I SA/Wa 1140/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-02-07
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyzasiłek okresowyośrodek zamkniętypotrzeby bytoweuznanie administracyjneKOZZDprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę pacjenta ośrodka zamkniętego na odmowę przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży i środków higienicznych, uznając, że jego podstawowe potrzeby bytowe są już zaspokajane przez państwo.

Skarżący, pacjent Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym, domagał się zasiłku celowego na zakup odzieży i środków higienicznych, twierdząc, że jego potrzeby nie są zaspokajane w ośrodku. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że jego podstawowe potrzeby bytowe są już pokrywane przez państwo w ramach pobytu w ośrodku, a zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym i nie może pokrywać potrzeb już zaspokojonych. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że pobyt w ośrodku zamkniętym jest równoznaczny z odbywaniem kary pozbawienia wolności w kontekście zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych.

Sprawa dotyczyła skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży, obuwia, bielizny oraz środków higienicznych. Skarżący, będący pacjentem Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD), argumentował, że ośrodek nie zapewnia mu tych środków, a on sam zaciągnął pożyczki na ich zakup, które spłacał z otrzymywanego zasiłku okresowego. Organy pomocy społecznej uznały, że skarżący, przebywając w ośrodku zamkniętym, ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe na koszt państwa, a zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, i nie może być przeznaczony na potrzeby już zaspokojone lub gdy podstawowe potrzeby są już zapewnione przez instytucję. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, wskazując, że pobyt w KOZZD jest równoznaczny z odbywaniem kary pozbawienia wolności w zakresie zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd podkreślił, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, a nie stałe dostarczanie środków utrzymania, zwłaszcza gdy podstawowe potrzeby są już zaspokajane przez państwo. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę, że skarżący faktycznie zakupił potrzebne rzeczy z zasiłku okresowego, który otrzymał wcześniej. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osobie przebywającej w ośrodku zamkniętym, gdzie podstawowe potrzeby bytowe są zaspokajane przez państwo, nie przysługuje zasiłek celowy na te same potrzeby, ponieważ nie służyłoby to przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać własnymi zasobami, a zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym przyznawanym w ramach uznania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pobyt w ośrodku zamkniętym, gdzie zapewnione są podstawowe potrzeby życiowe na koszt państwa, jest równoznaczny z odbywaniem kary pozbawienia wolności w kontekście zapewnienia bytu. Zasiłek celowy ma służyć przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajaniu potrzeb już pokrywanych przez państwo. Ponadto, przyznawanie zasiłku celowego odbywa się w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że spełnienie kryteriów nie gwarantuje jego przyznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

u.p.s. art. 3 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa zasiłek celowy jako świadczenie pieniężne przyznawane w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, wskazując przykładowe cele, na jakie może być przeznaczony.

Pomocnicze

u.p.s. art. 3 § ust. 3 i 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

u.p.s. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe do objęcia pomocą społeczną.

u.p.s. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa sytuacje, w których pomoc społeczna może być udzielana osobom i rodzinom, w tym osobom odbywającym karę pozbawienia wolności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokonania oceny dowodów według własnego przekonania.

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia dowodów przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść strony.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Konstytucja RP art. 67 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobyt w ośrodku zamkniętym, gdzie zapewnione są podstawowe potrzeby bytowe na koszt państwa, wyklucza przyznanie zasiłku celowego na te same potrzeby. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, a jego przyznanie nie jest obligatoryjne nawet po spełnieniu kryteriów. Organy prawidłowo oceniły, że potrzeby skarżącego były już zaspokojone przez pobyt w ośrodku i/lub przez wcześniejszy zasiłek okresowy. Uznanie administracyjne organów nie było dowolne, lecz oparte na analizie sytuacji skarżącego, możliwości finansowych MOPS i potrzeb innych podopiecznych.

Odrzucone argumenty

Organy nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego. Skarżącemu nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Organy dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego, błędnie ustalając, że skarżący pozyskał środki na zakup odzieży z zasiłku okresowego. Naruszenie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego (art. 67 Konstytucji RP).

Godne uwagi sformułowania

pobyt skarżącego w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym rodzi takie same konsekwencje prawne na gruncie przepisu art. 13 ust. 1 u.p.s. jak odbywanie kary pozbawienia wolności przymusowo umieszczony przez Państwo w ośrodku zamkniętym, ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego, którego organy orzekające w sprawie nie przekroczyły

Skład orzekający

Elżbieta Sobielarska

sprawozdawca

Jolanta Dargas

przewodniczący

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o pomocy społecznej w kontekście osób przebywających w ośrodkach zamkniętych oraz stosowanie uznania administracyjnego przez organy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby przebywającej w ośrodku zamkniętym, gdzie podstawowe potrzeby są zaspokajane przez państwo. Uznanie administracyjne oznacza, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów o pomocy społecznej i ograniczenia w przyznawaniu świadczeń, szczególnie w sytuacjach nietypowych, jak pobyt w ośrodku zamkniętym. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'niezbędnych potrzeb bytowych' i 'uznania administracyjnego'.

Czy pacjent ośrodka zamkniętego może liczyć na zasiłek na ubrania? Sąd wyjaśnia granice pomocy społecznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1140/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 201/21 - Postanowienie NSA z 2022-12-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2005 nr 160 poz 1358
art 2 ust 1 art 13 ust 1 art 39 art 3 ust 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2005 r. w sprawie określenia grup produktów leczniczych oraz wymagań dotyczących  dokumentacji wyników badań tych produktów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako Kolegium) decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej również jako Burmistrz) z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania J. Z. zasiłku celowego na zwrot kosztów za zakupioną odzież, obuwie, bieliznę oraz środki higieniczne w miesiącu lutym 2019 r.
Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
J. Z. złożył w dniu [...] lutego 2019 r. do MOPS w [...] (uzupełniony w dniu [...] lutego 2019 r.) wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zwrot kosztów za zakupioną odzież, obuwie, bieliznę oraz środki higieniczne w miesiącu lutym 2019 r. Wskazał, że miał potrzebę dokonania zakupu powyższych rzeczy, gdyż nie posiadał ich wystarczającej ilości, a Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...] (dalej powoływany również jako KOZZD), w którym przebywa, nie zabezpiecza tego rodzaju potrzeb.
Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2019 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że J. Z. jest pacjentem Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...]. Zaznaczył także, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż w lutym 2019 r. dokonał on zakupu bluzy, spodni dresowych, fig, obuwia sportowego i środków higienicznych na łączną kwotę [...] zł. Odnosząc się do tej okoliczności Burmistrz wskazał na fakt nieposiadania przez wnioskodawcę własnego źródła utrzymania, wobec czego organ uznał, że wnioskodawca powyższych zakupów dokonał ze środków finansowych przyznanych mu przez MOPS w [...] w postaci zasiłku okresowego otrzymywanego przez stronę od [...] listopada 2018 r. do [...] lutego 2019 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie. W konsekwencji, według Burmistrza, ww. został objęty znaczną pomocą w miarę możliwości finansowych MOPS w [...]. Jednocześnie organ wskazał, iż wnioskowany przez J. Z. zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, co oznacza, że organ orzekający jest uprawniony, w granicach przysługującego mu uznania, do ustalania hierarchii i skali potrzeb wszystkich podopiecznych. Przy czym spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek umożliwiających przyznanie mu zasiłku nie nakłada na organ podejmujący decyzje obowiązku uwzględnienia wniosku i przyznania pomocy w wysokości żądanej bądź oczekiwanej przez ubiegającego się o pomoc. Czynnikiem współzależnie wpływającym na organ podejmujący decyzje są z jednej strony potrzeby wykazane przez osobę ubiegającą się o pomoc i stwierdzona w trakcie wywiadu środowiskowego, przez pracownika socjalnego, konieczność udzielenia pomocy, a z drugiej strony faktyczne możliwości pomocy społecznej w zakresie zabezpieczenia tych potrzeb. W odniesieniu do czego organ podkreślił, że możliwości finansowe MOPS w [...] określone są wysokością budżetu, a w 2019 r. na zasiłki celowe przyznano [...] zł (średnio [...] miesięcznie). Nadto organ podniósł, iż przyznane mu środki są znacznie ograniczone wobec stale rosnącej liczby osób ubiegających się o pomoc w tej formie i tym samym nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób zgłaszających się o pomoc w postaci zasiłków celowych (ok. 230 rodzin). Zdaniem Burmistrza, uwzględniając fakt wzrastającej liczby świadczeniobiorców ubiegających się o wsparcie finansowe oraz fakt ograniczonych środków finansowych jakimi dysponuje MOPS w [...], nie jest możliwe przyznanie każdej osobie posiadającej dochód niższy od kryterium dochodowego pomocy polegającej na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez nią potrzeb oraz w oczekiwanej przez nią wysokości. W konsekwencji przedstawionego stanowiska Burmistrz odmówił J. Z. udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w lutym 2019 r. za zwrot za zakupioną odzież, obuwie, bieliznę i środki higieniczne.
Odwołanie od decyzji Burmistrza złożył J. Z. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając ją za zgodną z prawem. Kolegium wskazało, że odwołujący spełnia kryteria ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358; dalej powoływana jako u.p.s.) do objęcia go bezzwrotną pomocą finansową w formie zasiłku celowego, co jednakże nie oznacza że automatycznie powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. Świadczenie to przysługuje bowiem po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 u.p.s.), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W tym stanie rzeczy Kolegium podzieliło w całości ustalenia organu pierwszej instancji, czyniąc je integralną częścią swoich ustaleń. Odmawiając odwołującemu przyznania zasiłku celowego przeznaczonego na zwrot kosztów za zakupioną odzież, obuwie, bieliznę oraz środki higieniczne w lutym 2019 r. Kolegium zauważyło, że odrębną decyzją administracyjną odwołującemu została przyznana pomoc finansowa na ww. cel w formie zasiłku okresowego. Zatem, zdaniem Kolegium, w takich warunkach nie tylko nie można było przyjąć istnienia szczególnych względów z uwagi na rodzaj zgłoszonej potrzeby i sytuację strony, lecz stronie zostałby przyznany zasiłek na potrzebę, która już została zaspokojona. W ocenie Kolegium trafnie więc organ pierwszej instancji przyjął, że w ramach ustawy o pomocy społecznej nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone, co w sytuacji wnioskodawcy miało miejsce. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż nie można postawić organowi pierwszej instancji zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia, które zostało wydane w oparciu o obowiązujące przepisy a o odmowie przyznania świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawcy, ale przede wszystkim rodzaj potrzeby, która już została zaspokojona. Ponadto z uzasadnienia decyzji Burmistrza jednoznacznie wynika, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy nastąpiła również z uwzględnieniem możliwości finansowych MOPS w [...] oraz liczby osób ubiegających się o pomoc finansową. Natomiast stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 3 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). W ocenie organu odwoławczego odmowa uwzględnienia wniosku J. Z. o przyznanie zasiłku celowego została przez organ pierwszej instancji należycie uzasadniona, a zatem nie można zarzucić mu dowolności działania lub potraktowania odwołującego w sposób krzywdzący, bądź niezgodny z prawem. Ponadto Kolegium podniosło, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc ta nie może bowiem polegać na stałym zapewnieniu wnioskodawcy środków utrzymania, a organ pomocy powinien uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, w tym jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudniej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej mu dotychczas ze środków publicznych pomocy. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż w myśl art. 4 u.p.s. każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jak wynika bowiem z treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest wyręczenie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
W opinii Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo również przyjął, że z brzmienia unormowań art. 39 u.p.s. i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Kolegium zauważyło, że skoro zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, oznacza to, że zasiłek ten jest świadczeniem nieobligatoryjnym, biorąc pod uwagę sformułowanie użyte w powołanym art. 39 ustawy "może być przyznany". Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza natomiast załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala bowiem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Przy czym Kolegium wskazało, że w sytuacji gdy organ pierwszej instancji ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości i finansowe uznając, iż nie ma możliwości przyznania stronie żądanego zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jest to, według Kolegium, zupełnie zrozumiałe zważywszy na fakt, iż zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie nie tylko wybranych osób lub rodzin, ale w miarę możliwości wszystkich tych, którzy tego potrzebują. Podział środków powinien być realizowany w taki sposób, aby udzielana pomoc trafiała do osób najbardziej potrzebujących, znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej, celem zapewnienia im niezbędnych potrzeb bytowych. To z kolei oznacza, że nie wszystkie oczekiwania zgłoszone przez podopiecznych ośrodka pomocy społecznej, będą zawsze zaspokojone. Jednocześnie ilość podopiecznych ośrodka pomocy społecznej, ich sytuacja i tym samym potrzeby stale się zmieniają, co dodatkowo komplikuje bieżące rozdysponowywanie udzielanej pomocy ze względu na zmienność tych okoliczności, przy ograniczonych możliwościach budżetowych.
Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożył J. Z. kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Wskazał, że przebywając w KOZZD ma uniemożliwione podjęcie pracy zarobkowej a aby kupić odzież zaciągnął pożyczki od innych pacjentów KOZZD i pożyczki te zwracał z otrzymywanego zasiłku okresowego. Dodatkowo pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełnił skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co skutkowało niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, w szczególności polegające na:
a) niewystąpieniu o nadesłanie dokumentacji, dotyczącej skarżącego, na podstawie której we wcześniejszym okresie udzielono zasiłków skarżącemu, znajdującemu się w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych [...], Odziale [...] przy ul. [...],[...];
b) poprzestanie na skontaktowaniu się wyłącznie z pracownikiem socjalnym Krajowego Ośrodka Zapobieganiu Zachowaniom Dyssocjalnym w [...], z którego relacji wynika, że skarżący ma zabezpieczone wszelkie potrzeby, w sytuacji gdy organ winien był przesłuchać skarżącego w charakterze strony, ewentualnie skontaktować się z nim telefonicznie lub zwrócić się o jego stanowisko na piśmie, a prawidłowe zebranie materiału dowodowego w niniejszej sprawie winno prowadzić organy do wniosku, ze potrzeby skarżącego w KOZZD w [...] nie były zabezpieczone i musiał on pożyczać środki pieniężne na zakup odzieży, obuwia, bielizny i środków higienicznych od innych pacjentów;
2. art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie oraz niezapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
3. art. 80 i 81 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, prowadzącej organ do niesłusznych wniosków, że skarżący pozyskał środki na zakup odzieży, obuwia, bielizny i środków higienicznych (w łącznej kwocie [...] zł) z otrzymywanego przez niego zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie oraz że wszelkie swoje potrzeby skarżący zaspokajał z zasiłku okresowego, w sytuacji, w której środki z zasiłku okresowego były niewystarczające a ich brak wymusił zaciąganie pożyczek u innych pacjentów;
4. art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie przez organy obu instancji gwarantowanego skarżącemu konstytucyjnie prawa do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, w sytuacji, w której skarżący pozostaje bez pracy nie z własnej woli i nie posiada żadnych innych środków utrzymania będąc bezprawie przetrzymywanym na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu w KOZZD w [...];
5. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy odmownej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy nie odpowiadała ona prawu i winna zostać uchylona;
6. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7, art. 8 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez niesłuszną odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zwrot kosztów za zakupioną odzież, obuwie, bieliznę i środki higieniczne w miesiącu lutym 2019 r. w sytuacji, w której spełniał wszystkie wymogi ustawowe uzyskania pomocy społecznej, nadto jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym ze względu na chorobę, został pozbawiony możliwości zarobkowania na skutek przymusowej izolacji w KOZZD w [...], a wsparcie o które zwrócił się skarżący było odpowiednie do okoliczności, odpowiadało celom i mieściło się w możliwościach finansowych pomocy społecznej, zaś potrzeby, na pokrycie których miał zostać przeznaczony zasiłek celowy, takie jak np. zakup odzieży, obuwia, bielizny, środków higienicznych, należy uznać za niezbędne potrzeby bytowe.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną, gdyż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.
W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu przyjąć należy, że pobyt skarżącego w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym rodzi takie same konsekwencje prawne na gruncie przepisu art. 13 ust. 1 u.p.s. jak odbywanie kary pozbawienia wolności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 549/16). Oczywiste jest bowiem, że pozostawanie osobą izolowaną w wyniku orzeczenia Sądu w ośrodku zamkniętym (tu Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...]) w związku ze stwierdzeniem określonych przepisami zaburzeń o typie dyssocjalnym należy utożsamiać z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Nie budzi wątpliwości, iż co do zasady osoba umieszczona w takim ośrodku nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nie ma też możliwości ani instrumentów umożliwiających rejestrację w urzędzie pracy, "nie mieści się" także w określonej przepisami definicji osoby bezrobotnej. Jednakże w opisanej sytuacji nie można pominąć, iż przymusowo umieszczony przez Państwo w ośrodku zamkniętym, ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa. Wobec tego przyznanie wnioskowanego świadczenia pieniężnego w sytuacji skarżącego nie spełniłoby celu ustawowego określonego w art. 2 ust. 1 u.p.s., gdyż nie służyłoby przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zauważyć bowiem należy, że zawnioskowany w niniejszej sprawie zasiłek celowy określony treścią art. 39 ust. 1 u.p.s. jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, które jest przyznawane w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Jego otrzymanie uzależnione jest równocześnie od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Beneficjentem tego zasiłku może być osoba samotnie gospodarująca bądź rodzina. Świadczenie to powinno stanowić wsparcie, które pozwala na powrót do stanu umożliwiającego końcowe przezwyciężenie niekorzystnej sytuacji życiowej. Przyznawane jest na zaspokojenie konkretnej, pojedynczej potrzeby określonej w treści przepisu art. 39 u.p.s. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, jak to już wyżej wskazano, izolowany przymusowo skarżący ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe na koszt budżetu Państwa. Zatem w sprawie nie można przyjąć, iż zachodzą przesłanki z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Przy czym nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący nie posiada żadnych źródeł dochodu i nie może obiektywnie (bez własnej winy) podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Jak jednak już podniesiono w niezbędnym zakresie na koszt Państwa ma zapewnione podstawowe potrzeby życiowe. W konsekwencji czego osoba taka nie podlega pomocy państwa udzielanej w ramach zasiłku celowego, stałego, czy okresowego. Pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa, co tym samym wyklucza pozyskanie przez skarżącego zasiłku celowego, który z samego założenia ma stanowić pomoc w zaspokojeniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych - a te w niniejszej sprawie zaspokajane są przez placówkę, w której skarżący został umieszczony. Ponadto zauważyć również należy, że finalnie rzeczy, będące przedmiotem opisanego wniosku o przyznanie zasiłku celowego, skarżący zakupił w lutym 2019 r. z otrzymanej pomocy finansowej z MOPS w [...] w postaci zasiłku okresowego przyznanego mu w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] lutego 2019 r., bowiem jak sam wskazał w skardze z zasiłku tego uregulował długi, które powstały w wyniku pożyczek zaciągniętych na ww. zakupy u innych pacjentów KOZZD w [...].
Niezależnie od wyżej przedstawionego Sąd podziela również stanowisko zaprezentowane przez organy orzekające w sprawie, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego, którego organy orzekające w sprawie nie przekroczyły. "Uznanie administracyjne" obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zatem nawet sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Należy bowiem pamiętać, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. jasno wskazał cele, którymi organ ma się kierować, decydując o przyznaniu pomocy. Pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnić potrzeby innych osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być zatem dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Nie mogą one natomiast w żadnej mierze gwarantować zaspokojenia wszystkich potrzeb osoby, która się o nie ubiega. Przy czym organ powinien odnieść sytuację osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego do potrzeb innych podopiecznych ośrodka pomocy społecznej i możliwości zaspokojenia przez tę instytucją potrzeb jej podopiecznych.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI