I SA/WA 1155/23

I SA/Wa 1155/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 887/24 - Wyrok NSA z 2025-05-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5  ust. 1,  art. 11  ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr KKU-150/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 kwietnia 2023 r., nr KKU-150/22 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania [...], od decyzji Wojewody [...] z 22 lipca 2022 r., nr NWXV.7532.1.81.2018 stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] (w której prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej położonej na terenie Gminy [...], a obecnie w Gminie [...], obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2625 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - uchyliła w całości decyzję organu I instancji i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] (tj. gminę o takim statusie), w której prawa i obowiązki na tym obszarze wstąpiło Miasto [...] (tj. gmina o takim statusie) z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu Komisja wskazała, że Wojewoda [...] decyzją z 5 listopada 2019 r., nr NWXV.7532.1.81.2018 stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę [...], prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 26 sierpnia 2020 r., nr KKU-251/19 uchyliła decyzję Wojewody [...] i przekazała mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Komisja wskazała, że nie została wyjaśniona kwestia, czy przedmiotowa działka pozostawała w zarządzie poprzednika prawnego Spółki (istniejącego 27 maja 1990 r. [...]), tj. czy dla przedmiotowej nieruchomości została wydana decyzja przekazująca ją w zarząd tego przedsiębiorstwa. Ustalenia wymaga także status przedsiębiorstwa na 27 maja 1990 r. z uwagi na niewykazane następstwo prawne po ww. przedsiębiorstwie, a także ewentualne wyłączenie z komunalizacji, z uwagi na art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191). Organ powinien także rozważyć, czy fakt władania przez przedsiębiorstwo przedmiotową nieruchomością może oznaczać, że mienie to służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej (art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Decyzją z 22 lipca 2022 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...], w której prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...], z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie od tej decyzji złożyło [...].
Rozpoznając sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła ustalenia organu I instancji, w tym dokumenty dotyczące powstania przedsiębiorstwa, zakresu jego działalności i podziału w wyniku, którego utworzono szereg nowych samodzielnych przedsiębiorstw i następstwa prawnego Spółki. Podała, że 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, gdyż jako podstawę wpisu w księdze wieczystej wymieniono umowę sprzedaży nieruchomości z 9 maja 1984 r., rep. A nr [...]. Nieruchomość 27 maja 1990 r. położona była na terenie Gminy (Miasta) [...]. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 grudnia 1994 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 132, poz. 671) 1 stycznia 1995 r. z części miasta [...] utworzono Gminę (Miasto) [...].
Komisja wskazała, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:
1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,
2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,
3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1
- staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Komisja podkreśliła, że przesłankami komunalizacji ocenianymi na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. są:
1) mienie ogólnonarodowe (państwowe);
2) należenie tego mienia do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;
3) brak wyłączenia komunalizacji w dalszych przepisach, tj. w art. 11-12 ustawy.
Niezależnie od podstawy komunalizacji istotne są ustalenia faktyczne i prawne na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r., gdyż komunalizacja nastąpiła z mocy prawa, a decyzja komunalizacyjna tylko potwierdza to, czy dane mienie staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem komunalnym.
Zdaniem organu odwoławczego warunek z pkt 1 zostatał spełniony. Nie został spełniony warunek 2, z uwagi na realizację przez przedsiębiorstwo zadań ponadlokalnych. Warunek z pkt 3 w istocie wiąże się z warunkiem z pkt 2, ponieważ odnosić go można do należenia do innych podmiotów niż rady narodowe stopnia podstawowego, co wykluczać może należenie mienia do rad narodowych stopnia podstawowego. W tej sprawie istotnym wydaje się tylko art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:
1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,
2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.
W ocenie Komisji w kontekście (nie)należenia mienia do gminy i zarządu przedsiębiorstwa istotnym jest to, że taki zarząd został rozpoznany przez sąd wieczystoksięgowy i wpisany do księgi wieczystej, a Komisja, ani inny organ administracji publicznej nie ma prawa tego kwestionować, chociażby z uwagi na art. 10 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, ze zm.).
W ocenie organu odwoławczego nie można stwierdzić, że dana okoliczność, np. zarząd (użytkowanie) może być udowodniona tylko za pomocą jednego środka dowodowego (dokumentu), tj. decyzji, nawet jeśli taki pogląd wywodzony jest z orzecznictwa. Nie kwestionując, co do zasady, roli decyzji o ustanowieniu (użytkowania /zarządu) w ocenie Komisji - zwłaszcza biorąc pod uwagę poprzedni ustrój i poziom praworządności - decyzja taka mogła istnieć, tylko mogła zaginąć.
Dane przedsiębiorstwo mogło nawet nie przypuszczać, że gmina (tudzież jej poprzednik prawny lub inny organ administracji publicznej) - która nie kwestionowała przez dziesięciolecia tytułu prawnego przedsiębiorstwa, a wręcz wydawała decyzje o opłatach rocznych związane z tym tytułem i uwzględniała ten tytuł w swojej działalności nagle stwierdzi, że dana nieruchomość w istocie była użytkowana przez dziesięciolecia bezprawnie przez dane przedsiębiorstwo i następców prawnych.
W ocenie Komisji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ksiąg wieczystych, można byłoby stwierdzić, że okoliczność ustanowienia użytkowania (zarządu) została w sprawie udowodniona, pomimo nieodnalezienia stosownej decyzji.
Organ podkreślił, że przekazanie spornej nieruchomości [...] nastąpiło we właściwym trybie - aktem notarialnym z 9 maja 1984 r. Ponadto nieruchomość była w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Komisja wskazała, że pojęcie "należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu: "posiadanie", "władanie", "dysponowanie" - co jest prawnie obojętne dla komunalizacji przy ocenie przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy.
Pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych zwłaszcza, gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do określonych organów samorządowych. Należenia mienia do danej rady narodowej można domniemywać, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji państwowej można zatem uznać tylko taką nieruchomość, która 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej.
Komisja podniosła, że w tym czasie ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej, tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wcześniejsze regulacje były zasadniczo podobne. Zgodnie z ww. przepisem dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W przypadku braku takiej decyzji lub umowy odnoszącej się do konkretnej nieruchomości trzeba przyjąć (na gruncie ustawy z 1985 r.), że nieruchomość 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Tak więc w sytuacji, gdy do określonego mienia brak takiej decyzji lub umowy odnoszącej się do konkretnej nieruchomości trzeba przyjąć, że nieruchomość 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej.
W ocenie Komisji Wojewoda bezzasadnie uznał, że prawo zarządu nie przysługiwało poprzednikowi prawnemu odwołującej, tj. [...]. Można, zdaniem Komisji, przyjąć, że przepisy art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 38 ust. 2 ww. ustawy znajdują zastosowanie w stosunku do umów nabycia nieruchomości zawartych przed jej wejściem w życie.
Zgodnie z art. 8 ww. ustawy (w jej pierwotnym brzmieniu):
1. nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych,
2. rada narodowa stopnia wojewódzkiego może ustalać dla poszczególnych miejscowości maksymalne ceny nabywanych nieruchomości przez organy i jednostki wymienione w ust. 1, uwzględniając zasady stosowane, przy ustalaniu cen nieruchomości państwowych,
3. nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy
pozostają w ich zarządzie.
Komisja podniosła, że powołane przepisy dotyczą różnych okresów nabycia nieruchomości. Przepis art. 38 ust. 2 ustawy odnosi się do okresu następującego po dniu wejścia w życie ustawy. Z kolei przepis art. 8 ust. 3 ustawy dotyczy umów nabycia nieruchomości zawartych wcześniej. Z art. 38 ust. 2 ustawy wynika, że obowiązek uzyskania decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd nie dotyczył nieruchomości nabytych przez państwową jednostkę organizacyjną w drodze umowy.
W ocenie Komisji przedstawioną interpretację przepisów potwierdza wprost treść § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, zgodnie z którym umowy zawarte w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli zostały wydane przed 1 sierpnia 1985 r.) stanowią samodzielną podstawę do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, będącego podstawą do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Konkludując organ uznał, że państwowe jednostki organizacyjne, które przed dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. nabyły nieruchomości w drodze umowy, uzyskały z mocy prawa zarząd nad nabytymi nieruchomościami w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 sierpnia 1985 r.
Mając na uwadze przytoczoną argumentację Komisja stwierdziła, że przedsiębiorstwo nabyło z mocy prawa prawo zarządu nieruchomościami nabytymi na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych z dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Komisja przytoczyła treść § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. W ocenie organu postanowienia rozporządzenia uwłaszczeniowego wydają się mieć dodatkowe i pośrednie (choćby w ramach wykładni systemowej, porównawczej, etc.) znaczenie w sprawie także komunalizacji.
Organ powołał odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, w której wprost wskazano na podstawę wpisu - umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego.
Biorąc pod uwagę powyższe Komisja wskazała, że na podstawie ww. umowy Skarb Państwa reprezentowany przez przedstawicieli [...], nabył własność nieruchomości. Podmiotem, na rzecz którego nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości, ze względu na obowiązującą wtedy zasadę jedności własności państwowej, był Skarb Państwa, w imieniu którego występowało przedsiębiorstwo. Tym samym przedsiębiorstwu temu służyło co najmniej prawo zarządu/użytkowania wskazanej nieruchomości, ujawnione wobec wszystkich uczestników obrotu na podstawie wpisu w księdze wieczystej.
Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, Wojewoda [...] nie dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Dokumenty stanowiące podstawę do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa - ze wskazaniem na zarząd (użytkowanie) [...] przedmiotowych nieruchomości podlegały ocenie sądu wieczystoksięgowego. Organ administracji publicznej nie jest władny dokonać odmiennej oceny, niż to wynika z księgi wieczystej na 27 maja 1990 r.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła Gmina [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w zakresie, w jakim Komisja uznała, że nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Miasto [...] (w którego prawa i obowiązki wstąpiło Miasto [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, oznaczonej jako działka numer [...].
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia był art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zgodnie z jego treścią mienie Skarbu Państwa należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 stawały się dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Jak wynika z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, stanowiła ona 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Skarb Państwa nabył nieruchomość od osoby fizycznej na podstawie umowy sprzedaży z 9 maja 1984 r.
W niniejszej sprawie kwestią sporną było, czy mienie objęte wnioskiem gminy spełniało cechy mienia o charakterze ogólnonarodowym (państwowym) należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
Nie budzi wątpliwości, że w art. 5 ust. 1 ustawy, pod pojęciem mienie "należące do", rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy rozumieć przynależność tego mienia w sensie prawnym, a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji.
W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej prawo zarządu wynika z wpisu w księdze wieczystej: "Skarb Państwa [...]", w której jako dokument stanowiący podstawę wpisu wskazano umowę sprzedaży z 9 maja 1984 r. Komisja podała, że decyzja o zarządzie mogła zaginąć. Jednakże skarżąca Spółka nigdy nie twierdziła, że była ona lub jej poprzednik prawny w posiadaniu decyzji o zarządzie, która zagięła. Komisja powołała także przepis art. 8 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Przepisy obowiązującej w dniu komunalizacji ustawy z 29 kwietnia 1985 r. przewidywały powstanie zarządu w ściśle określony sposób: - na podstawie art. 38 ust. 2 ww. ustawy, tj. na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości oraz - na podstawie art. 87 tej ustawy.
Podkreślić należy, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można domniemywać. Nie można go też wywodzić z decyzji o opłatach za zarząd, jeżeli w decyzji tej nie nawiązano do dokumentu ustanawiającego zarząd lub użytkowanie. W niniejszej sprawie wydana została decyzja Kierownika Wydziału Urzędu Miejskiego w [...] z 10 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd, jednakże nie wynika z niej tytuł prawny do wnoszenia opłaty, ani nie jest wymieniona sporna działka.
W niniejszej sprawie Komisja powołała się na umowę w formie aktu notarialnego z [...] maja 1984 r., która została wpisana do działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Zdaniem organu umowa ta dowodzi istnienia zarządu. Komisja wskazała także na treść art. 8 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r.
Zważyć jednak należy, że jak wynika z umowy nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od osoby fizycznej i została przeznaczona do zajęcia przez [...] pod rozpoczętą budowę stacji uzdatniania wody, na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 14 listopada 1981 r., nr UZ-8333/31/85. W imieniu Skarbu Państwa wystąpiły przy akcie osoby, które oświadczyły, że działają w imieniu Skarbu Państwa - [...]
W dacie podpisywania umowy z 9 maja 1984 r. (co wynika z jej treści), a także 27 maja 1990 r. [...] było przedsiębiorstwem państwowym wpisanym do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Było przedsiębiorstwem użyteczności publicznej, podlagającym nadzorowi Wojewody [...], jako organowi założycielskiemu. Z powołanego aktu notarialnego nie wynika, aby ustanowiony został jego mocą zarząd na rzecz przedsiębiorstwa. Jak wskazał organ I instancji, ze statutu przedsiębiorstwa wynikało, że gospodaruje ono wydzielonym mu i nabytym przez Skarb Państwa mieniem stanowiącym część mienia ogólnonarodowego. Podnieść należy, że przedsiębiorstwa państwowe (w tym także użyteczności publicznej), zgodnie z obowiązującymi 27 maja 1990 r. przepisami ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tj. Dz. U. z 1987 r. nr 35 poz. 201 ze zm.) stanowiły samodzielne, samorządne i samofinansujące się podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną (art. 1). W obrocie prawnym przedsiębiorstwa państwowe występowały we własnym imieniu i na własny rachunek (art. 43 ), odpowiadały za własne zobowiązania ( art. 45 ust. 1), a Skarb Państwa nie odpowiadał za zobowiązania przedsiębiorstwa państwowego (art. 45 ust. 3). Ponadto przedsiębiorstwo państwowe gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem stanowiącym część mienia ogólnonarodowego, zapewniało jego ochronę (art. 42 ust. 2) oraz wykonywało wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego, będącego w jego dyspozycji (art. 42 ust. 3).
Natomiast wyróżnikiem przedsiębiorstw użyteczności publicznej spośród innych przedsiębiorstw państwowych był cel istnienia tych przedsiębiorstw, tj. bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności, zakreślenie przez organ założycielski zakresu i warunków, na jakich przedsiębiorstwa te miały świadczyć usługi na rzecz ludności. Jednakże zasady działania, rozliczania i gospodarowania mieniem przez przedsiębiorstwa użyteczności publicznej były zbliżone do obowiązujących pozostałe przedsiębiorstwa państwowe.
Zważyć należy, że wyłączenie z komunalizacji mienia ogólnonarodowego będącego w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego miało miejsce tylko wtedy, gdy mienie to należało do tego przedsiębiorstwa w kategorii prawnej, czyli było przekazane temu przedsiębiorstwu zgodnie z przepisami obowiązującej 27 maja 1990 r., ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Kwestie dokumentowania prawa władania nieruchomością, jako negatywnej przesłanki komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. były przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwał z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17. Uchwały te dotyczyły wprawdzie przedsiębiorstwa [...], jednakże zaprezentowana w nich wykładnia odnosi się generalnie do problematyki dokumentowania prawa władania nieruchomością i w tym zakresie bezpośrednio koresponduje z istotą sporu w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1289/15 dotyczący sprawy komunalizacji innej nieruchomości na rzecz Gminy [...], pozostającej 27 maja 1990 r. we władaniu [...]).
W uchwałach tych wskazano, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Z akt sprawy nie wynika, aby został ustanowiony w formie prawem przewidzianym zarząd dla przedsiębiorstwa będącego poprzednikiem prawnym skarżącej.
Odnosząc się natomiast do wyłączenia z komunalizacji, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. tj., że nie stają się mieniem komunalnym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim należy stwierdzić, że z akt sprawy nie wynika aby [...] wykonywało zadania o charakterze ponadwojewódzkim. Poza tym nie zostało ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. nr 51, poz. 301 ). Wobec czego nie zaistniała przeszkoda do komunalizacji, o której mowa w tym przepisie.
Mając na uwadze wykładnię wyżej powołanych przepisów prawa stwierdzić należy, że skutkiem umowy, na którą powołuje się organ, było wyłącznie przejście własności mienia na rzecz Skarbu Państwa.
Ze wszystkich powyżej omówionych przyczyn zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Dlatego Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.