I SA/Wa 1149/18

I SA/Wa 1149/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1790/19 - Wyrok NSA z 2023-04-05
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 28, 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Fundacji [...][...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r.
nr [...] umorzył postępowanie z odwołania Fundacji [...][...] od pkt 1 decyzji Wojewody [...] z dnia [....] października
2017 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Z wnioskiem o wydanie na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10,
poz. 51;) decyzji w stwierdzającej, że nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo - parkowy dawnego majątku [...], zapisanego w księdze wieczystej "[...]", nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r.
Nr 3, poz. 13; dalej jako: dekret) wystąpiła W. G.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. Wojewoda [...]
w pkt 1 orzekł, że nieruchomość wchodząca w skład dawnego majątku [...], stanowiąca zespół pałacowo - parkowy oznaczony grubą czerwoną przerywaną linią na projekcie podziału nieruchomości, stanowiącym integralną część decyzji, nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu; w pkt 2. umorzył postępowanie administracyjne w stosunku do gruntów stanowiących działki nr [...], [...] i [...]. położone w obrębie ewid. [...], gm. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Fundacja [...][...] właścicielka działek objętych wnioskiem następczyni prawnej A. N., W. G. (po zmianie nazwiska N.), które nabyła na podstawie umowy cywilnoprawnej od Skarbu Państwa w 1989 r.
Rozpatrując sprawę ponownie organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, interes prawny w sprawie ustalenia, czy nieruchomość
(jej część) nie podlegała działaniu art. 2 ust. i lit. e) dekretu mają jedynie: dawni właściciele (ich następcy prawni), Skarb Państwa działający poprzez swoje statio fisci; jednostki samorządu terytorialnego, które uzyskały własność w następstwie komunalizacji oraz te podmioty, których tytuły prawnorzeczowe do nieruchomości nie są chronione normą zawartą w art. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy dnia 6 lipca 1982 r.
o księgach wieczystych i hipotece. Stroną postępowania nie jest więc zdaniem organu Fundacja [...][...], która działki ewid. nr [...], [...] i [...] nabyła odpłatną umową sprzedaży z dnia [...] grudnia 1989r. (vide odpis aktu notarialnego
Rep.[...] oraz księga wieczysta nr [...], prowadzona przez Sąd [...] w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych).
Zważywszy na przepisy art. 127 § 1 i art. 28 kpa, organ doszedł do przekonania, że Fundacja [...][...] - chroniona wiarą publiczną ksiąg wieczystych, będąca właścicielką działek objętych żądaniem następczyni prawnej A. N., nie ma interesu prawnego we wniesieniu środka zaskarżenia od decyzji Wojewody [...].
Zatem z uwagi na podmiotową bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego umorzył postepowanie odwoławcze.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fundacja [...][...] zarzucając jej naruszenie art. 127 § 1 kpa i art. 28 kpa poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie Skarżącej do postępowania pomimo, że postępowanie dotyczy również jej prawa własności nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [....] października 2017 r. i wniosła o jej uchylenie
w całości.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ słusznie ustalił, że nabyła ona działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] odpłatną umową sprzedaży. Zatem skarżąca jest właścicielem wskazanych działek, których również dotyczy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. i umorzył postępowanie odwoławcze argumentując, że skarżąca nie ma interesu prawnego we wniesieniu środka zaskarżenia, chroni ją bowiem wiara publiczna ksiąg wieczystych. Skarżąca ma podstawy sądzić, że wnioskodawczyni będzie podejmować kroki prawne przeciwko skarżącej, a zatem ma interes prawny we wniesieniu środka zaskarżenia od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r., która w obecnym brzmieniu otwiera wnioskodawczyni prawną drogę podważania umowy nabycia działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...].
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną.
Rozpoznając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. umarzająca postępowanie odwoławcze z wniosku Fundacji [...][...] od pkt 1 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. orzekającego, że nieruchomość wchodząca w skład dawnego majątku [...], stanowiąca zespół pałacowo - parkowy oznaczony grubą czerwoną przerywaną linią na projekcie podziału nieruchomości stanowiącym integralną część decyzji, nie podpadła pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podstawą umorzenia postępowania odwoławczego był zdaniem organu brak przymiotu strony przez podmiot składający odwołanie (Fundację [...][...]), będący aktualnym właścicielem działek ujawnionych w księdze wieczystej, a będących przedmiotem zaskarżenia. Takiego stanowiska organu Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podziela.
Ocena, czy danej osobie przysługuje przymiot strony w postępowaniu następuje na podstawie art. 28 kpa. Zgodnie z jego treścią, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie ugruntowany jest podgląd, iż o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynika dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której, w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery prawa i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Treść art. 28 kpa nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenia interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego.
Podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego, do brania udziału w przedmiotowej sprawie przez skarżącą fundację stanowi art. 140 kc. Art. 140 kc zawiera bowiem w sobie tzw. triadę uprawnień właściciela - prawo do korzystania z rzeczy, prawo do dokonywania czynności rozporządzających rzeczą oraz prawo do posiadania rzeczy.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca Fundacja nabyła na mocy aktów notarialnych
z dnia [...] grudnia 1989 r. nr [...], z dnia [...] grudnia 1989 r. nr [...], z dnia [...] stycznia 1992 r. nr [...] i z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] od Skarbu Państwa nieruchomości objęte postępowaniem z wniosku spadkobierczyni A. N. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca jest bezpośrednio zainteresowana zakończeniem postępowania dotyczącego nieruchomości, których jest właścicielem, ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczy rozstrzygnięcia sporu
o własność pomiędzy aktualnym właścicielem nieruchomości przejętej na mocy dekretu, a spadkobierczynią byłego właściciela, co ma niewątpliwie znaczenie dla jej interesu prawnego. Wyrok, na który powołuje się organ, jest jednostkowy i nie może, zdaniem Sądu, mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Reasumując, Sąd zauważa, że właściciel (także użytkownik wieczysty) jest zawsze legitymowany do udziału w postępowaniu dotyczącym nieruchomości, której jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, wynika to wprost z prawa materialnego (prawa własności).
W związku z tym, że skarżąca fundacja jest legitymowana do udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie organ powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie. Zatem organ nie miał podstaw do zastosowania art. 105 kpa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.