I SA/WA 1188/20
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił skargi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ośrodka Doradztwa Rolniczego, uznając, że decyzja komunalizacyjna z 2009 r. nie stała się bezprzedmiotowa mimo zmiany przepisów i zrzeczenia się użytkowania wieczystego.
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji komunalizacyjnej z 2009 r., na mocy której Województwo nabyło mienie Skarbu Państwa. Skarżący argumentowali, że zmiana przepisów dotyczących jednostek doradztwa rolniczego oraz zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego przez Ośrodek spowodowały bezprzedmiotowość decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia wygaśnięcia, uznając decyzję za wykonaną z chwilą jej ostateczności. WSA w Warszawie oddalił skargi, podkreślając deklaratoryjny charakter decyzji komunalizacyjnej i brak spełnienia przesłanki bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz W. Ośrodka Doradztwa Rolniczego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody z 2009 r. Decyzja Wojewody z 2009 r. stwierdzała nabycie przez Województwo z mocy prawa mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości gruntowej, obciążonej prawem użytkowania wieczystego przez Ośrodek Doradztwa Rolniczego. Podstawą do wszczęcia postępowania o wygaśnięcie decyzji było zrzeczenie się przez Ośrodek prawa użytkowania wieczystego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody stwierdzającą wygaśnięcie i odmówił stwierdzenia wygaśnięcia, argumentując, że decyzja z 2009 r. została wykonana z chwilą uzyskania ostateczności, a późniejsze zmiany przepisów i zrzeczenie się użytkowania wieczystego nie czynią jej bezprzedmiotową w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący podnosili, że decyzja komunalizacyjna jest deklaratoryjna, nie została wykonana, a zmiana stanu prawnego uczyniła ją bezprzedmiotową, co leży w interesie społecznym. Sąd oddalił skargi, podzielając stanowisko Ministra. Sąd podkreślił, że kluczową przesłanką do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest jej bezprzedmiotowość, która polega na ustaniu prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego. W ocenie Sądu, decyzja komunalizacyjna z 2009 r. miała charakter deklaratoryjny, jedynie potwierdzała skutek prawny wynikający z ustawy, a zatem nie mogła stać się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Zmiana stanu prawnego i zrzeczenie się użytkowania wieczystego nie miały znaczenia dla bytu prawnego tej decyzji. Wobec braku przesłanki bezprzedmiotowości, nie było potrzeby rozważania interesu społecznego ani strony.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja deklaratoryjna, która jedynie potwierdza skutek prawny wynikający z ustawy, nie może stać się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w wyniku późniejszych zmian stanu prawnego lub faktycznego, ponieważ jej byt prawny nie zależy od tych zmian.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczową przesłanką do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest jej bezprzedmiotowość, która polega na ustaniu prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego. Decyzja komunalizacyjna z 2009 r. miała charakter deklaratoryjny, potwierdzała nabycie mienia z mocy prawa, a jej byt prawny nie zależał od późniejszych zmian stanu prawnego lub faktycznego, takich jak zmiana przepisów dotyczących jednostek doradztwa rolniczego czy zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten wymaga, aby decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazywał przepis prawa albo leżało to w interesie społecznym lub strony. Jest to regulacja szczególna i musi być wykładana ściśle.
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie art. 31 § ust. 1
Podstawa materialnoprawna decyzji Wojewody z 2009 r. stwierdzającej nabycie mienia przez Województwo.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego art. 2 § ust. 2
Zmiana tego przepisu przez ustawę z 22 czerwca 2016 r. była podnoszona jako podstawa bezprzedmiotowości decyzji komunalizacyjnej, jednak sąd uznał, że nowelizacja nie przewiduje takiego skutku.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja komunalizacyjna z 2009 r. miała charakter deklaratoryjny i potwierdzała nabycie mienia z mocy prawa, a zatem nie mogła stać się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w wyniku późniejszych zmian stanu prawnego lub faktycznego. Zmiana przepisów dotyczących jednostek doradztwa rolniczego nie przewidywała skutku w postaci bezprzedmiotowości decyzji komunalizacyjnych wydanych na podstawie wcześniejszych przepisów. Zrzeczenie się przez Ośrodek prawa użytkowania wieczystego nie wpływa na byt prawny decyzji komunalizacyjnej.
Odrzucone argumenty
Decyzja komunalizacyjna z 2009 r. stała się bezprzedmiotowa z powodu zmiany przepisów ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego, która spowodowała utratę przez województwo uprawnień wobec Ośrodka. Zrzeczenie się przez Ośrodek prawa użytkowania wieczystego uczyniło decyzję komunalizacyjną bezprzedmiotową. Wygaśnięcie decyzji komunalizacyjnej leży w interesie społecznym, umożliwiając Ośrodkowi odzyskanie władztwa nad nieruchomością.
Godne uwagi sformułowania
kluczową przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała po jej wydaniu. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej. decyzja komunalizacyjna z 2009 r. miała charakter deklaratoryjny, jedynie potwierdzała powstanie określonego skutku prawnego. zmiana prawa może być przyczyną uznania decyzji za bezprzedmiotową, ale wyłącznie w wypadku, gdy przepisy zmieniające stan prawny taki skutek przewidują wprost, expressis verbis.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w kontekście decyzji deklaratoryjnych, zwłaszcza dotyczących komunalizacji mienia i zmian stanu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia jednostek doradztwa rolniczego i interpretacji przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście zmian legislacyjnych i komunalizacji mienia, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Deklaratoryjna decyzja komunalizacyjna: czy zmiana prawa może ją unieważnić?”
Sektor
rolnictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 1188/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-05-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-06-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /sprawozdawca/ Joanna Skiba Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6109 Inne o symbolu podstawowym 610 Hasła tematyczne Komunalizacja mienia Sygn. powiązane I OSK 499/22 - Wyrok NSA z 2025-03-31 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skarg W. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargi. Uzasadnienie Decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2020 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Województwa [...], w pkt 1 uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Wojewody [....] z [...] października 2009 r. oraz w pkt 2 orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia powołanej decyzji z [...] października 2009 r. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego w [...]. Skargi zostały złożone w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] października 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zm.), Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Województwo [...], z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 sierpnia 2009 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości gruntowej, obciążonej prawem użytkowania wieczystego [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], arkusz mapy [...], działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...]. Pismem z [...] sierpnia 2016 r., wobec powzięcia wiedzy o zrzeczeniu się przez [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego w [...] przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego powyższej nieruchomości Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie wygaśnięcia, w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzji Wojewody [...] z [...] października 2009 r. Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Wojewoda [...], stwierdził wygaśnięcie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2009 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Województwo [...] podnosząc brak podstawy prawnej dla stwierdzenia jej wygaśnięcia. Decyzją z [...] października 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w pkt 1 uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r. oraz w pkt 2 orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 162 § 1 pkt 1 k.p.az treści którego wyprowadzić trzeba dwie normy prawne. Pierwsza z nich wskazuje, że organ jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a jej wygaszenie nakazuje przepis prawa. Druga natomiast uprawnia organ do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym lub interesie strony. W obu wskazanych sytuacjach muszą być spełnione łącznie obie wskazane przesłanki, tj. bezprzedmiotowość i istnienie przepisu prawa nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowość i istnienie interesu społecznego lub interesu strony. W ocenie Ministra, w niniejszej sprawie powyższe przesłanki nie występują. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe albo decyzji, które są w trakcie wykonywania lub zostały wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie można uznać za bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania bytu prawnego elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany stanu prawnego, ale tylko w przypadku gdy powoduje taki skutek. W kontekście powyższego, zdaniem organu odwoławczego, błędnie przyjął Wojewoda, że dokonane przez [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego - po wydaniu decyzji komunalizacyjnej - do nieruchomości objętych kwestionowaną decyzją z [...] października 2009 r., jak również zmiana przepisów ustawy z 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego, stanowi o bezprzedmiotowości decyzji z 2009 r. Istotne w niniejszej sprawie jest bowiem to, że powyższa decyzja została wykonana z chwilą uzyskania przez nią przymiotu ostateczności w administracyjnym toku instancji. Z tą bowiem chwilą nastąpiło skuteczne przeniesienie prawa własności nieruchomości na Województwo [...]. Powołując się na wyrok NSA z 6 września 2007 r., sygn. akt: II OSK 1179/06, Minister podniósł, że we wzruszeniu decyzji ostatecznej na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. najistotniejsze jest, że sporna decyzja została w całości wykonana i wobec tego nie stanowi ona przedmiotu jakiegokolwiek toczącego się postępowania wykonawczego. Nie istnieje w chwili obecnej prawna możliwość wzruszenia tego rodzaju decyzji (już w całości wykonanej) na podstawie powołanego przepisu. Art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy bowiem decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe), albo decyzji które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe. Organ wskazał również, że norma prawna zawarta w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter odsyłający. Oznacza to, że jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej zobowiązany jest do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. in principio. W razie zaś uchylenia przepisu, który był podstawą przyznania określonego uprawnienia na przyszłość, wygaśnięcie takiej decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. następuje tylko wówczas gdy w przepisach zmieniających stan prawny przewidziany został taki skutek. W przeciwnym wypadku decyzje te nie stają się bezprzedmiotowe. Taka sytuacja miała, zdaniem organu, miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ art. 2 ust. 2 ustawy z 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego w brzmieniu nadanym mu mocą ustawy z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego, z którego Wojewoda wywodzi bezprzedmiotowość, nie przewiduje takiego skutku prawnego w stosunku do decyzji wojewodów w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez województwa, z mocy prawa, mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również to, że nabycie przedmiotowego mienia przez województwa nastąpiło ex lege, z mocy samego prawa, a decyzja wojewody potwierdzała jedynie powstanie określonego skutku prawnego. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, uznanie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, gdyż należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. Organ podniósł, że interes strony, jako przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej, wymaga skonkretyzowania w każdym przypadku. Trzeba generalnie zakładać, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej pozostaje w kolizji z interesem społecznym, gdyż może ona stwarzać pozory istnienia określonych uprawnień czy obowiązków, godząc w ten sposób w pewność obrotu prawnego. Ponadto, decyzja administracyjna stanowi jeden z instrumentów służących do realizacji zadań nałożonych na administrację publiczną. Decyzja bezprzedmiotowa instrumentu takiego już nie stanowi, a zatem z punktu widzenia interesu społecznego jej wygaśnięcie jest zawsze konieczne (wyrok NSA z 9 listopada 2001 r., I SA 861/00, Lex nr 81751). Skoro zatem w sprawie wykazano, że decyzja z [...] października 2009 r. nie spełnia określonej w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanki bezprzedmiotowości, to nie pozostaje ona w sprzeczności z interesem społecznym oraz z interesem strony. Końcowo Minister zaznaczył, że nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przepis ten stanowi poniekąd odstępstwo od ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego w [....]. W skardze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i uznanie, że w stosunku do decyzji Wojewody [...] z [...] października 2009 r. nie zachodzą podstawy wygaśnięcia, w tym przesłanka bezprzedmiotowości, z uwagi na błędne stwierdzenie że powyższa decyzja została wykonana z chwilą uzyskania przez nią przymiotu ostateczności w administracyjnym toku instancji, podczas gdy w istocie nie została ona wykonana, gdyż jest to decyzja o charakterze deklaratoryjnym, która nie przyznaje żadnych nowych praw ani nie nakłada nowych obowiązków, a tym samym nie może być wykonana, podczas gdy decyzja Wojewody [...] stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym. Powołując się na powyższe Minister wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że jako jedyny powód uznania, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 2009 r. nie spełnia określonej w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanki bezprzedmiotowości, zaskarżona decyzja wskazuje rzekome wykonanie decyzji z 2009 r. Jednakże, nie jest to decyzja konstytutywna przyznająca prawa lub nakładająca obowiązki, które można wykonać przez określone działania lub zaniechania, lecz decyzja deklaratoryjna, która nie tworzy nowej sytuacji prawnej, lecz stwierdza, że w danej sytuacji wynikają z ustawy dla adresata określone obowiązki i prawa. Nie jest to więc decyzja, którą strona w jakikolwiek sposób wykonuje. Uprawnienia z niej wynikające nie są bowiem realizowane przez działania strony. Minister wskazał, że decyzja Wojewody [...] z 2009 r. stwierdzająca nabycie nieruchomości przez Województwo wskazuje wprost, że nieruchomości te są niezbędne samorządowi województwa do wykonywania zadań, o których mowa w art. 2 ustawy z 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego. Zatem, czynnikiem indywidualizującym stosunek prawny ukształtowany na mocy powołanej decyzji było przekazanie samorządowi województwa nadzoru nad wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego. W wyniku tego konieczne stało się przekazanie samorządowi również mienia niezbędnego do wykonywania tego zadania. Zmiana tego czynnika indywidualizującego nastąpiła zaś w momencie wejścia w życie ustawy z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego, w wyniku której samorządy województw utraciły nadzór nad wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego, które przestały być samorządowymi wojewódzkimi osobami prawnymi, a stały się państwowymi jednostkami organizacyjnymi posiadającymi osobowość prawną. W konsekwencji samorząd Województwa [...] utracił swoje uprawnienia wobec [...] Ośrodka. Przejawiało się to, między innymi, w tym, że Ośrodek przestał podlegać zarządowi Województwa [...], zarząd Województwa utracił prawo nadawania statutu Ośrodkowi oraz prawo powoływania dyrektora Ośrodka, jak również powoływania i odwoływania jego zastępców, tworzenia oddziałów Ośrodka czy określania regulaminu organizacyjnego Ośrodka. Wszystkie te uprawnienia przeszły na ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W konsekwencji odpadła przesłanka warunkująca przekazanie majątku Skarbu Państwa wykorzystywanego przez ośrodki doradztwa rolniczego na rzecz samorządów województw, która była podstawą wydania decyzji Wojewody [...] z 2009 r. Zdaniem skarżącego, decyzja z 2009 r. miała zatem rację bytu, dopóki nieruchomości, których dotyczyła były wykorzystywane do wykonywania ww. zadań ustawowych. Zmiana wskazanego powyżej czynnika indywidualizującego stosunek prawny ukształtowany na mocy tej decyzji powoduje, że stała się ona bezprzedmiotowa. Organ zupełnie pominął również istnienie w przedmiotowej sprawie interesu społecznego, który w realiach niniejszej sprawy należy wiązać ściśle z działalnością Ośrodka jako podmiotu bezpośrednio zainteresowanego stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji komunalizacyjnej. Wyeliminowanie z obrotu tej decyzji może bowiem doprowadzić do odzyskania przez tę jednostkę władztwa nad nieruchomością, której ona dotyczyła. W skardze [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...] zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego, przesłanką wygaśnięcia decyzji jest jej bezprzedmiotowość rozumiana jako ustanie prawnego bytu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na jej podstawie. Dla stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w oparciu o powołany przepis niezbędnym warunkiem jest stwierdzenie, że stała się ona bezprzedmiotowa. W ocenie skarżącego, przesłankę bezprzedmiotowości rozstrzygnięcia stanowi zmiana stanu faktycznego, będącego postawą wydania decyzji. Nastąpiło to w niniejszej sprawie bowiem Ośrodek zrzekł się prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości będących przedmiotem komunalizacji, a tym samym odpadła przyczyna istnienia decyzji komunalizacyjnej, co wskazuje na jej bezprzedmiotowość. Jednocześnie, zdaniem skarżącego, wygaśnięcie decyzji bezprzedmiotowej zawsze jest konieczne z punktu widzenia interesu społecznego. Wskazując na powyższe Ośrodek wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedziach na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skarg. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej jako "k.p.a." Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powyższego wynika, że aby można było stwierdzić wygaśnięcie decyzji przede wszystkim taka decyzja musi stać się bezprzedmiotowa, a dodatkowo stwierdzenia wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Wymaga przy tym podkreślenia, że regulacja prawna zawarta w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest regulacją szczególną i musi być wykładana ściśle. Wygaśnięcie decyzji następuje z mocy prawa, zaś rolą aktu deklaratoryjnego jest jedynie stwierdzenie (potwierdzenie), że taki skutek prawny zaistniał. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w nauce prawa stanowisko, że kluczową przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała po jej wydaniu. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej. Wiązać się to będzie z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego. Z sytuacją braku podmiotu stosunku administracyjnoprawnego mamy do czynienia np. w razie śmierci strony lub rozwiązania jednostki organizacyjnej będącej stroną, jak również w razie utraty przez stronę kwalifikacji do wykonywania uprawnień. Z brakiem przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego będziemy zaś mieli do czynienia np. wówczas gdy w decyzji rozstrzygnięto w przedmiocie praw lub obowiązków dotyczących rzeczy, co do których – w wyniku ich zniszczenia lub istotnego przekształcenia – prawa lub obowiązki nie mogą być dalej realizowane, albo wtedy gdy strona zrezygnowała z uprawnień. Podsumowując, bezprzedmiotowość decyzji zachodzi wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć przedmiot rozstrzygnięcia (prawo lub obowiązek strony), bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło przestanie istnieć lub utraci kwalifikacje (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 4/07, Lex nr 466044, a także B. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 339 oraz T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, s. 51–54). Ponadto, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 519/13, Lex nr 1572752, nie można uznać za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie zostały spełnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się również, że w sytuacji uchylenia przepisu, który był podstawą do przyznania określonego uprawnienia na przyszłość, wygaśnięcie takiej decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości w rozumieniu cytowanego przepisu następuje tylko wówczas, gdy w przepisach zmieniających stan prawny przewidziany został taki skutek. W przeciwnym razie decyzja nie staje się bezprzedmiotowa, gdyż dotyczy ona uprawnień nabytych wcześniej na przyszłość. Tak więc zmiana prawa (powszechnego czy też miejscowego) może być przyczyną uznania decyzji za bezprzedmiotową, ale wyłącznie w wypadku, gdy przepisy zmieniające stan prawny taki skutek przewidują wprost, expressis verbis. W niniejszej sprawie żądanie wygaszenia dotyczyło decyzji Wojewody [...] z [...] października 2009 r. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 31 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zm.). Wojewoda stwierdził w tej decyzji nabycie przez Województwo [...], z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 sierpnia 2009 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości gruntowej obciążonej prawem użytkowania wieczystego [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...] (dalej jako "[...]"), oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], arkusz mapy[...], działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zapisanej w księdze wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...]. Źródła żądania wygaszenia powyższej decyzji ostatecznej skarżący Minister i [...] upatrują w tym, że w następstwie zmiany przepisów ustawy z 22 października 2009 r. o jednostkach doradztwa rolniczego (dokonanej ustawą z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego) samorząd Województwa [...] utracił wobec [...] uprawienia, które przeszły na ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W konsekwencji, zdaniem skarżących, w obecnym stanie faktyczno - prawnym nieruchomości objęte kwestionowaną decyzją nie są Województwu niezbędne do realizacji zadań określonych w art. 2 ustawy z 22 października 2009 r. o jednostkach doradztwa rolniczego. Tym samym nie może zostać osiągnięty cel przekazania samorządowi Województwa mienia niezbędnego [...] do realizacji zadań. Skarżący podnoszą również, że w zaskarżonej decyzji Minister całkowicie pominął kwestię interesu społecznego, który w realiach niniejszej sprawy wiązać trzeba z działalnością . [...] ich ocenie, wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej może doprowadzić do odzyskania przez [...] trwałego władania nad majątkiem, a w konsekwencji dokonywania inwestycji, co zapobiegnie degradacji objętego tą decyzją mienia. Zdaniem Sądu, słusznie uznał organ odwoławczy, że podnoszone przez skarżących okoliczności nie mogły prowadzić do stwierdzenia wygaśnięcia spornej decyzji ostatecznej. Kluczowe bowiem znaczenie dla rozstrzygnięcia czy w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości ma, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, deklaratoryjny charakter decyzji, której wygaszenia żądają skarżący. Decyzja z 2009 r. stwierdza bowiem nabycie przez Województwo [...] praw wskazanych w art. 31 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r. - z mocy samego prawa z dniem 1 sierpnia 2009 r. Decyzja ta odnosi się zatem do przesłanek wynikających z powołanego przepisu ustawy z 23 stycznia 2009 r. i jedynie potwierdza, że nastąpił przewidziany w tym przepisie skutek prawny (przeniesienie na województwo prawa własności mienia Skarbu Państwa niezbędnego do wykonywania zadań przekazanych województwu ustawą) na określoną w nim datę (1 sierpnia 2009 r.). Jak słusznie dostrzegł organ odwoławczy, już sama ta okoliczność (deklaratoryjny charakter kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej) nie pozwala na uznanie, że decyzja ta stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym dla zaistnienia opisanego skutku prawnego, a tym samym bytu prawnego kwestionowanej decyzji z 2009 r., bez znaczenia pozostają okoliczności zaistniałe później, na które powołują się skarżący, w tym okoliczność późniejszej zmiany statusu prawnego Województwa [...] i związana z tym utrata uprawnień tej jednostki wobec [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...]. Wbrew twierdzeniu skarżących, przesłanki bezprzedmiotowości kwestionowanej decyzji z 2009 r. nie można również wywodzić ze zmiany stanu prawnego, tj. zmiany art. 2 ust. 2 ustawy z 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego z w brzmieniu nadanym mu mocą ustawy z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, znowelizowany art. 2 ust. 2 ustawy z 2004 r. nie przewiduje bowiem takiego skutku prawnego w stosunku do decyzji wydawanych na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r., które dotyczyły stwierdzenia nabycia z dniem 1 sierpnia 2009 r. z mocy prawa przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego (województwa) mienia Skarbu Państwa pozostającego we władaniu wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego. Końcowo podnieść trzeba, że wobec opisanego wyżej niewystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki bezprzedmiotowości nie było potrzeby rozważania dalszych przesłanek określonych w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. (czyli interesu społecznego lub interesu strony). Brak w niniejszej sprawie przesłanki bezprzedmiotowości "automatycznie" powoduje bowiem brak prawnej możliwości zastosowania przez właściwy organ instytucji wygaszenia decyzji w trybie określonym w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W tej sytuacji niezasadny okazał się podniesiony w obu skargach zarzut błędnej wykładni przez organ odwoławczy art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę