I SA/Wa 1234/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-07-21
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga ekspresowaoperat szacunkowywartość nieruchomościprawo administracyjnedecyzja administracyjnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, uznając zasadność uchylenia decyzji Wojewody dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z powodu utraty ważności operatu szacunkowego.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu od decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną pod inwestycję drogową nieruchomość. Sąd uznał, że decyzja Ministra była zasadna, ponieważ operat szacunkowy stanowiący podstawę decyzji Wojewody utracił ważność po 12 miesiącach od daty sporządzenia, a także z powodu wadliwej wyceny nieruchomości uwzględniającej jej mieszane przeznaczenie. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę drogi ekspresowej. Sąd oddalił sprzeciw, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem. Kluczowym argumentem było stwierdzenie, że operat szacunkowy, na podstawie którego Wojewoda ustalił odszkodowanie, utracił ważność po 12 miesiącach od daty sporządzenia, a w aktach sprawy brak było potwierdzenia jego aktualności. Dodatkowo, sąd podzielił zastrzeżenia Ministra dotyczące wadliwej wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę, który nie uwzględnił prawidłowo mieszanego przeznaczenia nieruchomości (pod drogi publiczne i drogi wewnętrzne) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że operat szacunkowy jest podstawowym dowodem w sprawach o odszkodowanie i musi być aktualny oraz sporządzony zgodnie z przepisami prawa. W związku z utratą mocy dowodowej operatu i wadami wyceny, konieczne będzie sporządzenie nowego operatu szacunkowego przez organ pierwszej instancji. Wniosek skarżących o wymierzenie grzywny organowi został oddalony jako bezzasadny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, operat szacunkowy traci moc dowodową po 12 miesiącach od daty sporządzenia, chyba że jego aktualność zostanie potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, operat szacunkowy jest ważny przez 12 miesięcy od daty sporządzenia, a po tym terminie może być wykorzystywany jedynie po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę. W analizowanej sprawie operat utracił ważność, a brak było potwierdzenia jego aktualności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 262

Kodeks postępowania administracyjnego

specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a, 4f, 4g i ust. 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 18 § ust. 1 i 1e

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 22

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 23

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.g.n. art. 132 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 156 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 156 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 156 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 154

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r. art. 36 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r. art. 36 § ust. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § § 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata ważności operatu szacunkowego stanowiącego podstawę decyzji Wojewody. Wadliwa wycena nieruchomości przez rzeczoznawcę, który nie uwzględnił prawidłowo mieszanego przeznaczenia nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.

Odrzucone argumenty

Zasadność uchylenia decyzji Wojewody przez Ministra na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

operat szacunkowy stanowi podstawowy dowód nie można uznać za nowy operat szacunkowy, sporządzony do danej sprawy ani tym bardziej za klauzulę aktualizacyjną – operat sporządzony w dniu [...] czerwca 2020 r. Jest on bowiem tożsamy, co do treści oraz zawartych w nim wniosków z operatem szacunkowym, sporządzonym w dniu [...] kwietnia 2020 r.

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność i aktualność operatów szacunkowych w postępowaniach odszkodowawczych, prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, wycena nieruchomości o mieszanym przeznaczeniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących wyceny nieruchomości pod inwestycje drogowe i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń – odszkodowania za nieruchomość, a kluczowe znaczenie ma tu kwestia ważności i prawidłowości operatu szacunkowego, co jest częstym problemem w praktyce.

Czy operat szacunkowy sprzed roku nadal jest ważny? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady ustalania odszkodowania za wywłaszczoną ziemię.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1234/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2200/21 - Wyrok NSA z 2021-12-28
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 64d, 64a, 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu E. P. i B. D. od decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania E. P., B. D. i J. M. - działając na podstawie art. 138 § 2 kpa., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...]
w przedmiocie ustalenia odszkodowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Nieruchomość położona w gminie [...], w obrębie [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została przeznaczona pod inwestycję drogową, polegającą na budowie [...] z [...] drogi ekspresowej [...] na odcinku węzła [...] na [...] do obwodnicy [...].
W związku z tym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] – działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 4g i ust. 5, art. 18 ust. 1 i 1e, art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474), dalej jako "specustawa drogowa" oraz art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r. poz. 2204), dalej jako "ugn" - orzekł o:
1. ustaleniu odszkodowania na rzecz E. P. i B. D. we wspólności ustawowej małżeńskiej w kwocie [...] zł za udział, wynoszący ¼ części w prawie własności nieruchomości oraz na rzecz J. M. w kwocie [...] zł za udział ¾ części w prawie własności nieruchomości - położonej w gminie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha;
2. zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że odszkodowanie ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2020 r., który został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego J. L.
i określał wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.
Następnie organ dokonał analizy operatu szacunkowego stwierdzając, że biegły dokonując wyceny przedmiotowej nieruchomości uwzględnił jej stan na dzień [...] grudnia 2019 r., a więc na dzień wydania przez organ I instancji decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, natomiast wartość nieruchomości ustalił na dzień sporządzenia operatu szacunkowego - zatem uwzględniła przepis art. 18 ust. 1 specustawy drogowej.
Organ dodał, że operat został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów ugn oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeń wykonawczych.
Ostatecznie, Wojewoda uznał przedmiotowy operat za wiarygodny dowód
w sprawie i w oparciu o ten dowód ustalił odszkodowanie na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli nieruchomości.
Odnosząc się do kontroperatu sporządzonego przez rzeczoznawcę J. L., organ zauważył, że posiada on w sobie nieścisłości. W ocenie Wojewody wątpliwości rodzi przyjęcie jako obszaru rynku lokalnego terenów powiatu [...]
i [...] , co spowodowało, że do zbioru cen porównawczych zostały dołączone ceny wyraźnie wystające pond poziom cen powiatu [...]. Wskazał przy tym, że kontroperat nie podważa w żadnym stopniu ustaleń operatu sporządzonego na zlecenie organu.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył E. P., B. D. i J. M. zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 6,7,8,77§1, 262 kpa oraz art. 18 ust. 1a specustawy drogowej.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją
z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa własności przedmiotowej nieruchomości, stanowił operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] czerwca 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. L. Zdaniem organu przedmiotowy operat zawiera jednak nieprawidłowości, które uniemożliwiają jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania.
Minister zauważył, że sporna nieruchomość, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona była w części pod drogi publiczne (droga klasy ekspresowej), a w pozostałej części pod drogi wewnętrzne. Powyższe zaś implikowało rzeczoznawcę majątkowego do ustalenia proporcji w jakich nieruchomość przeznaczona jest pod drogi wewnętrzne i pod drogi ekspresowe oraz do dokonania odrębnej wyceny na podstawie próbki reprezentatywnej nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne i pod drogi wewnętrzne.
Powyższe uchybienie, zdaniem organu odwoławczego stanowiło także naruszenie art. 134 ugn, wyrażającego tzw. zasadę korzyści, obligującą do określenia wartości nieruchomości na podstawie cen bardziej korzystnych, wynikających
z aktualnego bądź alternatywnego przeznaczenia planistycznego nieruchomości.
Analogiczne zastrzeżenia Minister poczynił w stosunku do operatu szacunkowego autorstwa rzeczoznawcy majątkowego J. L., sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2020 r. na zlecenie dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Wprawdzie J. L. ujął w sporządzonym przez siebie operacie, że nieruchomość ma dwojakie przeznaczenie, jednakże w ocenie Ministra nie sposób stwierdzić, by w skład próbki reprezentatywnej nieruchomości porównawczych zostały włączone transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi wewnętrzne, czy też pod drogi publiczne. Zastrzeżenie organu odwoławczego budził także fakt, że w analizowanym kontroperacie szacunkowym pominięto opis nieruchomości o cenie minimalnej i maksymalnej
z wyeksponowaniem ich ocen w odniesieniu do przyjętej skali cech rynkowych.
Konkludując, organ odwoławczy wskazał, że zarówno operat, jak i kontroperat nie mogą stanowić podstawy ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożyli skarżący, którzy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili decyzji Ministra brak przesłanek do wydania orzeczenia,
o którym mowa w art. 138§2 kpa, wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego, wymierzenie mu grzywny w wysokości 10.000 zł oraz zasądzenie kosztów postepowania, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na sprzeciw Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: ppsa, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64e ppsa rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138
§ 2 kpa (art. 151a § 1 zd. 1 ppsa). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 ppsa).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii
z dnia [...] maja 2021 r., którą w oparciu o art. 138§2 kpa, uchylono w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,
a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Decyzja kasacyjna może być zatem wydana przez organ odwoławczy tylko wtedy, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15).
Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 kpa. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się
w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).
Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 kpa, stanowi z kolei naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 kpa.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na rzecz Skarbu Państwa.
Jako zasadniczy dowód w sprawie, Wojewoda [...] uznał operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] czerwca 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. L.. Był on bowiem podstawą ustalenia odszkodowania.
Jednakże w ocenie Ministra operat ten sporządzony został z naruszeniem art. 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, dalej: ,,rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r." oraz art. 134 ugn. Biegły, mając na uwadze mieszane przeznaczenie planistyczne nieruchomości był bowiem zobligowany do ustalenie proporcji w jakich nieruchomość przeznaczona jest pod drogi wewnętrzne i pod drogi ekspresowe oraz do dokonania odrębnej wyceny na podstawie próbki reprezentatywnej nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne i pod drogi wewnętrzne. Zdaniem organu odwoławczego biegły nie dostrzegł tej istotnej dla sprawy nieruchomości, co dyskwalifikuje sporządzony przez niego operat.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił tak zaprezentowane stanowisko Ministra.
Tytułem wstępu wskazać należy, że w myśl art. 18 ust. 1 ugn wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości
w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie natomiast z art. 130 ust. 2 ugn, dla ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości, przybierającej w myśl art. 156 ust. 1 ugn formę operatu szacunkowego.
Z powyższego wynika, że w sprawie o ustalenie odszkodowania operat szacunkowy stanowi podstawowy dowód. Ma on walor opinii biegłego (art. 84 § 4 kpa)
i jak każdy dowód w sprawie powinien zostać zweryfikowany i oceniony przez organ administracji zarówno pod kątem formalnym, jak i materialnym (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Przy ocenie operatu szacunkowego organ respektować musi jednak wymagające wiedzy specjalistycznej wnioski rzeczoznawcy, których samodzielne podważanie przez organ administracji (a więc podmiot, który tej wiedzy specjalistycznej nie posiada) nie jest możliwe. Obowiązkiem organu jest zatem przede wszystkim zbadanie zgodności operatu szacunkowego z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa (co do przyjętego przez rzeczoznawcę podejścia, metody szacowania oraz wymaganych elementów operatu). Ponadto, ocena organu powinna obejmować spójność przyjętych przez biegłego założeń, ich logiczność, ewentualne niejasności czy braki.
Z akt sprawy wynika, że choć tego rodzaju ocenę operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby przedmiotowego postępowania Wojewoda [...] dokonał, to jednak przyjęte przez niego wnioski co do zgodności przedmiotowego operatu z obowiązującymi przepisami prawa i przydatności tego dowodu w sprawie okazały się błędne.
Przejęta pod inwestycję drogową nieruchomość, oznaczona jako działki nr [...] i [...] w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] dla części obrębu [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...], przeznaczona była w części pod drogi publiczne (droga klasy ekspresowej) a w pozostałej części pod drogi wewnętrzne. Przeznaczenie nieruchomości (w tym przypadku o charakterze mieszanym) jest natomiast jedną
z cech, które musi brać pod uwagę rzeczoznawca majątkowy w procesie wyceny, co wynika wprost z treści § 36 ust. 1 rozporządzenia z 21 września 2004 r. Zgodnie z tym przepisem, wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy określa się przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ugn bez uwzględnienia ustaleń ww. decyzji.
Jak bowiem trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych § 36 rozporządzenia z 21 września 2004 r. jest przepisem szczególnym kompleksowo regulującym kwestie określania wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Ma on zatem w tym zakresie charakter lex specialis w odniesieniu do pozostałych unormowań odnoszących się do wyceny wywłaszczonych nieruchomości (por. wyrok NSA z 9 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 823/15, Lex nr 2299212). W tej sytuacji należy przyjąć, iż § 36 ust. 4 powołanego rozporządzenia
z dnia 21 września 2004 r. znajdzie zastosowanie przy ustaleniu wartości gruntów jedynie wówczas, gdy wartość nieruchomości, przy uwzględnieniu przeznaczenia gruntu pod drogi publiczne, będzie wyższa. Innymi słowy mówiąc, ustalając wartość rynkową nieruchomości właściwe jest uwzględnienie przeznaczenia nieruchomości zgodnego z celem wywłaszczenia, jedynie w sytuacji, gdy wzięcie pod uwagę tej okoliczności spowoduje zwiększenie wartości rynkowej nieruchomości.
Mając zatem na uwadze mieszane przeznaczenie planistyczne spornej nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy zobligowany był do ustalenia proporcji
w jakich wywłaszczana nieruchomość przeznaczona jest pod drogi wewnętrzne i pod drogi publiczne (drogę ekspresową) oraz do dokonania odrębnej wyceny na podstawie próbki reprezentatywnej nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne i pod drogi wewnętrzne. Tylko takie ustalenie proporcji może dać podstawę do jednoznacznego stwierdzenia czy ceny transakcyjne nieruchomości przeznaczonych pod drogi wewnętrzne przewyższają ceny transakcyjne uzyskiwane za nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne, bądź odwrotnie. Nie uwzględniając powyższej okoliczności i przyjmując kategorycznie, że wywłaszczana nieruchomość w całości przeznaczona jest pod drogi publiczne biegły sporządził wadliwy operat szacunkowy, który nie mógł być dowodem w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez Wojewodę [...].
Wskazać bowiem należy, że operat szacunkowy określający wartość nieruchomości sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, musi być zupełny, logiczny i wiarygodny, zwłaszcza że jego wartość dowodowa podlega ocenie organu administracji, jako dowodu miarodajnego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jednakże, zauważyć trzeba, że Sąd oddalił sprzeciw przede wszystkim z innego powodu - nie podnoszonego przez skarżących oraz organ odwoławczy.
Zgodnie z art. 156 ust. 3 ugn operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W myśl zaś ust. 4 art. 156 ugn operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli
w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie wskazuje się, iż operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron postępowania odszkodowawczego, dlatego należy zagwarantować im prawo do ustosunkowania się do takiego dowodu oraz jego oceny przez organy obu instancji.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podstawę ustalenia odszkodowania stanowił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę J. L.
w dniu [...] kwietnia 2020 r. Operat ten sporządzony został na etapie postępowania przed organem I instancji i był aktualny w dacie wydania decyzji przez Wojewodę [...] w dniu [...] listopada 2020 r.
Jednakże w dacie wydania decyzji przez Ministra Rozwoju – [...] maja 2021 r. - operat ten utracił już swoją ważność i w konsekwencji nie mógł stanowić dowodu
w sprawie. Stosownie bowiem do powołanych wyżej przepisów art. 156 ust. 3 i ust. 4 ugn przedmiotowy operat szacunkowy był ważny przez 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. W aktach administracyjnych nie znajduje się natomiast żaden dokument potwierdzający jego aktualność - dlatego też nie mógł być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, po upływie tego okresu. Nie można uznać za nowy operat szacunkowy, sporządzony do danej sprawy ani tym bardziej za klauzulę aktualizacyjną – operat sporządzony w dniu [...] czerwca 2020 r. Jest on bowiem tożsamy, co do treści oraz zawartych w nim wniosków z operatem szacunkowym, sporządzonym w dniu [...] kwietnia 2020 r., różniąc się jedynie od wcześniejszego treścią pierwszej strony, na której wskazane są prawidłowe powierzchnie działek, składających się na wycenianą nieruchomość. Podobnie przyznał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, wskazując, że opinia z dnia [...] czerwca 2020 r. zawiera jedynie skorygowaną powierzchnie działek,
a wartość nieruchomości pozostała bez zmian. Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2020 r., który na datę wydania decyzji przez organ odwoławczy stracił swoją ważność.
Tym samym, w związku z utratą aktualności operatu szacunkowego będącego podstawą ustalenia wysokości odszkodowania, konieczne jest sporządzenie nowego operatu szacunkowego - co oznacza przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania dowodowego w znacznej części. Przeprowadzenie postępowania w tym zakresie nie mieści się bowiem w zakresie uprawnień organu odwoławczego wynikających z art. 136 § 1 kpa.
W realiach rozpoznawanej sprawy należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja Ministra uchylająca decyzję Wojewody [...] jest zgodna z prawem - gdyż
w dniu jej wydania operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. L. utracił moc dowodową z uwagi na upływ 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Ponadto zasadne są zastrzeżenie organu II instancji dotyczące zaniechania przez biegłego dokonania wyceny nieruchomości, przy uwzględnieniu jej rzeczywistego przeznaczenia, wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji zleci sporządzenie nowej wyceny nieruchomości, a następnie dokona jej oceny, po czym podejmie stosowne rozstrzygnięcie.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 2 ppsa, orzekł jak
w sentencji wyroku.
Bezzasadny okazał się przy tym wniosek skarżących o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł. Grzywnę, o której mowa w art. 154§6 ppsa wymierza Sąd na wniosek skarżącego, w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przedmiotowe postępowanie nie dotyczyło natomiast tej materii.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI