I SA/Wa 1191/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-11-09
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćdroga krajowaodszkodowanieKPArzeczoznawca majątkowypostępowanie administracyjneWSA

Podsumowanie

WSA w Warszawie uchylił decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości pod drogę krajową i poprzedzającą ją decyzję, uznając naruszenie praw strony skarżącej w postępowaniu dowodowym dotyczącym wyceny nieruchomości.

Skarga dotyczyła decyzji Ministra Budownictwa utrzymującej w mocy decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości pod drogę krajową i odszkodowaniu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA, w szczególności art. 79 i 90 § 2, poprzez brak możliwości konfrontacji z biegłym rzeczoznawcą majątkowym na rozprawie oraz zaniżenie wartości nieruchomości. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając naruszenie zasady czynnego udziału strony i wyjaśnienia prawdy obiektywnej, co skutkowało uchyleniem obu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T. O. na decyzję Ministra Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o wywłaszczeniu nieruchomości pod budowę obwodnicy w ciągu drogi krajowej oraz ustaleniu odszkodowania. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 79 § 1 KPA przez przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego bez zawiadomienia strony o terminie oględzin lub bez ich przeprowadzenia, a także naruszenia art. 77 § 1 KPA poprzez brak odniesienia się do twierdzeń o wzruszeniu decyzji lokalizacyjnej. Kluczowym zarzutem było zaniżenie wartości wywłaszczanej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat szacunkowy bez przeprowadzenia oględzin i bez możliwości konfrontacji z nim na rozprawie. Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 79 i art. 90 § 2 KPA oraz art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie zawiadomiono biegłego o terminie rozprawy, co uniemożliwiło skarżącemu zadawanie pytań rzeczoznawcy i naruszyło jego uprawnienia procesowe. Sąd podkreślił, że naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a wyjaśnienia rzeczoznawcy złożone na piśmie w postępowaniu odwoławczym nie sanowały wadliwości postępowania dowodowego. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące braku negocjacji i braku przyznania nieruchomości zamiennej, wskazując, że negocjacje się odbyły, a przyznanie nieruchomości zamiennej nie jest obligatoryjne. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie tych przepisów stanowi podstawę do uchylenia decyzji, ponieważ uniemożliwia stronie realizację uprawnień procesowych i wpływa na prawidłowość ustaleń faktycznych oraz prawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak zawiadomienia biegłego o terminie rozprawy i brak możliwości zadawania mu pytań na rozprawie narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 KPA) oraz zasadę wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 KPA). Wady te nie mogły być sanowane przez późniejsze wyjaśnienia rzeczoznawcy złożone na piśmie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 79 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.z.p.i.r.i.w.d.k. art. 15

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

u.g.n. art. 134 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.s.z.p.i.r.i.w.d.k. art. 18 § 1

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

u.s.z.p.i.r.i.w.d.k. art. 18 § 2

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 89 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 90 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 95 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 118 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 114 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 131 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.s.z.p.i.r.i.w.d.k. art. 13 § 1

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

u.s.z.p.i.r.i.w.d.k. art. 13 § 2

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 79 i 90 § 2 KPA poprzez brak możliwości konfrontacji strony z biegłym rzeczoznawcą majątkowym na rozprawie. Brak przeprowadzenia oględzin nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego przy sporządzaniu operatu szacunkowego. Zaniżenie wartości wywłaszczanej nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Decyzja lokalizacyjna była ostateczna i stanowiła podstawę do wywłaszczenia. Przeprowadzone zostały rokowania w celu zawarcia umowy cywilnoprawnej. Przyznanie nieruchomości zamiennej nie jest obligatoryjne.

Godne uwagi sformułowania

brak możliwości konfrontacji z biegłym poprzez bezpośrednie zadawanie mu pytań naruszyło jego uprawnienia procesowe zasada czynnego udziału stron w postępowaniu zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej

Skład orzekający

Maria Tarnowska

przewodniczący

Anna Łukaszewska-Macioch

członek

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury dowodowej w postępowaniu wywłaszczeniowym, w szczególności prawa strony do konfrontacji z biegłym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania wywłaszczeniowego pod drogi krajowe i stosowania przepisów KPA w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie prawidłowego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym i konsekwencje naruszenia praw strony.

Naruszenie praw strony w postępowaniu wywłaszczeniowym – kluczowe znaczenie dowodu z opinii biegłego.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 1191/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Maria Tarnowska /przewodniczący/
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości pod drogę krajową i odszkodowania za wywłaszczenie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz T. O. kwotę 749 (siedemset czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania T. O., decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...], części nieruchomości niezabudowanej, położonej w obrębie m. [...], oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha, posiadającej założoną księgę wieczystą KW [...], stanowiącej własność T. O..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] ustalił lokalizację drogi krajowej dla inwestycji polegającej na budowie drogi krajowej Nr [...] [...] na odcinku [...] wraz z przebudową i budową niezbędnej infrastruktury technicznej oraz z zatwierdzeniem podziału nieruchomości. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...], części nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność T. O. za odszkodowaniem w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu i określił termin wydania nieruchomości, który upłynie w ciągu 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Decyzję tę opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 14 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości T. O. nastąpiło na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, po bezskutecznym upływie 30 - dniowego terminu do zawarcia umowy cywilnoprawnej, wyznaczonego na piśmie właścicielowi przez wojewodę. Pismem z dnia [...] października 2005 r. strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości, ustalenia odszkodowania i o rozprawie. Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] listopada 2005 r. pełnomocnik inwestora podtrzymał wniosek o wywłaszczenie, zaś właściciel swoje stanowisko przedstawił w formie załącznika do protokołu rozprawy. W jego treści podniósł, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r., zaś organ nie załatwił sprawy w ustawowo określonym 2-miesięcznym terminie i nie uwzględnił jego wniosku o umorzenie postępowania. Jednocześnie wniósł o dostarczenie nieruchomości zamiennej za wywłaszczaną działkę oraz zarzucił nieprawidłowości w operacie szacunkowym, podając, że ceny ziemi położonej w pobliżu wywłaszczanego gruntu kształtują się w granicach [...] zł za 1 m2, co potwierdzają oferty sprzedaży działek zamieszczone w prasie [...].
Wobec braku możliwości nabycia nieruchomości w drodze cywilnoprawnej organ postanowił wywłaszczyć niezbędną pod budowę drogi część nieruchomości oznaczoną jako działka nr [...]. Odnosząc się do przedstawionych przez stronę zarzutów stwierdził, że tryb wywłaszczenia pod drogi krajowe jest trybem szczególnym. Wyjaśnił przy tym, że wniosek o wywłaszczenie nie wszczyna postępowania, bowiem wszczyna je organ po bezskutecznym upływie terminu który wyznaczył właścicielowi na ewentualne zawarcie umowy sprzedaży. Właściciel wystąpił o umorzenie postępowania, jednakże, skoro w trakcie postępowania strony nie uzgodniły warunków ewentualnej umowy, postępowanie nie mogło być umorzone, bowiem sprawa wymagała merytorycznego załatwienia. Wywłaszczając nieruchomość, organ ustalił odszkodowanie, zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w oparciu o wartość rynkową nieruchomości określoną na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym z dnia [...] października 2005 r. określił wartość części nieruchomości wywłaszczanej na kwotę [...] zł. Biegły dokonał wyceny wywłaszczanych gruntów w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami, w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Zgodnie z § 36 pkt 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Takie ceny przyjęte zostały przez rzeczoznawcę. Biegły ustalił, że w okresie ostatniego roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nabyła na rynku lokalnym (W. i sąsiednie S.) kilka działek pod budowę drogi krajowej. Spośród tych działek wybrał obiekty do porównania z działką wywłaszczaną. Nie mogły być bowiem przedmiotem porównań działki przeznaczone na cele inne, niż drogi publiczne.
Organ wskazał również, iż uwzględnienie wniosku o dostarczenie działki zamiennej nie było możliwe, ponieważ przedstawiciel inwestora w trakcie rozprawy wyjaśnił, że Generalna Dyrekcja nie posiada w swoim zasobie nieruchomości, mogących być przekazanymi właścicielowi wywłaszczanej działki.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Transportu i Budownictwa wniósł T. O.. W uzasadnieniu podniósł, że przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej nie były prowadzone żadne negocjacje. Zarzucił również organowi nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania wywłaszczeniowego oraz brak odniesienia się do zarzutów i wniosków przedstawionych w załączniku do protokołu rozprawy. Ponadto wskazał, że rzeczoznawca majątkowy przy szacowaniu nieruchomości oparł się na danych dotyczących nieruchomości sprzedawanych po najniższych cenach i nie uwzględnił innych nieruchomości nabywanych przez Generalną Dyrekcję po znacznie wyższych cenach np.[...] zł za 1 m2.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż oferta z dnia [...] lutego 2005 r. dotycząca umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości została doręczona T. O. w dniu [...] lutego 2005 r. Wobec nie przyjęcia oferty Wojewoda [...], pismem z dnia [...] października 2005 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ istotą wywłaszczenia jest pozyskanie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego, pod warunkiem, że nie jest możliwe nabycie tej nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ustalone zostało prawidłowo na podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, zgodnie z którym wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalono według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] października 2005 r.
Odnosząc się do zarzutu strony w przedmiocie ustalenia odszkodowania organ stwierdził, że nie jest on zasadny, skoro w postępowaniu wywłaszczeniowym nie został przedłożony inny operat szacunkowy, ani też inny dowód dyskwalifikujący operat szacunkowy wykonany na potrzeby ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. Z operatu wynika, iż został on sporządzony stosownie do § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Natomiast stosownie do § 36 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia, w przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1, wartość gruntów określa się w sposób następujący: wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, powoduje, że wartość tych gruntów jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak określoną wartość powiększa się o 50 %. Według zaś przepisu § 36 ust. 4 powołanego rozporządzenia przepisy ust. 1 i ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio do określenia wartości nieruchomości lub ich części nabywanych na cele budowy autostrad lub dróg krajowych, z tym że stan tych nieruchomości przyjmuje się na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady lub drogi krajowej, a ceny na dzień zawarcia umowy, jeżeli nabycie następuje w drodze umowy, albo na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, jeżeli nabycie następuje w drodze wywłaszczenia. Wobec kwestionowania przez stronę, na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, operatu szacunkowego, pismem z dnia [...] marca 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa wystąpił do Wojewody [...] w trybie art. 136 KPA, o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia akt sprawy o stanowisko rzeczoznawcy majątkowego zawierające odpowiedź na zarzuty strony zawarte w piśmie zatytułowanym "załącznik do protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] listopada 2005 r.". Należy przy tym wskazać, iż operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo, co potwierdzają wyjaśnienia udzielone przez rzeczoznawcę majątkowego, który dokonując wyceny nieruchomości przyjmuje do porównania ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na cele budowy dróg publicznych. Nie można uznać, iż przedstawione przez stronę wyjaśnienia o ofertach sprzedaży nieruchomości sąsiednich za wyższe ceny, stanowią dowód na okoliczność błędnego sporządzenia operatu szacunkowego. Odnosząc się zaś do zarzutu strony odwołującej się w przedmiocie braku negocjacji w celu dobrowolnego wykupu nieruchomości, stwierdził, iż oferta nabycia przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy została stronie skutecznie doręczona. Jednakże skoro zabrakło porozumienia co do ceny nabycia nieruchomości, do zawarcia umowy nie doszło.
W dniu [...] lipca 2006 r. T. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. żądając stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie decyzji lub uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi: naruszenie art. 79 § 1 KPA przez przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego bez uprzedniego zawiadomienia strony o terminie oględzin nieruchomości będącej przedmiotem opinii, czy też opracowanie opinii bez przeprowadzenia oględzin; dokonanie oceny dowodu w postaci opinii rzeczoznawcy i przyjęcia wartości wywłaszczanej nieruchomości bez uwzględnienia cel rynkowych; naruszenie art. 77 § 1 KPA poprzez brak odniesienia się do twierdzeń strony, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o lokalizacji inwestycji drogowej, będąca podstawą wydania decyzji wywłaszczeniowej została wzruszona, co spowodowało sytuację uzasadniającą uchylenie decyzji wywłaszczeniowej i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż bezspornym jest, że opinia rzeczoznawcy majątkowego została sporządzona bez przeprowadzenia oględzin nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy przyjął wartość nieruchomości nigdy jej nie oglądając. Organy administracyjne akceptując powyższą praktykę naruszyły przepis art. 79 KPA, który nakłada na organ obowiązek zawiadomienia strony na siedem dni przed terminem oględzin. Organ administracyjny pierwszej instancji nie zawiadomił strony o czynnościach rzeczoznawcy majątkowego. Ponieważ dowód w postaci wyceny nieruchomości został uzyskany bez zachowania ustawowych wymogów określonych w art. 79 § 1 KPA, przeto nie może on stanowić dowodu w postępowaniu wywłaszczeniowym. Jest to tym bardziej istotne, że rzeczoznawca majątkowy w sposób ewidentny zaniżył wartość nieruchomości. Pomimo żądań strony, organ administracyjny pierwszej instancji nie wskazał ani jednej nieruchomości oferowanej do sprzedaży na rynku, w cenach zbliżonych do cen przyjętych przez rzeczoznawcę majątkowego. Rzeczoznawca majątkowy również nie potrafił udzielić w tym zakresie wyjaśnień. W piśmie procesowym z dnia 9 stycznia 2006 r. skarżący podnosił, iż z informacji prasowej dowiedział się, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. ustalająca lokalizację drogi została wzruszona. Skoro tak, to brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i w tym zakresie postępowanie to podlegało umorzeniu. Pomimo sygnalizowania powyższej okoliczności Minister Budownictwa nie odniósł się do tej kwestii. Powstała więc sytuacja, że doszło do wydania skarżonej decyzji wywłaszczeniowej chociaż w tym czasie nie było już decyzji o lokalizacji drogi na gruntach skarżącego. Dodatkowo skarżący podniósł, że już w odwołaniu akcentował, że nikt z nim nie negocjował ceny gruntów zajętych pod drogę. Sama ustawa wprowadziła obowiązek negocjowania ceny, tymczasem cena [...] zł za 1 m2 gruntu została skarżącemu narzucona. Pomimo podnoszenia powyższej kwestii w postępowaniu odwoławczym, organ drugiej instancji nie odniósł się do tego zarzutu.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Przede wszystkim należy wskazać, że postępowanie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). W sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, zgodnie z jej art. 23, stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dla niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma zagadnienie prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania, bowiem skarżący w zasadzie koncentruje swoje zarzuty na tej części kwestionowanych rozstrzygnięć, które dotyczą wysokości przyznanej kwoty pieniężnej za wywłaszczoną nieruchomość. Z przepisu art. 18 ust 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wynika, że wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Zważyć należy, że z art. 89 § 2 KPA wynika obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przez organ administracji, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Ze względu na treść powołanego art. 18 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wymagającego udziału rzeczoznawcy w procesie ustalania wysokości odszkodowania, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie wywłaszczenia nieruchomości pod pas drogowy i ustalenia odszkodowania, jest obowiązkowe. Zgodnie z art. 90 § 2 KPA organ wzywa strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników, a także świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę. Ma to zapewnić, stosownie do art. 95 § 1 KPA, prawo do składania przez strony wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie.
W niniejszej sprawie, przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania Wojewoda [...] przeprowadził rozprawę administracyjną, jednak nie wezwał na rozprawę rzeczoznawcy majątkowego, który sporządził operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości. Należy więc uznać, że doszło do naruszenia art. 79 i art. 90 § 2 KPA, a przede wszystkim art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie zawiadomiono biegłego o terminie rozprawy, co uniemożliwiło skarżącemu bezpośrednie zadawanie pytań rzeczoznawcy majątkowemu, a więc naruszyło jego uprawnienia procesowe. Z tych przyczyn brak jest podstaw do przyjęcia, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zostało przeprowadzone zgodnie z prawem. Dalszą konsekwencją omówionych wyżej wad postępowania było naruszenie również i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. przez ustalenie wysokości odszkodowania w oparciu o operat szacunkowy, którego treść nie mogła być wyjaśniona stronom na rozprawie. Skutkiem tego doznała uszczerbku zarówno zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 KPA), jak i zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 KPA). Uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, zatem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] podlegały uchyleniu.
Wskazanych wyżej naruszeń w postępowaniu dowodowym nie sanują złożone na piśmie dopiero na etapie postępowania odwoławczego wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. odnoszące się do zarzutów T. O. stanowiące załącznik do protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2005 r. Zgodnie z art. 79 § 2 KPA strona ma bowiem prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, a szczególności prawo do konfrontacji z biegłym poprzez bezpośrednie zadawanie mu pytań dotyczących okoliczności mających istotne znaczenie dla ustalenia wartości szacowanej nieruchomości. Tego prawa w niniejszym postępowaniu strona została pozbawiona.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów T. O. należy zauważyć, że nie są one zasadne. Z akt sprawy wynika, że w dniu wydania przez Wojewodę [...] decyzji pierwszoinstancyjnej w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania decyzja lokalizacyjna z dnia [...] sierpnia 2004 r. była ostateczna. Poza tym decyzja ta została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Nie zachodziła więc podstawa do umorzenia postępowania wywłaszczeniowego, ponieważ decyzja lokalizacyjna nadawała się do wykonania i nie została wzruszona, poprzez jej uchylenie, zmianę, stwierdzenie nieważności albo stwierdzenie wygaśnięcia.
Wbrew temu co twierdzi skarżący, w sprawie zostały przeprowadzone rokowania, o których mowa w art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu zawarcia umowy, o której wspomina art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., co potwierdzają pisma Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w B. z dnia [...] lutego 2005 r. i [...] marca 2005 r. oraz pisma T. O. z dnia [...] lutego 2005 r. i [...] marca 2005 r. W trakcie negocjacji nie doszło jednak do uzgodnienia ceny proponowanej umowy sprzedaży.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa z powodu nieprzyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za wywłaszczenie działki nr [...], ponieważ - jak to wynika z treści art. 13 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. oraz art. 114 ust. 1 i art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - wybór tej formy odszkodowania nie jest obligatoryjny, lecz leży w sferze uznania i możliwości Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15;3:, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę