I SA/Wa 1240/10

I SA/Wa 1240/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Gabriela Nowak
Joanna Skiba /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 942/11 - Wyrok NSA z 2012-06-28
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 1,  art. 2,  art. 7 ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy inspektor Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania T. A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009r, nr [...], odmawiającej T. A., O. A. i K. A. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy .
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009r, odmówił T. A., O. A. i K. A. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. A. nieruchomości w miejscowości B., poza obecnymi granicami państwa polskiego. W uzasadnieniu do decyzji, organ wojewódzki stwierdził, że z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że Z. A. zamieszkiwała w dniu 1 września 1939 r. jak również po wojnie w L., a zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 2 .pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., który wymagał aby właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnym terytorium państwa polskiego zamieszkiwał w dniu 1 września 1939r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. na ziemiach, które po zakończeniu drugiej wojny światowej zostały włączone w skład ZSRR.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. A.
Rozpoznając złożone odwołanie organ wskazał, że kwestie rekompensat za mienie zabużańskie reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji .prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spełnienie wymogów określonych w tej ustawie należy udowodnić w oparciu .o dokumenty wyszczególnione w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy zabużańskiej, do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć:
• dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;
• oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.
W przedmiotowej sprawie Minister Skarbu Państwa ustalił, że z treści uchwały Sądu Grodzkiego w B. z dnia [...] października 1937r. wynika, że zezwolono na ustanowienie prawa własności nieruchomości w postaci [...] niewydzielonych części budynku oraz obszaru [...]nieruchomości położonej w B. na rzecz Z. A.. Na tej podstawie, organ odwoławczy uznał, że ww. uchwała Sądu Grodzkiego w B. może być uznana za dowód, iż Z. A. dysponowała prawem własności mienia pozostawionego na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Na podstawie szeregu postanowień sądowych szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ustalił , że spadkobiercami Z. A są: T. A., O. A. i K. A.
W dniu 23 listopada 1986r. A. A. wystosował do Urzędu Dzielnicowego L. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony przez jego żonę Z. A. w miejscowości B. na U., stając się tym samym stroną postępowania. Wyżej wymieniony zmarł w dniu [...] czerwca 1997 r, a spadek po nim odziedziczył wnuk – K. A. O. A. wystosował do [...] Urzędu Wojewódzkiego pismo, w którym informuje, że przyłącza się do postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony na Kresach Wschodnich lI Rzeczypospolitej przez jego matkę – Z. A.. Za wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty- zdaniem organu- trzeba także uznać pismo T. A. z dnia 10 marca 2008r., które zawiera także żądanie wydania przez Wojewodę [...] decyzji administracyjnej w sprawie o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez Z. A. w miejscowości B. na U. Mając na uwadze ww. fakty, organ drugiej instancji przyjął, że stronami w niniejszej sprawie są; K. A., O. A. i T. A., a wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały złożone w ustawowym terminie.
W ocenie Ministra Skarbu Państwa, fakt posiadania przez strony obywatelstwa polskiego został udowodniony w oparciu o poświadczone za zgodność z oryginałem kopie ich dowodów osobistych oraz oświadczenia T. A. z dnia 15 czerwca 2007r. i O. A. z dnia 2 lipca 2007r. W oparciu o te oświadczenia oraz o poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię dowodu osobistego Z. A. z dnia 1 sierpnia 1933r., organ odwoławczy uznał także za udowodniony fakt posiadania przez nią obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939r. Organ ustalił także , że prawo do rekompensaty nie było zrealizowane ani przez właściciela mienia zabużańskiego, ani przez żadnego z jego spadkobierców. Z ww. oświadczeń wynika również m.in., że T. A. i O. A. od urodzenia zamieszkują w L.. Jednak zdaniem organu wojewódzkiego z dowodów zebranych w aktach sprawy wynika także , że Z. Ą. zamieszkiwała w dniu 1 września 1939r. w L. Organ uznał, że Z. A., pomimo iż dysponowała prawem własności nieruchomości położonej w B., to całe życie zamieszkiwała w L., w związku z czym nie była repatriantką, a zatem Wojewoda [...] słusznie odmówił jej następcom prawnym potwierdzenia prawa do rekompensaty. Powyższy tok rozumowania organu odwoławczego, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, tj: oświadczeniu O. A. (syna Z. A.) z dnia 2 lipca 2007r., w którym wyżej wymieniony stwierdził m.in., że Z. A. mieszkała w dniu 1 września 1939r. w L. , dokumentach przekazanych przy piśmie Urzędu Miasta L. z dnia 3 grudnia 2008r., dotyczących przebiegu meldunków Z. A. na terenie L. Z dołączonej do tego pisma karty osobowej i ankiety dotyczącej otrzymania dowodu osobistego wynika, że Z. A. urodziła się w B., ale mieszkała w L. przy ul. [...] zarówno 1 września 1939r., jak i w trakcie okupacji hitlerowskiej oraz po wojnie, oświadczeniu W. K. z dnia 1 grudnia 1986r., w którym zawarto informacje, że A. i Z. małż. A. w wyniku zapisu notarialnego w 1937r. nabyli prawo własności do budynku mieszkalnego w miejscowości B., województwo [...] i w związku z tym zaczęli czynić przygotowania do wyjazdu na tamte tereny, którego termin ustalono na koniec sierpnia 1939 r. lecz z powodu wybuchu wojny musieli pozostać w L., potwierdzeniach wpłat tytułem podatku od nieruchomości za lata 1937 - 1938, w których stwierdzono, że Z. A. przed wojną zamieszkiwała w L. przy ul. [...].
Odnosząc się natomiast do dowodów przywołanych w odwołaniu strony Minister Skarbu Państwa stwierdził , że z oświadczenia T. A. z dnia 15 czerwca 2007r. wynika, że Z. A. zamieszkiwała w dniu 1 września 1939r. w B., przy czym wyżej wymieniony opiera to twierdzenie nie na własnej wiedzy lecz na zeznaniach świadków – I. K. i A. Z. oraz na kopii dowodu osobistego Z. A. z dnia z dnia 1 sierpnia 1933r. W oświadczeniu z dnia 12 kwietnia 1989r. I. K. zeznała, że Z. A. ukrywała się u znajomych w miejscowości Z. od 1 sierpnia 1939 roku do sierpnia 1941r. Natomiast z oświadczenia A. Z. wynika, że Z. A. przebywała od 1 sierpnia 1939r. do 23 lutego 1943r. – w miejscowości B., województwo [...], a okoliczności jej pobytu były związane z powrotem w rodzinne strony w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym ojcem. Odnosząc się z kolei do dowodów przywołanych w oświadczeniu skarżącego z dnia 15 czerwca 2007r, organ odwoławczy uznał , że nie świadczą one o spełnieniu przez Z. A. przesłanki zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej. Po pierwsze, na podstawie kopii dowodu osobistego matki skarżącego stwierdzić można jedynie, że jej miejscem urodzenia była miejscowość B., w której zamieszkiwała w dacie wydania tego dowodu, tj. 1 sierpnia 1933r. Po drugie, oświadczenie I. K. świadczy jedynie o tym, że Z. A. ukrywała się w trakcie wojny (grudzień 1939 - sierpień 1941) w miejscowości Z. na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Dowód ten nie świadczy w żaden sposób o miejscu zamieszkania wyżej wymienionej w B. w dniu wybuchu drugiej wojny światowej. Po trzecie, z oświadczenia A. Z. wynika, że Z. A. przebywała co prawda między 1 sierpnia 1939r. a 23 lutego 1943r. w B., ale jej pobyt w tej miejscowości był związany z koniecznością opieki nad chorym ojcem, a więc miał charakter jedynie czasowy. Termin "miejsce zamieszkania" nie jest regulowany przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005r. ani Kodeksu postępowania administracyjnego. Problematyka ta jest zawarta w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Na niniejszą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożył T. A. wnosząc o jej uchylenie oraz ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie należy zaznaczyć, że sądy administracyjne badają zaskarżoną decyzję pod kątem jej prawidłowości z przepisami prawa formalnego i materialnego. Nie mają zatem uprawnień do uwzględniania żądań strony zgłoszonych do organu administracji.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust.1). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ustawy). Określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie ustawodawca nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je zostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie wszystkie warunki określone w art. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, iż prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;
2) posiada obywatelstwo polskie.
W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Niespełnienie wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje zaś wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W niniejszej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia przez organy orzekające wniosku następców prawnych Z. A. (właścicielki nieruchomości położonej w B.) było ustalenie, że Z. A. nie spełniał przesłanki z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. warunkującej przyznanie prawo do rekompensaty, gdyż nie zamieszkiwał on w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. terytorium leżącym w granicach ówczesnej Rzeczypospolitej Polskiej, które w następstwie zmian geopolitycznych po II wojnie światowej znalazło się poza granicami obecnego Państwa Polskiego. W sprawie sporne pozostaje ustalenie miejsca zamieszkania Z. A. na dzień 1 września 1939 r. W ocenie Sądu, prawidłowo organ przyjął, że miejscem zamieszkania, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego , jest miejscowość, w której pozwany przebywa z zamiarem stałego pobytu. Uprawnione pozostaje stanowisko organu, że strona nie udowodniła, iż w dniu 1 września 1939 roku Z. A. przebywała w B. z zamiarem stałego pobytu. Nie budzą zastrzeżeń ustalenia organu, iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, należało przyjąć, że w dniu 1 września 1939 r. mieszkała w L.
Miejsce zamieszkanie właściciela przedmiotowej nieruchomości potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy: oświadczenie O. A. z dnia 2 lipca 2007 roku, zaświadczenie o zameldowaniu Z. A., oświadczenie W. K. z dnia 1 grudnia 1986 roku . Twierdzenia strony, iż Z. A. zamieszkiwała w B. od sierpnia 1939 r. do września 1941 r. i została zmuszony do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. nie zostały poparte żadnymi dowodami. W aktach sprawy znajduje się jedynie protokół oświadczenia A. Z. i I. K. , z których wynika, że Z. A. w 1 września 1939 r. przebywał u ojca w B. oraz , że od grudnia 1939 r. do sierpnia 1941 roku ukrywała się w miejscowości Z. na Kresach Wschodnich . Dowody te nie potwierdzają , w ocenie Sądu, że było to przebywanie z zamiarem stałego pobytu. Skoro zaś właściciel pozostawionej na kresach nieruchomości nie zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na terenie byłej Rzeczypospolitej Polskiej, to niewątpliwie nie spełniał jednej z koniecznych przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. W konsekwencji powyższego nie mógł on sam, a w ślad za nim jego spadkobiercy wspomnianego prawa nabyć. Trafnie zatem Wojewoda [...] w oparciu o art. 7 ust. 2 powołanej ustawy, odmówił potwierdzenia następcom prawnym prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Nie można zatem postawić organom zarzutu by rozstrzygając sprawę dopuściły się one naruszenie przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu nie uchybiły one również przepisom postępowania administracyjnego. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.