I SA/Wa 1253/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania komunalizacyjnego, uznając, że skarżący nie wykazał tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r.
Skarżący domagał się wznowienia postępowania komunalizacyjnego, twierdząc, że brał w nim udział bez własnej winy i że złożono fałszywe dokumenty. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że skarżący nie był stroną postępowania, ponieważ nie wykazał posiadania tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Sąd podkreślił, że samo władanie gruntem nie jest wystarczające do uznania się za stronę w takim postępowaniu.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego odmawiające wznowienia postępowania komunalizacyjnego. Postępowanie to dotyczyło nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa z dniem 27 maja 1990 r. Skarżący, Przedsiębiorstwo [...], domagał się wznowienia postępowania, powołując się na fałszywe dokumenty złożone w toku postępowania oraz na swój udział w nim bez własnej winy. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że skarżący nie wykazał tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a samo władanie gruntem nie jest wystarczające do uznania go za stronę postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę. Sąd podkreślił, że dla komunalizacji kluczowy jest stan faktyczny na dzień 27 maja 1990 r., a stroną postępowania jest jedynie podmiot posiadający tytuł prawnorzeczowy lub prawo zarządu do nieruchomości. Sąd odrzucił argumentację skarżącego dotyczącą mienia trwale połączonego z gruntem, wskazując, że utracił on własność tych elementów, a gmina nabywa całość mienia państwowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot władający nieruchomością, ale nieposiadający tytułu prawnorzeczowego lub prawa zarządu na dzień 27 maja 1990 r., nie może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego i nie może skutecznie żądać jego wznowienia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że dla komunalizacji kluczowy jest stan prawny na dzień 27 maja 1990 r. Stroną postępowania jest jedynie gmina, Skarb Państwa oraz podmiot posiadający tytuł prawnorzeczowy lub prawo zarządu. Samo władanie gruntem jest kategorią faktyczną, a nie prawną, i nie tworzy tytułu do nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
ustawa komunalizacyjna art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 44
Kodeks cywilny
k.c. art. 47 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazał tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Samo władanie nieruchomością nie jest wystarczające do uznania się za stronę postępowania komunalizacyjnego. Mienie trwale połączone z gruntem, do którego skarżący utracił tytuł prawny, nie stanowi podstawy do uznania go za stronę.
Odrzucone argumenty
Złożenie fałszywych dokumentów w postępowaniu komunalizacyjnym. Udział strony w postępowaniu bez własnej winy. Posiadanie mienia trwale połączonego z gruntem (budynki, instalacje) jako podstawa do bycia stroną. Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący tytułu prawnego do mienia. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodu.
Godne uwagi sformułowania
nie wykazał tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. samo władanie przedmiotowym gruntem co potwierdza zapis rejestru (ewidencji) gruntów. rejestr gruntów potwierdza jedynie fakty (powierzchni, położenia, posiadania), a nie prawa władanie jest zasadniczo kategorią faktyczną, a nie prawną, i nie tworzy tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości Stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, jest - poza daną gminą (...) oraz Skarbem Państwa (...) - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. nie ma znaczenia dla sprawy kwestia posadowienia przez Skarżącego na spornych gruntach mienia ruchomego czy też budynków, ponieważ jak wynika z przywołanego orzecznictwa sądowego, ewentualne roszczenia dotyczące nieruchomości objętych komunalizacją w żadnym razie nie kreują prawa do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Anna Fyda-Kawula
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania komunalizacyjnego i wymogów dotyczących tytułu prawnego do nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji komunalizacji mienia państwowego na dzień 27 maja 1990 r. i potrzeby wykazania tytułu prawnorzeczowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia i definicją strony postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.
“Czy samo władanie gruntem wystarczy, by odzyskać swoje mienie? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe wymogi w sprawach komunalizacyjnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1253/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-05-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Fyda-Kawula Łukasz Trochym /sprawozdawca/ Monika Sawa /przewodniczący/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. 119 pkt 3, 120 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 149, art. 145 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "Komisja/organ") postanowieniem z 31 marca 2022 r., nr KKU-175/21, utrzymała w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z 3 sierpnia 2021 r., nr NWXVa.7532.287.2016 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016, dotyczącej nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni 0,9063 ha i nr [...] o powierzchni 0,2800 ha, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...]. Zaskarżone postanowienie Komisji zostało wydane w następującym stanie sprawy. Ostateczną decyzją z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016, Wojewoda stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności opisanej powyżej nieruchomości Skarbu Państwa. Pismem z 11 maja 2021 r. pełnomocnik [...] (następnie jako Przedsiębiorstwo [...], dalej również jako "Skarżący"), powołując się na przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 oraz w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpił do Wojewody z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wspomnianą decyzją z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016. Skarżący wyjaśnił, że w toku postępowania komunalizacyjnego zostały złożone przez Prezydenta Miasta [...] dokumenty zawierające fałszywe informacje, a także podniósł, że Skarżący nie brał udziału w tym postępowania bez własnej winy, pomimo tego, że figurował w ewidencji gruntów jako władający przedmiotowym gruntem. Postanowieniem z 3 sierpnia 2021 r., nr NWXVa.7532.287.2016, Wojewoda odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że działki o numerach: [...] w obrębie [...] stanowiły w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Z akt sprawy, w szczególności z zapisów księgi wieczystej nr [...] wynika ponadto, że jako właściciel nieruchomości w dziale II ujawniony był Skarb Państwa, na podstawie orzeczenia Ministra Górnictwa z 4 sierpnia 1951 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół badania działu II księgi wieczystej nr [...] z 26 stycznia 2016 r. Ponadto, ze w znajdujących się w aktach sprawy wypisach z rejestru gruntów, wydanych 29 lutego 2016 r., Przedsiębiorstwo [...] ujawnione było jako władający działką nr [...] oraz posiadacz samoistny działki nr [...]. Z kolei według stanu na 27 maja 1990 r. jako władający działką nr [...] figurowały [...], a działką [...] Przedsiębiorstwo [...]. Również do wniosku nie dołączono żadnych nowych dokumentów świadczących o posiadaniu przez Skarżącego jakiegokolwiek tytułu prawnorzeczowego do spornych gruntów. Na tej podstawie Wojewoda przyjął, że Przedsiębiorstwo [...], ani w dacie komunalizacji ani obecnie, nie było właścicielem lub współwłaścicielem objętej decyzją komunalizacyjną nieruchomości jak też nieruchomość ta nie była obciążona prawem zarządu na rzecz jakiejkolwiek jednostki organizacyjnej, w tym Skarżącego. Natomiast wskazane przez Skarżącego zapisy ewidencji gruntów oraz umowa przekazania władania były, zdaniem Wojewody, znane organowi w momencie orzekania, niemniej nie wynika z nich, aby Skarżący był właścicielem bądź współwłaścicielem działek o numerach: [...] albo aby przysługiwało mu prawo zarządu do tychże działek. Tym samym, zdaniem Wojewody, nie budzi wątpliwości, iż Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja z 19 czerwca 2017 r. A skoro tak, to nie została spełniona przesłanka legitymowania się statusem strony postępowania administracyjnego przez osobę wnoszącą podanie. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewody wywiódł Skarżący, zarzucając organowi I instancji w szczególności błędne przyjęcie, że interes prawny w toku postępowania o wznowienie postępowania w sprawie decyzji komunalizacyjnej może być ustalony wyłącznie przez wykazanie istnienia tytułu prawnorzeczowego do komunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., gdy tymczasem taka wykładnia przepisów pomija interes społeczny oraz interes strony. Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania świadków oraz załączony do zażalenia kopii dokumentów. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, Komisja postanowieniem z 31 marca 2022 r., nr KKU-175/21, utrzymała w mocy postanowienie Wojewody z 3 sierpnia 2021 r., nr NWXVa.7532.287.2016 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wskazała, że w pełni podziela stanowisko Wojewody i uznaje za własne. W ocenie Komisji zażalenie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżący nie wykazał aby w dacie komunalizacji, czyli na dzień 27 maja 1990 r., posiadał (lub jego poprzednik prawny) tytuł prawny do spornej nieruchomości. Ze niewystarczający w tym zakresie, zdaniem Komisji, jest fakt władania przedmiotowym gruntem co potwierdza zapis rejestru (ewidencji) gruntów. W ocenie Komisji, rejestr gruntów potwierdza jedynie fakty (powierzchni, położenia, posiadania), a nie prawa, i zapisy w nim zawarte nie są objęte rękojmią czy też domniemaniem prawdziwości wpisów jak w przypadku wpisów w księdze wieczystej. Poza tym władanie jest zasadniczo kategorią faktyczną, a nie prawną, i nie tworzy tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Komisja wskazał przy tym na stanowisko NSA zawarte w wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 4003/18, zgodnie z którym: "Stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, jest - poza daną gminą nabywającą mienie z mocy prawa i Skarbem Państwa przekazującego mienie tej gminie - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny - chroniony prawem materialnym - oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy. Wobec tego, jakikolwiek podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego, powinien wykazać, że legitymował się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Co równie istotne nie jest wystarczające powoływanie się na prawo własności lub inne prawo rzeczowe, ale koniecznym jest dysponowanie wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym istnienie praw rzeczowych według stanu na 27 maja 1990 r." W związku z powyższym Komisja uznała, że Skarżący nie legitymuje się takim tytułem do spornej nieruchomości, a zatem nie przysługiwał mu przymiot strony w zakończonym postępowaniu komunalizacyjnym, co w konsekwencji oznacza, że nie może obecnie żądać wznowienia tegoż postępowania. Końcowo Komisja stwierdziła, że w rezultacie zgłoszone w zażaleniu wnioski dowodowe uwzględniła jedynie w zakresie załączonych dokumentów, dokonując ich oceny, przy czym nie mają one znaczenia w sprawie. Komisja wyjaśniła, że nie wskazują one stanu własnościowego przedmiotowych gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. Ponadto w niniejszym postępowaniu nieistotne są, zdaniem Komisji, ogólne twierdzenia wnioskowanych świadków (pracowników Skarżącego), zgodnie z którymi Skarżący miałaby mieć niesprecyzowany tytuł prawny do spornej działki, a sąd wieczystoksięgowy w istocie "się pomylił". Podobnie pozbawione doniosłości prawnej w tej sprawie są nakłady posiadacza działki, zwłaszcza czynione po 27 maja 1990 r., kwestia przekazania władztwa innemu podmiotowi oraz płacony podatek od nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie organu wniósł Skarżący, zarzucając mu naruszenie: 1) art 191 k.c., poprzez przyjęcie, że w skład mienia podlegającego komunalizacji wchodzi wyłącznie nieruchomość gruntowa z wyłączeniem mienia trwale połączonego z gruntem; 2) błąd w ustaleniach faktycznych, a to poprzez przyjęcie, że Skarżący nie wykazał tytułu prawnego do składników mienia, które stałyby na przeszkodzie komunalizacji; 3) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodu i błąd w jej ocenie, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów włączonych do postępowania, składanych w toku postępowania, którymi Skarżący nie dysponował na wcześniejszym etapie postępowania. Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy, uchylenie obu zaskarżonych postanowień organów, oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w skład mienia Skarżącego wchodziły: stacja "trafo", opłotowanie terenu, słupy oświetleniowe betonowe, kanalizacja komunalna i burzowa, 4 wieże oświetleniowe, 2 budynki - mieszkalny i magazynowy, instalacja wodna i elektryczna, rozdzielnia N/V, budynek portierni. Powyższe składniki mienia, zdaniem Skarżącego, spełniają wymóg ustawowy uznania za stronę postępowania komunalizacyjnego, gdyż wykazano się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Skarżący wskazał, iż przepis nie mówi o całości mienia komunalizowanego, ale jego części. Mienie Skarżącego na terenie objętym komunalizacją, nierozerwalnie z nim związane i na trwale związane z gruntem według zasady "superficies solo cedit" powoduje powstanie roszczenia o charakterze prawa podmiotowego, nadto pozwala być stroną wnoszącą o uchylenie decyzji komunalizacyjnej. Skarżący wykazał tytuł prawny do składników mienia opisanych powyżej poprzez znajdujące się w aktach sprawy: protokół zbycia i przeniesienia, rachunek i fakturę vat oraz zeznania świadków, czego Komisja nie wzięła pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Stosownie natomiast do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie Komisji, oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody z 19 czerwca 2017 r., nr NWXVa.7532.287.2016, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podkreślić należy przede wszystkim, iż zaskarżone postępowania organów obu instancji zostały wydane w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznie zakończonej (art. 145 k.p.a.). Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało konkretnie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego, który wskazał na istniejące w sprawie – jego zdaniem – podstawy wznowienia postępowania wynikającą z przepisu k.p.a. - art. 145 § 1 pkt 1 (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) i art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Wobec złożenia podania o wznowienie postępowania, wszczęte zostaje postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie sprawy organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. oraz czy został wniesiony przez podmiot legitymowany. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje zatem, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych (brak wskazania przesłanek wznowieniowych) lub podmiotowych (wniosek złożony został przez podmiot niebędący stroną) lub gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1-2 k.p.a. Wskazać należy przy tym, iż przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dotyczy kwestii podmiotowej - udziału strony w postępowaniu. Dlatego w przypadku zgłoszenia tej przesłanki zasadą jest, że brak przymiotu strony można przypisać jedynie w przypadkach oczywistych i niewątpliwych, niewymagających jakiejkolwiek analizy przedmiotu sprawy, której dotyczy wznowienie. Wówczas postępowanie powinno zakończyć się we wstępnej fazie wznowienia - postanowieniem o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienie w niniejszej sprawie. W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, iż Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym decyzją Wojewody z 19 czerwca 2017 r. Za utrwalone przyjąć należy stanowisko wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ewentualne roszczenia dotyczące nieruchomości objętych komunalizacją w żadnym razie nie kreują prawa do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Dla komunalizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm., dalej jako "ustawa"), tj. art. 5 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy, decydujące znaczenie ma bowiem stan faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa jest, poza daną gminą i Skarbem Państwa, jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1181/15; z 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 660/11; z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 511/11; oraz z 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1192/10, CBOSA). Powyższą argumentacje należy uzupełnić również o stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 6 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1523/21 (LEX nr 3369094), zgodnie z którym: "(...) stroną postępowania w sprawie wydania decyzji komunalizacyjnej wojewody jest Skarb Państwa, gmina, na rzecz której ma nastąpić potwierdzenie nabycia dotychczasowej nieruchomości Skarbu Państwa oraz każda inna osoba lub podmiot, którym przysługuje interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - w tym postępowaniu. Interes prawny musi przy tym wynikać z przysługującego prawa rzeczowego do danej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jako prawa skutecznego erga omnes. Przysługiwanie zaś takiego prawa musi być wykazane (udokumentowane) w sposób lub w formie przewidzianej przepisami obowiązującego prawa dla danego prawa rzeczowego, nawet gdy sposób lub forma ta zmaterializowały się dopiero po dniu 27 maja 1990 r., ale potwierdzają przysługiwanie takiego prawa w dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji, także podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, domagając się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - winien wykazać, że w dacie jej wydania legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony." Mając zatem na uwadze powyższe poglądy judykatury, które Sąd orzekający w pełni podziela, wskazać należy, że we wznowionym postępowaniu komunalizacyjnym przymiot strony, która może skutecznie zainicjować takie postępowania, przysługuje wyłącznie danej gminie, Skarbowi Państwa oraz podmiotowi, który wykaże, że przysługuje mu tytułu prawnorzeczowy do nieruchomości albo prawo zarządu. W rozpatrywanej sprawie organy słusznie uznały więc, że Skarżący nie dysponuje takim tytułem do spornych działek. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie ma bowiem żadnego dowodu na to (Skarżący też takiego nie przedstawił), że w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.), podmiotom które jedynie faktycznie władały ww. działkami, tj. [...] w zakresie działki nr [...], oraz Przedsiębiorstwo [...] w zakresie działki nr [...], przysługiwał tytuł prawny do wspomnianych gruntów. Samo zaś władztwo nad rzeczą (nieruchomością) nie oznacza przynależności mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a jedynie faktycznym, co jak wykazano, jest niewystarczające do uznania takiego posiadacza za stronę w postępowaniu komunalizacyjnym. Skarżący, wbrew temu co twierdzi, nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego, by 27 maja 1990 r. przysługiwało mu lub jego poprzednikom prawnym prawo własności (współwłasności) lub prawo zarządu spornej nieruchomości. Przyjąć więc należy, że wywód Skarżącego nie opiera się na dokumentach, z nich bowiem nie wynika, by 27 maja 1990 r. Skarżącemu lub jego poprzednikom prawnym przysługiwał jakikolwiek tytuł prawny do tejże nieruchomości. W konsekwencji Wojewoda postąpił prawidłowo odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że nie ma znaczenia dla sprawy kwestia posadowienia przez Skarżącego na spornych gruntach mienia ruchomego czy też budynków, ponieważ jak wynika z przywołanego orzecznictwa sądowego, ewentualne roszczenia dotyczące nieruchomości objętych komunalizacją w żadnym razie nie kreują prawa do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Przede wszystkim jednak wskazać należy, że pojęcie normatywne "należące do" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy odnosi się do nieruchomości (gruntów) stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe). Z kolei, pojęcie "mienia" w rozumieniu art. 5 ust. 1-3 ustawy obejmuje, oprócz własności i innych praw majątkowych (art. 44 k.c.), również posiadanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2015 r., sygn. akt III CSK 435/14, LEX nr 1925804). Ponadto zgodnie z przepisem art. 191 k.c., na który powołuje się Skarżący, "(...) własność rzeczy ruchomej po jej połączeniu z nieruchomością wygasa, zaś własność nieruchomości rozciąga się na rzecz połączoną. Rzecz ruchoma staje się częścią składową nieruchomości i nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych (art. 47 § 1), jeżeli na skutek połączenia (akcesji) rzecz ruchoma została w sposób trwały połączona z nieruchomością. Własność nieruchomości rozciąga się na połączoną z nią rzecz ruchomą, a zatem dotychczasowy właściciel rzeczy ruchomej traci jej własność. Zasada ta dotyczy zarówno połączenia z nieruchomością gruntową, budynkową, jak i lokalową (art. 46 § 1). Zgodnie z tą zasadą, znaną w przypadku połączenia rzeczy ruchomej z gruntem jako zasada superficies solo cedit, los prawny tego gruntu dzieli wszystko, co zostało z gruntem stale związane." (J. Ciszewski, J. Bocianowska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. P. Nazaruk, LEX/el. 2022, art. 191). Nie ma zatem racji Skarżący, który z zasady superficies solo cedit wywodzi swoje prawo do gruntów działek nr [...], ponieważ po pierwsze utracił on własność mienia trwale połączonego z gruntem powyższych działek, a po drugie w ramach komunalizacji gmina, na zasadzie sukcesji generalnej, przejmuje całość mienia państwowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, czyli w zakresie wszelkich praw i obowiązków związanych z przejmowanym mieniem, także części składowych nieruchomości. Nie jest jednak rolą organów administracji w ramach postępowania komunalizacyjnego, ani tym bardziej sądów administracyjnych, rozstrzyganie ewentualnych sporów cywilnych powstałych na tym tle. Przechodząc z kolei do oceny przedstawionych przez Skarżącego (załączone do zażalenia oraz skargi) kopii dokumentów mających świadczyć o tytule prawnym do nieruchomości stwierdzić wypada, że przede wszystkim nie wynika z nich takowy tytuł, a poza tym pochodzą z okresu o wiele późniejszego niż relewantna dla niniejszej sprawy data 27 maja 1990 r. co sprawia, że są bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Tym bardziej więc jako nieistotne dla sprawy należy ocenić zeznania świadków wskazanych przez Skarżącego, skoro prawo do nieruchomości musi być udokumentowane w sposób lub w formie przewidzianej prawem (vide: cytowany już wyrok NSA z 6 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1523/21). Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skargi organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych postanowień. Wobec powyższego, nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI