I SA/Wa 1242/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku dyferencyjnego do świadczenia wychowawczego z powodu błędnego zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku dyferencyjnego do świadczenia wychowawczego dla A. K. za wrzesień 2019 r. Organy administracji uznały, że zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ ojciec dziecka pracował w [...], a świadczenia rodzinne powinny być przyznawane priorytetowo przez [...]. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nie przeprowadzono wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie tytułu do świadczeń w [...], co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie reguł kolizyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, które odmawiały A. K. prawa do dodatku dyferencyjnego do świadczenia wychowawczego za wrzesień 2019 r. Sąd uznał, że organy administracji błędnie zastosowały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie tytułu do świadczeń rodzinnych w [...], gdzie pracował ojciec dziecka. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy świadczenia w [...] i w Polsce były przyznawane z tego samego czy różnych tytułów, co determinowało zastosowanie odpowiedniej reguły kolizyjnej z art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Sąd podkreślił, że brak takiego wyjaśnienia narusza zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej. Sąd odrzucił również argumentację skarżącej dotyczącą możliwości przyznania dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości polskiego świadczenia wychowawczego, wskazując, że jego celem jest jedynie wyrównanie różnicy, a nie zastąpienie świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jednakże organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie tytułu do świadczeń w państwie zatrudnienia ojca, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie reguł kolizyjnych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie ze względu na fakt zatrudnienia ojca w innym państwie UE. Kluczowe jest jednak ustalenie tytułu do świadczeń w tym państwie, aby prawidłowo zastosować reguły kolizyjne z art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Brak takiego wyjaśnienia przez organy administracji stanowi naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 68 § 1 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Reguła kolizyjna stosowana przy zbiegu świadczeń z różnych tytułów, wskazująca na pierwszeństwo świadczeń z tytułu zatrudnienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania co do istoty sprawy przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 68 § 1 lit. b
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Reguła kolizyjna stosowana przy zbiegu świadczeń z tego samego tytułu, uwzględniająca m.in. miejsce zamieszkania dzieci.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 68 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Reguluje zawieszenie uprawnienia do świadczeń rodzinnych i ustalanie dodatku dyferencyjnego.
u.p.p.w.d. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Określa organ właściwy do przyznania świadczenia wychowawczego.
u.p.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja celu świadczenia wychowawczego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego na podstawie całokształtu.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie tytułu do świadczeń w państwie zatrudnienia ojca, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie reguł kolizyjnych z rozporządzenia nr 883/2004. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej, że przepisy o koordynacji nie mają zastosowania, ponieważ ojciec dziecka nie pobierał za granicą świadczenia na dziecko. Żądanie przyznania dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości polskiego świadczenia wychowawczego.
Godne uwagi sformułowania
Kluczowe natomiast dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], jest to, czy prawidłowa jest konstatacja organów, że prawem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych (świadczenia wychowawczego), przyznawanych na miesiąc wrzesień 2019 r. na dziecko skarżącej i zatrudnionego w [...] P. J., jest ustawodawstwo [...], a w Polsce może być na nie ewentualnie przyznany wyłącznie dodatek dyferencyjny. Z cytowanego przepisu wynika, zatem, że fundamentalne znaczenie przy ustalaniu właściwego w konkretnej sprawie ustawodawstwa ma zagadnienie tytułu, w oparciu o który ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych w kraju członkowskim, w którym rodzic dziecka wykonuje pracę zarobkową i jego skonfrontowanie z tytułem do świadczeń w Polsce. Istotą tego dodatku jest wyrównanie różnicy między świadczenie przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jego dzieci, a nie jego zastąpienia.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Dariusz Pirogowicz
sprawozdawca
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w przypadku zbiegu tytułów do świadczeń i konieczności ustalenia właściwego ustawodawstwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń z różnych państw członkowskich UE i wymaga szczegółowej analizy tytułów do świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej problematyki koordynacji świadczeń rodzinnych w UE, co jest istotne dla osób pracujących za granicą i ich rodzin. Pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów unijnych.
“Praca za granicą a świadczenie wychowawcze: Sąd wyjaśnia zasady koordynacji świadczeń UE.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1242/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-11-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-06-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/ Dariusz Pirogowicz /sprawozdawca/ Monika Sawa Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1254/22 - Wyrok NSA z 2024-02-21 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art 68 ust 1 lit a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii). Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania A. K. w okresie od 1 do 30 września 2019 r. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, w formie dodatku dyferencyjnego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na wniosek A. K. z [...] czerwca 2019 r. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] czerwca 2019 r. przyznał jej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko (D. J.) na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 września 2019 r. Wobec stwierdzenia, że ojciec dziecka – P. J. był zatrudniony w czasie pobierania świadczenia na terytorium [...] (dalej: [...]) - co powodowało, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy [...] za okres od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. W tym stanie rzeczy sprawa przyznania A. K. świadczenia wychowawczego za wrzesień 2019 r. przekazana została do rozpoznania Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu, stosowanie do art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r, poz. 2407 ze zm.) dalej: "u.p.p.w.d.". W następstwie rozpoznania jej podania Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2020 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] maja 2021 r. odmówił A. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. w formie dodatku dyferencyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ojciec dziecka jest osobą aktywną zawodowo na terytorium [...], a zamieszkująca w Polsce A. K. była osobą nieaktywną zawodowo, krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych (a do takich należy świadczenie wychowawcze) za wrzesień 2019 r., w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest na zasadzie pierwszeństwa [...]. W tym aspekcie organy odwoływały się do reguły ustanowionej w art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 str. 1 ze zm.), zgodnie z którą, w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania. Zwracały przy tym uwagę, że działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 powołanego rozporządzenia. Minister podkreślał jednocześnie, że złożony przez A. K. wniosek winien zostać przekazany przez organ wojewódzki do instytucji [...] celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w tej instytucji, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenie nr 883/2004. Zauważał jednakowoż, że brak rozpatrzenia wniosku przez instytucję [...], spowodowany brakiem współpracy ze strony wnioskodawcy, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję. Organy ustaliły ponadto, że kwoty świadczeń rodzinnych przewidzianych w [...] w zestawieniu z kwotą świadczenia wychowawczego są wyższe i wynosiły w roku 2019 kwartalnie - w odniesieniu do dziecka do 2 roku życia (a takim był D. J.) - [...] koron [...], co w przeliczeniu na walutę polską miesięcznie daje kwotę [...] złotych. Wobec czego w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje wyżej wymienionej dodatek dyferencyjny. Na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 8 w zw. z art. 4 i 5 ust. 1 u.p.p.w.d., poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Wojewody [...] i nieprzekazanie sprawy organowi właściwemu w celu ustalenia przez tenże organ świadczenia wychowawczego w związku z uprzednim wnioskiem skarżącej, a to w związku z błędnym ustaleniem przez Ministra, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas gdy przepisy te nie znajdują zastosowania, albowiem ojciec dziecka we wskazanym okresie nie pobierał za granicą jakiegokolwiek świadczenia na dziecko. Ewentualnie, w przypadku uznania, że w jej sytuacji znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zarzucała decyzji naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 7 w zw. z art. 4 i 5 ust. 1 u.p.p.w.d. w zw. z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Wojewody [...] i nie orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości świadczenia wychowawczego należnego zgodnie z prawem polskim, mimo iż ojciec dziecka nie pobrał jakichkolwiek świadczeń na dziecko w ramach ustawodawstwa [...] w tymże okresie, zaś celem dodatku dyferencyjnego jest wyrównanie różnicy pomiędzy świadczeniem przyznanym za granicą a świadczeniem przysługującym zgodnie z ustawodawstwem polskim; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z obowiązująca regulacją prawną, nieuwzględniającego słusznego interesu strony, a nadto niewłaściwe uzasadnionego, w tym w szczególności w związku z niewskazaniem i niewyjaśnieniem przyczyn wyboru reguły kolizyjnego przewidzianej w art. 68 ust. 1 lit. a nr 883/2004, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przez organ II instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasad: praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, udzielania informacji i zasady przekonywania, dwuinstancyjności, a nadto do naruszenia podstawowych praw konstytucyjnych skarżącej i jej rodziny, w tym prawa rodziny do szczególnej ochrony państwa przewidzianej w art. 71 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji. Wobec tak postawionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Ministra do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Wojewody [...] i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie, w przypadku uznania, iż w sytuacji skarżącej, w okresie objętym decyzją, znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Wojewody [...] i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej w tymże okresie dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości świadczenia wychowawczego przewidzianego przez prawo polskie. Wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, jako kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej podniesione i sformułowane w oparciu o nie zarzuty można uznać za trafne. W okolicznościach niniejszej sprawy okolicznością niesporną jest, że ojciec dziecka (P. J.), na które skarżąca oczekiwała przyznania na wrzesień 2019 r. prawa do świadczenia wychowawczego przebywał w tym okresie oraz pracował w kraju członkowskim Unii Europejskiej, tj. [...], a w konsekwencji z mocy art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 podlegał tamtemu ustawodawstwu. Skarżąca natomiast w tym czasie zamieszkiwała (i zamieszkuje nadal) w kraju, pozostając zawodowo nieaktywną. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie nie budzą również wątpliwości Sądu. Zgodnie natomiast z art. 67 ww. rozporządzenia osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzenia oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego -Dz.Urz.UE L 284, str. 1) już tylko ze względu na fakt zamieszkiwania członka rodziny ( w tym przypadku ojca dziecka) w drugim Państwie Członkowskim. Samo natomiast pojęcie "świadczeń rodzinnych", zdefiniowane w art. 1 lit. z rozporządzenia nr 883/2004, oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Zważywszy zaś, że definicja ta obejmuje wszelkie świadczenia przyznawane na pokrycie wydatków rodziny (z wyjątkiem świadczeń wprost wymienionych w załączniku do rozporządzenia), odnosi się ona także do przewidzianego w ustawie z 11 lutego 2016 r. świadczenia wychowawczego. To przyznawane jest bowiem w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieka nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.). W świetle powyższych unormowań brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do podważania samej zasadności zastosowania w niniejszej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - co usiłuje uczynić skarżąca, w pierwszym ze sformułowanych zarzutów. Kluczowe natomiast dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], jest to, czy prawidłowa jest konstatacja organów, że prawem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych (świadczenia wychowawczego), przyznawanych na miesiąc wrzesień 2019 r. na dziecko skarżącej i zatrudnionego w [...] P. J., jest ustawodawstwo [...], a w Polsce może być na nie ewentualnie przyznany wyłącznie dodatek dyferencyjny (gdyby świadczenia [...] były niższe od przewidzianego w prawie krajowym świadczenia wychowawczego). Odnosząc się do tego zagadnienia, przede wszystkim wskazać wypada, że rozporządzenie nr 883/2004 r. jako generalną zasadę zakłada, że osoby do których stosuje się jej przepisy podlegają ustawodawstwu jednego Państwa członkowskiego, a ustawodawstwo to określa się zgodnie z przepisami tytułu II tego rozporządzenia (por. art. 11 ust. 1 rozporządzenia). Podleganie przez członka rodziny ustawodawstwu określonego państwa członkowskiego, nie oznacza jednak, że to ustawodawstwo w zakresie świadczeń rodzinnych na dzieci zamieszkujące w innym kraju członkowskiego (ojczystym), będzie w okolicznościach danej sprawy właściwe dla rozstrzygnięcie o świadczeniu przyznawanym na rzecz tych dzieci. To, które prawodawstwo, w konkretnej sprawie będzie właściwe w przypadku zbiegu przewidzianych nimi praw do świadczeń rodzinnych, rozstrzygają reguły kolizyjne ustanowione w art. 68 ww. rozporządzenia Przy czym – co istotne - różnicują one tryb ustalania właściwego prawodawstwa w zależności od tego czym mamy do czynienia ze zbiegiem świadczeń z tego samego czy też różnych tytułów. Ustęp 1 tego artykułu stanowi bowiem, że w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania, b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych: i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym; ii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie otrzymywania emerytur lub rent: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że emerytura lub renta jest wypłacana na podstawie jego ustawodawstwa i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najdłuższy okres ubezpieczenia lub zamieszkania na podstawie kolidujących ustawodawstw; iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: miejsce zamieszkania dzieci. Z cytowanego przepisu wynika, zatem, że fundamentalne znaczenie przy ustalaniu właściwego w konkretnej sprawie ustawodawstwa ma zagadnienie tytułu, w oparciu o który ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych w kraju członkowskim, w którym rodzic dziecka wykonuje pracę zarobkową i jego skonfrontowanie z tytułem do świadczeń w Polsce. Pod pojęciem "tytułu", o którym mowa w tym przepisie rozumieć zaś należy – jak wskazuje się w doktrynie – każdą formę aktywności zawodowej bądź okoliczność faktyczną powodującą podleganie niniejszemu rozporządzeniu oraz przyznanie świadczenia rodzinnego. Chodzi więc o pracę najemną, wykonywanie pracy na własny rachunek bądź zamieszkanie, jeśli w danym państwie nabycie prawa i realizacja prawa do świadczeń nie wymaga aktywności zawodowej (vide K. Ślebzak w: "Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz." WKP 2012). Jeśli więc owe tytuły są rożne, znajduje zastosowanie reguła kolizyjna opisana ust.1 lit. a art. 68, a jeśli są one tożsame - reguła z ust. 1 lit. b art. 68. W rozpoznawanej sprawie postępowania mającego na celu ustalenie tytułu świadczeń rodzinnych w [...], organy nie przeprowadziły, a przynajmniej nie dały temu wyrazu w motywach podjętych decyzji, gdzie bez jakiegokolwiek wyjaśnienia powodów, którymi się kierowały odwołały się do reguły kolizyjnej mającej zastosowanie jedynie przy zbiegu świadczeń przyznawanych z różnych tytułów, co z kolei doprowadziło je do co najmniej przedwczesnego wskazania jako właściwego (na zasadzie pierwszeństwa) ustawodawstwa [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego przysługującego na zamieszkujące w Polsce dziecko skarżącej. Także z dokumentacji zgormadzonej w aktach nie sposób ustalić z jakiego tytułu wedle owego ustawodawstwa są wypłacane świadczenia rodzinne. Uzasadnia to ocenę, że przyjęte przez organy założenie, że w świadczenia [...] i polskie wypłacane są z różnych tytułów, ma charakter arbitralny. Nie można zaś wykluczyć, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadziłby do odmiennych konkluzji. Mogłoby bowiem się okazać, że wedle ustawodawstwa [...] uzyskanie prawa do świadczenia rodzinnego na dziecko nie pozostaje (analogicznie jak ma to miejsce w przypadku świadczenia wychowawczego przewidzianego ustawą z 26 kwietnia 2019 r. ) w związku z zatrudnieniem. Wówczas zatem, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. b pkt iii rozporządzenia, pierwszeństwo przy ustalaniu prawa do świadczenia miałoby ustawodawstwo polskie, jako właściwe ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Bez wyjaśnienie zatem z jakiego rodzaju świadczeniami, wypłacanymi w oparciu o jaki tytuł mamy do czynienia na terenie [...], nie sposób miarodajnie stwierdzić, które z nich ([...] czy polskie) na zasadzie pierwszeństwa ma zastosowanie w sprawie świadczeń należnych skarżącej. Brak wyjaśnienia tych okoliczności uzasadnia zaś ocenę, że wydane w takich uwarunkowaniach decyzje organów obu instancji zapadły z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Godzi się bowiem zauważyć, że wyrażona w pierwszym z tych przepisów zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Jej realizacja wymaga zatem zrekonstruowania mających w konkretnej sprawie administracyjnej znaczenie relewantne okoliczności faktycznych i to w sposób, który nie tylko znajduje odzwierciedlenie w obiektywnie istniejącej rzeczywistości, ale również ma pokrycie w dowodach zgromadzonych w aktach. Z zasadą tą koresponduje ustanowiony w art. 77 § 1 k.p.a. wymóg zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także formułowania oceny stanu udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu owego materiału dowodowego – o czym z kolei stanowi art. 80 k.p.a. Poczynione z kolei w ten sposób ustalenia faktyczne i prawne winny, stosownie do art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które powinno być skonstruowane w ten sposób aby możliwy był do odtworzenia proces rozumowania organu, a przy czym zawierało argumentację w sposób wyjaśniającą przekonujący przesłanki finalnie podjętego rozstrzygnięcia. Ponieważ zaś tego w sprawie zabrakło, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie mogły się ostać. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze możliwości ustalenia dodatku dyferencyjnego w wymiarze odpowiadającym wysokości świadczenia wychowawczego w Polskę - a to wobec niepobierania przez ojca dzieci w [...] żadnych świadczeń rodzinnych – i formułowanych na tym tle zarzutów, wyjaśnić wypada, że istotą tego dodatku jest wyrównanie różnicy między świadczenie przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jego dzieci, a nie jego zastąpienia. Ustalanie i wypłata dodatku dyferencyjnego ma wyłącznie na celu unikniecie sytuacji pogorszenia pod względem poziomu zabezpieczenia społecznego sytuacji członków rodziny przemieszczjącego się wewnątrz wspólnoty pracownika. Dla jego uzyskania nie jest również konieczne rzeczywiste pobieranie świadczenia rodzinnego w kraju, którego ustawodawstwo wyznaczone jest jako mające pierwszeństwo. Jak bowiem wynika wprost z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 - stanowiącego o zawieszeniu uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu kolidujących ustawodawstw oraz możliwości ustalaniu w związku z tym dodatku dyferencyjnego - owo zawieszenie następuje "do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo", a nie kwoty "wypłaconej". Dodatek zaś dyferencyjny w myśl tego przepisu jest określany "dla sumy, która przekracza tę kwotę". Stąd oczekiwanie jego wypłaty w wysokości odpowiadającej pełnemu wymiarowi świadczenia wychowawczego przysługującego w Polsce, nie znajduje oparcia w obowiązujących w tej materii przepisach prawa. Sformułowany zaś na tym tle zarzut naruszenia przez Ministra art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 7 w zw. z art. 4 i 5 ust. 1 u.p.p.w.d. w zw. z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, uznać należy za chybiony. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonana jednoznacznych ustaleń w zakresie okoliczności dotyczących rodzaju oraz tytułu do świadczeń rodzinnych o jakie mógł starać się P. J. w okresie od 1 do 30 września 2019 r. na terytorium [...]. W zależności zaś od poczynionych w tym aspekcie ustaleń dokona oceny, które ustawodawstwo na zasadzie pierwszeństwa będzie miało zastosowanie przy rozpoznaniu wniosku skarżącej o świadczenie wychowawcze na ww. okres, a następnie podejmie w tym przedmiocie decyzję, której treści obecnie sąd nie przesądza, gdyż byłoby to przedwczesne.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI