I SA/Wa 1122/19

I SA/Wa 1122/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Bożena Marciniak
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1716/20 - Postanowienie NSA z 2024-01-26
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 1,2,5 ust. 1 art. 6 ust. 1 pkt 1 art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
ISA/Wa 1122/19
UZASADNIENIE
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r nr [...]., w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w W., gm. [...], pow. [...], woj. [...] - utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. (data złożenia w Ambasadzie Polskiej w L.) I. D. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. i M. D. nieruchomości na byłym terytorium państwa polskiego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...], Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017, poz. 2097; dalej: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.) w zakresie pozostawienia przez M. D. nieruchomości w majątkach: [...], [...], [...], [...], [...], pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wezwał do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty oraz dołączenia do wniosku operatu szacunkowego, w którym zostałaby określona ich wartość.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], Wojewoda [...] uchylił powyższe postanowienie z dnia [...] października 2016 r., w części dotyczącej majątku [...], uzasadniając tym, iż ww. nieruchomość nie została ujęta we wniosku o rekompensatę.
Następnie decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. odmówił I. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami państwa polskiego w W., gm. [...], pow. [...], woj. [...].
W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] uznał, iż nie może zostać wydana decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty za pozostawione nieruchomości w W., gdyż nie jest on wymieniony we wniosku I. D. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z 29 grudnia 2008 r.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. wniosła I. D.
W odwołaniu podniosła , że Wojewoda [...] naruszył art. 110 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. poprzez odmowę prawa do rekompensaty za nieruchomość w W. pomimo związania własnym postanowieniem oraz art. 6 w zw. z art. 77 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie swojego postanowienia, a także art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 poprzez arbitralne ustalenie treści żądania strony i zmianę stanowiska organu l instancji w kwestii terminu złożenia wniosku o rekompensatę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2019 r. po rozpatrzeniu odwołania I. D.– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].
Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że godnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy.
Organ odwoławczy podkreślił, że istotą niniejszej sprawy, jest ocena zasadności ustaleń organu I instancji, odnośnie zakresu przedmiotowości złożonego wniosku z dnia 29 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Przypomniał, że stosownie do przepisu art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ona określa przedmiot tego żądania. W zależności więc od wniosku strony postępowanie może być prowadzone w odniesieniu do różnych nieruchomości. Zaznaczył, że strona ma również prawo nie składać wniosku o rekompensatę.
Zdaniem organu odwoławczego zasadne jest odniesienie się do samej treści wniosku z dnia 29 grudnia 2008 r. Zgodnie z treścią wniosku I. D. wymieniła szereg miejscowości, w których położone były pozostawione nieruchomości. Przedmiotowy spis obejmował: [...], [...], , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Analizując powyższe, wśród wymienionych nie ma miejscowości [...]. Powyższy majątek położony w W. dopiero pojawił się w przedmiotowej sprawie z chwilą przesłania do Wojewody [...] przez pełnomocnika strony pisma z dnia 4 lutego 2016 r., W opinii organu odwoławczego wnioskodawczyni jasno i jednoznacznie określiła żądanie zawarte we wniosku. Zatem w tym zakresie nie zachodziła potrzeba wzywania przez organ prowadzący postępowanie do sprecyzowania żądania, w szczególności na podstawie art. 61 § 1 i 63 § 2 k.p.a.
Dlatego też organ odwoławczy podzielił pogląd Wojewody [...], że taka modyfikacja ww. wniosku poprzez rozszerzenie zakresu nieruchomości objętych żądaniem jest niedopuszczalna. Ewentualne rozszerzenie w ramach tego samego wniosku możliwe byłoby w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. do dnia 31 grudnia 2008 r.
Dlatego też pismo z dnia 4 lutego 2016 r., w którym zostały po raz pierwszy wymienione nieruchomości położone w W., należy traktować jako odrębny nowy wniosek, wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innych nieruchomości, niż wskazane we wcześniejszym wniosku z dnia 29 grudnia 2008 r.
Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii dotyczącej zaskarżenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r., które uchyliło z urzędu postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r., wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazał, ze wydanie ww. postanowienia było czynnością wykonaną przez organ wojewódzki w trakcie prowadzonego postępowania.
Wskazał, że zgodnie z treścią art. 123 § 2 k.p.a. "postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej". Jak wynika z ww. przepisu postanowienia wydawane w trakcie prowadzonego postępowania mogą być zmieniane podczas całego okresu prowadzonej sprawy.
Podkreślił, że z treści art. 104 k.p.a. i art. 123 k.p.a. wynika, iż ustawodawca przyjął jako zasadę zakończenie postępowania administracyjnego w formie decyzji. Postanowienie nie rozstrzyga bowiem w żadnym zakresie o istocie sprawy (nie załatwia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania) nie określa praw i obowiązków stron postępowania w sferze prawa materialnego. Postanowienia rozstrzygają jedynie o prawach i obowiązkach procesowych stron i innych uczestników postępowania.
Odnosząc się do spraw zabużańskich organ stwierdził, iż potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 5 ust. 3). To decyzja administracyjna jako akt administracyjny indywidualny i konkretny potwierdza prawo do rekompensaty określonej indywidualnie osoby w konkretnej sytuacji rozstrzygając tym samym sprawę administracyjną. Akty wydawane w postępowaniu poprzedzającym tę decyzję nie mogą być zatem traktowane jako rozstrzygnięcia, które władczo potwierdzają prawo do rekompensaty, gdyż oznaczałoby to, że wydana później – jako wynik postępowania - decyzja administracyjna jest ponownym rozstrzygnięciem tej samej sprawy, a to z kolei kwalifikowałoby tę decyzję jako obarczoną wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Postanowienie wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie potwierdza zatem prawa do rekompensaty. Jest rozstrzygnięciem o charakterze incydentalnym, chociaż dotyczy również materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Postanowienie powyższe zamyka pewien wstępny etap w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty, po którym organ rozstrzyga kwestie dotyczące zwaloryzowania wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej bądź zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, wysokości rekompensaty i wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. Nie oznacza to jednak, że organ jest zwolniony od oceny stanu faktycznego i prawnego z chwili orzekania, a zwłaszcza od pełnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym sprawy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z powyższych powodów nie można przyjąć, że wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy obowiązek wskazania w decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty osoby lub osób, którym potwierdza się prawo do rekompensaty jest powtórzeniem treści postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy. Dopóki postępowanie nie zostanie zakończone organ ma obowiązek prowadzić je z uwzględnieniem dowodów, jakie będą konieczne do rozpoznania sprawy, a więc zarówno dotychczasowych, jak i nowo pozyskanych. Nie istnieją jakiekolwiek podstawy do tego, aby decyzję o potwierdzeniu prawa do rekompensaty traktować wyłącznie jako decyzję rozstrzygającą jedynie kwestie wartości nieruchomości, wysokości rekompensaty i wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Organ podkreślił, że kompetencje do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty nie mają charakteru uznaniowego. Decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty ma charakter związany. Deklaratoryjny charakter tej decyzji przejawia się z kolei w potwierdzeniu ustawowego prawa do rekompensaty, natomiast elementy konstytutywne związane są ze wskazaniem przez organ zakresu, w jakim osoba uprawniona chce korzystać z tego prawa (czemu daje ona wyraz w złożonym wniosku obejmującym konkretne nieruchomości) oraz wysokości rekompensaty uzależnionej od ustalonej wartości nieruchomości.
Wskazał, że, znaczenie postanowień choć są one niewątpliwie aktami, jest tylko proceduralne. Służą one nadrzędnemu celowi jakim jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania i tak powinny być postrzegane.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosła I. D.
Zaskarżonej decyzji zarzucała:
- naruszenie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa w zw. z art 6 w zw. z art 77 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. i postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. pomimo uchylenia przez Wojewodę [...] bez podstawy prawnej postanowienia wydanego w trybie art. 7 ust.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzającego spełnianie przesłanek prawa do rekompensaty za nieruchomość w W. i wydania w oparciu o zaistniały bezprawny stan decyzji odmawiającej prawa do rekompensaty, podczas gdy przepisy nakazują organom działanie na podstawie prawa, zaś działanie polegające na uchyleniu postanowienia wydanego w trybie ustawy z 2005 r. oraz na wydaniu decyzji odmawiającej prawa do rekompensaty po uprzednim doręczeniu ww. postanowienia stronie - żadnej podstawy prawnej nie ma,
- naruszenie art 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art 110 §1 w zw. z art. 126 kpa poprzez utrzymanie w mocy wskazanej wyżej decyzji Wojewody [...] odmawiającej skarżącej prawa do rekompensaty za nieruchomość w W. i wskazanego wyżej postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. pomimo związania Wojewody [...] własnym postanowieniem wydanym w trybie art. 7 ust.1 ustawy z 2005 r. potwierdzającym spełnianie przesłanek prawa do rekompensaty za nieruchomość w W., podczas gdy żaden przepis nie pozwala zignorować zasady związania doręczonym postanowieniem potwierdzającym spełnianie przesłanek prawa do rekompensaty,
- naruszenie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art, 61 §1 w zw. z art. 63 §2 kpa poprzez utrzymanie w mocy wskazanej wyżej decyzji Wojewody [...] i wskazanego wyżej postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. na skutek arbitralnego ustalania treści żądania strony i zmianę stanowiska organów w tej kwestii w toku postępowania,
- naruszenie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art 7 ust 1 oraz art 8 ust 1 w zw. z art 5 ust 3 ustawy z 2005 r. poprzez utrzymanie w mocy wskazanej wyżej decyzji Wojewody [...] i wskazanego wyżej postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. na skutek określenia charakteru postanowienia wydawanego w trybie art. 7 ust. 1 ustawy, oraz decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty nie na podstawie treści przepisów wskazujących charakter tych aktów administracyjnych, a na podstawie treści ogólnych przepisów kodeksu dotyczących postanowień i decyzji,
- art 6, 7, 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób tendencyjny, uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób niezrozumiały, stosowanie argumentacji pozbawionej logicznego odniesienia się do powoływanych podstaw prawnych, a także poprzez bezprawną zmianę stanowiska organów po sporządzeniu przez stronę operatu szacunkowego,
- art. 7, 77 §1 i art 80 kpa poprzez twierdzenie, że strona nie złożyła wniosku na skutek pominięcia oczywistego faktu, że Wojewoda [...] prowadził postępowanie w sprawie i wydał w sprawie postanowienie,
- art 8 §1 kpa poprzez przyjęcie za zgodną z prawem sytuacji, w której strona na wezwanie organu na własny koszt sporządza operat szacunkowy, by otrzymać decyzję odmowną.
Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:
- art 5 ust 1 ustawy z 2005 r. poprzez przyjęcie, że wniosku nie złożono w terminie podczas gdy kwestia ta została rozstrzygnięta postanowieniem Wojewody [...] wydanym w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z 2005 r., który prowadził postępowanie w sprawie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c ppsa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 ppsa o uchylenie decyzji organu I instancji i postanowienia organu I instancji z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. w części dotyczącej majątku [...], ponadto:
- na podstawie art. 153 ppsa wniosła o wskazanie organom administracji publicznej, że są związane postanowieniem wydanym w trybie art. 7 ust. 1ustawy 2005 r. i nie istnieje podstawa prawna do jego uchylenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W., gm. [...], pow. [...], woj. [...] - utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r.
Decyzją nr [...], Wojewoda [...] odmówił I. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami państwa polskiego w W., gm. [...], pow. [...], woj. [...].
I. D. wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. i M. D. nieruchomości na byłym terytorium państwa polskiego, przy czym wniosek ten nie obejmował majątku [...], gmina [...].
Powyższy majątek położony w W. wskazany został przez stronę w piśmie z dnia 4 lutego 2016 r.
Mimo to postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie pozostawienia przez M. D. szeregu nieruchomości i w tym nieruchomości położonej w majątku [...].
Wobec tego postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., Wojewoda [...] uchylił powyższe postanowienie z dnia [...] października 2016 r., w części dot. majątku [...], uzasadniając tym, iż ww. nieruchomość nie została ujęta we wniosku o rekompensatę.
Zaskarżona decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Na wstępie wskazać trzeba, że interpretując akt prawny nie można pomijać pozostałych zawartych w nim norm, tj. odczytywać go w sposób fragmentaryczny. Ustawa jest aktem, który stanowi całość, czyli zupełnym i w sposób kompleksowy regulującym daną materię stosunków społecznych. Taka konstrukcja systemu prawa wymusza zatem odczytywanie norm prawnych przez pryzmat całego tego systemu. W rezultacie powyższego zapewnia się w procesie stosowania prawa odzwierciedlenie woli ustawodawcy.
W art. 1 ww. ustawy określone zostały przez ustawodawcę zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie czterech umów wymienionych w ust. 1. W ustępie 1a wskazano, że prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską z Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. Stosownie zaś do treści ust. 2 cytowanego artykułu, przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Artykuł 2 ustawy przesądza, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
- był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim,
- zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1,
- posiada obywatelstwo polskie.
Artykuł 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy nakazuje dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. W przypadku niespełnienia wymogów zawartych w ust. 1-3 ww. artykułu wojewoda zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania (art. 6 ust. 6).
Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że ostateczną granicą czasową, do której wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogły być skutecznie modyfikowane wyznaczała data 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę materialnego terminu o charakterze materialnym. Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za te konkretne nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Odmawiając potwierdzenia na rzecz skarżącej prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawioną przez jej poprzednika prawnego w W. organy stanęły na stanowisku, że podanie o potwierdzenie owego prawa w odniesieniu do tej nieruchomości zostało wniesione po 31 grudnia 2008 r., w piśmie z dnia 4 lutego 2016 r.
Tymczasem jak już wskazano w myśl art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej potwierdzenia prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Te ustalenia legły także u podstaw częściowego uchylenia przez Wojewodę [...] własnego postanowienia z dnia [...] października 2016 r. stwierdzającego spełnienie materialnoprawnych przesłanek ustalenia rekompensaty za nieruchomość położoną w W.
Stąd kluczowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy istotnie w sprawie doszło do przedmiotowego rozszerzenia po upływie terminu z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, pierwotnie złożonego wniosku o ustalenie praw do rekompensaty oraz czy prawnie dopuszczalne jest (jak przyjęły organy) uchylenie lub zmiana postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy, kończącego pierwszy etap postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Odnosząc się do pierwszego z tych aspektów co do zasady należy zgodzić się z Ministrem, że rozszerzenie przedmiotowe żądania prawa do rekompensaty po 31 grudnia 2008 r. o nieruchomości nie objęte pierwotnie zgłoszonym w tym względzie podaniem, stanowi w istocie nowy wniosek, który ze względu na datę jego złożenia nie może okazać się skuteczny. Przyjęcie odmiennego poglądu doprowadziłoby bowiem do wypaczenia intencji ustawodawcy chcącego zamknąć tę materię poprzez zakreślenie czasowej granicy składania wniosków, jak również zdejmowałoby ze stron obowiązek precyzyjnego określania żądań i koncentrowania materiału dowodowego. Podczas gdy to na wnioskodawcy przede wszystkim ciąży obowiązek dołączenia do wniosku nie tylko dowodów które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ale także o "rodzaju i powierzchni tych nieruchomości" (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zabużańskiej), a zatem przynajmniej przybliżonego określenia charakteru nieruchomości i miejsca jej położenia, jak i powierzchni.
Taki stan faktyczny z kolei wymagał weryfikacji uprzednio podjętego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. potwierdzającego spełnienie przesłanek potwierdzania prawa do rekompensaty za pozostawione przez M. D. mienia w W.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, iż postanowienie takie choć niezaskarżalne, podlega weryfikacji w sytuacji gdy po jego wydaniu, a przed rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, organ stwierdzi że okoliczności sprawy i dowody prowadzącą do innego rozstrzygnięcia niż wynikające z tego postanowienia.
Postanowienie to nie potwierdza prawa do rekompensaty, bo to następuje w drodze decyzji (art. 5 ust. 3 ustawy), lecz ma charakter incydentalny, w którym wojewoda dokonuje wstępnej oceny spełnienia materialnoprawnych przesłanek rekompensaty (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2016 r. Lex nr 2111037).
Jedną natomiast z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego - uregulowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a. - jest zasada prawdy obiektywnej.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują wprost możliwości uchylania lub zamiany tego rodzaju postanowień. Mając jednak na względzie dążenie organu do uksztaltowania na gruncie norm prawa materialnego stosunku administracyjnego adekwatnego do obiektywnie stwierdzonego stanu faktycznego ( mając na uwadze, ze wniosek odnośnie nieruchomości w Warwaryńcach złożony został po terminie) i niepozostającego w kolizji z uprzednio zajętym w postanowieniu stanowiskiem ( pozytywna ocena wymogów dotycząca tego majątku) zasadne było, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, skorzystanie przez organ w takim wypadku w drodze analogii (mimo kontrowersyjności stosowania takiego rozwiązania w prawie administracyjnym) z procedury właściwej do weryfikacji postanowień dowodowych przewidzianej w art. 77 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że wniosek dotyczący majątku w W. złożony został po terminie.
Oznacza to, ze decyzja organu jest prawidłowa.
Natomiast niedopuszczalna jest sytuacja, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie pozostające w sprzeczności z treścią prawidłowej decyzji.
Zdaniem skarżącej Minister powinien wydać decyzje pozytywną pomimo tego że skarżąca złożyła wniosek po terminie, gdyż jest związany własnym postanowieniem pozytywnie weryfikującym wniosek.
Zdaniem Sądu weryfikacja postanowienia podjętego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej jest dopuszczalna z tego również względu, aby organ nie był zmuszony do wydania decyzji sprzecznej z prawem, z uwagi na to, aby nie pozostawać w kolizji z błędnym postanowieniem.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.