I SA/WA 1238/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Gminy W. na decyzję Ministra Kultury, która odmówiła skreślenia części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W. z rejestru zabytków. Gmina argumentowała, że część ta utraciła wartość historyczną i była użytkowana gospodarczo, a wpis do rejestru miał być jedynie sposobem na nieodpłatne przejęcie nieruchomości. Minister Kultury, opierając się na opiniach Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków oraz innych ekspertów, uznał, że część leśna stanowi integralną całość z pozostałą częścią zespołu pałacowo-parkowego, wpisanego do rejestru w 1956 r. i zmienionego w 1990 r. Opinie te wskazywały, że wartość zabytkowa nie została utracona, a skreślenie spowodowałoby nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując zarzuty skargi dotyczące m.in. błędów w ustaleniach faktycznych, naruszenia przepisów ustawy o ochronie zabytków i procedury administracyjnej, uznał je za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru zabytków ma na celu ochronę, a nie ułatwienie przejęcia nieruchomości. Stwierdził, że nie zaszły przesłanki do skreślenia z rejestru zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a wartość historyczna części leśnej nie została utracona. Sąd oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących skreślenia zabytków z rejestru, znaczenie integralności kompozycyjnej zespołów zabytkowych, cel wpisu do rejestru zabytków.
Dotyczy specyficznej sytuacji zespołu pałacowo-parkowego i jego części leśnej; wymaga analizy konkretnych opinii i dowodów w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy część leśna zespołu pałacowo-parkowego, która była użytkowana gospodarczo i nie jest już wykorzystywana do celów historycznych (np. polowań), może zostać skreślona z rejestru zabytków, jeśli stanowi integralną część kompozycyjną zabytkowego zespołu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, część leśna nie może zostać skreślona z rejestru zabytków, jeśli nie uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a stanowi integralną całość z pozostałą częścią zabytku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wartość zabytkowa części leśnej nie została utracona, a jej skreślenie spowodowałoby utratę walorów zabytkowych całego zespołu i nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. Fakt gospodarczego wykorzystania terenu w przeszłości lub obecnie nie przesądza o utracie wartości historycznej.
Czy wpis obiektu do rejestru zabytków może być traktowany jako instrument umożliwiający bezpłatne przejęcie nieruchomości przez gminę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytku i nie może być traktowany jako instrument umożliwiający bezpłatne przejęcie nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem ustawy o ochronie zabytków jest ochrona dóbr kultury, a nie ułatwianie gminom przejmowania nieruchomości. Gmina powinna być świadoma tej zasady.
Czy opinie i oględziny przeprowadzone przez podmioty podległe organowi rozpatrującemu sprawę (np. Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków) mogą stanowić podstawę do wydania decyzji, czy wymagane są opinie biegłych niezależnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Opinie i oględziny przeprowadzone przez podmioty podległe organowi mogą stanowić podstawę do wydania decyzji, jeśli rzeczoznawca posiada odpowiednie uprawnienia, a ustalenia są spójne i potwierdzone.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że rzeczoznawca Ministra Kultury posiadał uprawnienia do wydawania opinii, a dwukrotne badania specjalistyczne doprowadziły do analogicznych wyników, co wykluczało potrzebę powoływania innych biegłych. Podkreślono, że rzeczoznawcy mają prawo wydawać opinie na rzecz organów ochrony zabytków.
Przepisy (15)
Główne
u.o.z. art. 13 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Skreślenie z rejestru zabytków jest możliwe, gdy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie obiektu do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.
u.o.z. art. 13 § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Nie podano konkretnej interpretacji, ale odniesiono się do niej w kontekście braku przesłanek do skreślenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada praworządności).
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa).
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada swobodnej oceny dowodów).
k.p.a. art. 104 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (nierozpoznanie całości wniosku).
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne).
k.p.a. art. 89 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (pominięcie wniosku o przeprowadzenie rozprawy).
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (niezajęcie stanowiska w przedmiocie innych źródeł dowodowych).
u.o.z. art. 38 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wymogi dotyczące upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
u.o.z. art. 38 § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wymogi dotyczące upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
u.o.z. art. 79 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zawiadomienie strony o oględzinach.
u.o.z. art. 100 § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Uprawnienia rzeczoznawcy do wydawania opinii na rzecz organów ochrony zabytków.
u.o.z. art. 141
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Uprawnienia rzeczoznawcy do wykonania opinii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Część leśna zespołu pałacowo-parkowego stanowi integralną całość z pozostałą częścią zabytku. • Nie zaszły przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. • Wartość zabytkowa części leśnej nie została utracona. • Skreślenie części leśnej spowodowałoby utratę walorów zabytkowych całego zespołu i nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. • Opinie ekspertów wskazują na wartość zabytkową i integralność części leśnej. • Wpis do rejestru zabytków służy ochronie, a nie ułatwieniu przejęcia nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Część leśna parku utraciła wartość historyczną. • Część leśna parku była użytkowana gospodarczo i nie ma walorów zabytkowych. • Wpis do rejestru zabytków był sposobem na nieodpłatne przejęcie nieruchomości. • Opinie i oględziny przeprowadzone przez podległe organy były nieobiektywne. • Należało przeprowadzić dowód z opinii niezależnego biegłego. • Organ nie rozpoznał całości wniosku i pominął kwestie wyłączenia z obszaru zabytku dróg, placów, zabudowanych działek. • Organ nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. • Organ nie zajął stanowiska w przedmiocie innych źródeł dowodowych (dokumenty Lasów Państwowych).
Godne uwagi sformułowania
Wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytku i nie może być traktowany jako instrument umożliwiający bezpłatne przejęcie przez gminę nieruchomości. • Część leśna parku tworzy z pozostałym terenem integralną całość, posiadającą istotną wartość zabytkową. • Wartość historyczna zabytku nie polega tylko na możliwości korzystania z zabytku w sposób analogiczny jak w czasach historycznych.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Jerzy Siegień
sprawozdawca
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skreślenia zabytków z rejestru, znaczenie integralności kompozycyjnej zespołów zabytkowych, cel wpisu do rejestru zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zespołu pałacowo-parkowego i jego części leśnej; wymaga analizy konkretnych opinii i dowodów w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego i konfliktu interesów między gminą a organami ochrony zabytków, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony zabytków.
“Czy las może być zabytkiem? Sąd rozstrzyga spór o ochronę części pałacowego parku.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.