I SA/Wa 124/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie warszawskim, uznając, że nie spełnia on kryteriów domu jednorodzinnego w rozumieniu przepisów dekretu o gruntach warszawskich.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie objętym dekretem o gruntach warszawskich. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że budynek ten nie spełniał przesłanki bycia domem jednorodzinnym w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że budynek, mimo pierwotnego przeznaczenia, faktycznie funkcjonował jako wielorodzinny, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. S. i W. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o odmowie przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie objętym dekretem z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Podstawą odmowy było niespełnienie przesłanki, że budynek musi być domem jednorodzinnym, zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, uznał, że budynek wzniesiony w 1935 r. i składający się pierwotnie z 12 izb, faktycznie funkcjonował jako budynek wielorodzinny, co potwierdzały księgi meldunkowe z lat 1938-1951 wskazujące na zamieszkiwanie w nim wielu rodzin. Formalne wyodrębnienie 4 lokali mieszkalnych w 1960 r. również potwierdzało jego wielorodzinny charakter. Sąd podkreślił, że ścisła wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. jest konieczna, a niespełnienie choćby jednej przesłanki wyklucza przyznanie odszkodowania. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia K.p.a. i nieuwzględnienia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju uznano za chybione, wskazując, że organy nie są związane ocenami prawnymi z innych postępowań, a jedynie ich rozstrzygnięciami. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, budynek nie może być uznany za dom jednorodzinny, jeśli faktycznie funkcjonował jako wielorodzinny, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla definicji domu jednorodzinnego jest układ pomieszczeń i faktyczne przeznaczenie budynku, a nie tylko jego pierwotne założenie czy liczba izb. Budynek, który umożliwiał samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie przez wiele rodzin, nawet jeśli członkowie wielopokoleniowej rodziny mieszkali w nim razem, nie spełnia kryteriów domu jednorodzinnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 215 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten ma charakter szczególny i wymaga ścisłej wykładni. Umożliwia uzyskanie odszkodowania za dom jednorodzinny, który przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek, w tym charakteru budynku jako jednorodzinnego.
dekret
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Pomocnicze
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Robót Publicznych z dnia 21 kwietnia 1923 r. o ulgach budowlanych w miastach § § 4 i 5
Argumenty
Odrzucone argumenty
Budynek posadowiony na gruncie objętym dekretem warszawskim jest domem jednorodzinnym w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. Organy administracji były związane stanowiskiem Ministra Infrastruktury i Rozwoju wyrażonym w decyzji z 11 sierpnia 2014 r.
Godne uwagi sformułowania
domem jednorodzinnym jest taki, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny o ile w budynku zaprojektowanych i wyodrębnionych zostało kilka lokali czy mieszkań umożliwiających samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie przez "małe rodziny" to budynek ten nie spełniał warunku jednorodzinnego organy administracji publicznej rozstrzygając określoną sprawę, nie są związane ocenami prawnymi wyrażonymi uzasadnieniach decyzji wydanych w odrębnych postępowaniach przez inne organy administracji publicznej.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Elżbieta Lenart
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'domu jednorodzinnego' na gruncie przepisów dekretu o gruntach warszawskich i ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście prawa do odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich i budynków posadowionych na nich, z uwzględnieniem przepisów dekretu i ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii odszkodowania za mienie przejęte na podstawie dekretu warszawskiego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i reprywatyzacji.
“Czy budynek z lat 30. może być domem jednorodzinnym? Sąd rozstrzyga w sprawie odszkodowania za grunt warszawski.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 124/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-08-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-01-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Lenart Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2852/23 - Wyrok NSA z 2025-11-18 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. i W.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 listopada 2022 r. nr 3568/2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Uzasadnienie Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda) decyzją z 7 listopada 2022 r., nr SPN-III.755.2.76.2022.KG, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: Prezydent") z 18 maja 2022 r. nr 199/SD/2022, orzekającą o odmowie M. S. i W. S. uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie przy ul. [...], obecnie stanowiącym części działek ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...]. Decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktyczny i prawnym: Nieruchomość położona w W. przy dawnej ul. [...] ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) dalej: "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższy grunt z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy Gminy [...], co potwierdził Wojewoda Warszawski decyzją z 7 września 1992 r. nr 29940. Zgodnie z zaświadczeniem z [...] sierpnia 1946 r. Nr [...], wydanym przez Sąd Okręgowy w [...], tytuł własności wyżej opisanej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię J. S., na mocy aktu z dnia [...] października 1933 r., N rejs. [...]. Wnioskiem z 10 grudnia 1948 r. J. S. wniósł o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu ww. nieruchomości [...]. Orzeczeniem administracyjnym z 14 lutego 1962 r. Nr GT.III-II-6/R/26/62, Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Wnioskiem z 5 lipca 2013 r. M. S. i W. S. (następcy prawni dawnego właściciela na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] II Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2006 r., sygn. akt [...]) wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] pochodzącą z nieruchomości hipotecznej rej. hip. [...]. Decyzją z 22 marca 2017 r. nr 25/SD/2017 Prezydent ustalił odszkodowanie za grunt ww. nieruchomości. Wnioskiem z 10 maja 2019 r. M. S. i W. S. wystąpili o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z 18 maja 2022 r. Prezydent orzekł o odmowie M. S. i W. S. uwzględnienia ww. wniosku o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie obecnie stanowiącym części działek ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...] uznając, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344) dalej: "u.g.n.", warunkująca pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. budynek znajdujący się na ww. gruncie nie jest domem jednorodzinnym. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. S. i W. S. wnieśli odwołanie, po rozpatrzeniu którego, Wojewoda decyzją z 7 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu wskazał, że budynek, jak i grunt pod nim, podlegały przepisom dekretu. Badając drugą przesłankę uznał, że została ona spełniona, bowiem budynek usytuowany na przedmiotowym gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r. (orzeczeniem z 14 lutego 1962 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu). Przechodząc do oceny kolejnej przesłanki stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość na dzień wejścia w życie dekretu była zabudowana budynkiem nowym, murowanym, mieszkalnym nadającym się do użytku, co potwierdzają znajdujące się w aktach dokumenty przesłane przy piśmie Archiwum Państwowego w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r., tj. fragmenty mapy oraz objaśnień do inwentaryzacji zniszczeń powojennych. Powołał się na zgromadzony materiał oraz ukształtowany przez orzecznictwo sądowoadministracyjne pogląd co należy rozumieć pod pojęciem "domu jednorodzinnego" na gruncie przepisów dekretu, tj. budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni, czy liczby pomieszczeń, i stwierdził, że prawidłowo Prezydent ustalił, że przedmiotowy budynek nie był budynkiem jednorodzinnym. Wskazał na pismo J. S. z 3 marca 1962 r., skierowane do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, w którym dawny właściciel wskazał, że budynek posadowiony na gruncie dawnej nieruchomości hipotecznej został wzniesiony w 1935 r., obejmował 4 lokale po 2 pokoje z kuchnią. Również na przesłaną przy piśmie z 2 marca 2018 r. Archiwum Państwowego w W. uwierzytelnioną kopię księgi meldunkowej prowadzoną dla budynku przy ul. [...], z której wynika, że lokatorzy byli meldowani w budynku usytuowanym przy ul. [...] w latach 1938-1951. Podkreślił, że budynek nie zaspokajał potrzeb mieszkaniowych jednej rodziny, był to budynek wielorodzinny, co potwierdza księga meldunkowa. Wojewoda stwierdził, że budynek znajdujący się na spornym gruncie w dacie wejścia w życie dekretu, niezależnie od ilości kondygnacji, izb, powierzchni, w rzeczywistości pełnił funkcję mieszkalną dla wielu rodzin, a zatem nie można go uznać za dom jednorodzinny w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. Podał, że dawny właściciel był także zameldowany w jednym z lokali znajdujących się w tym budynku, jednakże nie dowodzi to, że budynek nie miał charakteru budynku wielorodzinnego. Zdaniem Wojewody skoro z księgi meldunkowej wynika, że w budynku zamieszkiwały także inne osoby (było 7 lokali), wyklucza to możliwość uznania budynku położonego przy ul. [...] za jednorodzinny. W ocenie Wojewody okoliczność stwierdzenia braku jednej z przesłanek wymienionych w art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwia przyznanie odszkodowania jak słusznie orzekł organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania podkreślił, że prowadząc postępowanie organ nie może sugerować się rozstrzygnięciem innego organu zapadłym w innej, nie tożsamej z rozpatrywaną sprawą (decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 11 sierpnia 2014 r. nr DOI-3-7713-70-KT/14 stwierdziła nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71, z której nie wynika w jaki sposób Minister doszedł do wniosku, że budynek usytuowany przy ul. [...] jest domem jednorodzinnym). Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. S. i W. S. zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i błędne przyjęcie, że posadowiony na przedmiotowym gruncie budynek nie był domem jednorodzinnym, mimo że z akt sprawy wynika, że był to dom, który służył zaspokajaniu potrzeb jednej rodziny, co również potwierdził Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z 11 sierpnia 2014 r. nr DOI-3-7713-70-KT/14 stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VI1-632/158/71 pozostawiającej wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] bez uwzględnienia; 2. art. 7, 8 i 16 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady praworządności i trwałości decyzji administracyjnych, a nadto w sposób niebudzący zaufania do organów władzy państwowej poprzez pominięcie ww. decyzji Ministra z 11 sierpnia 2014 r., pomimo że przedmiotowa decyzja, wbrew odmiennym twierdzeniom Wojewody, zapadła w tej samej sprawie, jak też przesądzała charakter domu posadowionego na nieruchomości; 3. art. 107 § 3 w zw. z art. 7, 8, 9 i 11 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, w tym nieodniesienie się do zarzutów odwołania wskazujących na związanie organów obecnie rozpoznających sprawę odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ww. decyzją Ministra, która to decyzja zapadła w tożsamej z rozpatrywaną sprawą, jak też bez jej wydania nie byłoby możliwie rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość; 4. art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek przyznania odszkodowania dotycząca charakteru posadowionego na przedmiotowej nieruchomości warszawskiej budynku, podczas gdy wszystkie przesłanki wynikające z niniejszego artykułu obligujące organ do ustalenia i wypłaty odszkodowania za budynek zostały w sprawie spełnione, a zatem brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania za budynek. W uzasadnieniu wskazali, że z akt sprawy wynika, iż w przedmiotowym budynku zostały wydzielone 4 lokale dwupokojowe z kuchnią dopiero w 1960 r., a zatem już po wejściu dekretu w życie, co nie może przesądzać o charakterze domu przed jego wejściem. Nadto, także w decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 11 sierpnia 2014 r. ustalono, że w budynku znajdowało się 12 izb, (przy czym w ogóle o ilości lokali decyzja nie wspomina). Podnieśli, że trudno im zgodzić się z organami, że w nieruchomości było 7 lokali, bowiem skoro w budynku było 12 izb, nie mogło się tam znajdować 7 lokali. Stwierdzili również, że do lat 60 ubiegłego wieku nie zostały w budynku wyodrębnione żadne lokale. Wyodrębnienie 4 lokali składających się z dwóch pokoi i kuchni nastąpiło dopiero w 1960 r., przy czym poszczególne lokale stanowiły własność i zaspokajały potrzeby wyłącznie przeddekretowego właściciela i jego rodziny. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wnieśli o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją Wojewody odmówiono przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], obecnie stanowiącym części działek ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...], na rzecz następców prawnych jego byłego właściciela. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.(...). Aby zatem można było stosując ten przepis ustalić odszkodowanie za utraconą własność budynku spełnione muszą zostać następujące przesłanki: 1) nieruchomość, na której był on posadowiony musiała podlegać działaniu dekretu, 2) poprzedni jej właściciel (jego następca prawny) zostali pozbawieni własności budynku po 5 kwietnia 1958 r., 3) sam budynek musiał być domem jednorodzinnym. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych ww. przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie, a jego szczególny charakter nakazuje ścisłą wykładnię. Umożliwia on zatem uzyskanie odszkodowania jedynie przez tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., I SA/Wa 1041/07 oraz z 8 lipca 2020 r. I SA/Wa 2132/19; wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., I OSK 3326/18). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że należąca do Józefa Szostaka (poprzednika prawnego skarżących) zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...] objęta została działaniem dekretu, a także, że budynek usytuowany na przedmiotowym gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r., co było konsekwencją prawną przewidzianą w art. 8 dekretu, wynikającą z negatywnego rozpoznania wniosku dotychczasowego właściciela nieruchomości o przyznanie do niej prawa własności czasowej, o czym Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie rozstrzygnęło orzeczeniem administracyjnym z 14 lutego 1962 r. Istota sporu sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie czy przedmiotowy budynek można uznać za dom jednorodzinny, gdyż tylko za taki możliwie jest aktualnie uzyskanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Odnosząc się do tego zagadnienia należy zauważyć, że dekret, mimo że wszedł w życie po zakończeniu II wojny światowej (21 listopada 1945 r.), to jednak jego otoczenie prawne stanowiły w zdecydowanej większości przepisy o rodowodzie przedwojennym. Art. 215 ust. 2 u.g.n. odwołuje się z kolei do kryteriów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ww. dekretu. W okresie przedwojennym zaś pojęcie "domu jednorodzinnego" nie było prawnie zdefiniowane, choć tego typu określenie było niekiedy używane (§ 4 i 5 rozporządzenia Ministra Robót Publicznych z dnia 21 kwietnia 1923 r. o ulgach budowlanych w miastach - Dz.U. Nr 49, poz. 346). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się natomiast - jak zasadnie zwracał uwagę skarżący i czego organy nie kwestionowały - że domem jednorodzinnym jest taki, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 35/07). Z tego punktu widzenia istotne znaczenie będzie miał charakter i przeznaczenie, czy układ zaprojektowanych w takim budynku poszczególnych pomieszczeń. Jak bowiem zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 12 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 945/19 "o ile w budynku zaprojektowanych i wyodrębnionych (przy czym niekoniecznie w sensie prawnym w rozumieniu art. 2 obecnie obowiązującej ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. z 2020, poz. 532) zostało kilka lokali czy mieszkań umożliwiających samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie przez "małe rodziny" to budynek ten nie spełniał warunku jednorodzinnego, choćby w budynku tym zamieszkiwali członkowie wielopokoleniowej (wielkiej w sensie socjologicznym) rodziny. Decydujące jest nie tyle kto i jak wykorzystywał budynek, aczkolwiek w wielu przypadkach samo to już przesądza o jego charakterze, ile jaki jest w nim układ lokali i pomieszczeń". Pogląd ten sąd w składzie orzekającym w sprawie pełni podziela. Oceniając z tego punktu widzenia stanowisko prezentowane przez Wojewodę Mazowieckiego i Prezydenta m.st. Warszawy Sąd uznał, że obie wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że budynek posadowiony na nieruchomości przy ul. [...] oznaczonej hip. "[...]" , stanowiący własność J. S., w przeddzień wejścia w życie dekretu był zaprojektowany i faktycznie użytkowany jak budynek wielorodzinny. Jakkolwiek nie zachowały się plany owego budynku, jednakże zachowana dokumentacja z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ub. wieku (obejmując m.in. zaświadczenia: Sądu Powiatowego dla [...], Państwowego Biura Notarialnego oraz Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]), jak też sama treść wystąpienia byłego właściciela z 1959 r. o odszkodowanie, pozwala na zrekonstruowanie w tym zakresie istotnych dla oceny charakteru tego budynku elementów stanu faktycznego. Wynika z niej mianowicie, czego skarżący nie podważają, że budynek za który dochodzone było odszkodowanie, wzniesiony został w 1935 r. i był budynkiem jednopiętrowym składającym się z 12 izb oraz pomieszczeń, które w okresie powojennym wykorzystywane były jako piwnice. W roku 1960 w budynku tym wyodrębniono w sposób formalny 4 lokale mieszkalne (2 zlokalizowane na parterze i 2 na pierwszym piętrze), z których każdy składał się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki. Do każdego z lokali przynależała także odrębna piwnica. Ze znajdujących się w aktach odpisów z księgi meldunkowej domu przy ul. [...], wynika z kolei, że w lokalach znajdujących się w budynku w latach 1938 -1951 meldowania byli lokatorzy niepowiązani rodzinnie z właścicielem. Przy czym jak wynika z tej księgi, w pierwotnym układzie pomieszczeń wykorzystywanych na cele mieszkaniowe w przedmiotowy budynku funkcjonowało 7 tego rodzaju lokali oznaczonych numerami od 1 do 7. Co przy tym istotne do dnia wejścia w życie dekretu właściciel budynku i członkowie jego rodziny zamieszkiwali w wyłącznie jednym z tych lokali oznaczonym numerem 4. W pozostałych zaś zamieszkiwali członkowie innych rodzin, bądź lokatorzy, którzy co kilka miesięcy się zmieniali. Tytułem przykładu można tu wskazać rodzinę K. zajmującą od 1938 r. do 1951 r. lokal nr [...], rodzinę S. zamieszkującą w tożsamym okresie w lokalu nr [...], czy rodzinę P. zamieszkującą od 1937 do 1951 r. w lokalu oznaczonym nr [...]. Skarżący wprawdzie kwestionuje możliwość istnienia takiej liczby lokali mieszkalnych w budynku, jednakże trudno w świetle treści ww. księgi fakt ich istnienie podważyć. To, że w 1960 r. wyodrębniono formalnie jedynie 4 trzyizbowe lokale mieszkalne, nie podważa istnienia także innej ich liczby w okresie wcześniejszym. Nie można wszak wykluczyć, że w tym charakterze wykorzystywano pierwotnie część pomieszczeń piwnicznych (tzw. sutereny). Nawet jednak, gdyby tylko wziąć pod uwagę wyłącznie 4 zlokalizowane na parterze i pierwszym piętrze lokale, to zważywszy na fakt, że każdy z nich poza pokojami i przedpokojem wyposażony był w odrębne pomieszczenie kuchenne oraz sanitarne (łazienkę) - co umożliwiało samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie nimi przez osoby trzecie – jest to wystarczające do uznania, że budynek o takim układzie pomieszczeń nie mógł być skalsyfikowany jako dom jednorodzinnym w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n., a więc taki który służy potrzebom jednej rodziny. Uprawnione jest natomiast wnioskowanie, że w istocie było to budynek wielorodzinny (czynszowy), którego przeznaczeniem było dostarczenie jego właścicielowi dochodu z wynajmu niewykorzystywanych na cele mieszkaniowe własnej rodziny, pozostałych wyodrębnionych w nim w sposób faktyczny samodzielnych lokali mieszkalnych. Za taki zaś w świetle treści normatywnej art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie nie może zostać przyznane. Skoro zatem jedna z przesłanek wymaganych przez przepis art. 215 ust. 2 u.g.n., odnosząca się do charakteru budynku posadowionego na gruncie dekretowym, nie została spełniona, to Prezydent m. st. Warszawy w decyzji z 18 maja 2022 r. zasadnie odmówił przyznania za niego odszkodowania, co trafnie zaakceptował w zaskarżonej decyzji Wojewoda Mazowiecki. Wbrew temu co twierdzą skarżący, organy prawidłowo zinterpretował ww. przepis, odwołując się wprost na str. 5 uzasadnienia decyzji do rozumienia pojęcia domu jednorodzinnego prezentowanego w orzecznictwie sądów jednorodzinnych, zbieżnego skądinąd z interpretacją przywoływaną przez skarżących. Za chybiony uznać także należy zarzut naruszenia art. 7, 8 i 16 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie stanowiska Ministra Infrastruktury i Rozwoju wyrażonego w uzasadnieniu decyzji z 11 sierpnia 2014 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71 pozostawiającej wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość bez uwzględnienia. Abstrahując nawet do tego, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, ma na celu ustalenie czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., a nie rozstrzygnięcie meriti sprawy administracyjnej zakończonej weryfikowaną w tym trybie decyzją, umykać się zdaje uwadze skarżących, że organy administracji publicznej rozstrzygając określoną sprawę, nie są związane ocenami prawnymi wyrażonymi uzasadnieniach decyzji wydanych w odrębnych postępowaniach przez inne organy administracji publicznej. Wiążące dla nich jest wyłącznie rozstrzygnięcie ujęte w takich decyzjach, którego istnienie i konsekwencje z tego wynikające muszą respektować. W niniejszej sprawie oznacza to, że musiały one uwzględnić i uwzględniły fakt eliminacji ze skutkiem ex tunc ww. decyzji z 22 czerwca 1971 r., a nie przyczyn, które do tego doprowadziły. Nie można też zarzucić skutecznie organom, że dokonana przez nie ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy nosi cechy dowolności. Należy przypomnieć, że określona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. Oczywiście organ wnioskując o istnieniu określonych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, nie może czynić tego dowolnie, ale opierać się winien w tym względzie na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. W rozpatrywanej sprawie organ obowiązkowi temu sprostał, a swoje stanowisko, jak też przesłanki jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie przedstawił w sposób spełniający standardy wynikające z respektowania uregulowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Poczynione zaś przez Wojewodę (a wcześniej Prezydenta m.st. Warszawy) ustalenia istotnych elementów stanu faktycznego, nie zostały przez skarżących skutecznie podważone, a ich zgodność z obiektywnie istniejącą rzeczywistością nie budzi wątpliwości Sądu. Skoro zatem przy rozstrzyganiu sprawy organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani nie uchybiły w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy przepisom procedury administracyjnej i podnoszone w tym aspekcie zarzuty okazały się niezasadne, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz.1634). Przywoływane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI