I SA/WA 1238/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-03-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
rejestr zabytkówochrona zabytkówzespół pałacowo-parkowyczęść leśnawartość zabytkowaintegralność kompozycyjnaskreślenie z rejestrugospodarka leśnaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy W. na decyzję Ministra Kultury odmawiającą skreślenia części leśnej zespołu pałacowo-parkowego z rejestru zabytków, uznając, że stanowi ona integralną całość z pozostałą częścią zabytku i nie utraciła wartości historycznej.

Gmina W. wnioskowała o skreślenie części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W. z rejestru zabytków, argumentując utratę wartości historycznej i gospodarcze wykorzystanie terenu. Minister Kultury odmówił, powołując się na opinie ekspertów wskazujące na integralność i wartość zabytkową tej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy, potwierdzając, że nie zaszły przesłanki do skreślenia z rejestru, a wartość zabytkowa nie została utracona.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy W. na decyzję Ministra Kultury, która odmówiła skreślenia części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W. z rejestru zabytków. Gmina argumentowała, że część ta utraciła wartość historyczną i była użytkowana gospodarczo, a wpis do rejestru miał być jedynie sposobem na nieodpłatne przejęcie nieruchomości. Minister Kultury, opierając się na opiniach Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków oraz innych ekspertów, uznał, że część leśna stanowi integralną całość z pozostałą częścią zespołu pałacowo-parkowego, wpisanego do rejestru w 1956 r. i zmienionego w 1990 r. Opinie te wskazywały, że wartość zabytkowa nie została utracona, a skreślenie spowodowałoby nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując zarzuty skargi dotyczące m.in. błędów w ustaleniach faktycznych, naruszenia przepisów ustawy o ochronie zabytków i procedury administracyjnej, uznał je za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru zabytków ma na celu ochronę, a nie ułatwienie przejęcia nieruchomości. Stwierdził, że nie zaszły przesłanki do skreślenia z rejestru zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a wartość historyczna części leśnej nie została utracona. Sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, część leśna nie może zostać skreślona z rejestru zabytków, jeśli nie uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a stanowi integralną całość z pozostałą częścią zabytku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wartość zabytkowa części leśnej nie została utracona, a jej skreślenie spowodowałoby utratę walorów zabytkowych całego zespołu i nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. Fakt gospodarczego wykorzystania terenu w przeszłości lub obecnie nie przesądza o utracie wartości historycznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.z. art. 13 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Skreślenie z rejestru zabytków jest możliwe, gdy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie obiektu do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.

u.o.z. art. 13 § 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Nie podano konkretnej interpretacji, ale odniesiono się do niej w kontekście braku przesłanek do skreślenia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada praworządności).

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa).

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (zasada swobodnej oceny dowodów).

k.p.a. art. 104 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (nierozpoznanie całości wniosku).

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne).

k.p.a. art. 89 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (pominięcie wniosku o przeprowadzenie rozprawy).

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów procedury administracyjnej (niezajęcie stanowiska w przedmiocie innych źródeł dowodowych).

u.o.z. art. 38 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wymogi dotyczące upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

u.o.z. art. 38 § 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wymogi dotyczące upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

u.o.z. art. 79 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Zawiadomienie strony o oględzinach.

u.o.z. art. 100 § 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Uprawnienia rzeczoznawcy do wydawania opinii na rzecz organów ochrony zabytków.

u.o.z. art. 141

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Uprawnienia rzeczoznawcy do wykonania opinii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Część leśna zespołu pałacowo-parkowego stanowi integralną całość z pozostałą częścią zabytku. Nie zaszły przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Wartość zabytkowa części leśnej nie została utracona. Skreślenie części leśnej spowodowałoby utratę walorów zabytkowych całego zespołu i nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym. Opinie ekspertów wskazują na wartość zabytkową i integralność części leśnej. Wpis do rejestru zabytków służy ochronie, a nie ułatwieniu przejęcia nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Część leśna parku utraciła wartość historyczną. Część leśna parku była użytkowana gospodarczo i nie ma walorów zabytkowych. Wpis do rejestru zabytków był sposobem na nieodpłatne przejęcie nieruchomości. Opinie i oględziny przeprowadzone przez podległe organy były nieobiektywne. Należało przeprowadzić dowód z opinii niezależnego biegłego. Organ nie rozpoznał całości wniosku i pominął kwestie wyłączenia z obszaru zabytku dróg, placów, zabudowanych działek. Organ nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Organ nie zajął stanowiska w przedmiocie innych źródeł dowodowych (dokumenty Lasów Państwowych).

Godne uwagi sformułowania

Wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytku i nie może być traktowany jako instrument umożliwiający bezpłatne przejęcie przez gminę nieruchomości. Część leśna parku tworzy z pozostałym terenem integralną całość, posiadającą istotną wartość zabytkową. Wartość historyczna zabytku nie polega tylko na możliwości korzystania z zabytku w sposób analogiczny jak w czasach historycznych.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący

Jerzy Siegień

sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skreślenia zabytków z rejestru, znaczenie integralności kompozycyjnej zespołów zabytkowych, cel wpisu do rejestru zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zespołu pałacowo-parkowego i jego części leśnej; wymaga analizy konkretnych opinii i dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego i konfliktu interesów między gminą a organami ochrony zabytków, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony zabytków.

Czy las może być zabytkiem? Sąd rozstrzyga spór o ochronę części pałacowego parku.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1238/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ
Minister Kultury
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Kultury decyzją z dnia [...] października 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku Gminy W., odmówił skreślenia z rejestru zabytków tzw. części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W. w województwie [...]. Zespół pałacowo-parkowy we W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] maja 1956 r., nr [...], zmienioną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...]lutego 1990 r., nr [...].
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Kultury wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skreślenie z rejestru zabytków jest możliwe, gdy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie obiektu do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.
Założenie pałacowo-parkowe we W., składające się z dwóch wyraźnie wydzielonych zespołów: rezydencjonalnego i folwarcznego, powstało w połowie [...] wieku, a jego twórcą był K. O., a następnie jego brat L. Nowy właściciel W, książę A. S., rozbudował rezydencję, powiększając park od strony zachodniej. Majątek obejmował wówczas zalesiony, podmokły teren ze strumieniami i pięcioma stawami, na którym znajdował się zwierzyniec, oddzielony kanałem od ogrodu włoskiego. Obie części parku, regularna - kwaterowa i Ieśna - krajobrazowa, połączone poprzeczną aleją parkową, przechodzącą w dukt leśny, tworzyły wspólną kompozycję przestrzenną typową dla barokowych założeń rezydencji magnackich. Część leśna założenia jest zróżnicowana pod względem ukształtowania terenu. Podmokły las liściasty położony niżej, przecięty duktem leśnym, obejmuje teren dawnego zwierzyńca. Powiązania widokowe łączące obie części parku tworzą kanały i dukty leśne, stanowiąc w ten sposób jedną wspólną kompozycję. Natomiast łąki ze strumieniami i kanałami pełnią ważną funkcję powiązań widokowych z dominantą pałacu na wyspie.
Minister Kultury podkreślił, że przedstawione jako dowód w postępowaniu o skreślenie części leśnej z rejestru zabytków, opinie sporządzone przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków wskazują, że leśna część parku pałacowego we W. tworzy z pozostałym terenem założenia integralną całość, o bardzo istotnej wartości zabytkowej, a stan zachowania wartości historycznych i kulturalnych, który uzasadniał wpis obiektu do rejestru zabytków, nie uległ zmianie.
Fakt ten został potwierdzony również w protokole z oględzin omawianego zespołu, przeprowadzonych w dniu 12 marca 2004 r. z udziałem Wójta Gminy W., przedstawicieli Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P..
Z akt sprawy wynika, że w stosunku do części leśnej przedmiotowego zespołu nie zachodzi żadna z przesłanek upoważniających do jej skreślenia z rejestru zabytków. Wnioskowana do skreślenia z rejestru zabytków część leśna zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego jest integralnym elementem tego założenia, który nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej i naukowej, a wartości będące podstawą wydania decyzji o wpisie nie zostały zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych.
Po rozpatrzeniu wniosku Gminy W. z dnia 26 października 2004 r. o ponowne rozpoznanie przedmiotowej sprawy, Minister Kultury decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]października 2004 r., odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W. W trakcie prowadzonego postępowania Minister Kultury, na podstawie art. 52 k.p.a., zwrócił się do [...] Konserwatora Zabytków w P. o przeprowadzenie oględzin wnioskowanej do skreślenia z rejestru zabytków części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W., w celu stwierdzenia czy zaszły nowe okoliczności od czasu wydania decyzji Ministra Kultury z dnia [...] października 2004 r. Z protokołu sporządzonego w dniu 3 marca 2005 r. podczas oględzin parku, ze szczególnym uwzględnieniem części leśnej, wynika, że nie zaszły żadne istotne zmiany ani okoliczności. W trakcie oględzin stwierdzono również, że powołanie się we wniosku Gminy W. na młody wiek drzew rosnących w części leśnej parku jest nieprecyzyjne, ponieważ wiek tych drzew jest mocno zróżnicowany i wynosi od 40 do 80 lat, a pojedyncze drzewa, głównie dęby osiągają wiek nawet do około 200 lat. Są też sosny osiągające 180 cm obwodu mierzonego na wysokości 1,3 m. Skład gatunkowy drzew jest zróżnicowany, rosną tam sosny, dęby, brzozy, robinie, graby, topole. Południową część działki porastają olchy, z domieszką dębu i jesionu.
Minister Kultury podkreślił, że skreślenie z rejestru zabytków tej części założenia spowodowałoby ograniczenie parku do ogrodu włoskiego i dziedzińca przed pałacem, powodując tym samym utratę walorów zabytkowych, a także rekreacyjno-spacerowych i turystycznych. Wpisany do rejestru zabytków park krajobrazowy obejmuje powierzchnię [...] ha, a rozpatrywany wniosek dotyczy skreślenia prawie 1/3 całego założenia (działki o powierzchni [...] ha). W tej sytuacji skreślenie z rejestru zabytków części leśnej parku spowodowałoby nieodwracalne szkody w układzie kompozycyjnym i niekorzystną zmianę historycznych granic zespołu. Wobec powyższego organ orzekający uznał, że tzw. leśna część założenia pałacowo-parkowego nie utraciła wartości historycznych, zabytkowych ani też naukowych, nie zachodzą więc przesłanki z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Skargę na decyzje Ministra Kultury z dnia [...] kwietnia 2005 r. złożyła Gmina W. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść decyzji polegający na ustaleniu, że park w całości posiada walory zabytku i że w części wnioskowanej do wykreślenia z rejestru zabytków nie uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej,
2) naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na wydaniu decyzji odmawiającej wykreślenie części parku z rejestru zabytków w sytuacji gdy są spełnione przesłanki do wykreślenia wnioskowanej części zespołu pałacowo-parkowego z rejestru zabytków,
3) naruszenie przepisów procedury administracyjnej a w szczególności przepisów art. 7, 8 oraz art. 80 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji w oparciu o nieobiektywne ustalenia protokółu przedstawicieli [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 3 marca 2005 r. oraz nie uwzględnienie słusznego interesu skarżącego,
4) naruszenie art. 104 § 2 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całości wniosku i pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy kwestii wyłączenia z obszaru zabytku drogi powiatowej, placu przed kościołem, zabudowanej działki, pozostawienia w parku enklawy dębów, objęcia ochroną pomnikową poszczególnych drzew, czego konsekwencją było wydanie decyzji nie uwzględniającej całości żądania z niepełnym uzasadnieniem faktycznym i prawnym,
5) naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie w rozważaniach organu faktu złożenia przez skarżącego wniosku o przeprowadzenia rozprawy administracyjnej,
6) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zajęcie stanowiska w przedmiocie wskazanych we wniosku innych źródeł dowodowych zwłaszcza dokumentów Okręgowej Dyrekcji Lasów Państwowych w P.
Strona skarżąca wskazała ponadto, że chociaż w części leśnej występują pojedyncze drzewa wiekowe oraz enklawa starych dębów to nie przesądza to jednak o zabytkowym charakterze tej części parku. W lasach w całej Polsce znajdują się takie enklawy starodrzewu czy pojedyncze starsze drzewa, nie pociąga to za sobą uznania za zabytek wszystkich tych lasów, gdzie te enklawy lub drzewa się znajdują.
Część leśna parku do czasu wpisania do rejestru zabytków była użytkowana gospodarczo i już wówczas nie było faktycznej podstawy by wpisywać ten las do rejestru zabytków. Brak jest bowiem jakiegokolwiek ścisłego powiązania pomiędzy częścią parku przy pałacu, który ma pozostać wpisany do rejestru a częścią wnioskowaną do wykreślenia. Nie ma też żadnych historycznych przesłanek do uznania części wnioskowanej do wykreślenia za zabytek zwłaszcza, że brak jest konkretnej bibliografii do sporządzonych opinii. Konsekwencją ustalenia takiego błędnego stanu faktycznego jest odmowa wykreślenia wnioskowanej części z rejestru zabytków, podczas gdy podstawy do wykreślenia istnieją.
Strona skarżąca podkreśliła, że jedynymi dowodami w sprawie, na podstawie których Minister Kultury uznał, iż las jest zabytkiem, odmawiając wykreślenia wnioskowanej części parku z rejestru zabytków, były opinie i oględziny przeprowadzone przez podmioty mu podległe, którym zależy na tym aby zabytkiem było wszystko. Tymczasem strona skarżąca wskazywała w toku postępowania na dokumenty świadczące o tym, że część leśna parku nie jest zabytkiem, tj. pisma Dyrekcji Lasów Państwowych. Według twierdzeń zawartych w tych pismach część leśna już przed II wojną światową była wykorzystywana gospodarczo i nigdy nie była zabytkiem. Minister Kultury powinien przeprowadzić dowód z opinii niezależnego biegłego, tym czasem do przeprowadzenia takiego dowodu nie doszło, a decyzja wydana została w oparciu o nieobiektywne opinie i oględziny.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 62, poz.1568). Zgodnie z tym przepisem, zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo, którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. W skardze Gmina W. powołuje się na fakt utraty wartości historycznej wnioskowanej do skreślenia z rejestru zabytków części leśnej zespołu pałacowo-parkowego we W.
Zespół pałacowo-parkowy we W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] maja 1956 r., nr [...] zmienioną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] lutego 1990 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji [...] lutego 1990 r. stwierdzono, że zabytkowy park krajobrazowy we W. obejmuje obszar [...] ha i składa się z dwóch części tj. barokowej bezpośrednio przylegającej do pałacu myśliwskiego oraz leśnej, która w przeszłości stanowiła zwierzyniec. Całość wraz z późnobarokowym pałacem myśliwskim z lat [...] stanowi zespół pałacowo-parkowy i jako dobro kultury narodowej wymaga ochrony i trwałego zachowania.
Pismem z dnia 30 kwietnia 1991 r. Gmina W. wystąpiła do Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o nieodpłatne przekazanie części działek leśnych będących we Władania Nadleśnictwa W. podnosząc, że działki te stanowią kompleks pałacowo-parowy i rekreacyjno sportowy.
Po przekazaniu powyższych działek leśnych przez Skarb Państwa na rzecz Gminy W., w dniu 19 listopada 2003 r. gmina ta wystąpiła z wnioskiem o wykreślenie z rejestru zabytków części leśnej zespołu pałacowo-parkowego podnosząc, że stanowi ona zwykły las i nie ma walorów zabytkowych. W skardze Gmina W. podniosła, że nie było innych możliwości prawnych bezpłatnego przekazania nieruchomości na jej rzecz, jak poprzez wpisanie jej do rejestru zabytków.
