I SA/Wa 1133/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie administracyjnestwierdzenie nieważności decyzjiKodeks postępowania administracyjnegonowelizacja k.p.a.terminylegitymacja skargowainteres prawnysamorząd terytorialnynieruchomościdecyzje administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargi Gminy i spółki z o.o. na decyzję Ministra o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności starych decyzji, uznając brak legitymacji skargowej skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Gminy [...] i [...] sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1983 r. wydanych przez Prezydenta Miasta. Sąd oddalił skargi, uznając, że skarżące podmioty nie posiadały legitymacji procesowej do ich wniesienia, ponieważ postępowanie dotyczyło decyzji wydanych przez organy administracji państwowej, a nie bezpośrednio praw gminy czy spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Gminy [...] oraz [...] sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 lutego 2022 r. Decyzją tą Minister uchylił w całości decyzję Wojewody z dnia 16 sierpnia 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z 1983 r. dotyczących przekazania w użytkowanie terenu państwowego, i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Podstawą decyzji Ministra było wejście w życie nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 158 § 3 k.p.a.), która wprowadziła zakaz wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat. Minister uznał, że termin ten upłynął najpóźniej w 2013 r., co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżące podmioty kwestionowały konstytucyjność przepisów nowelizacji oraz zasadność zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd administracyjny oddalił jednak skargi, stwierdzając, że ani Gmina, ani spółka [...] sp. z o.o. nie posiadały legitymacji skargowej. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym jednostka samorządu terytorialnego nie ma interesu prawnego w postępowaniach dotyczących decyzji wydawanych przez organy administracji państwowej, nawet jeśli dotyczą one jej praw właścicielskich. Podobnie spółka, która powstała później i wstąpiła w prawa zakładu budżetowego, nie mogła wykazać interesu prawnego w sprawie dotyczącej przekazania gruntu państwowego, który był w użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do wniesienia skargi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ani Gmina, ani spółka [...] sp. z o.o. nie mają interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym decyzji wydanych przez organy administracji państwowej, nawet jeśli dotyczą one praw właścicielskich lub były w użytkowaniu podmiotów powiązanych z gminą. Legitymacja skargowa jest badana przez sąd, a jej brak, jeśli nie jest ewidentny, prowadzi do oddalenia skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym każdego, kto ma w tym interes prawny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, jeśli nie zasługuje ona na uwzględnienie.

k.p.a. art. 158 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis wprowadzony nowelizacją, stanowiący, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis intertemporalny nakazujący stosowanie przepisów k.p.a. w brzmieniu nadanym nowelizacją do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.

ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje umorzenie z mocy prawa postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania.

Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 art. 3 § ust. 3

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Określa, że terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego są rozumiane jako organy gminy.

Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Reguluje przejście mienia państwowego na własność gmin.

Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak legitymacji procesowej Gminy [...] i [...] sp. z o.o. do wniesienia skargi na decyzję Ministra.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżących dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Argumenty skarżących dotyczące niekonstytucyjności i retroaktywności przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Argumenty skarżących dotyczące naruszenia art. 158 § 3 k.p.a. Argumenty skarżących dotyczące naruszenia art. 2, 45 ust. 1, 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego. Sąd uznał, że brak interesu prawnego stron do wniesienia skargi nie był w tej sprawie oczywisty i wymagał merytorycznego zbadania obydwu wniesionych skarg pod kątem istnienia legitymacji skargowej skarżących w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w świetle ugruntowanego orzecznictwa tutejszego Sądu konstytucyjność przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie budzi wątpliwości

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący

Mateusz Rogala

sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska WSA w Warszawie co do braku legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego i spółek z nimi powiązanych w postępowaniach dotyczących decyzji wydanych przez organy administracji państwowej, a także potwierdzenie konstytucyjności nowelizacji k.p.a. z 2021 r."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest ustalenie interesu prawnego skarżącego w kontekście decyzji wydanych przez organy administracji państwowej przed wejściem w życie przepisów o samorządzie terytorialnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - legitymacji skargowej, a także interpretacji przepisów wprowadzonych nowelizacją k.p.a. i ich zgodności z Konstytucją, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy gmina może skarżyć decyzje sprzed dekad? WSA w Warszawie odpowiada: nie zawsze!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1133/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
adr. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2023 r. ze skarg Gminy [...] i [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. nr DO-IV.7613.15.2021.AD Minister Rozwoju i Technologii, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r. nr GN- V.7534.3.15.2017.LO, stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 czerwca 1983 r. nr GK.GT.L623.RP/17/83 oraz zmieniającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 września 1983 r. nr GK.GT.I.623.RP/17/83, w części dotyczącej przekazania w użytkowanie na rzecz [...] w [...] terenu państwowego, położonego w [...], u zbiegu ulic [...] i [...], i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, powoływana dalej jako ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.), mocą której do art. 158 k.p.a. dodano § 3 stanowiący, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przewidziano, że w postępowaniach w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym tą ustawą.
Organ zauważył, że rozpatrywana sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, gdyż od decyzji z dnia 16 sierpnia 2019 r. strona złożyła w ustawowym terminie odwołanie, co obligowało Ministra przed przystąpieniem do ponownej oceny zasadności wniosku dotyczącego oceny legalności decyzji (orzeczenia) do ustalenia, czy na gruncie art. 158 § 3 k.p.a. zaistniała negatywna przesłanka wszczęcia postępowania nadzorczego w przedmiocie oceny legalności decyzji (orzeczenia).
Organ wyjaśnił, że mimo długotrwałego poszukiwania nie udało odnaleźć się akt archiwalnych dotyczących postępowania zakończonego decyzjami Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 czerwca 1983 r. oraz z dnia 29 września 1983 r. Z okoliczności sprawy wynika jednak jednoznacznie, że decyzje te zostały wydane i weszły do obrotu prawnego.
O okoliczności wejścia do obrotu prawnego decyzji z dnia 11 czerwca 1983 r. świadczy fakt, że została ona zmieniona decyzją z dnia 29 września 1983 r. Skoro bowiem dokonano zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., to musiała ona uzyskać przymiot ostateczności. Należy również przyjąć, że została ona doręczona przed dniem wydania decyzji zmieniającej.
Z kolei o wejściu do obrotu prawnego decyzji z dnia 29 września 1983 r. świadczą m.in. pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 10 października 1995 r. oraz z dnia 25 lipca 1996 r. skierowane do Urzędu Rejonowego w [...], w sprawie wygaszenia zarządu na działce ewidencyjnej nr [...], ustanowionego decyzją z dnia 29 września 1983 r. Z kolei z zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z października 2017 r. wynika, że w dniu 29 września 1983 r. w ewidencji gruntów wpisana była działka nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa, natomiast jako władający ujawnione było [...] w [...]. Okoliczność ta wynika również z pisma Urzędu Miasta [...] z dnia 8 listopada 2021 r. oraz z wypisu z rejestru gruntów i budynków z dnia 31 lipca 2013 r.
W ocenie organu, skoro w ewidencji gruntów z dnia 29 września 1983 r. jako władający nieruchomością o powierzchni nadanej decyzją zmieniającą figurowało [...], to należy przyjąć, że decyzja z dnia 29 września 1983 r. z tą datą weszła do obrotu prawnego.
W konsekwencji organ uznał, że trzydziestoletni termin wskazany w art. 158 § 3 k.p.a., upłynął najpóźniej w 2013 r. Tym samym, postępowanie nadzorcze w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu po upływie terminu wskazanego w art. 158 § 3 k.p.a. Z tej przyczyny w ocenie organu odwoławczego, brak było możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stało się bezprzedmiotowe, albowiem brak jest obecnie, po wejściu w życie nowelizacji k.p.a., możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie oceny legalności orzeczenia wywłaszczeniowego, a postępowanie wszczęte należy umorzyć.
Gmina [...] oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne [...] Sp. z o.o. wniosły na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Gmina [...] zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez bezpodstawne zastosowanie tej regulacji i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r. w całości oraz umorzenie postępowania, w sytuacji gdy nie zaszły przesłanki określone w tym przepisie prawa, a tym samym organ winien utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;
2. art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego (oczywista sprzeczność z regulacją art. 2 Konstytucji RP), retroaktywnego rozwiązania do postępowania będącego w toku jeszcze przed rozpoczęciem prac legislacyjnych nad ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r.;
3. art. 158 § 3 k.p.a. w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten jest oczywiście sprzeczny z regulacjami: art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP; jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP; jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumenty dotyczące konstytucyjności przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Podniosła ponadto, że jako obecny właściciel spornej nieruchomości posiada legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne [...] Sp. z o.o. zaskarżyło decyzję z dnia 23 lutego 2022 r. w całości, zarzucając organowi, że przy jej wydawaniu doszło do mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez bezpodstawne zastosowanie powołanej regulacji i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r. w całości oraz umorzenie postępowania, w sytuacji gdy nie było do tego podstaw, a organ powinien był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
2. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., przez zastosowanie niekonstytucyjnego (oczywista sprzeczność z regulacją art. 2 Konstytucji RP), retroaktywnego rozwiązania do postępowania będącego w toku jeszcze przed rozpoczęciem prac legislacyjnych nad powołaną wyżej ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r.; zastrzeżenia konstytucyjne budzi przyjęte — w przedstawionym przepisie — rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku; ze względu bowiem na ścisłe powiązanie administracyjnego postępowania nadzorczego z cywilną sprawą odszkodowawczą, regulacja ta oczywiście prowadzi do naruszenia konstytucyjnie chronionych praw obywateli;
3. art. 158 § 3 k.p.a., przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten jest nielegalny i oczywiście sprzeczny z regulacjami: art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
4. art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przez ich pominięcie, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania niekonstytucyjnego przepisu art. 158 § 3 k.p.a.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, o rozpoznanie sprawy na rozprawie, o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich mającej za przedmiot stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP; jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP; jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podniosła argumenty dotyczące konstytucyjności przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 9 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1133/22 ze skargi Gminy [...] oraz o sygn. akt I SA/Wa 1134/22 ze skargi MPK [...] Sp. z o.o. w [...] i postanowił prowadzić je pod sygnaturą akt I SA/Wa 1133/22.
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2023 r. uczestnik postępowania [...] S.A. wniósł o oddalenie skarg z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżących, ewentualnie o oddalenie skarg jako bezzasadnych. Ponadto uczestnik postępowania wniósł o stwierdzenie nieważności: postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2019 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie odtworzenia zaginionych akt sprawy, postanowienia z dnia 7 maja 2019 r. w sprawie odtworzenia akt sprawy oraz decyzji Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r. Uczestnik postępowania złożył również wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w pkt 1-12 na stronie 3 pisma procesowego z dnia 15 lutego 2023 r.
W piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2023 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne [...] Sp. z o.o. ponownie wniosło o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na brak legitymacji skargowej podmiotów je wnoszących.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 lutego 2022 r. zakończyła nadzwyczajne postępowanie administracyjne, wszczęte z urzędu przez Wojewodę [...], a dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 czerwca 1983 r. oraz z dnia 29 września 1983 r. Pierwszą z wymienionych decyzji Prezydent przekazał w użytkowanie na rzecz [...] w [...] określony w tej decyzji teren państwowy. Z kolei druga decyzja zmieniała decyzję z dnia 11 czerwca 1983 r. w zakresie powierzchni przekazanego terenu.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OPS 2/15, "ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego." Z kolei w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 606/12 (publ. LEX nr 1234916) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że w sprawie, w której organ jednostki samorządu terytorialnego wydawał decyzję jako organ pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego, rola jednostki samorządu terytorialnego skończyła się z chwilą wydania decyzji. W konsekwencji, jednostka ta nie ma legitymacji do ewentualnego udziału w postępowaniu odwoławczym ani inicjowania postępowania w trybach nadzwyczajnych lub udziału w nich w przypadku zainicjowania postępowania nadzwyczajnego przez uprawniony podmiot – nawet jeśli przedmiot tamtych postępowań dotyczy jej praw właścicielskich.
Skoro w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania nadzorczego były decyzje wydawane przez Prezydenta Miasta [...], to oznacza, że Miasto [...] nie miało interesu prawnego w tym postępowaniu. Wprawdzie kontrolowane decyzje wydawane były przez Prezydenta w 1983 r., kiedy był on terenowym organem administracji państwowej stopnia podstawowego, jednak w myśl art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o radzie narodowej gminnej, miejskiej, dzielnicowej lub wspólnej dla miasta i gminy bądź o terenowym organie administracji państwowej stopnia podstawowego albo o organach władzy lub administracji państwowej stopnia podstawowego - rozumie się przez to odpowiednie organy gminy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zdaniem Sądu, powyższe oznacza, że gmina nie ma interesu prawny do występowania w postępowaniu nadzorczym wszczętym z urzędu przez Wojewodę w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez Prezydenta Miasta również wówczas, gdy decyzje Prezydenta były wydane przed wejściem w życie ustawy o samorządzie gminnym.
Sąd uznał również, że Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w [...] Sp. z o.o. nie ma w tej sprawie legitymacji do wniesienia skargi. Podmiot ten powstał na podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 30 października 1997 r. nr 555/LVII/97 w sprawie przekształcenia komunalnego zakładu budżetowego pod nazwą [...] w [...] w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Gminy [...]. Z kolei [...] w [...] utworzono na podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 29 sierpnia 1991 r. nr XVIII/173/91 w celu prowadzenia działalności gospodarczej mającej na celu zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej m.in. w zakresie lokalnej komunikacji zbiorowej. Uchwała z dnia 29 sierpnia 1991 r. likwidowała również przedsiębiorstwo komunalne pod nazwą [...] w [...].
Z § 2 ust. 1 uchwały z dnia 30 października 1997 r. wynika, że skarżąca spółka wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością zakładu budżetowego MPK. Powyższe nie oznacza jednak, że doszło do przeniesienia praw i obowiązków przedsiębiorstwa państwowego MPK w [...] zlikwidowanego z dniem 1 września
1991 r., które było stroną postępowania zakończonego decyzjami Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 czerwca 1983 r. oraz z dnia 29 września 1983 r. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Biorąc pod uwagę te okoliczności, a w szczególności fakt, że zakłady budżetowe nie miały osobowości prawnej, nie można przyjąć, by skarżący – tj. [...] w [...] Sp. z o.o. miało interes prawny w sprawie dotyczącej przekazania w użytkowanie gruntu państwowego, jedynie na tej podstawie, że przed wydaniem kontrolowanych decyzji teren przekazany znajdował się w użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...].
Jak podnosi się w doktrynie prawa administracyjnego, istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny w toku postępowania. Stwierdzenie jej braku u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie w postanowieniu (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 50, por. również uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62; postanowienia NSA: z dnia 13 czerwca
2007 r., II FSK 1337/06, LEX nr 384145, i z dnia 8 lipca 2014 r., I OSK 1351/14, LEX nr 1494692, oraz wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., II OSK 1397/09, LEX nr 746508). Odrzucenie skargi na tej podstawie może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę ma charakter ewidentny.
Biorąc pod uwagę, że organ doręczył zaskarżoną decyzję zarówno Gminie Miastu [...], jak i [...] w [...] Sp. z o.o., traktując te podmioty jako strony postępowania, Sąd uznał, że brak interesu prawnego stron do wniesienia skargi nie był w tej sprawie oczywisty i wymagał merytorycznego zbadania obydwu wniesionych skarg pod kątem istnienia legitymacji skargowej skarżących w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Z tej przyczyny zasadne było oddalenie skarg wyrokiem, bowiem brak legitymacji skargowej nie był ewidentny.
Uznając brak legitymacji skargowej skarżących w tej sprawie, Sąd nie może odnieść się merytorycznie do zarzutów skargi. Należy jednak zauważyć, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa tutejszego Sądu konstytucyjność przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie budzi wątpliwości, a wobec prawidłowej konstatacji organu, że w niniejszej sprawie upłynęło 30 lat od doręczenia obydwu kontrolowanych decyzji (co wynika z powoływanych przez organ dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych), zasadne było uchylenie przez Ministra decyzji Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2019 r. i umorzenie postępowania nadzorczego, do czego zobowiązywał organ art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Ponadto z uwagi na oddalenie skarg z powodu braku legitymacji procesowej skarżących nie mogły zostać uwzględnione złożone w piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. wnioski uczestnika postępowania: o stwierdzenie nieważności wymienionych w piśmie aktów oraz o przeprowadzenie dowodów z podanych dokumentów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w tym trybie nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Ponadto, jak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, przepis art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI