacji ani obecnie, Spółka nie była i nie jest właścicielem bądź współwłaścicielem spornej działki, zatem nie mogła być stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją. W odniesieniu do treści wniosku o wznowienie postępowania i opartej na wpisach w ewidencji gruntów na podstawie stosownej decyzji organu ewidencyjnego, organ zauważył, że rejestr ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie stwarzają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów. W znajdującym się w aktach sprawy wypisie z rejestru gruntów, wydanym w dniu 31 grudnia 2015 r. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w S. jest ujawnione jedynie jako władający działką nr [...], zaś według stanu z dnia 27 maja 1990 r. jako władający przedmiotowym gruntem Skarbu Państwa figurowało [...] w K. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy zaś, jak podkreślił organ, interesu prawnego najemcy, czy użytkownika mienia objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. W postępowaniu, w którym zapadła ostateczna decyzja, Wojewoda posiadał w aktach sprawy dokumenty wskazujące na ujawnienie w ewidencji gruntów wspomnianych wcześniej podmiotów jako władających przedmiotową nieruchomością, a także treść umowy z 31 grudnia 1998 r., zawartej pomiędzy "[...]" S.A. a Spółką, dotyczącej przekazania we władanie m. in. przedmiotowej nieruchomości (tj. ówczesnej działki nr [...], przenumerowanej na działkę nr [...] - sporną działkę). Dowody te jednak nie wskazywały i nie wskazują, aby wymienionym w nich podmiotom władającym gruntem przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości w postaci prawa zarządu, własności lub współwłasności. Jak zaznaczył Wojewoda, w odniesieniu do nieruchomości objętej ww. umową o łącznej powierzchni [...] m2 wydana była decyzja Wojewody [...] z 28 lutego 1995 r. nr Gd.II-1/7222/639/94 odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Kopalnię Piasku "[...]" w D. prawa użytkowania wieczystego gruntu, bowiem podmiot ten nie legitymował się żadnym dowodem potwierdzającym przekazanie tego gruntu w użytkowanie, czy zarząd. Jak zreasumowano - ani dokumenty zgromadzone w postępowaniu, w którym zapadła ostateczna decyzja, ani argumenty podniesione we wniosku o wznowienie postępowania (do którego nie dołączono żadnych dokumentów dotyczących ustanowienia praw lub obciążeń na przedmiotowej nieruchomości) nie wskazują, aby Spółka w dacie komunalizacji ani obecnie, była właścicielem/współwłaścicielem objętej decyzją komunalizacyjną nieruchomości lub też, aby nieruchomość ta była obciążona prawem zarządu na rzecz jakiejkolwiek jednostki państwowej (w tym przedsiębiorstwa państwowego). Wskazane przez wnioskodawcę zapisy ewidencji gruntów oraz umowa przekazania władania były znane organowi w momencie orzekania, niemniej nie wynika z nich, aby przedsiębiorstwo było właścicielem bądź współwłaścicielem spornej działki, albo aby przysługiwało jej prawo zarządu. Z tych względów decyzja nie była kierowana do podmiotu ujawnionego w ewidencji gruntów jako władający, bowiem nie przysługiwał mu status strony. Mając zatem na uwadze, że do wniosku nie dołączono żadnych nowych dokumentów, Wojewoda - po ponownej analizie akt sprawy oraz przeanalizowaniu argumentacji wnioskodawcy – jednoznacznie stwierdził, że Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, co skutkowało odmową wznowienia postępowania, o czym organ orzekł w postanowieniu wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Zażalenie na postanowienie Wojewody złożyło [...]’ Spółka Akcyjna z siedzibą w S., w którym zawarty został wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania świadków w 3 wskazanych osobach fizycznych; dowodów z dokumentów: deklaracji podatkowej z dnia 11 lipca 2016 r., umowy z dnia 31 grudnia 1998 r., aneksu z dnia 24 stycznia 2001 r., faktury vat nr [...], pisma z 25 kwietnia 2001 r., na okoliczność posiadania tytułu prawnego do skomunalizowanej na mocy ostatecznej decyzji spornej działki.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie podkreśliła, że punktem wyjścia do oceny statusu danego podmiotu jako strony, także w postępowaniu komunalizacyjnym, jest art. 28 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, wątpliwym jest uznanie użytkownika wieczystego (niemal właściciela) za stronę, ponieważ użytkowanie wieczyste jest prawem na nieruchomości (jej własności) i rozstrzygnięcie w sferze własności może nie kolidować z prawem własności. Jest to wręcz nieporównywalne w stosunku do podmiotu, który jedynie włada czy też posiada nieruchomość. Tymczasem w tej sprawie Spółka powołuje się na to, że była wpisana jako władający gruntem do stosownego rejestru (ewidencji) gruntów. W ocenie Komisji oczywistym pozostaje, że jest to rejestr faktów (powierzchni, położenia, posiadania etc.), a nie rejestr praw w dodatku połączony z rękojmią czy też domniemaniem prawdziwości wpisów w nim co do praw, jak np. księga wieczysta. Władanie jest przy tym zasadniczo kategorią faktyczną, a jeśli w danym przypadku wynika z tytułu prawnego, to winno być wykazane przez podmiot zmierzający do uznania go za stronę. W ocenie KKU oczywistym pozostaje, że jeśli Spółka lub jej poprzednik prawny posiadała na dzień 27 maja 1990 r. tytuł prawny do nieruchomości (o którym informacja mogła znaleźć się w ewidencji gruntów), to nikt inny ale przede wszystkim Spółka powinna taki tytuł (stosowne dokumenty dot. tytułu prawnego, np. decyzja dot. zarządu etc.) wykazać oraz wykazać, że komunalizacja nieruchomości (sama zmiana własności/właściciela po stronie publicznej jako taka) może godzić w ten tytuł prawny lub jej prawa, choćby w sferze ekspektatywy, np. uniemożliwiając nabycie dalej idącego, niż posiadany, tytułu prawnego do nieruchomości. W przeciwnym wypadku nie można bowiem mówić o prawnie doniosłym interesie prawnym, ale raczej faktycznym.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że Spółka nie wykazała - z uwzględnieniem faktu, że komunalizacja jest oceniana na dzień 27 maja 1990 r. (kwestii następstwa prawnego etc.) - jak zmiana właściciela po stronie publicznej w sposób realny godzi w jej sferę praw. W rezultacie zgłoszone w zażaleniu wnioski dowodowe organ uwzględnił jedynie w zakresie załączonych dokumentów uwzględniając je w toku rozważań, gdzie nie mają one (jak wszystkie wnioski dowodowe) znaczenia w sprawie (a contrario art. 78 § 1 k.p.a.), której przedmiotem jest potwierdzenie przejścia ex lege własności Skarbu Państwa według stanu i ze skutkiem na dzień 27 maja 1990 r. na daną gminę. Przedmiotem tego postępowania nie jest uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ani też podjęcie innego rozstrzygnięcia zarezerwowanego dla właściwych sądów, gdzie zresztą Spółka nie wszczęła żadnego postępowania. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego nie jest także ustalenie, czy po dniu 27 maja 1990 r. dany podmiot
jako posiadacz samoistny (a nie właściciel) płacił podatki od nieruchomości lub faktycznie władał sporną działką, w tym po przekazaniu tego władztwa przez inny podmiot. Podobnie pozbawione doniosłości prawnej w tej sprawie organ uznał nakłady (zwłaszcza czynione po ww. dacie) oraz ich wartość przez samoistnego posiadacza spornej działki.
W skardze na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej [...] Sp. z o.o. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art 191 Kodeksu cywilnego, a to poprzez przyjęcie, że w skład "mienia podlegającego komunalizacji" wchodzi wyłącznie nieruchomość gruntowa z wyłączeniem mienia trwale połączonego z gruntem. Zdaniem skarżącej Spółki doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, a to poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do składników mienia, które stałyby na przeszkodzie komunalizacji, podczas gdy (cyt.) "[...] sp. z o.o. (dawniej [...] S.A.)".
Spółka podniosła również zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodu i błąd w jej ocenie, a to poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów włączonych do postępowania, składanych w toku postępowania, którymi strona nie dysponowała na wcześniejszym etapie postępowania.
Wskazując na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała m.in., że na gruncie zgromadzonego i niekwestionowanego materiału dowodowego wykazano, iż w skład mienia skarżącej wchodziły stacja "trafo", opłotowanie terenu, słupy oświetleniowe betonowe, kanalizacja komunalna i burzowa, 4 wieże oświetleniowe, 2 budynki – mieszkalny i magazynowy, instalacja wodna i elektryczna, rozdzielnia N/V, budynek portierni. Powyższe, zdaniem skarżącej, spełnia wymóg ustawowy uznania za stronę postępowania komunalizacyjnego, gdyż wykazano się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Mienie skarżącej na terenie objętym komunalizacją jest na trwale związane z gruntem (realizując zasadę superficies solo cedit), co powoduje powstanie roszczenia o charakterze prawa podmiotowego, nadto pozwala być stroną wnoszącą o uchylenie postanowienia komunalizacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów i uwarunkowań Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Zaskarżonym postanowieniem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją komunalizacyjną Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r. uznając, że skarżąca Spółka nie posiada statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. pozwalającego na skuteczne wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją.
Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.
Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z tym w orzecznictwie podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają ścisłego stosowania. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a - art. 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.
Zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Konieczność taka wynika z treści art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony w związku z art. 61a § 1 k.p.a., z którego wynika, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jest to tzw. wstępny etap rozpoznawania wniosku.
Jeżeli z twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, niebudzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W doktrynie wskazuje się, że jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez wnioskodawcę lub też kontrowersje budzi fakt posiadania przez niego przymiotu strony – niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, gdyż tylko wtedy możliwe jest zbadanie sprawy w problematycznym zakresie i rozstrzygnięcie takiej kwestii (tak M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, uw. 5 do art. 147).
Z powyższego wynika, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, obowiązkiem organu jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym zaznaczyć trzeba, że na tym etapie postępowania organ bada jedynie, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem, bądź też nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu wznowienia postępowania. Samodzielnie art. 28 k.p.a. nie jest wystarczający do przypisania statusu strony jakiemukolwiek podmiotowi. O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy dany podmiot posiada interes prawny warunkujący ubieganie się o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie w stosunku do niego czynności w postępowaniu wszczętym z urzędu. Źródłem zaś interesu prawnego o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest zawsze przepis prawa materialnego, co słusznie zauważył organ. Przepis art. 28 k.p.a. nie ustanawia zatem normy prawnej samoistnej, a stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, przyznając jednostce status strony postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2218/18, CBOSA).
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca wnioskiem z 11 maja 2021 r. zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta S., w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...]. Jako podstawę wznowienia skarżąca powołała art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.
Decyzja Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r. wydana została na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin, z którego wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Decyzja komunalizacyjna oparta na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej ma charakter deklaratoryjny, to znaczy potwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie miał więc stan prawny nieruchomości istniejący w tej dacie.
Stroną postępowania w sprawie wydania decyzji komunalizacyjnej wojewody jest zatem Skarb Państwa, gmina, na rzecz której ma nastąpić potwierdzenie nabycia dotychczasowej nieruchomości Skarbu Państwa oraz każda inna osoba lub podmiot, którym przysługuje interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - w tym postępowaniu. Interes prawny musi przy tym wynikać z przysługującego prawa rzeczowego do danej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jako prawa skutecznego erga omnes. Przysługiwanie zaś takiego prawa musi być wykazane (udokumentowane) w sposób lub w formie przewidzianej przepisami obowiązującego prawa dla danego prawa rzeczowego, nawet gdy sposób lub forma ta zmaterializowały się dopiero po dniu 27 maja 1990 r., ale potwierdzają przysługiwanie takiego prawa w dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji, także podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, domagając się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - winien wykazać, że w dacie jej wydania legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony.
W przedmiotowym postępowaniu, toczącym się w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta S., obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] skarżąca Spółka nie wykazała, aby przysługiwało jej jakiekolwiek prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Prawo własności tej nieruchomości przysługiwało przed 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z 2 czerwca 1948 r., co wynika z treści działu II księgi wieczystej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, oraz art. 5 tej ustawy, który stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Obalenie tego domniemania jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 pow. ustawy, zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Oznacza to, że widniejący w wyżej powołanej księdze wieczystej spornej nieruchomości wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. wiąże zarówno sąd, który go dokonał, strony, jak również organy państwowe i organy administracji publicznej. Zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 729/16, CBOSA).
W dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej organowi była też znana informacja wynikająca z ewidencji gruntów, że gruntem tym władało [...] S.A. w S., brak było jednak wykazanego tytułu owego władania. Organ dokonał również analizy umowy z 31 grudnia 1998 r. o przekazaniu we władanie nieruchomości, zawartej między Kopalnią Piasku "[...]" S.A. w D. a [...]. Powyższe informacje i dokumenty zostały więc przeanalizowane w toku postępowania zwykłego, nie mogły zatem posłużyć tym razem dowodów na posiadanie przez Spółkę prawa rzeczowego do nieruchomości niezbędnego dla wznowienia postępowania, pozwalając na uznanie za spełniony warunek ustalony przepisem art. 28 k.p.a. Należy też zgodzić się z organami, że wpisanie [...] w K. jako władającego działką w dniu 27 maja 1990 r. w ewidencji gruntów nie daje skarżącej Spółce, żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca obecnie również nie posiada żadnego tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości.
Należy zatem zgodzić się z organami, że skarżąca Spółka nie wykazała, by w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał jej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej decyzją Wojewody Śląskiego z 20 września 2016 r., co oznacza, że nie dostarczyła podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją komunalizacyjną.
Odnosząc się do argumentacji skargi akcentującej potrzebę analizy przedłożonych faktur, czy deklaracji podatkowych należy stwierdzić, że dokumenty te nie mogły podważyć ustalenia, że decyzja komunalizacyjna z dnia 20 września 2016 r. dotyczyła mienia będącego własnością Skarbu Państwa. Fakt przysługiwania prawa własności do położonych na gruncie budynków i urządzeń ustaleń tych nie był w stanie podważyć. Powoływany w skardze art. 191 Kodeksu cywilnego, ustanawiający zasadę superficies solo cedit, nie mógł stanowić przekonywującego argumentu świadczącego o tytule prawnorzeczowym strony do gruntu. Przepis ten stanowi bowiem jedynie, że własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. Argumentacja skargi sprowadza powyższą zasadę do rozumowania odwrotnego, wywodzenia prawa własności nieruchomości z prawa własności rzeczy ruchomych stanowiących część składową nieruchomości i jako taka nie zdołała przekonać Sądu o posiadaniu przez Spółkę tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości.
Wydane zatem w sprawie postanowienia odmawiające wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. są zgodne z prawem. Brak było tym samym podstaw do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.