I SA/Wa 1090/23

I SA/Wa 1090/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Gabriela Nowak
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 404/24 - Wyrok NSA z 2025-02-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77 par. 1i 107 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2023 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr KOC/1850/Op/23 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 12 kwietnia 2023 r. nr KOC/1850/Op/23 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 16 marca 2023 r. nr OPS.FII.ZRŚ.5102.1089.2023 o odmowie przyznania R. O. (dalej jako "skarżący") świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za luty 2023 r. w wysokości 747,26 zł oraz na zwrot kosztów poniesionych na opłatę czynszu za styczeń 2023 r. w wysokości 810 zł.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący wnioskiem z 28 lutego 2023 r. wystąpił do Prezydenta o przyznanie mu pomocy finansowej na marzec 2023 r., poprzez opłacenie czynszu za luty 2023 r. w wysokości 747,26 zł oraz zwrot kosztów poniesionych na opłatę czynszu za styczeń 2023 r. w wysokości 810 zł, jak też na dożywianie, opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 69,22 zł i zakup odzieży.
Prezydent decyzją z 16 marca 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za luty 2023 r. w wysokości 747,26 zł oraz na zwrot kosztów poniesionych na opłatę czynszu za styczeń 2023 r. w wysokości 810 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 5 stycznia 2021 r. jest całkowicie niezdolny do pracy. Źródłem jego dochodu jest renta w wysokości 1 740,58 zł netto, która jest obciążona zajęciem komorniczym w kwocie 1 146,53 zł. Skarżący pobiera też zasiłek stały w wysokości 220,81 zł, zatem jego miesięczny dochód wynosi 814,86 zł i przekracza kryterium dochodowe ustalone ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", tj. 776,00 zł. Przy przekroczeniu kryterium dochodowego organ w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać świadczenie na podstawie art. 41 u.p.s., jednak w tej sprawie szczególny przypadek nie miał miejsca. Jak zauważył Prezydent, z pisma Wydziału Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...] z 12 listopada 2020 r. wynika, że skarżący został zakwalifikowany do udzielenia pomocy mieszkaniowej i umieszczony na liście osób uprawnionych do wynajmu mniejszego lokalu, co zminimalizowałoby koszty utrzymania mieszkania. W kolejnych pismach z 25 stycznia 2021 r., 19 lipca 2021 r., 4 lutego 2022 r. ww. Urząd informował, że proponował skarżącemu różne, mniejsze lokale mieszkalne, jednak ten nie odpowiadał na wystosowywane w tym przedmiocie pisma i nie kontaktował się z Urzędem. W tej sytuacji Zarząd Dzielnicy [...] w dniu 2 lutego 2022 r. podjął Uchwałę nr [...] o uchyleniu kwalifikacji do udzielenia skarżącemu pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Skarżący nie wykorzystał więc wszystkich możliwości w celu poprawienia swojej sytuacji. Skarżący wyjaśniał wprawdzie, że powodem nienawiązania kontaktu i współpracy z Wydziałem Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] był zbyt mały metraż mieszkań, który uniemożliwiłby kontakt z dziećmi, jednak, jak wskazał Prezydent, zgodnie z wyrokiem Sądu z 15 czerwca 2015 r. sygn. akt [...] skarżący jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i posiada zakaz kontaktu z dziećmi. Uzyskanie przez skarżącego mniejszego lokalu byłoby zgodne z jego sytuacją życiową i dochodową, gdyż spowodowałoby obniżenie opłat za mieszkanie. Utrzymywanie zaś nadal dużego metrażowo lokalu jest jego życiowym wyborem, nie mającym nic wspólnego z realnymi potrzebami skarżącego i jego dzieci. Z powyższego, w ocenie Prezydenta, wynika, że skarżący nie wykorzystał wszystkich możliwości w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej, w tym przypadku przyjęcia mniejszego, proponowanego przez Urząd Dzielnicy lokalu, co zmniejszyłoby koszty utrzymania mieszkania. Tymczasem osoba wnioskująca o pomoc zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania swych problemów osobiście, a dopiero gdy nie jest w stanie tego uczynić, może jej zostać przyznana pomoc w postaci wnioskowanego zasiłku. Prezydent zauważył również, że skarżący od 2012 r. korzysta z comiesięcznej pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] (dalej jako "OPS") polegającej na przyznawaniu zasiłków na różne cele oraz posiłków w barze. I tak, w marcu 2023 r. skarżący otrzymał odrębnymi decyzjami zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 69,22 zł oraz na zakup odzieży w wysokości 300 zł, a także przyznano mu pomoc w formie prawa do korzystania z jednego nieodpłatnego gorącego posiłku dziennie w barze w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Tymczasem w marcu 2023 r. OPS dysponuje kwotą 87 770,21 zł na wypłatę zasiłków celowych z przeznaczeniem na zabezpieczenie najpilniejszych potrzeb bytowych dla 775 rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, w których znajduje się 1130 osób. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych.
Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie i wskazał, że w Sądzie Rejonowym w W. złożył wniosek o wykonywanie władzy rodzicielskiej i przywrócenie kontaktów z dziećmi, z czego wynika, że OPS bezpodstawnie wskazuje na brak jego współdziałania. Ponadto stwierdził, że spełnia kryteria do przyznania pomocy, a OPS "uniemożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka".
Kolegium decyzją z 12 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta i wskazało, że art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wskazuje na kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł. Z akt wynika, że dochody skarżącego wynoszą miesięcznie 814,86 zł. W myśl art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Zdaniem Kolegium, sytuacji materialnej skarżącego nie można traktować jako szczególnej, a więc odbiegającej od typowej sytuacji, w jakiej znajdują się inne osoby korzystające z pomocy społecznej. Tym bardziej, gdy wiele takich osób nie posiada jakichkolwiek dochodów i to ich potrzeby związane z zapewnieniem podstawowych potrzeb bytowych winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie, co przy niedostatecznej ilości środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej także nie zawsze jest możliwe. W przypadku skarżącego nie wystąpiło zaś żadne "szczególne wydarzenie", które pogorszyłoby dotychczasową jego sytuację. Co prawda obiektywnie niewysoki dochód, choć przekraczający kryterium dochodowe, wskazuje na trudną sytuację życiową, nie można go jednak traktować jako szczególnej sytuacji. Z kolei złożenie w sądzie wniosku o wykonywanie władzy rodzicielskiej i przywrócenie kontaktów z dziećmi, nie oznacza, że wniosek taki zostanie rozpoznany pozytywnie, nie może więc być argumentem usprawiedliwiającym brak współpracy z Urzędem Dzielnicy. Kolegium wskazało, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła finansowania wszystkich jego zobowiązań finansowych i w oczekiwanej wysokości.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o: 1) zwolnienie z kosztów w całości oraz o wyznaczenie adwokatki z urzędu; 2) dopuszczenie dowodu w postaci poniesionych kosztów w 2020 r. z OPS dla M. (O.) K. od dyrektora mgr W. G.; 3) oddalenie zaskarżonej decyzji; 4) odrzucenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej i nie jest w stanie ponieść kosztów bieżących oraz zaległych bez uszczerbku do zaspokojenia niezbędnej potrzeby mieszkaniowo-bytowej (zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.) oraz dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podał, że choruje na ciężką padaczkę lekoodporną i ma umiarkowany stopień niepełnosprawności do 27 lutego 2022 r. Mieszka sam i jednocześnie stara się o kontakty z trójką swoich małoletnich dzieci. Skarżący uważa, że OPS, który jakoby nie ma pieniędzy dla faktycznie ubogich podopiecznych, to rozdaje i to hojnie pieniądze dla zamożnych wnioskodawców, takich jak jego była żona. Skarżący stoi na stanowisku, że spełnia oba kryteria określone w ustawie o pomocy społecznej - kryterium dysfunkcji i zdarzeń, o jakich mowa w art. 7 u.p.s. (m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, w tym przypadku padaczka lekoodporna). Jego zdaniem, wysokość pomocy udzielanej przez OPS uniemożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nawet spełnia kryteria wielomiesięcznego nękania ekonomicznego, ponieważ całkowity obowiązek bieżących opłat za najem lokalu od stycznia 2021 r. został całkowicie przerzucony na skarżącego. Nie jest przy tym prawdą, że OPS średnio raz w miesiącu daje pomoc skarżącemu w formie: zakupu leków, środków czystości, odzieży, obuwia, opłacania rachunków za energię elektryczną, czynsz, zakup butli gazowej. Pomoc ta wielokrotnie nie jest świadczona lub świadczona jest sporadycznie albo tylko częściowo. Stan zdrowia skarżącego się pogorszył, o czym świadczy orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 5 stycznia 2021 r. informujące o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji do 31 stycznia 2024 r. Tego faktu także nie zauważył organ, ponieważ zarzucił skarżącemu brak współdziałania, powołując się na art. 11 ust. 2 u.p.s., co jest nieprawdą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 14 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego, działający na zasadzie prawa pomocy, podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, przyznanie mu kosztów niepłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, zarzucając organom naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 41 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 7 pkt 1 i pkt 4-6 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że sytuacja życiowa i materialna skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, gdy tymczasem jego sytuacja wskazuje, że żyje on na skraju ubóstwa, poniżej minimum socjalnego, jest osobą ciężko chorą, bezrobotną i niepełnosprawną; dodatkowo w marcu 2023 r. Prezydent, działając na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., wydał decyzje przyznające skarżącemu zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 69,22 zł oraz na zakup odzieży w wysokości 300 zł, dostrzegając wówczas specjalne względy stojące za przyznaniem skarżącemu pomocy finansowej;
2. przepisów postępowania, tj.
a) art. 8 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez nieuzasadnione odstąpienie od praktyki związanej z oceną sytuacji materialnej i życiowej skarżącego w świetle art. 41 pkt 1 u.p.s., zastosowanej przy wydawaniu innych, pozytywnych decyzji w dniu 16 marca 2023 r.;
b) art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie przy orzekaniu przez organy obu instancji faktu zmiany wysokości zasiłku stałego przyznanego skarżącemu decyzją z 29 stycznia 2021 r. w kwocie 220,81 zł, następnie zmienionego na kwotę 94,03 zł decyzją z 16 marca 2023 r., a w konsekwencji wadliwe ustalenie, że skarżący przekracza próg dochodowy z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.;
3. sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zgromadzonego materiału dowodowego poprzez całkowicie dowolne ustalenie, że skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie 220,81 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe, podczas gdy decyzją z 16 marca 2023 r. Prezydent zmienił własną decyzję z 29 stycznia 2023 r. i ustalił w miejsce dotychczasowej wysokości ww. zasiłku nową jego wysokość, tj. 94,03 zł od 1 kwietnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r., przez co w zestawieniu z kwotą 594,05 zł pozostającą po potrąceniu komorniczym z renty skarżącego, daje kwotę 688,08 zł, a zatem niższą niż kryterium dochodowe wynoszące 776 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawą podjętych decyzji o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych.
Zasiłek celowy, w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej (a taką jest skarżący) 776 zł.
W okolicznościach niniejszej sprawy ustalono, że skarżący uzyskuje dochód w wymiarze przekraczającym ww. kryterium. Jego łączny dochód netto wynosi bowiem po zbilansowaniu dochodów i obciążeń 814,86 zł (na dochód ten składa się renta w wysokości 1 740,58 zł netto, obciążona zajęciem komorniczym w kwocie 1 146,53 zł, co ostatecznie daje kwotę 594,05 zł, jak też zasiłek stały w wysokości 220,81 zł). Bezzasadne są przy tym próby zakwestionowania wysokości zasiłku stałego przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z 14 września 2023 r., bowiem choć z akt sprawy wynika, że zasiłek ten został zmieniony decyzją Prezydenta z 16 marca 2023 r. nr OPS.FII.ZRŚ.5100.43.2023 na kwotę 94,03 zł miesięcznie (z uwagi na waloryzację świadczenia rentowego skarżącego), to jednak zmiana ta objęła okres od 1 kwietnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r., podczas gdy zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotyczy wniosku skarżącego z 28 lutego 2023 r. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za luty 2023 r. oraz na zwrot kosztów poniesionych na opłatę czynszu za styczeń 2023 r., a zatem okres wcześniejszy niż ten, którego dotyczy zmiana wysokości zasiłku stałego. Zmiana ta nie mogła zatem wpłynąć na ustalenie dochodu skarżącego przy rozpoznaniu wniosku złożonego w niniejszej sprawie (dotyczyć ona bowiem będzie dopiero ewentualnych kolejnych wniosków o pomoc).
W konsekwencji, jak słusznie dostrzegły organy, skarżący nie kwalifikował się do uzyskania pomocy w oparciu o art. 39 u.p.s. Mimo jednak przekroczenia przez niego kryterium dochodowego, konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń z uwzględnieniem okoliczności życiowych, w jakich się znalazł. Zgodnie bowiem z art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1) lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).
Artykuł 41 u.p.s. posługuje się zatem pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1585/15 (LEX nr 2230826) (sprawa również dotyczyła skarżącego) "szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko, P. Zaborniak. Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. Warszawa 2008, s. 202). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. W konsekwencji Sąd ten zaakceptował stanowisko Sądu pierwszej instancji uznające za legalną decyzję odmawiającą skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego na spłatę zadłużenia czynszowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazywane przez skarżącego okoliczności - choroba, czasowa i okresowa niezdolność do pracy, wysokie koszty utrzymania, jak i obciążenia alimentacyjne, mają niewątpliwie charakter ogólny. Nie są to z pewnością okoliczności szczególne, do których odnosi się art. 41 u.p.s. Z kolei spłaty zadłużenia czynszowego nie można zakwalifikować jako zdarzenia nadzwyczajnego, którego skarżący nie mógł przewidzieć i któremu na bieżąco nie powinien przeciwdziałać.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że organy prawidłowo uznały i uzasadniły wydane w sprawie rozstrzygnięcia, że taki przypadkek o szczególnym charakterze nie miał w tej sprawie miejsca. Organy właściwie oceniły sytuację osobistą, rodzinną i finansową skarżącego, trafnie przyjmując, że zasiłek celowy specjalny nie może być przyznany, gdyż zaległości czynszowe nie są zdarzeniem nagłym, niemożliwym do przewidzenia i do przezwyciężenia własnymi środkami. Sytuacja skarżącego, chociaż trudna, to jednak nie wyczerpuje w ww. kwestii znamion art. 41 u.p.s., a wobec tego nie mogła skutkować wydaniem korzystnego dla niego rozstrzygnięcia na wskazane cele. Szczególne znaczenie miały tu przywołane przez Prezydenta okoliczności związane z kilkukrotnym zaproponowaniem skarżącemu mniejszego lokalu mieszkalnego, co spowodowałoby zmniejszenie kosztów utrzymania mieszkania (w tym czynszu, którego dotyczy rozpoznawana sprawa). Skutkiem braku odpowiedzi i nieprzystaniem przez skarżącego na te propozycje było podjęcie przez Zarząd Dzielnicy [...] w dniu 2 lutego 2022 r. uchwały o uchyleniu kwalifikacji do udzielenia skarżącemu pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Z powyższego wynika, że skarżący nie wykorzystał wszystkich możliwości w celu poprawienia swojej sytuacji. Z kolei podnoszone przez niego okoliczności podjęcia starań o przywrócenie kontaktów z dziećmi (do czego niezbędne jest większe mieszkanie), mimo pozostawania w obrocie prawnym wyroku Sądu Okręgowego [...] w W. z 15 czerwca 2015 r. sygn. akt [...] o pozbawieniu go władzy rodzicielskiej i zakazu kontaktu z dziećmi, czego sam nie kwestionuje, nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Z kolei faktem jest, a co wynika ze skargi, że skarżący nadal mieszka w lokalu przy ul. [...], a zatem, jak słusznie stwierdziły organy, nie poczynił kroków w kierunku zamiany mieszkania na mniejsze, aby ponosić niższe opłaty za jego użytkowanie.
Przywołane wyżej okoliczności spowodowały, że za słuszne należało uznać stanowisko organów, że w tej sprawie nie zaistniały przesłanki do uznania, że miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, który z kolei uzasadniałby przyznanie skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na opłacenie czynszu za luty 2023 r. oraz na zwrot kosztów poniesionych na opłatę czynszu za styczeń 2023 r. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają zaś podnoszone przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z 14 września 2023 r. kwestie związane z przyznaniem skarżącemu przez Prezydenta dwiema odrębnymi decyzjami z 16 marca 2023 r. zasiłku celowego specjalnego na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 69,22 zł oraz na zakup odzieży w wysokości 300 zł. Po pierwsze, okoliczności tej sprawy, związane z brakiem współdziałania skarżącego z Urzędem Dzielnicy w sprawie zamiany zajmowanego mieszkania na mniejsze, co skutkowałoby zmniejszeniem wysokości czynszu za lokal, a tym samym poprawę sytuacji finansowej skarżącego, miały bezpośredni wpływ na stanowisko organu odnośnie do braku podstaw do przyznania mu pomocy na spłatę zaległości czynszowych oraz opłat bieżących za czynsz. Po drugie zaś, skład orzekający obecnie nie jest uprawniony do kontroli innych decyzji wydanych wobec skarżącego, niż ta, która stała się przedmiotem skargi.
Co więcej, sytuacja skarżącego od kilku lat jest niezmienna. Zwracał na to uwagę już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1890/19 (LEX nr 3056339), w którym podniesiono, że stan majątkowy i stan zdrowia skarżącego nie ulega zmianie od dłuższego czasu. Jest on osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą. Nie nastąpiło przy tym żadne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasowe warunki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności, na które powoływał się skarżący – nie kwestionując jego trudnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej – nie noszą znamion niecodzienności, czy nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłku określonego w art. 41 pkt 1 u.p.s.
Wobec tego trafnie oceniły orzekające w sprawie organy, że obecna sytuacja osobista skarżącego nie jest sytuacją wyjątkową, nieoczekiwaną, o której mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., by przyznać mu wnioskowane w tej sprawie świadczenie.
Istotne jest również, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie i nie zawsze mogą być zrealizowane przez organy pomocowe. Z kolei, jak powszechnie wiadomo, ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Jak wskazał w tej kwestii Prezydent, możliwości finansowe organu są ograniczone. Dysponował on bowiem w marcu 2023 r. kwotą 87 770,21 zł na wypłatę zasiłków celowych z przeznaczeniem na zabezpieczenie najpilniejszych potrzeb bytowych dla 775 rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, w których znajduje się 1130 osób. Z powyższego wynika, że na jedną osobę w marcu 2023 r. przypadała do pomocy średnio kwota 77,67 zł, podczas gdy skarżącemu udzielono pomocy w łącznej kwocie 369,22 zł, jak też korzysta on z prawa do jednego nieodpłatnego gorącego posiłku dziennie w barze w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. W tej sytuacji odmowę przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na wnioskowane cele uzasadniały również ograniczone możliwości pomocy społecznej, czego organ nie mógł pominąć.
Sąd oddalił jednocześnie wniosek dowodowy skarżącego dotyczący zbadania przez Sąd ponoszenia przez organ pomocy społecznej kosztów pomocy dla M. K. Osoby tej nie dotyczyła niniejsza sprawa administracyjna. M. K. nie jest członkiem rodziny skarżącego i nie była stroną postępowania o przyznanie mu pomocy finansowej na wnioskowane cele.
W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącego i jego pełnomocnika w piśmie procesowym z 14 września 2023 r. zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.).
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.