I SA/Wa 1218/22

I SA/Wa 1218/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art 145 par.1 pkt 1 lit. 2, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. nr KOC/3587/Go/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 r. nr KOC/6008/Go/19; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 marca 2022 r., nr KOC/3587/Go/21, po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z 7 czerwca 2021 r., nr KOC/6008/Go/19 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Nieruchomość położona w Warszawie w rejonie ulicy [...], oznaczona
Nr hip. "[...] nr [...] rej. Hip. W – [...]", stanowiła własność E. B. co do 1/2 części oraz Z. B., W. B. i S. B. - w częściach równych co do 1/2 części.
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę m.st. Warszawy nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz.U z 16 sierpnia 1948 roku, Nr 20).
Przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy dnia 16 sierpnia 1948 r. Sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku w stosunku do tej nieruchomości upływał dnia 16 lutego 1949 r.
Wnioskiem z 14 lutego 1949 r. adwokat W. C. - działając jako pełnomocnik E. B., Z. B., W. B. i S. B. - współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...], [...], [...], oraz terenu zwanego "[...]", oznaczonej Nr hip. "[...] nr [...] rej. Hip. W – [...]", wystąpił do Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu.
Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział Hipoteczny z 5 lutego 1948 r. wynika, że:
- E. B., Z. B., W. B. i S. B. wszystkie swoje prawa spadkowe do 1/45 idealnej (niewydzielonej) części tej nieruchomości sprzedali M. B.,
- tytuł własności 40% niepodzielnych całej opisanej reszty nieruchomości przepisano
z E. B., Z. B., W. B., S. B. na imię E. B..
Następnie E. B. w dniu 27 listopada 1948 r. zawarł akt notarialny
z A. M., R. L., Z. W. i C. R. którzy nabyli wspólnie w częściach równych, niepodzielnie plac o powierzchni 1950 m2 od strony ul. [...] i [...].
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z 31 marca 2004 r., sygn. akt III RCo 9/04, ustanowiony został kurator dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. – w osobie adwokata P. Z..
Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa orzeczeniem administracyjnym z 4 sierpnia 1961 r., nr GT.III-II/6/S/253/61, odmówiło uprawnionym E. B., Z. B., W. B., S. B. oraz M. B. i E. B. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...] nr [...] rej. Hip. W – [...]".
W uzasadnieniu organ wskazał, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego, wedle którego przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod użyteczność publiczną - park miejski.
Orzeczenie to zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie
w dniu 11 sierpnia 1961 r. w Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa - Mokotów ul. Rakowiecka 25/27 oraz w Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa pl. Dzierżyńskiego 3/5.
Od powyższego orzeczenia nie zostało wniesione odwołanie.
J. B., reprezentowany przez adwokata A. H., wystąpił
o stwierdzenie nieważności powołanego wyżej orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie nr GT.III-II/6/S/253/61 z 4 sierpnia 1961 r.
Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 7 kwietnia 2014 r., nr KOC/1950/Go/12, stwierdziło wydanie orzeczenia administracyjnego z 4 sierpnia 1961 r. nr GT.III-II/6/S/253/61, w stosunku do gruntu wchodzącego obecnie w skład działki nr 25 z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie stwierdziło jego nieważności w tym zakresie oraz w pozostałej części stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z 4 sierpnia 1961 r., nr GT.III-II/6/S/253/61, odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...] nr [...] rej. Hip. W- [...]".
Pismem z 15 lipca 2014 r. adwokat A. H. poinformował, że jedna ze stron postępowania – K. L. zmarła w dniu 16 lipca 2013 r., tj. przed dniem wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaś spadek po niej nabyła córka – M. F., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I Ns 1205/13.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją
z 14 stycznia 2015 r., nr KOC/6646/Go/14, stwierdziło nieważność własnej decyzji z 7 kwietnia 2014 r. sygn. KOC/1950/Go/12 - jako skierowanej do osoby zmarłej.
W tej sytuacji do ponownego rozpoznania pozostał wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 4 sierpnia 1961 r., nr GT.III-II/6/S/253/61, odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...] nr [...] rej. Hip. W- [...]".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 14 maja 2015 r., nr KOC/2071/Go/15:
1. na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. stwierdziło, że orzeczenie administracyjne
z 4 sierpnia 1961 r., nr GT.III-II/6/S/253/61, w stosunku do gruntu wchodzącego obecnie w skład działki nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, jednak wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie;
2. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w pozostałej części stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z 4 sierpnia 1961 r., nr GT.III-II/6/S/253/61, odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [....], oznaczonej Nr hip. "[...]
nr [...] rej. Hip. W- [...]".
Decyzję Kolegium doręczono m. in. adwokatowi A. H. jako pełnomocnikowi J. B. i adwokatowi P. Z. jako kuratorowi nieznanej z miejsca pobytu E. B. i kuratorowi spadku po S. B.
W dniu 19 sierpnia 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął sprzeciw Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 14 maja 2015 r., nr KOC/2071/Go/15 - jako wydanej
z rażącym naruszeniem prawa z powodu skierowania jej do zmarłego w dniu
5 listopada 2014 r. J. B., a nadto zaniechanie wezwania do udziału w sprawie jego następcy prawnego D. B.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie - po wszczęciu z urzędu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji na skutek powyższego sprzeciwu Prokuratora - decyzją z 7 czerwca 2021 r., nr KOC/6008/Go/18, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdziło nieważność własnej decyzji z 14 maja 2015 r., nr KOC/2071/Go/15 - z powodu rażącego naruszenia prawa, wobec skierowania jej do osoby zmarłej.
W uzasadnieniu decyzji wskazało, że decyzja własna z 14 maja 2015 r. rozstrzygała o prawach J. B., który zmarł w dniu 5 listopada 2014 r. W postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją nie brali udziału spadkobiercy zmarłego. Zaś prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji oceniane musi być jako rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Zatem skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest wadą powodującą stwierdzenie nieważności takiej decyzji.
Od tej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wnioski
o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w Warszawie oraz A. K.
Prokurator wniósł o uchylenie decyzji wobec skierowania jej do osoby zmarłej
i orzeczenie co do istoty sprawy. Wskazał, iż Kolegium uznało, że stroną postępowania jest nieznana z miejsca pobytu E. B..
Podniósł, że Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim postanowieniem z 31 marca 2004 r., sygn. akt III RCo 9/04, działając na wniosek J. B., ustanowił dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. kuratora – P. Z.. Tymczasem - według ustaleń Prokuratury – E. B. z d. L. zmarła w dniu 6 września 1953 r. w M., zaś Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim postanowieniem z 24 listopada 2019 r., sygn. akt III RNs 362/19, uchylił kuratelę dla osoby nieobecnej – E. B., ustanowioną ww. postanowieniem z 21 marca 2004 r.
Wobec powyższego nie można było prowadzić postępowania w stosunku do zmarłej E. B., ani skierować do niej podjętego rozstrzygnięcia.
Z kolei A.K. zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez bezzasadne stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 14 maja 2015 r.,
nr KOC/2071/Go/15, które zapadło na podstawie błędnego ustalenia, że decyzja ta została skierowana do osoby zmarłej, tj. J. B., podczas gdy decyzja została doręczona adwokatowi A. H., który ze względu na charakter sprawy miał umocowanie do zastępowania następców prawnych J. B., a zatem decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi następców prawnych J. B., dlatego też należy uznać, że była do nich skierowana.
Po rozpatrzeniu powyższych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 marca 2022 r.,
nr KOC/3587/Go/21, utrzymało w mocy własną decyzję z 7 czerwca 2021 r.,
nr KOC/6008/Go/19.
W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że chybiony jest zarzut Prokuratora jakoby decyzja z 7 czerwca 2021 r. KOC/6008/Go/21 została skierowana do osoby zmarłej. Decyzja ta została skierowana do adwokata P. Z., który był ustanowiony pełnomocnikiem dla osoby nieobecnej E. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim III Wydział Rodzinny z 21 marca 2004 r., sygn. akt III RCo 9/04. Wprawdzie kuratela ta została uchylona postanowieniem Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z 24 listopada 2019 r., sygn. akt III RNs 362/19, jednakże ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ani kurator adwokat P. Z. nie mieli świadomości - w dniu wydania decyzji z 7 czerwca 2021 r. - że takie postanowienie zostało wydane. Dopiero adwokat P. Z. pismem z 27 października 2021 r. poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w Grodzisku Mazowieckiem w sprawie sygn. akt III RNs 362/19 toczyło się bez jego udziału i dopiero postanowieniem sygn. akt III RNs 362/19 z dnia 24 sierpnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim III Wydział Rodzinny i Nieletnich sprostował "oczywistą omyłkę" w postanowieniu dopisując "P. Z." jako uczestnika postępowania. Adwokat P. Z. otrzymał to postanowienie dopiero przy piśmie z 7 września 2021 r., które przekazał do Kolegium przy piśmie z 27 października 2021 r.
Zatem Kolegium - wydając decyzję z 7 czerwca 2021 r., nr KOC/6008/Go/21 -
nie mogło posiadać wiedzy, że adwokat P. Z. nie jest już kuratorem dla osoby nieobecnej E. B.
Kolegium zauważyło, że postępowanie nadzorcze różni się zdecydowanie
od zwykłego postępowania administracyjnego. W postępowaniu nadzorczym bada się wyłącznie wadliwości decyzji administracyjnej w kontekście wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz na podstawie stanu faktycznego zaistniałego w dniu wydania decyzji.
Wedle stanu faktycznego z dnia wydania decyzji adwokat P. Z. był kuratorem dla osoby nieobecnej E. B. Wiedzę o braku takiego statusu Kolegium powzięło dopiero w dniu złożenia przez Prokuratora wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - czyli w dniu 21 czerwca 2021 r., a kurator dowiedział się o tym z pism Kolegium, a faktycznie dopiero z pisma Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 7 września 2021 r. Udowodnienie tego faktu przed Kolegium nastąpiło dopiero w dniu 27 października 2021r.
W ocenie Kolegium niesłuszny jest również zarzut zawarty w drugim wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez A. K. - iż pominęło ono fakt, że decyzję doręczono pełnomocnikowi następcy prawnego zmarłego J. B., który zmarł w dniu 4 listopada 2014 r. Jego następcą prawnym ustanowiona została D. B. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 17 listopada 2014 r., Rep. A nr 6545/2014. Zatem ani J. B. ani jego pełnomocnik nie mogli być adresatami decyzji z 14 maja 2015 r., nr KOC/2071/Go/15. Decyzję doręczono adwokatowi A. H. - jako pełnomocnikowi J. B., zaś pełnomocnictwo to wygasło z chwilą śmierci mandanta. Wprawdzie adwokat A. H. występował także jako pełnomocnik D. B. następczyni prawnej J. B., o czym świadczy pismo adwokata A. H. z 29 kwietnia 2014r. skierowane do Kolegium w sprawie przyśpieszenia wydania orzeczenia, a także pisma z 17 listopada i z 25 listopada 2021r. przy których dołączył dokumenty (akt poświadczenia dziedziczenia i pełnomocnictwa) do akt sprawy.
Jednakże decyzja nr KOC/2071/Go/15 wydana została w dniu 14 maja 2015 r., a pełnomocnictwo D. B. udzieliła adwokatowi A. H. dopiero w dniu 8 maja 2018r. - o czym świadczy data na dołączonym pełnomocnictwie.
Fakty te potwierdzają, że decyzja z 14 maja 2015 r., nr KOC/2071/Go/15 została skierowana do osoby zmarłej - co obligowało Kolegium do stwierdzenia jej nieważności.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 8 k.c. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 113 k.p.a. - przez stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 2015 r., z powodu rażącego naruszenia prawa z uwagi na orzeczenie o prawach
i obowiązkach zmarłego w dniu 5 listopada 2014 r. J. B., podczas gdy decyzja SKO z 2015 r. nie orzekała o prawach i obowiązkach J. B.,
zaś wskazanie go w rozdzielniku decyzji stanowi oczywistą omyłkę pisarską albowiem przed wydaniem decyzji SKO z 2015 r. adwokat A. H. zgłosił fakt jego śmierci oraz wykazał na podstawie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, że jego wyłączną następczynią prawną jest D. B., przedstawił też pełnomocnictwo do jej reprezentowania. Zatem - skoro adwokat A. H. otrzymał decyzję SKO z 2015 r. - to mógł ją otrzymać wyłącznie jako pełnomocnik D. B., a w konsekwencji należy uznać, że w postępowaniu brała udział D. B. jako spadkobierca J. B., której pełnomocnik odebrał decyzję SKO z 2015 r.,
2. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
w zw. z art. 30 § 5 k.p.a. we zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - przez wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji, w której na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego
w Grodzisku Mazowieckim z 24 listopada 2019 r. uchylono kuratelę dla E. B. oraz nie zostali ustaleni następcy prawni po E. B.,
a w konsekwencji brak zawieszenia postępowania stosowanie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu ustanowienia kolejnego kuratora dla spadku lub ustalenia następców prawnych po E. B..
W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty na poparcie swoich zarzutów.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji SKO z 9 marca 2022 r. i z 7 czerwca 2021 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych
oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie z uwagi na skomplikowany i wielowątkowy charakter sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie dniu 15 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe z dodatkową argumentacją i wnioskiem o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu z oświadczenia D. B. z 11 września
2023 r. na okoliczność:
- udzielenia przez D. B. pełnomocnictwa adwokatowi A. H. w listopadzie 2014 r., odnośnie wchodzących w skład spadku po J. B. nieruchomości warszawskich oznaczonych jako "[...] nr [...] rej. Hip [...]" oraz "[...] A Nr [...] nr [...]", położonych
w Warszawie przy ul. [...], [..], [...] i [...];
- sporządzenia przez D. B. w maju 2018 r., dokumentu pełnomocnictwa i złożenie go do akt sprawy prowadzonej przed SKO w Warszawie
za nr KOC/3587/GO/21;
- udzielenia przez D. B. na rzecz swojej matki H. B. pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego na podstawie pełnomocnictwa z 17 listopada 2014 r. (Rep A [...], Notariusz w Warszawie L. Z.), również w zakresie upoważniającej ją do udzielenia dalszego pełnomocnictwa do podejmowania czynności związanych ze spadkiem po J. B. przed organami administracyjnymi;
- udzielenia przez H. B. w imieniu D. B. 17 listopada 2014 r., pełnomocnictwa adwokatowi A. H. w sprawie nadzorczej przed SKO w Warszawie dotyczącej nieruchomości warszawskiej oznaczonej jako "[...] nr [..] rej. Hip W –[...]" oraz "[...] A Nr [...] nr [...]", położonych w Warszawie przy ul. [...], [...], [...] i [...]j;
- uczestniczenia od listopada 2014 r., przez D.B. w postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją SKO nr KOC/2071/Go/15 z 14 maja 2015 r., na zasadzie strony postępowania, w miejsce zmarłego J. B..
Sąd na rozprawie postanowił dopuścić dowody zgodnie z wnioskiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga
jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja pierwszoinstancyjna, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 9 marca 2022 r. utrzymująca w mocy swoją decyzję z 7 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji własnej z 14 maja
2015 r., nr KOC/2071/Go/15 - z powodu skierowania tej decyzji do osoby zmarłej.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 14 maja 2015 r. prowadzone było z udziałem adwokata P.Z. jako kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. i kuratora spadku po S. B.. Adwokat P. Z. został ustanowiony pełnomocnikiem dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z 21 marca 2004 r.,
sygn. akt III RCo 9/04. Następnie kuratela ta ustanowiona ww. postanowieniem
z 21 marca 2004 r. zostało uchylona postanowieniem Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z 24 listopada 2019 r., sygn. akt III RNs 362/19. Natomiast E. B. - dla której ustanowiona była kuratela - zmarła 6 września 1953 r.
w M., co wynika z załączonej do wniosku Prokuratora o ponowne rozpatrzenie sprawy uwierzytelnionej kopii odpisu zupełnego aktu zgonu.
Oznacza to, że rozstrzygnięcie Kolegium z 7 czerwca 2021 r. zostało skierowane do kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu, który już w tym czasie nie był kuratorem,
z uwagi na to, że kuratela została uchylona.
Zgodnie z art. 184 § 1 - 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (Dz. U. z 2020, poz. 1359) dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie (§ 1). Kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej
i zawiadomić ją o stanie jej spraw (§ 2). Nie ustanawia się kuratora dla ochrony praw osoby, jeżeli istnieją przesłanki uznania jej za zmarłą (§ 3).
Zadaniem kuratora jest przede wszystkim poszukiwanie osoby nieobecnej,
a poza tym sprawowanie zwykłego zarządu jej majątkiem, a więc dokonywanie koniecznych czynności faktycznych i prawnych, mających na celu zachowanie majątku, a czynności te podlegają kontroli sądu opiekuńczego, który może wydawać konieczne zarządzenia i w razie uchybień ze strony kuratora, pozbawia go tej funkcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt. III CKN 270/00).
