I SA/Wa 1245/11

I SA/Wa 1245/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący/
Dariusz Pirogowicz /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. uchyla decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]: 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r., nr [...]. Decyzją tą Prezydent W zmienił swoją decyzję z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] oraz decyzję z [...] listopada 2010 r. nr [...] w części dotyczącej wysokości pobieranego przez A. K. zasiłku stałego i ustalił wysokość tego świadczenia w następujący sposób:
od 1 stycznia 2010 r. do 22 stycznia 2010 r. w kwocie [...] zł,
od 23 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r. w kwocie [...] zł,
od 1 lutego 2010 r. do 31sierpnia 2010 r. w kwocie [...] zł,
od 1 września 2010 r. do 30 listopada 2010 r. w kwocie [...] zł,
od 1 grudnia 2010 r. do odwołania w kwocie [...] zł.
Jednocześnie Prezydent W. orzekł, iż nadpłacona w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. kwota zasiłku stałego w łącznej wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega potrąceniu z bieżących wypłat zasiłków stałych w 25-ciu kolejnych ratach, po [...] zł każda, począwszy od marca 2011 r.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. Prezydent W. przyznał A. K., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.; dalej: "u.p.s."), od 2 marca 2009 r. do odwołania świadczenie z pomocy społecznej w formie: zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie (za okres od 2 do 31 marca 2009 r. zasiłek ten wynosił [...] zł) oraz opłacania składki zdrowotnej od przyznanego świadczenia w wysokości 9% kwoty zasiłku. Decyzja ta została zmieniona decyzją Prezydenta W. z [...] listopada 2010 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego w ten sposób, że od 1 września 2010 r. do odwołania ustalono go na poziomie [...] zł. W decyzji tej orzeczono jednocześnie o odstąpieniu od żądania zwrotu nadpłaconego we wrześniu i październiku 2010 r. zasiłku stałego w łącznej kwocie [...] zł. Powodem zmiany wysokości pierwotnie przyznanego zasiłku stałego było zwiększenie uzyskiwanego przez samotnie gospodarującego A. K. dochodu, wynikające z przyznanego mu od dnia 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2015 r. zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie. Oprócz ww. zasiłku pielęgnacyjnego na dochód A. K. składał się wówczas uzyskiwany przez niego dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł.
W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] grudnia 2010 r. ustalono, że A. K. zawarł [...] stycznia 2010 r. związek małżeński z B. T. (nosząca obecnie nazwisko K.). W oświadczeniu z [...] grudnia 2010 r. B. K. wyjaśniła, że zamieszkała z mężem od dnia [...] listopada 2010 r. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwom domowe. Oświadczyła jednocześnie, że do listopada 2010 r. jedynym jej źródłem utrzymania były dochody z wykonywanych dorywczo prac przy sprzątaniu i uzyskiwała z nich kwoty [...] miesięcznie.
W związku z powyższym decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 5, art. 37 ust. 2 pkt. 2, art. 98 oraz art. 104 ust. 2 u.p.s., Prezydent W. orzekł o zmianie swoich decyzji z [...] kwietnia 2009 r. i [...] listopada 2010 r. w ten sposób, że ustalił wysokość zasiłku stałego od 1 stycznia 2010 r. do 22 stycznia 2010 r. w kwocie [...] zł, od 23 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r. w kwocie [...] zł, od 1 lutego 2010 r. do 31sierpnia 2010 r. w kwocie [...] zł, od 1 września 2010 r. do 30 listopada 2010 r. w kwocie [...] zł, a od
1 grudnia 2010 r. do odwołania w kwocie [...] zł. Jednocześnie Prezydent W. uznał, że część zasiłku stałego wypłaconego w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, podlegającym zwrotowi, poprzez potrącenie z bieżących kolejnych 25 wypłat zasiłku po [...] zł, począwszy od marca 2011 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazywał, iż mimo obowiązku wynikającego z art. 109 u.p.s. A. K. nie poinformował o zamianie swojej sytuacji osobistej (wynikającej z zawartego związku małżeńskiego) i zmianie sytuacji majątkowej, mającej wpływ na pobierane świadczenie, przyznane pierwotnie jako osobie samotnie gospodarującej. Wyjaśnił jednocześnie, że zasiłek stały dla osoby w rodzinie, stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. ustala się jako różnicę w kryterium dochodowym na osobą w rodzinie określonym w art. 8 ust. 1 ww. ustawy (wynoszącym 351 zł), a posiadanym dochodem na taką osobę. Obliczając miesięczne dochody rodziny A. K., Prezydent uwzględnił uzyskiwany przez jego żonę w miesiącach od lutego 2010 r. do listopada 2010 r. dochody z tytułu prac dorywczych w kwotach [...] zł miesięcznie, a także uzyskiwany przez świadczeniobiorcę dodatek mieszkaniowy i zasiłek pielęgnacyjne. Organ ustalił, że dochód ten wynosił odpowiednio: [...] zł (w styczniu 2010 r.); [...] zł (w lutym 2010 r.); [...] zł (od marca do sierpnia 2010 r.); [...] zł (od września do listopada 2010 r.) i [...] zł od (grudnia 2010 r.). To zaś skutkować musiało zmianą wysokości przyznanego od stycznia 2010 r. zasiłku stałego i uznaniem, że nadpłacone w tym okresie kwoty zasiłku stanowią świadczenie nienależnie pobrane, podlegające potrąceniu ze świadczeń bieżących.
Od decyzji tej A. K. wniósł odwołanie, podnosząc, że wysokość zasiłku stałego powinna być zmieniona dopiero od listopada 2010 r., tj. od momentu kiedy żona z nim zamieszkała i zaczęli prowadzić wspólne gospodarstwo domowe.
W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r. Kolegium podkreśliło, iż przyznane stronie pierwotnie świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego było przyznane jako osobie samotnej, zaś odwołujący - mimo ciążącego na nim obowiązku zgłaszania każdej zmiany sytuacji osobistej i majątkowej - nie poinformował organu, że jest w związku małżeńskim. Kolegium oceniło przy tym, że bez znaczenia dla oceny podjętego przez Prezydenta rozstrzygnięcia ma fakt, że małżonka strony przez kilka miesięcy po zawarciu związku małżeńskiego mieszkała oddzielnie, ponieważ przepisy nie formułują obowiązku wspólnego zamieszkiwania aby możliwe było prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Ponieważ zaś małżonka odwołującego się uzyskiwała dochody, to z względu na konieczność ich doliczenia do dochodów rodziny, kwota zasiłku stałego do jakiego był on uprawniony od stycznia do grudnia 2010 r. była inna (niższa) niż wynikało to z decyzji z [...] kwietnia 2009 r. i [...] listopada 2010 r. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że jest okolicznością bezsporną konieczność wliczania do dochodu rodziny nie tylko dochodu własnego odwołującego się ale także jego żony, z która tę rodzinę tworzy. W tym stanie rzeczy, z uwagi na nieujawnienie faktu zmiany stanu rodzinnego, bezsporna jest również konieczność zwrotu kwoty zasiłku stałego nadpłaconego. Konkludując Kolegium stwierdziło, że w ustalonym stanie faktycznym, nie jest możliwe uwzględnienie argumentacji odwołania.
Na powyższą decyzję A. K. wniósł w dniu [...] czerwca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej, że wydana ona została na podstawie błędnych ustaleń stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi podnosił on, iż w okresie od stycznia do listopada 2010 r. jego żona nie pracowała, a zatem nie ma podstaw by uwzględniać za ten okres w dochodzie rodziny kwoty [...] złotych jakie miesięcznie miała ona zarabiać. Skarżący wskazywał ponadto, że żona faktycznie z nim nie zamieszkiwała, a zatem spełniał on przesłanki do przyznania zasiłku osobie samotnie gospodarującej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł on o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W przesłanych do sądu wraz z odpowiedzią na skargę aktach administracyjnych sprawy, organ przekazał kolejną wydaną w sprawie decyzję Prezydenta W. z [...] czerwca 2011 r. nr [...] zmieniającą własną decyzję z [...] lutego 2011 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego, ustalając ten zasiłek począwszy od dnia 1 maja 2011 r. do 7 maja 2011 r. w kwocie [...] zł, od 8 maja 2011 r. do 31 maja 2011 r. w kwocie [...] zł, a od 1 czerwca 2011 r. do odwołania w kwocie [...] zł miesięcznie; a także w części dotyczącej wysokości opłat rat świadczeń nienależnie pobranych, orzekając o potrąceniu kwoty [...] zł, w 36-ciu kolejnych ratach miesięcznie, począwszy od 1 czerwca 2011 r. do 30 maja 2014 r. Jednocześnie Prezydent odstąpił od żądania nadpłaconej w maju 2011 r. kwoty zasiłku stałego w wysokości [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 135 tej ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując oceny w ramach tych kryteriów zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, co skutkuje uchyleniem tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r., nr [...], aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze, a także uchyleniem w trybie art. 135 p.p.s.a. wydanej przez Prezydenta W. decyzji z [...] czerwca 2011 r. nr [...] zmieniającą ww. własną decyzję z [...] lutego 2011 r.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r., którą organ ten - działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s.") - zmienił swoje decyzje z [...] kwietnia 2009 r. i [...] listopada 2010 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego A. K. zasiłku stałego w związku ze zmianą od stycznia 2010 r. sytuacji osobistej i majątkowej strony i ustalił to świadczenie od dnia 1 stycznia 2010 r. w kwotach niższych, niż wynikało to z ostatecznej decyzji z [...] listopada 2010 r., zmieniającej pierwotnie wydaną w tym przedmiocie decyzję z [...] kwietnia 2009 r. Podejmując w dniu [...] lutego 2011 r. swoje rozstrzygnięcie Prezydent W. ocenił jednocześnie, że nadpłacony w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. zasiłek stały (w łącznej kwocie [...] zł), był świadczeniem nienależnym, a w związku z podlega on zwrotowi, poprzez potrącenie z bieżących świadczeń, stosownie do art. 98 i 104 ust. 2 u.p.s., podlega potrąceniu z bieżących świadczeń.
Zgodzić się należy z organami, iż pobierane zasiłki stałe, ustalone pierwotnie w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (na rzecz osoby samotnie gospodarującej), w sytuacji gdy świadczeniobiorca zawarł związek małżeński, prowadził z małżonką wspólne gospodarstwo i wspólnie z nią zamieszkiwał, nie informując o tym fakcie właściwych organów, stanowią świadczenia nienależne w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej.
Nie oznacza to jednak, że w realiach rozpoznawanej sprawy za świadczenie nienależne uznać można zasiłki pobrane przez stronę w całym 2010 r. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż mimo zawarcie w dniu [...] stycznia 2010 r. związku małżeńskiego, do dnia [...] listopada 2010 r. skarżący nie zamieszkiwał wspólnie z małżonką. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w składanych przez B. K. i skarżącego wyjaśnieniach w toku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2010 r. wywiadu środowiskowego (k. 78 akt adm.), jak też w oświadczeniu B. K. z [...] grudnia 2010 r. (k.71 akt adm.). Nie są one również kwestionowane przez organy i nie budzą wątpliwości Sądu. Zważyć zaś należy, że o tym czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą czy też osobą pozostającą w rodzinie na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej nie decyduje jej stan cywilny, ale stan faktyczny dotyczący sposobu funkcjonowania tej osoby w konkretnym gospodarstwie. Osobą samotnie gospodarującą w myśl art. 6 pkt 10 powołanej ustawy jest bowiem osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Rodziną natomiast w rozumieniu tej ustawy są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 u.p.s.). Skoro zatem skarżący, mimo zawarcia związku małżeńskiego do dnia [...] listopada 2010 r. nie zamieszkiwał wraz z żoną ani inną osobą, z którą prowadziłby wspólnie gospodarstwo domowe, to w ocenie Sądu nie było podstaw do kwestionowania w tym okresie jego statusu jako osoby samotnie gospodarującej, a tym samym podstaw do uznania, że wypłacone za ten okres zasiłki stałe (w kwocie przewyższającej zasiłek przysługujący osobie w rodzinie) były świadczeniami nienależnie pobranym. Za takie świadczenia można uznać natomiast świadczenia wypłacane ze okresy obejmujące wspólne zamieszkiwanie małżonków (od [...] listopada 2010 r.)., kiedy ukształtował się stan faktyczny pozwalający na stwierdzenie, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługujące A. K. winno być rozpoznawane jako prawo przysługujące osobie pozostającej w rodzinie.
Jednakże nawet wówczas, okoliczność ta nie uprawniała Prezydenta W. do zmiany własnych decyzji przyznających świadczenie z mocą wsteczną. Przede wszystkim takiej możliwości nie daje organowi, stanowiący podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjna przyznającą świadczenie z pomocy społecznej zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Można także zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art., 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyć strony nie wymaga jej zgody.
Uzyskanie świadczenie nienależnego jak też zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony, objęte są wprawdzie hipotezą normy prawnej zawartej w cytowanym przepisie, nie oznacza to jednak, że w sytuacji wystąpienia tych okoliczności organ może wyeliminować decyzję przyznającą świadczenia z pomocy społecznej ze skutkiem sięgającym w przeszłość. Zważyć bowiem należy, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu nie są decyzjami deklaratoryjnymi, a więc potwierdzającymi zaistniały stan, lecz mają charakter konstytutywny, tj. kreują one od dnia wydania nową sytuację prawną. Na taki charakter decyzji jednoznacznie wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji przepisu art. 106 ust. 5 zwrotami "uchyla" i "zmienia", które oznaczają odmienne od dotychczasowego ukształtowanie na przyszłość praw strony do świadczeń z pomocy społecznej, poprzez modyfikacje ich zakresu lub ich odebranie. Ocena ta znajduje także potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia NSA z 11.08.2010 sygn. akt I OSK 654/10, Lex nr 737506; wyroki WSA z 14.01.2010 sygn. akt III SA/Kr 274/09, Lex nr 554204, z 18.03.2010 r, sygn. akt I SA/Wa 43/10). Konstytutywny charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. wyklucza więc możliwość wyeliminowania lub modyfikacji w tym trybie decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od dnia w którym zaistniały okoliczności uprawniające organ do oceny, że wypłacone świadczenie było nienależnym.
Skoro zatem wydawana na podstawie ww. przepisu decyzja administracyjna (jako akt o charakterze konstytutywnym) może swoim zakresem objąć jedynie prawo strony do zasiłku stałego w okresie po jej wydaniu, to tym samym decyzja Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r., sięgająca swoim zakresem do zasiłku stałego pobieranego przez skarżącego od dnia 1 stycznia 2010 r. (poprzez zmniejszenie jego wysokości), jak również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy, naruszyły art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego wadliwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy i już z tego tylko względu decyzje te nie mogły się ostać.
Kolejną wadą podjętego w tym trybie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia Prezydenta W., jak też utrzymującego to rozstrzygnięcie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jest orzeczenie przez organ o zmianie decyzji z [...] kwietnia 2009 r., która to decyzja w modyfikowanej obecnie części nie funkcjonowała już w obrocie prawnym. Zmieniona ona została wszak w części dotyczącej wysokości ustalonego nią zasiłku stałego decyzją Prezydenta W. z [...] listopada 2010 r. W tym stanie rzeczy ewentualna zmiana decyzji mogła odnosić się wyłącznie do ww. decyzji zmieniającej.
Wskazać również należy, że przed orzeczeniem o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, zwłaszcza w sytuacji gdy beneficjent pomocy społecznej ma znacznie utrudnioną możliwość właściwego pokierowania swoimi działaniami, ze względu na nieumiejętność formułowania właściwie wniosków lub nieporadność życiową, pracownik socjalny winien rozważyć zasadność wystąpienia o odstąpienie od żądania zwrotu wypłaconego już świadczenia, jeżeli mogłoby do doprowadzić do zniweczenia skutków udzielanej pomocy. Wprawdzie w myśl art. 98 zd. pierwsze u.p.s. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Jednakże w zdaniu zdanie drugim przepis ten wskazuje, że art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Artykuł 104 ust. 4 u.p.s. stanowi natomiast, że w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Norma zawarta w tym przepisie wiąże się ściśle z określoną w art. 100 ust. 1 powołanej ustawy dyrektywą kierowania się w postepowaniach w sprawach świadczeń z pomocy społecznej przez organy orzekające dobrem osób korzystających z tej pomocy i ochroną ich dóbr osobistych. Z uregulowań tych wynika zatem spoczywający na pracowniku socjalnym, obowiązek rozważenia możliwości wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, jak również obowiązek poinformowania o prawie do wystąpienia z takim wnioskiem samej strony.
Tymczasem z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, jak również lakonicznych uzasadnień decyzji wydanych przez organy obu instancji nie wynika, aby pracownik socjalny taką możliwość rozważał. Brak jest również jakiejkolwiek informacji świadczącej o tym, że o możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pouczony został skarżący, któremu w świetle ww. przepisu uprawnienie takie również przysługiwało. To zaś oznacza, że rozstrzygnięcie nakładające na A. K. obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia (poprzez jego potrącanie z bieżących świadczeń) - niezależnie od tego, że obejmuję wadliwie ustaloną kwotę tego świadczenia - nie zostało poprzedzone właściwie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a tym samym wydane ono zostało z naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 ust. 4 oraz art. 98 ustawy o pomocy społecznej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zwrócić przy tym należy uwagę organowi pierwszej instancji, iż zmiana lub uchylenie pierwotnej decyzji przyznającej określone świadczenie finansowe z pomocy społecznej nie pozostaje w żadnym związku z rozstrzygnięciem w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a tym samym nie warunkuje możliwości wszczęcia postępowania i nałożenia na beneficjenta obowiązku jego zwrotu (vide wyrok NSA z 11.08.2010 sygn. akt I OSK 654/10, Lex nr 737506). Postępowanie w tym zakresie jest bowiem odrębnie prowadzonym postepowaniem administracyjnym, kończącym się wydaniem decyzji przewidzianej w art. 104 ust. 3 u.p.s.
W ocenie Sądu niedopuszczalne było również skorzystanie przez organ pierwszej instancji z trybu przewidzianego w art. 106 ust. 5 u.p.s. i dokonywanie w oparciu o tą regulację zmiany własnej decyzji z [...] lutego 2011 r., w sytuacji gdy utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie uzyskała jeszcze waloru prawomocności. Skoro bowiem wydana pierwotnie decyzja została poddana kontroli instancyjnej to organ pierwszej instancji do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania (a więc upływu terminu do wniesienia skargi na wydaną w sprawie ostateczną decyzję lub rozpoznania takiej skargi przez Sąd) winien powstrzymać się od jej modyfikowania. W przeciwnym wypadku dochodzi, jak w niniejszej sprawie, do niedopuszczalnego na gruncie postępowania administracyjnego równoległego prowadzenia postępowania odwoławczego (decyzja odwoławcza wszak nie jest jeszcze prawomocna) oraz trybu nadzwyczajnego zmierzającego do uchylenia lub zmiany własnej decyzji. W tym stanie rzeczy wydana w niniejszej sprawie, w terminie otwartym do wniesienia skargi, kolejna decyzja Prezydenta W. z [...] czerwca 2011 r. nr [...] zmieniającą własną decyzję z [...] lutego 2011 r. narusza art. 106 ust. 5 u.p.s. poprzez jego wadliwe zastosowania. Mając zaś na względzie to, że rozstrzygnięcie to wydane zostało w granicach sprawy, w rozumieniu art. 134 p.p.s.a., a jego wyeliminowanie z obrotu prawnego jest niezbędne dla ostatecznego załatwienia sprawy zasiłku stałego należnego A. K., Sąd uchylił to rozstrzygnięcie, korzystając z uprawnień przewidzianych w art. 135 p.p.s.a. Przepis ten pozwala bowiem Sądowi na objęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezależnie od tego w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadły, jeżeli mieszczą się one w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę. Odnosi się więc on także do aktów podjętych po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 134, art. 135 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a rozstrzygając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - po ustaleniu jego prawidłowej wielkości - rozważy przede wszystkim, czy w realiach niniejszej sprawy nałożenie na stronę obowiązku jego zwrotu (poprzez potrącanie z bieżących świadczeń) nie będzie stanowiło nadmiernego jej obciążenia lub czy nie będzie niweczyło skutków przyznanej stronie pomocy. Stanowisko zaś swoje właściwie uzasadni, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.