Ustosunkowując się do powyższego twierdzenia strony skarżącej podkreślić należy, że art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 62, poz.1568) może stanowić podstawę skreślenia zabytku z rejestru zabytków tylko wówczas, gdy zabytek ten po wpisaniu go do rejestru uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie taki przypadek nie wystąpił, bowiem od dnia dokonania wpisu nie zaszły w zespole pałacowo-parkowym we Włoszakowicach żadne istotne zmiany. Jeżeli natomiast strona skarżąca kwestionuje wartość historyczną części leśnej zespołu pałacowo-parkowego na dzień dokonania wpisu na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] lutego 1990 r., nr [...], to powinna była dążyć do jej wzruszenia. Wpis do rejestru zabytków stanowi formę ochrony zabytku i nie może być traktowany jako instrument umożliwiający bezpłatne przejęcie przez gminę nieruchomości, czego Gmina W. powinna być świadoma.
Na zlecenie Ministra Kultury (pismo z dnia 16 lutego 2004 r.), po przeprowadzeniu z udziałem Wójta Gminy W. w dniu 12 marca 2004 r. wizji lokalnej oględzin terenu zespołu pałacowo-parkowego we W., Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków sporządził opinię w przedmiocie zasadności skreślenia przedmiotowego terenu z rejestru zabytków. O terminie przeprowadzenia powyższych oględzin zawiadomiono Wójta Gminy W., stosownie do wymogów art. 79 k.p.a. W protokole z oględzin podpisanym również przez Wójta Gminy W. doprecyzowano, że wniosek o skreślenie z rejestru zabytków dotyczy części działki nr ewid. 1199, stanowiącej własność Gminy W., obejmującej las położony po obu stronach ulicy [...]. Potwierdza to również pismo Wójta Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., w którym z powołaniem się na protokół z przeprowadzonych w dniu 12 marca 2004 r. oględzin, proponuje się wydzielenie z działki nr ewid. [...], dwóch działek o nr ewid. [...] i [...], zaznaczonych na załączonej mapie ewidencyjnej. Nie jest tym samym zasadny zarzut nierozpoznania przez organ orzekający całości wniosku i pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy kwestii wyłączenia z obszaru zabytku drogi powiatowej, placu przed kościołem, zabudowanej działki. Ponadto, jeżeli Gmina W. uważała, że jej wniosek nie został w całości rozpatrzony mogła, na podstawie art. 111 § 1 k.p.a., w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia. Ustosunkowywanie się natomiast przez organ orzekający do możliwości pozostawienia w parku enklawy dębów i objęcia ochroną pomnikową poszczególnych drzew było zbędne, skoro organ ten ustalił, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie z rejestru zabytków części leśnej zespołu pałacowo-parkowego.
W trakcie oględzin wykonano dokumentację zdjęciową ilustrującą układ przestrzenny i zagospodarowanie terenu. Wójt Gminy W. zobowiązał się dostarczyć projekt podziału geodezyjnego działki nr ewid. [...] w celu szczegółowego wydzielenia terenu wnioskowanego do wykreślenia z rejestru zabytków. Projekt taki został przedłożony wykonawcy opinii przy wspomnianym wyżej piśmie z dnia 19 kwietnia 2004 r.
W opinii sporządzonej w dniu 23 marca 2004 r. rzeczoznawca Ministra Kultury z zakresu ochrony krajobrazu kulturowego D. M. stwierdziła, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do skreślenia z rejestru zabytków części leśnej parku we W. Autorka opinii z dniu 23 marca 2004 r. posiadała, stosownie do art. 141 powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami uprawnienia do jej wykonania. Do opinii załączono wykaz bibliografii, kartografii oraz materiałów archiwalnych.
W opinii wskazano, że obie części parku tworzą wspólną kompozycję przestrzenną, typową dla barokowych założeń rezydencji magnackich. Leśna część parku tworzy z pozostałym terenem integralną całość, posiadającą istotną wartość zabytkową. Powyższych ustaleń nie podważają zarzuty, że część leśna nie spełnia już funkcji wskazanej w opinii, bowiem nie organizuje się już polowań, a teren nie nadaje się do organizowania imprez plenerowych. Wartość historyczna zabytku nie polega tylko na możliwości korzystania z zabytku w sposób analogiczny jak w czasach historycznych.
Ustalenia rzeczoznawcy Ministra Kultury D. M. zostały potwierdzone w opinii sporządzonej przez architekta krajobrazu A. D. i Kierownika Działu Ekspertyz i Analiz Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków - D. M. Potwierdzili oni, że część leśna parku pałacowego we W. tworzy z pozostałym terenem założenia integralną całość o bardzo istotnej wartości zabytkowej. Z punktu widzenia konserwatorskiego skreślenie tego terenu z rejestru zabytków jest ich zdaniem niedopuszczalne, bowiem proponowany podział terenu na działki budowlane umożliwi zabudowę jednorodzinną i zniszczy jego wartość zabytkową.
W piśmie z dnia 11 sierpnia 2004 r. Wójt Gminy W. zgłosił sprzeciw wobec opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, zarzucając jej nierzetelność. Pomimo deklaracji Wójta Gminy W. zawartej w piśmie z dnia 11 sierpnia 2004 r., nie zostało sporządzone szczegółowe uzasadnienie powyższych zarzutów.
Pismem z dnia 18 lutego 2005 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił Wójta Gminy W., że w dniu 3 marca 2005 r. zostaną przeprowadzone oględziny zespołu parkowego we W., w celu stwierdzenia czy nie zaszły nowe okoliczności w sprawie. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 23 lutego 2005 r. Wójt Gminy W. pomimo prawidłowego zawiadomienia odmówił udziału w oględzinach i podpisania protokołu. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, osoby dokonujące oględzin nie miały w świetle art. 79 § 1 k.p.a. obowiązku okazać upoważnienia [...] Konserwatora Ochrony Zabytków do ich przeprowadzenia. Upoważnienie takie, zgodnie z art. art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest wymagane jedynie do prowadzenia kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.
W wyniku oględzin ustalono, że nie zaszły żadne istotne, nowe okoliczności, a stan zabytkowego parku nie uległ zmianie. Stwierdzono zróżnicowany wiek drzew, od 40 do 80 lat, a w przypadku grupy dębów - około 200 lat.
W świetle powyższych ustaleń Minister Kultury zasadnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych dowodów wskazujących na wystąpienie przesłanki uzasadniającej skreślenie części leśnej zespołu pałacowo-parkowego. Takim dowodem nie może być natomiast powoływane przez stronę skarżącą pismo Dyrekcji Lasów Państwowych, nie ma ona bowiem żadnych uprawnień do wypowiadania się na temat wartości zabytkowych danego terenu. Ponadto zawarte w tym piśmie twierdzenie, że część leśna już przed II wojną światową była wykorzystywana gospodarczo i nigdy nie była zabytkiem, nie przesadza o tym, że utraciła ona całkowicie wartość historyczną.
Skoro dwukrotne badania specjalistyczne doprowadziły do dwóch analogicznych wyników, to brak było podstaw do przeprowadzenia badań przez inną placówkę badawczą lub biegłych. Nie są natomiast trafne zarzuty strony skarżącej, że placówka ta była bezpośrednio podległą organowi administracji rozstrzygającemu sprawę, zgodnie bowiem z art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami rzeczoznawca ma prawo do wydawania ocen i opinii również na rzecz organów ochrony zabytków.
Nie można również podzielić zarzutów strony skarżącej, że obowiązkiem organu było przeprowadzenie w rozpatrywanej sprawie rozprawy administracyjnej. Organ administracji publicznej jest obowiązany przeprowadzić rozprawę, gdy przeprowadzenie rozprawy zapewni przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, bądź osiągnięcie celu wychowawczego. Ocena, czy przeprowadzenie rozprawy przyczyni się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania należy do organu prowadzącego postępowanie. Minister Kultury prawidłowo przyjął, że nie było podstaw do przeprowadzenia rozprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że wniosek o jej przeprowadzenie Gmina W. złożyła w piśmie z dnia 24 marca 2005 r., a więc już po zgromadzeniu całego materiału dowodowego, który nie budził wątpliwości.
W trakcie prowadzonego postępowania zachowana została przewidziana w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz kodeksie postępowania administracyjnego opisana wyżej procedura oraz uprawnienia strony skarżącej. Nie można zatem zarzucić zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, uzasadniającego jej uchylenie.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI