I SA/Wa 1138/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuMinister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta L. o nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz A. i K. F. Wojewoda uznał, że skarżący, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych (sprzedaż, darowizna), nie są następcami prawnymi pierwotnego użytkownika wieczystego uprawnionego do nieodpłatnego przekształcenia. Minister Budownictwa podtrzymał to stanowisko. Skarżący zarzucili rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym art. 156 § 2 k.p.a. ze względu na nieodwracalne skutki prawne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że skarżący rzeczywiście nie mieli prawa do nieodpłatnego przekształcenia, ponieważ nabyli prawo użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych, a nie jako następcy prawni w związku z utratą mienia wojennego. Jednakże Sąd stwierdził, że samo przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności było dopuszczalne, a wadliwa była jedynie jego nieodpłatność. Dlatego nieważność decyzji powinna dotyczyć tylko tej części, która rozstrzyga o uprawnieniu do nieodpłatnego przekształcenia. Sąd odrzucił również zarzut nieodwracalnych skutków prawnych, wskazując, że wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny i może zostać wykreślony w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji stanowiącej podstawę wpisu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'następcy prawnego' w kontekście ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego oraz dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mimo wpisu do księgi wieczystej.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych oraz prawa do nieodpłatnego przekształcenia w związku z mieniem zabużańskim.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabywcy prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych (sprzedaż, darowizna) są następcami prawnymi pierwotnego użytkownika wieczystego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, uprawnionymi do nieodpłatnego przekształcenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabywcy prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych nie są następcami prawnymi w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy, a zatem nie przysługuje im prawo do nieodpłatnego przekształcenia.
Uzasadnienie
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności przewiduje nieodpłatne przekształcenie dla użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wojennego. Nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy sprzedaży lub darowizny stanowi sukcesję singularną, a nie sukcesję prawną w rozumieniu ustawy, co wyklucza uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia.
Czy stwierdzenie nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest dopuszczalne, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, w szczególności wpis do księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie nieważności jest dopuszczalne, ponieważ wpis do księgi wieczystej prawa własności powstałego w wyniku wadliwej decyzji administracyjnej ma charakter deklaratoryjny i może zostać wykreślony w wyniku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji stanowiącej podstawę wpisu.
Uzasadnienie
Wpis prawa własności do księgi wieczystej na podstawie decyzji administracyjnej ma charakter deklaratoryjny i jest ściśle powiązany z tą decyzją. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, która była podstawą wpisu, wpis ten może zostać wykreślony, co oznacza, że skutki prawne nie są nieodwracalne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Prawo własności powstałe na skutek wadliwej decyzji może ustać w drodze czynności organu administracji.
Czy decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wydana na rzecz osób, które nabyły to prawo w drodze czynności cywilnoprawnych, może być wadliwa jedynie w części dotyczącej nieodpłatności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja może być wadliwa jedynie w części dotyczącej nieodpłatności, jeśli samo przekształcenie jest dopuszczalne, ale nie spełniono warunków do jego nieodpłatności.
Uzasadnienie
Organ powinien odróżnić samo prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności od prawa do nieodpłatnego przekształcenia. Jeśli skarżący spełnili przesłanki formalne do przekształcenia (np. nabycie prawa przed określonym terminem, złożenie wniosku w terminie), ale nie spełnili warunków do nieodpłatności (np. nie byli pierwotnymi użytkownikami w związku z utratą mienia wojennego), to decyzja o przekształceniu jest wadliwa jedynie w zakresie nieodpłatności.
Przepisy (9)
Główne
u.p.d.o.u.w. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności
Prawo do nieodpłatnego przekształcenia przysługuje użytkownikom wieczystym oraz ich następcom prawnym, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nieznajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Nabywcy prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych nie są następcami prawnymi w tym rozumieniu.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, jeżeli została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.p.d.o.u.w. art. 1 § ust. 2
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności
Termin do złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności upływał z dniem 31 grudnia 2000 r.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie można stwierdzić nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, ani decyzji wydanej z zastosowaniem przepisów o stwierdzeniu nieważności.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie byli następcami prawnymi w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, co wykluczało prawo do nieodpłatnego przekształcenia. • Wpis do księgi wieczystej prawa własności powstałego w wyniku wadliwej decyzji administracyjnej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wywołała nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności. • Przepisy zostały zinterpretowane przez organy na niekorzyść obywatela i sprawę rozstrzygnięto odmiennie niż w innych, zbieżnych sprawach.
Godne uwagi sformułowania
Nabywca zaś nie jest następcą prawnym zbywcy, tylko nowym dysponentem będącego przedmiotem sprzedaży prawa. • Wpis prawa własności do księgi wieczystej jest orzeczeniem mającym źródło we właściwej czynności lub dokumencie (...) i ściśle z nimi powiązanym, wynikającym z obowiązku ujawnienia prawa. Ma on charakter deklaratoryjny, stwierdzający przysługiwanie prawa konkretnym osobom względem oznaczonej nieruchomości. • Taka sama decyzja konstytutywna może odwrócić ów skutek, czyli spowodować wykreślenie deklaratoryjnego wpisu prawa własności nieruchomości, jeżeli okazałby się on wadliwy, bo dokonany na mocy nieważnej decyzji.
Skład orzekający
Anna Łukaszewska-Macioch
przewodniczący
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'następcy prawnego' w kontekście ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego oraz dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mimo wpisu do księgi wieczystej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnych oraz prawa do nieodpłatnego przekształcenia w związku z mieniem zabużańskim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także kwestii proceduralnych dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych i skutków wpisu do księgi wieczystej.
“Czy można odzyskać prawo własności, gdy zostało już przekształcone i wpisane do księgi wieczystej?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.