I SA/Wa 1241/06

I SA/Wa 1241/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Miernik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 189/07 - Wyrok NSA z 2008-02-22
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 97  par. 1  pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi Zjednoczonych [...][...]pod firmą "[...] i [...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Zjednoczonych [...][...]pod firmą "[...] i[...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], Minister Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania wszczętego na wniosek Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i [...]" S.A. z siedzibą w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. nr [...] z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul.[...] , ozn. nr hip. [...] – do czasu rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i [...]" S.A.
Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych
i ocenach prawnych:
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] oznaczona nr hip.[...], która zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. z dnia [...] września 1948 r. l.dz. [...] stanowiła własność Zjednoczonych [...] [...] pod firmą "[...] i [...]" S.A., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m. W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
Zjednoczone [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. zwróciły się do Zarządu Miejskiego m. W. w dniu 1 października 1948 r., z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej decyzją z dnia [...] października 1971 r. odmówiło ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. prawa wieczystego użytkowania gruntu przedmiotowej nieruchomości i stwierdziło, że zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa. Decyzja ta została doręczona m. in. Zjednoczonym Zakładom [...] .
W dniu 16 października 2003 r. Zjednoczone [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. zwróciły się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.
Minister Transportu i Budownictwa, który przejął zadania Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że na ocenę przesłanek wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. będzie miał wpływ, wynik postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i[...] " S.A.,
Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...] " S.A. w dniu [...] lutego 2006 r. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania. W uzasadnieniu podniosły, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu jest odrębną sprawą rozstrzyganą na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. i nie ma nic wspólnego z postępowaniem dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i[...]" S.A.
Minister Budownictwa, w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]" S.A., wyznaczy zakres przedmiotowy postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. oraz przesądzi o interesie prawnym Zjednoczonych [...][...] p. f. "[...] i[...]" S.A. w tym postępowaniu. Jak dalej Minister Budownictwa zauważył, decyzja z dnia [...] października 1971 r. stwierdzała, że wszystkie budynki położone na nieruchomości [...] przy ul. [...] przeszły na własność Państwa na podstawie art. 8 dekretu z 1945 r., przy czym na podstawie orzeczenia nr [...] z 1948 r. te same budynki przeszły na własność Państwa wcześniej jako części składowe przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...] [...] "[...] i[...] " S.A. w W. Zwrócił również uwagę, że fakt nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w konsekwencji oznacza, iż dopóki pozostaje w obrocie prawnym orzeczenie nr [...] Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]" S.A. nie mogą skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r., jako, że wszelkie prawa dotyczące przedmiotowej nieruchomości, a w tym prawo do żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzoru zostało przejęte na własność Państwa wraz z nacjonalizacją przedsiębiorstwa.
Ponadto Minister Budownictwa wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i[...]" S.A. była przedmiotem rozpoznania Ministra Finansów, który odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej upaństwowienia fabryki [...] i [...], natomiast stwierdził wydanie tego orzeczenia z naruszeniem prawa w części dotyczącej upaństwowienia[...] , [...] [...] i wytwórni [...]. Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2002 r., sygn. akt IV SA 467/01 uchylił decyzje Ministra Finansów w części dotyczącej[...] , wytwórni [...] i wytwórni [...] i [...] . W uzasadnieniu zaś wskazał, że organ orzekający obowiązany był zawiesić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. w części dotyczącej wymienionego przedsiębiorstwa – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. wystąpić do Ministra Rolnictwa o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, jakim będzie decyzja określająca składniki majątkowe wymienionego przedsiębiorstwa.
Z akt sprawy wynika, że Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r., zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1948 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., zawiesił postępowanie mające na celu określenie składników majątkowych przedsiębiorstwa, czyli postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]"S.A. do czasu odnalezienia protokołów zdawczo-odbiorczych wymienionych w tym orzeczeniu.
Minister Budownictwa podkreślił, że zgodnie z pkt 1 orzeczenia z dnia [...] maja 1954 r. składniki majątkowe przedmiotowego przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem gruntów położonych na obszarze [...] W., ale łącznie z uprawnieniami przysługującymi z tytułu dotychczasowej własności tych gruntów na podstawie art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Skargę na powyższe postanowienie wniosły Zjednoczone [...][....] p. f. "[...] i [...]" S.A. w W. zarzucając naruszenie przepisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu oraz naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. jest bezprzedmiotowe i w związku z tym nie można było go zawiesić. Obowiązkiem organu było umorzenie postępowania. Wynika to z tego, że decyzja z 1971 r. nie została stronie – skarżącej spółce doręczona i w związku z tym ta "decyzja" w znaczeniu prawnym nie istnieje, tzn. nie weszła do obrotu prawnego. Wymienione w decyzji Zjednoczone Zakłady [...] w W. z siedzibą przy ul. [...] nie były tożsame ze skarżącą spółką. W istocie decyzja wymieniała w rozdzielniku Warszawskie Zakłady[...] [...] , później przemianowane na przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] w W. Przedsiębiorstwo państwowe zostało zlikwidowane w 1993 r. Wniosek o przyznanie własności czasowej złożyły Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i [...] " S.A. w W. i to do nich powinna być adresowana decyzja i im doręczona. Ponadto w skardze podniesiono, że twierdzenie o "nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r." jest niezasadne i nie ma podstawy prawnej. Zgodnie, bowiem z art. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), upaństwowieniu podlegały przedsiębiorstwa, a nie roszczenia wynikające z dekretu warszawskiego.
Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Ze względu na to, że w przedmiotowej sprawie tego rodzaju naruszenie prawa miało miejsce, skargę należało uznać za zasadną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.
W rozpoznawanej sprawie organ zawiesił postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż uznał, że na ocenę przesłanek wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. będzie miał wpływ, wynik postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...]
p. f. "[...] i [...]" S.A.
Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania określa art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wystąpienie więc, jednej ze wskazanych podstaw powoduje powstanie obowiązku zawieszenia postępowania z urzędu.
W ocenie Sądu, wynik postępowania w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i [...]" S.A. nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i[...] " S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]i wydanie decyzji.
Z całokształtu sprawy wynika, że nacjonalizacja dotyczyła przedsiębiorstw prowadzonych przez Spółkę Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i [...]", nie zaś samej Spółki, która nigdy nie została wykreślona z powodu upaństwowienia z rejestru handlowego.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zdecydowanego odróżnienia wymaga pojęcie składu struktury przedsiębiorstwa od zagadnienia własności jego poszczególnych elementów. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła własność Spółki "[...] i[...]" jako osoby prawnej, zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. z dnia [...] września 1948 r. l.dz. [...] (k-4 akt własnościowych).
Należy wskazać, że zarówno orzeczenie nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. dotyczące przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i [...] " Sp. akc. w W., jak i orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i[...]"S.A. dotyczą przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i[...] " Sp. akc. w W.. A zatem orzeczenia te nie dotyczą majątku Spółki, który ta posiadała poza majątkiem przedsiębiorstwa.
Obowiązkiem organu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy orzeczenie administracyjne obarczone jest ciężka wadą, w szczególności, czy narusza prawo materialne lub procesowe. Prawem materialnym w niniejszej sprawie, na podstawie którego wydane zastało orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] W. były przepisy dekretu z dnia 28 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Organ w tym postępowaniu powinien ustalić czy przesłanki odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej wynikające z przepisu art. 7 ust. 2 dekretu zostały rażąco naruszone.
Skoro, więc z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] wystąpiły Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i[...]" S.A., to wynik postępowania w sprawie przedsiębiorstwa prowadzonego przez tę Spółkę nie może być uznany za zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania Spółce użytkowania wieczystego.
A zatem, ze względu na to, że w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne nie istnieje, organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.) orzekł jak w sentencji.