I SA/Wa 1227/23

I SA/Wa 1227/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 565/24 - Wyrok NSA z 2025-03-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17  ust. 1  pkt 4 i  art. 176  ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 12 kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej jako "Wójt") z 29 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania A. A. (dalej jako "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca w dniu 28 października 2022 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. G.. Do wniosku załączyła orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z [...] grudnia 2021 r. nr [...], z którego wynika, że matka uznana została za niezdolną do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2022 r. W orzeczeniu nie wskazano daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji. Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie, że w dniu 28 października 2022 r. zaprzestała prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym.
Wójt decyzją z 29 listopada 2022 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że niezdolność matki skarżącej do samodzielnej egzystencji stwierdzona została orzeczeniem z 13 grudnia 2021 r., a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r." Choć skarżąca niewątpliwie sprawuje opiekę nad matką, to jednak niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. uniemożliwiało wydanie pozytywnej decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Wójtowi błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia, że na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014, z. 9, poz. 104) doszło do uznania niekonstytucyjności części ww. przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Kolegium decyzją z 12 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję z 29 listopada 2022 r. i wskazało, że argumentacja Wójta, w której oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Nie jest więc dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją. W ocenie organu brak jest jednak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie rolnym. Jak bowiem ustalono, skarżąca posiada niewielkie gospodarstwo rolne o pow. 1,76 ha (przeliczeniowych 0,3925 ha) i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek (dobrowolnie). Nie podejmuje żadnego zatrudnienia. Do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie rolnym od 28 października 2022 r. Źródłem dochodów rodziny jest wynagrodzenie męża odwołującej się w wysokości [...] zł miesięcznie oraz emerytura matki w wysokości [...] zł. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł. Matka skarżącej zamieszkuje wspólnie z nią i jej rodziną, tworząc 4-osobowe gospodarstwo domowe. Matka przewlekle choruje na [...], [...], [...], [...], [...], a także schorzenia będące wynikiem [...] w przeszłości. Ma problemy w poruszaniu się. Organ ustalił, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką i wykonuje wszystkie czynności życia codziennego. Kolegium wskazało, że w odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują – zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przez rezygnację z zatrudnienia w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 17b ust. 1 u.ś.r. według którego w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego (lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym), o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Przy czym ciężar dowodu wykazania zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego ciąży na rolniku. Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wprawdzie załączyła oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że w dniu 28 października 2022 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie, to jednak nadal pozostaje właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,76 ha (0,3925 ha przeliczeniowych) i podlega ubezpieczeniu rolniczemu. Z uwagi na to, że mąż pracuje poza miejscem zamieszkania (przy remontach [...] w [...]), odwołująca się jest jedyną osobą, która może zajmować się gospodarstwem rolnym. Dlatego też złożone prze nią oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim, należy uznać za mało wiarygodne. Z akt wynika ponadto, że matka skarżącej niewątpliwie jest osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy innej osoby w codziennym funkcjonowaniu i tego rodzaju opiekę sprawuje skarżąca, która pomaga w czynnościach życia codziennego tj. robi zakupy i przygotowuje posiłki, realizuje recepty, podaje leki, pomaga przy higienie całego ciała, zmienia pieluchomajtki, mierzy ciśnienie, załatwia sprawy związane z opieką medyczną, zmienia bieliznę oraz pościel, pierze, prasuje, załatwia sprawy urzędowe. W ocenie Kolegium, opieka, którą wykonuje skarżąca nie jest jednak sprawowana w sposób ciągły. Większość czynności, które wskazała, np. czynności związane z przygotowaniem posiłków, czy sprzątaniem domu, praniem, prasowaniem, zmiana pościeli, zakupy, należą do zwykłych prac domowych, które wykonywane są przez osoby pracujące, czy prowadzące gospodarstwo rolne w każdej rodzinie i skarżąca wykonywałaby je również wtedy, gdyby nie miała pod opieką niepełnosprawnej matki. Są to czynności dnia codziennego, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie mogą być uznane za opiekę w rozumieniu art. 17 u.ś.r. Z kolei umawianie wizyt lekarskich, wykupywanie leków, czy załatwianie spraw urzędowych nie może być uznane za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia lub innej pracy i da się pogodzić z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym, zwłaszcza, że jako rolnik skarżąca może tak rozłożyć pracę, aby zorganizowanie wizyty u lekarza, czy w urzędzie, a także pomoc w umyciu się i ubraniu matki, była możliwa. Również podawanie leków, co wykonywane jest 2-3 razy dziennie, da się pogodzić z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą, tj. pomoc w czynnościach higienicznych, w ubieraniu się mogą być wykonywane przed pracą i nie wymagają takiego zaangażowania czasowego, że niemożliwe jest wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Reasumując Kolegium wskazało, że wskazane czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz wymienione czynności opiekuńcze nie kolidują z pracą skarżącej we własnym gospodarstwie rolnym. Opisana pomoc jest niejednokrotnie łączona z zatrudnieniem i wykonywaniem pracy zawodowej.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, jak wskazało Kolegium, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu ww. przepisu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie zaś do art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
W sprawie bezsporne jest, że matka skarżącej orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] grudnia 2021 r. uznana została za niezdolną do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2022 r. W orzeczeniu nie wskazano daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji.
W tym miejscu wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (niezdolności do samodzielnej egzystencji) nie może stanowić wyłącznej podstawy orzekania o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Prawidłowe jest również stanowisko organu w odniesieniu do drugiej z przesłanek omawianych w zaskarżonej decyzji, tj. przesłanki uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki, a konkretniej rezygnacji z prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym.
Odnosząc się do kwestii ww. związku przyczynowo-skutkowego należy zauważyć, że biorąc pod uwagę art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wynika, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z tym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą wskazaną w ustawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 917/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20; LEX nr 3088207). Ustawodawca wymaga, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, LEX nr 3047011). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13, LEX nr 1773689).
Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą, jak też z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że jest ona właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 1,76 ha (0,3925 ha przeliczeniowych) i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek (dobrowolnie). Nie podejmuje ona żadnego zatrudnienia, zaś do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie rolnym od 28 października 2022 r. Z uwagi przy tym na okoliczność, że mąż pracuje poza miejscem zamieszkania (przy remontach [...] w [...]), skarżąca jest jedyną osobą, która może zajmować się gospodarstwem rolnym. Z kolei matka skarżącej uznana została za niezdolną do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2022 r. orzeczeniem z 13 grudnia 2021 r. i jak ustalono, przewlekle choruje na [...], [...], [...], [...], [...], a także schorzenia będące wynikiem [...] w przeszłości. Ma problemy w poruszaniu się.
Z powyższego wynika po pierwsze, że deklarowane przez skarżącą zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie miało miejsce niemal rok po uzyskaniu przez matkę orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a zatem dotychczasowy zakres opieki świadczonej przez skarżącą pozwalał jej na prowadzenie i pracę w gospodarstwie rolnym. Po drugie zaś, na co zwrócono uwagę już powyżej, istotnym elementem podlegającym ocenie na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź liczba czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzi Kolegium, że z oświadczeń skarżącej wynika, że opieka, którą sprawuje wobec matki sprowadza się do przygotowywania i podawania posiłków, podawania leków (3 x dziennie), mierzenia poziomu cukru i ciśnienia, prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, prasowanie, ścielenie łóżka), załatwiania spraw urzędowych, opłacania rachunków i umawiania wizyt lekarskich oraz przy czynnościach z zakresu higieny osobistej (toaleta – kilka razy dziennie). Tak zarysowany zespół obowiązków, jakich skarżąca podejmuje się względem matki, nie daje podstaw do stwierdzenia, że praca we własnym, niewielkim gospodarstwie rolnym jest przez nią wykluczona, tym bardziej, że dotychczas pracę tę wykonywała. Wsparcie przy podawaniu leków (3 x dziennie), toalecie, przygotowywaniu posiłków, czy umawianiu wizyt lekarskich, załatwianiu spraw urzędowych i opłacaniu rachunków (raz na jakiś czas), nie wymagają stałej styczności z chorym i permanentnej obecności opiekuna. Co więcej, większość ze wskazywanych czynności (np. przygotowanie posiłków, sprzątanie domu, pranie, prasowanie, zmiana pościeli, zakupy, porządki wokół domu), jak słusznie zauważyło Kolegium, należą do zwykłych prac domowych, które wykonywane są przez osoby pracujące, czy prowadzące gospodarstwo rolne w każdej rodzinie i skarżąca wykonywałaby je również wtedy, gdyby nie miała pod opieką chorej matki. Są to czynności dnia codziennego, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie mogą być uznane za opiekę w rozumieniu art. 17 u.ś.r. Z kolei umawianie wizyt lekarskich, czy załatwianie spraw urzędowych nie może być uznane za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia lub innej pracy i da się pogodzić z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym, zwłaszcza, że jako rolnik skarżąca może tak rozłożyć pracę, aby zorganizowanie wizyty u lekarza, czy w urzędzie, a także pomoc w umyciu się i ubraniu matki, była możliwa.
Inaczej mówiąc, zakres oraz charakter wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad niepełnosprawną matką czynności daje podstawy do uznania, że rozmiar tej opieki nie jest tak absorbujący czasowo, że uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, czy przede wszystkim prowadzenie gospodarstwa rolnego, którą to pracę może ona sobie organizować w dogodnych dla siebie warunkach i godzinach. Opieka świadczona wobec matki, choć niewątpliwie wymagająca regularności, nie jest bowiem absorbująca na tyle, by wykluczyć możliwość podejmowania przez córkę zajęć związanych z prowadzeniem własnego gospodarstwa rolnego.
Nie kwestionując w żaden sposób stanu zdrowia matki skarżącej, jak i jej deklaracji o konieczności wsparcia matki w egzystencji, należy podkreślić za organem, który nie zanegował faktu wykonywania określonych czynności opiekuńczych przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki i legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (niezdolności do samodzielnej egzystencji) przez osobę wymagającą opieki nie mogło, z przyczyn wskazanych powyżej, stanowić w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (czy jak w tej sprawie rezygnuje z prowadzenia i pracy we własnym gospodarstwie rolnym), a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W niniejszej sprawie zaś taki związek przyczynowy nie zachodzi.
Reasumując zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została oparta na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i oświadczeniu skarżącej załączonym do wniosku, a który to pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które w całości odpowiada prawu i nie narusza art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.