I SA/WA 1160/22

I SA/Wa 1160/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 145,148
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi skargi E.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 8 marca 2022 r. nr DAP-WPK-727-2-2/2020/ICh uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z 18 grudnia 2019 r. nr N-II.7532.2.65.2018, odmawiającą uchylenia decyzji z 18 lipca 2018 r. nr N-II.7532.2.24.2018 stwierdzającej, że Powiat S. nabył z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości położonej w obr. [...] G., gm. S., ozn. w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 2,70 ha, zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...] relacji Z-G i umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda Podkarpacki decyzją z 18 lipca 2018 r. stwierdził, że Powiat S. nabył z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności opisanej wyżej nieruchomości.
Następnie decyzją z 18 grudnia 2019 r. po przeprowadzaniu na wniosek E. S. postępowania wznowieniowego, Wojewoda Podkarpacki odmówił uchylenia ww. decyzji z 18 lipca 2018 r. wskazując, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o tym, że legitymuje się udokumentowanym prawem rzeczowym do działki nr [...] oraz nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że części działek nr [...], [...], których jest właścicielką zostały zajęte pod drogę powiatową nr [...] relacji Z-G.
E. S. wniosła odwołanie od powyżej decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę wskazał, że wszczęcie postępowania wznowieniowego uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek. Pierwszą jest załatwienie sprawy decyzją ostateczną, natomiast drugą jest wystąpienie co najmniej jednej z wyczerpująco wymienionych w art. 145 § 1 oraz art. 145a k.p.a. wad decyzji administracyjnych. Ponadto w myśl w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Organ zaznaczył, że w rozpoznanej sprawie E. S. pismem z 12 grudnia 2018 r. (data stempla pocztowego 17 grudnia 2018 r., data wpływu do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w R. 18 grudnia 2018 r.) wniosła o unieważnienie, wycofanie z obrotu prawnego ww. decyzji Wojewody Podkarpackiego z 18 lipca 2018 r. Pismem z 18 stycznia 2019 r. wnioskodawczyni sprecyzowała żądanie w ten sposób, że wniosła o unieważnienie i wycofanie z obrotu prawnego decyzji Wojewody Podkarpackiego z 18 lipca 2018 r. zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 k.p.a. W piśmie tym wyjaśniła również, że o wydaniu decyzji dowiedziała się 14 listopada 2018 r. w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia Minister stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki formalne do wszczęcia postępowania wznowieniowego, bowiem wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie miesięcznego terminu od dnia, w którym wnioskująca dowiedziała się o decyzji z 18 lipca 2018 r.
Organ zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym przyczyna bezprzedmiotowości może istnieć zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i pojawić się po jego wszczęciu, a przed jego zakończeniem. W każdym z tych przypadków stwierdzenie bezprzedmiotowości, na jakimkolwiek etapie postępowania, obliguje organ do zakończenia postępowania w sposób formalny, a nie merytoryczny. W przypadku wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości po wszczęciu postępowania, organ zobligowany jest postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W tej sytuacji Minister stwierdził, że skoro E. S. wniosła wniosek o wznowienia postępowania dotyczącego decyzji Wojewody Podkarpackiego z 18 lipca 2018 r. z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., dalsze prowadzenie postępowania wznowieniowego z jej wniosku jest bezprzedmiotowe, co spełnia przesłankę z art. 105 § 1 k.pa. i skutkuje umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie.
E. S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając, że jest ona wadliwa.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 14 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił dodatkowo naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. w zw. art. 9 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, w sytuacji w której organ I instancji w piśmie z 9 stycznia 2019 r., stanowiącym pouczenie o brakach formalnych podania, nie poinformował skarżącej w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności nie poinformował jej o treści art. 148 k.p.a., w sytuacji w której organ I instancji posiadał wiedzę o braku znajomości prawa przez skarżącą i mimo to nie udzielił jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie;
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, w sytuacji w której organ I instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem ustalenia, w kontekście każdej ze wskazywanych przez skarżącą podstaw wznowienia, okoliczności faktycznych, w których skarżąca uzyskała informacje pozwalające ustalić początek biegu terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. do wniesienia podania o wznowienie postępowania, co skutkowało przedwczesnym uchyleniem decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania;
- art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, służącego wszechstronnemu ustaleniu wszystkich obiektywnych okoliczności stanowiących podstawy wznowienia postępowania, na które powoływała się skarżąca oraz ustaleniu początkowych terminów dla każdej z tych podstaw do wniesienia podania w tym przedmiocie;
- art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich przesłanek stanowiących podstawy wniesienia przez skarżącą podania o wznowienie postępowania, poprzestając wyłącznie na ocenie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście art. 148 k.p.a., w sytuacji w której skarżąca powoływała jeszcze jako podstawy wznowieniowe art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., co skutkowało brakiem rozpoznania sprawy w pełni przez organy obu instancji;
- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że twierdzenia skarżącej w piśmie z 18 stycznia 2019 r. przedłożonym w postępowaniu przed organem I instancji, że "o wydanej decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 lipca 2018 r. dowiedziałam się 14 listopada 2018 r., w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S." w kontekście dalszej treści pisma skarżącej, w której wskazuje, że "nie otrzymała całości dokumentacji dotyczącej dokonanych wpisów do księgi wieczystej, nie wiem do dnia dzisiejszego na jakiej podstawie Starosta S. dokonał wpisu drogi nr [...] na Skarb Państwa" - zawierają się w przesłance dowiedzenia się o decyzji przez stronę, wskazanej w art. 148 § 2 k.p.a., w sytuacji w której dla zachowania terminu liczy się data faktycznego dowiedzenia się o treści decyzji, która jest okolicznością obiektywną, a zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona winna uzyskać informację nie tylko o istnieniu takiej decyzji ale też zawartym w niej rozstrzygnięciu, co nie zostało w okolicznościach niniejszej sprawy ustalone;
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania, jako skutek poprzestania na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącą terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., w sytuacji w której organ winien w oparciu o zebrany materiał rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 18 grudnia 2019 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. S., uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z 18 grudnia 2019 r. nr N-II.7532.2.65.2018, odmawiającą uchylenia decyzji z 18 lipca 2018 r. nr N-II.7532.2.24.2018 stwierdzającej, że Powiat S. nabył z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości położonej w obr. [...] G., gm. S., ozn. w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 2,70 ha, zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...] relacji Z.-G. i umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie.
Wskazane decyzje zapadły w trybie wznowienia postępowania, który umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 -8 k.p.a. Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., po ustaleniu dopuszczalności wznowienia oraz zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku.
Istotne jest, że w przypadku wskazywania we wniosku o wznowienie postępowania jako podstawy wznowienia okoliczności wskazanej w przepisie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. kwestie z tym związane muszą być badane w postępowaniu merytorycznym, a nie w ramach badania dopuszczalności wznowienia postępowania. W sytuacji gdy organ stwierdzi uchybienie terminu do wznowienia postępowania już po wznowieniu postępowania, to jego obowiązkiem jest jego umorzenie na podstawie art.105 k.p.a.
Skoro zatem po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie dopuszczalności wniosku i zachowania terminu do jego wniesienia organ odwoławczy ustalił - w sposób nie budzący wątpliwości - czemu dał wyraz w objętej skargą decyzji, że organ pierwszej instancji pomimo, iż strona wniosła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu nie umorzył postępowania tyko odmówił uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, to zasadnie orzekł jak w objętej skargą decyzji.
Zdaniem Sądu ujawnienie uchybienia terminu musiało skutkować stwierdzeniem, że wniosek ten został złożony z naruszeniem miesięcznego terminu, o jakim mowa w art.148 § 1 k.p.a. Dla tej oceny nie mają znaczenia powody przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie. Wobec niezachowania terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, organ nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy a tym samym zakończyć go w trybie ustanowionym dla takiego działania. Zachowanie terminu stanowi bowiem warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, a zatem jeśli doszło do jego błędnego wszczęcia, to organ powinien takie postępowanie umorzyć.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie akcentuje się, że wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania nie oznacza, że kwestia zachowania przez wnioskodawcę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania została ostatecznie przesądzona. W judykaturze wskazuje się nadto, że organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminowi, stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zachowanie terminu stanowi warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, a zatem jeśli doszło do jego błędnego wszczęcia, to organ powinien takie postępowanie umorzyć (tak tez NSA w wyroku z 18 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 176/10). Obowiązek badania zachowania przez stronę terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma też organ odwoławczy, który rozpoznając odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji we wznowionym postępowaniu, musi w pierwszej kolejności stwierdzić czy istniały przesłanki formalne do wznowienia postępowania. Postanowienie o wznowieniu ma charakter procesowy i nie korzysta z cechy trwałości, tak jak decyzje administracyjne (art.16 k.p.a.). Jeżeli nie można ustalić czy organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie, gdyż w ogóle nie badał on kwestii zachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art.148 k.p.a., to organ odwoławczy ma podstawy do uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższe nie zwalnia organu odwoławczego, w ramach jego kompetencji wynikających z art. 138 k.p.a., z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zweryfikowania tej okoliczności. Minister w związku z tym ustalił, że Skarżąca podanie o wznowienie postępowania wniosła pismem z 17 grudnia 2018r.(data stempla pocztowego), które wpłynęło do organu 18 grudnia 2018r. (data prezentaty) zaś na żądanie organu sprecyzowała w piśmie z 18 stycznia 2019r., że o decyzji Wojewody Podkarpackiego z 18 lipca 2018r. dowiedziała się 14 listopada 2018r. Jeśli zatem na etapie pierwszoinstancyjnym, organ nie zbadał terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, to organ odwoławczy temu obowiązkowi sprostał, a jego ocena wyżej opisanych dat skutkować musiała umorzeniem wszczętego postępowania wznowieniowego. Zachowanie terminu stanowi bowiem warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania.
W ocenie Sądu organ odwoławczy wnikliwie przeanalizował zgłoszone przez stronę na każdym etapie procedowania zarzuty, rzetelnie i rzeczowo odnosząc się do argumentów zawartych na ich poparcie i zasadnie zastosował przywołane w zaskarżonym rozstrzygnięciu przepisy prawa. Nieuwzględnienie stanowiska strony skarżącej nie może stanowić o naruszeniu prawa, szczególnie, że organ swoje stanowisko wyczerpująco i prawidłowo uzasadnił z poszanowaniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Mając to na uwadze, Sąd, na podstawie 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.