Kuratela dla osoby nieobecnej nie ustaje z mocy prawa, pomimo zjawienia się tej osoby, lecz sąd opiekuńczy musi wydać postanowienie o uchyleniu kurateli. Uchylenie kurateli ma ten skutek, że ustanowiony kurator przestaje pełnić tę funkcję i traci przysługujące mu prawa i obowiązki.
W ocenie Sądu, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku
do kuratora dla osoby nieobecnej - który przestał być kuratorem - i wydanie decyzji
w takiej sytuacji stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej, zwłaszcza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).
Nie ma przy tym znaczenia - wbrew stanowisku Kolegium zawartemu
w zaskarżonej decyzji - czy organ prowadzący postępowania, który wydał decyzję
i skierował ją do kuratora nie pełniącego już tej funkcji, dysponował wiedzą o tej okoliczności, czy też wiedzy takiej nie posiadał.
Nie ma również znaczenia, jak ma to miejsce w tej sprawie, że o uchyleniu kurateli nie wiedział także sam kurator - adwokat P. Z.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowienie Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z 24 listopada 2019 r., sygn. akt III RNs 362/19, o uchyleniu kurateli dla nieobecnej E. B. jest prawomocne, nie zostało wzruszone i pozostaje w obrocie prawnym. Zaś orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 k.p.c.).
Natomiast brak udziału w postępowaniu o uchylenie kurateli adwokata P. Z. został zakwalifikowany przez Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim jako oczywista omyłka. Omyłka ta została sprostowana przez ten Sąd, który postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt III RNs 362/19, na podstawie art. 350 k.p.c., sprostował oczywistą pomyłkę pisarską i w komparycji postanowienia po "słowach z udziałem D. B. dopisał "oraz P. Z.".
Zauważyć też należy, iż wniosek o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 353 k.p.c.). Doręczenie zatem tego postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki adwokatowi P. Z. przy piśmie z 7 września 2021 r. nie ma wpływu na prawomocność postanowienia o uchyleniu kurateli.
Zatem Kolegium nie mogło prowadzić postępowania i wydać decyzji przy udziale - nie będącego już kuratorem - adwokata P. Z.. Kurator dla osoby nieobecnej jest przedstawicielem ustawowym reprezentowanego, występuje w jego imieniu i jego interesie. Przedstawicielstwo to ustaje z momentem uchylenia kurateli. Z tą chwilą kończy się także uprawnienie kuratora do występowania w postępowaniu administracyjnym.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w stosunku do adwokata P. Z. -występującego jako kurator dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. - nie mogło być prowadzone postępowanie, ani nie mogła być do niego skierowana wydana
w nim decyzja.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja pierwszoinstancyjna, naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musi ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Należy również stwierdzić, że trafne są zarzuty skargi, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 14 maja 2015 r. z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej – J. B..
W sprawie tej zaistniała niezwykła sytuacja.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że art. 30
§ 4 k.p.a. reguluje przypadki następstwa proceduralnego, stanowiąc, iż w razie śmierci strony w toku prowadzonego postępowania, w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne mortis causa). Tym samym śmierć strony postępowania, która nastąpiła po jego wszczęciu lecz przed jego formalnym zakończeniem nie skutkuje nieważnością decyzji wydanej w takich warunkach, jeśli tylko następca prawny osoby zmarłej, nie będącej jedyną stroną postępowania, wiedział o treści podejmowanych czynności, w tym o wydaniu decyzji kończącej postępowanie
i decyzji tej nie kwestionował (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1853/20; wyrok NSA z 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OSK 952/07; wyrok NSA z 10 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 406/08; wyrok NSA z 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 129/10).
Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
W aktach sprawy znajduje się pismo adw. A. H. z 17 listopada 2014 r., w którym informuje on o śmieci jego mocodawcy J. B. i wskazuje, że jego spadkobierczynią jest córka D. B.
Do tego pisma dołączą uwierzytelnione kopie:
- aktu poświadczenia dziedziczenia z 17 listopada 2014 r., Rep. A nr 6545/2014, sporządzony przez notariusza w Warszawie – L. Z., z którego wynika, że spadek po J. B. nabyła na podstawie testamentu córka spadkodawcy – D. B. w całości;
- sporządzone w formie aktu notarialnego pełnomocnictwo z 17 listopada 2014 r. udzielone przez D.B. swojej matce H. B. umocowujące m.in. do reprezentowania mocodawczyni przed wszelkimi sądami, władzami, organami administracji państwowej i samorządowej.
- pełnomocnictwo z 17 listopada 2014 r. udzielone adwokatowi A. H. przez H. B. do reprezentowania jej córki w sprawie KOC/1950/Go/12.
Pomijając ten fakt - Kolegium doręcza decyzję z 14 maja 2015 r. adwokatowi A. H. jako pełnomocnikowi J. B.
Ten błąd Kolegium stał się asumptem dla Prokuratora do wywiedzenia sprzeciwu od decyzji ostatecznej w trybie art. 184 k.p.a. - z powodu rażącego naruszenia prawa wobec skierowania decyzji do osoby zmarłej.
W okolicznościach sprawy decyzja Kolegium z 14 maja 2015 r. została doręczona adwokatowi A. H. jako pełnomocnikowi nieżyjącego już J. B.. Jednakże w akta sprawy znajdowało się już, przy złożonym przez adwokata A. H. piśmie z 17 listopada 2014 r., dalsze pełnomocnictwo
z 14 listopada 2014 r. udzielone adwokatowi A. H. przez matkę jedynej spadkobierczyni J. B.. Znajdował się również akt poświadczenia dziedziczenia z 17 listopada 2014 r., z którego wynika, że jedyną spadkobiercą J. B. jest D. B.
Z akt sprawy nie wynika, aby Kolegium kwestionowało to pełnomocnictwo. Wobec czego adwokat A. H. został skutecznie ustanowiony pełnomocnikiem spadkobierczyni J. B. - D. B.
Zatem, mając na względzie powyższe okoliczności, pomimo wskazania w rozdzielniku zaskarżonej decyzji, że doręczenie dotyczy pełnomocnika J. B., należy stwierdzić, iż decyzja z 14 maja 2015 r. została doręczona pełnomocnikowi następcy prawnego J. B. – D. B..
Nie można zatem - z uwagi na wzmiankowane wyżej dokumenty znajdujące się w aktach sprawy - twierdzić, że decyzja została doręczona do osoby zmarłej, przyjmując za podstawę tej tezy wyłącznie rozdzielnik decyzji z 14 maja 2015 r.
Rację należałoby przyznać Kolegium tylko wtedy, gdyby ww. dokumentów w aktach sprawy nie było. Jednak adwokat A. H. - składając w Kolegium przy piśmie z 17 listopada 2014 r. dokumenty dotyczące spadkobrania po J. B. i stosowne pełnomocnictwa do działania w imieniu jego spadkobierczyni - czynił to zapewne w celu zgłoszenia swojego udziału w toczącym się postępowaniu jako pełnomocnik spadkobierczyni.
Nie można również pominąć faktu, że decyzja z 14 maja 2015 r. nigdy nie była kwestionowana przez spadkobierczynię J. B. - zapewne z uwagi na to,
że była ona dla niej korzystna. Spadkobierczyni przez ponad osiem lat od wydania decyzji z 2015 r. nie podnosiła zarzutu niedoręczenia jej decyzji, czy też braku znajomości treści tej decyzji - co pozwala przyjąć, że zapoznała się z jej treścią z uwagi na to, że jej pełnomocnik otrzymał tę decyzję.
W zaskarżonej decyzji Kolegium podnosi, że D. B. udzieliła pełnomocnictwo adwokatowi A. H. dopiero w dniu 8 maja 2018 r.,
o czym świadczyć ma data na tym pełnomocnictwie. Jednak Kolegium całkowicie pomija fakt złożenia do akt sprawy - jeszcze przed wydaniem decyzji z 14 maja 2014 r.- przez adwokata A. H. stosownych pełnomocnictw, które nie były kwestionowane.
Nie ulega wątpliwości, że Prokurator wnosi sprzeciw wobec decyzji ostatecznej - jeżeli uzna, że istnieją przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Tak też przyjął Prokurator w niniejszej sprawie uznając, że decyzja z 14 maja 2015 r. została doręczona do osoby zmarłej, biorąc pod uwagę rozdzielnik tej decyzji.
Jednak dokładna analiza akt sprawy w tym zakresie prowadzi do wniosku przeciwnego, a więc do tego, że decyzja z 14 maja 2015 r. została skierowana do spadkobierczyni J. B. – D.B. Co oznacza, że nie było podstaw do stwierdzenia wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uwzględni powyższe stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.