I SA/Wa 1084/21

I SA/Wa 1084/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 386/22 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 1982 r. znak [...] Naczelnik Gminy w [...] (Naczelnik) orzekł o przejęciu na własność Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], położonej w [...], stanowiącej własność [...] (Skarżący).
Wnioskiem z [...] sierpnia 2016 r. Skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z [...] kwietnia 1982 r.
Decyzją z [...] maja 2019 r. znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Skarżący. We wniosku podniósł, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przejęcia nieruchomości.
Minister rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżącego decyzją z [...] sierpnia 2019 r. znak [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2019 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący. Prawomocnym wyrokiem z 10 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2394/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z [...] sierpnia 2019 r. W wyroku tym Sąd zobowiązał Ministra, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnił ocenę prawną przedstawioną przez Sąd, w szczególności zaś uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty znajdujące się w księgach wieczystych oraz w przypadku nieodnalezienia innych dokumentów, które pozwoliłyby wyjaśnić, czy Skarżący złożył wniosek o przejęcie, przeprowadził inne czynności mające na celu dogłębne wyjaśnienie sprawy (np. przesłuchał świadków, przesłuchał stronę).
Minister, rozpoznając ponownie sprawę decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] maja 2019 r. o odmowie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że mimo prowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć kompletnych akt archiwalnych postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] kwietnia 1982 r. Minister wystąpił o akta do: Urzędu Gminy w [...] (pismo z [...] listopada 2016 r., pismo z [...] listopada 2018 r., pismo z [...] grudnia 2020 r.); Starostwa Powiatowego w [...] (pismo z [...] stycznia 2017 r., pismo z [...] listopada 2018 r.); Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w [...] (pismo z [...] stycznia 2017 r.), Sądu Rejonowego w [...] (pismo z [...] sierpnia 2018 r.), Archiwum Państwowego w [...] (pismo z [...] stycznia 2017 r.) oraz Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...] (pismo z [...] grudnia 2018 r.). W tej sytuacji, zgodnie z zobowiązaniem nałożonym przez Sąd wyrokiem z 10 stycznia 2020 r., Minister przeprowadził inne czynności mające na celu dogłębne wyjaśnienie sprawy, tj. przesłuchanie Skarżącego (protokół przesłuchania strony z [...] stycznia 2021 r.) oraz przesłuchanie byłego pracownika urzędu gminy [...] (protokół przesłuchania świadka z [...] stycznia 2021 r.). Przesłuchanie innych pracowników Urzędu Gminy w [...], którzy w 1982 r. zajmowali się omawianą sprawą, w tym naczelnika gminy [...], nie było możliwe, ponieważ osoby te już nie żyją (pismo Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2020 r.).
Minister zaznaczył, że w decyzji z [...] kwietnia 1982 r. jako podstawa prawna przejęcia wskazany został art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz.140), powoływanej dalej jako "ustawa". Przepis ten przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (w całości lub w części) na własność Państwa od osoby, która:
1) była właścicielem przejmowanych gruntów;
2) nie spełniała warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy albo nabyła prawo do emerytury lub renty na podstawie innych przepisów;
3) złożyła wniosek.
Organ wskazał, że z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] sierpnia 1979 r. wynika, że Skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. pow. [...], położonego w [...], w skład którego wchodziła m. in. działka nr [...] (po podziale nr [...]) Zdaniem organu pierwsza przesłanka w niniejszej sprawie niewątpliwie została spełniona.
Odnosząc się do drugiej przesłanki Minister wskazał, że w dniu wydania decyzji przez Naczelnika, ówczesny właściciel nieruchomości, tj. Skarżący - nie spełniał warunków do uzyskania emerytury. Warunkiem wskazanym w tym przepisie było bowiem, aby rolnik (mężczyzna) osiągnął wiek 65 lat. Tymczasem w dniu zaskarżonej decyzji Skarżący miał ukończone 27 lat. Kolejnym warunkiem było to, aby właściciel gospodarstwa nie spełniał warunków do uzyskania renty inwalidzkiej. Z akt sprawy nie wynika, aby były właściciel został zaliczony do I lub II grupy inwalidzkiej. Druga przesłanka została zatem również spełniona.
Minister odnosząc się do trzeciej przesłanki wymienionej w ww. przepisie wskazał (złożenie wniosku o przejęcie działki nr [...] o pow. [...].), że jednoznaczne ustalenie, czy Skarżący złożył wniosek o przejęcie gruntów, nie jest obecnie możliwe na skutek braku kompletu akt. W ocenie Ministra, na złożenie takiego wniosku wskazuje treść badanej decyzji Naczelnika. W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 1982 r. Naczelnik wskazał bowiem, że Skarżący "wykazał, że jest właścicielem gospodarstwa". Użycie czasownika "wykazał", w ocenie Ministra oznacza, że Skarżący udokumentował (udowodnił) bycie właścicielem, a zatem należy przyjąć, że zabiegał o przejęcie gospodarstwa albo co najmniej nie sprzeciwiał się przejęciu (przejęcie nie było więc sprzeczne z jego wolą). Ponadto Minister wskazał, że nie można wykluczyć, że wniosek został złożony ustnie do protokołu, który mógł również nie zachować się w aktach sprawy, bądź nie został sporządzony w przepisanej formie, co byłoby wprawdzie uchybieniem formalnym, ale nieskutkującym koniecznością wyeliminowania decyzji z [...] kwietnia 1982 r. z obrotu prawnego. Trudno bowiem uznać, że decyzja Naczelnika została wydana bez zgody właściciela nieruchomości, skoro Skarżący przez co najmniej ćwierć wieku nie kwestionował przejęcia nieruchomości na własność państwa. Wprawdzie oświadczył on, że nie otrzymał decyzji z [...] kwietnia 1982 r. i nie doręczono mu informacji o zmianie właściciela w księdze wieczystej (protokół przesłuchania strony z [...] stycznia 2021 r.), to jednak z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że o przejęciu nieruchomości i o podstawie tego przejęcia dowiedział się najpóźniej w 1989 r. (adresowane do Skarżącego zawiadomienie PBN w [...] w [...] października 1989 r. o odłączeniu działki nr [...] z KW [...] do KW nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa; wniosek Skarżącego z [...] grudnia 1989 r. do PBN w [...] o odpis z KW [...]). Minister wskazał przy tym, że w sprawie nie ma równocześnie takich dowodów, które podważyłyby w sposób jednoznaczny i niebudzący żadnych wątpliwości okoliczność złożenia wniosku przez Skarżącego. Przesłuchanie świadka - [...] nie wniosło niczego do sprawy, gdyż świadek w ogóle tej sprawy nie pamięta. Za niezłożeniem wniosku o przejęcie przemawiają więc jedynie złożone po wielu latach wyjaśnienia strony - Skarżącego, który stwierdził, że nie składał wniosku, ponieważ był bardziej zainteresowany powiększeniem gospodarstwa niż jego zmniejszeniem, oraz że przejął gospodarstwo od rodziców w 1979 r., żeby na nim gospodarować. Jednakże nawet to stwierdzenie strony, w ocenie Ministra, nie stoi w sprzeczności z tezą, że mógł złożyć wniosek o przejęcie, ponieważ przejęcie praktycznie nie uszczupliło powierzchni nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa: dotyczyło tylko gruntu o pow. [...] z dużo większej powierzchni ([...]), a ponadto przejęty grunt dla działalności rolniczej miał marginalne znaczenie (był sklasyfikowany jako rola o niskiej klasie bonitacyjnej - V i VI - a na terenie tym prowadzono eksploatację złóż żwiru).
Minister wskazał także, że sam fakt nieodnalezienia wniosku nie może automatycznie prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. W orzecznictwie sądy administracyjne wielokrotnie bowiem zwracały uwagę, że fizyczny brak wniosku nie musi wcale oznaczać, że taki wniosek nie został złożony. Minister zaznaczył przy tym, że trzeba mieć również na uwadze, że zaskarżona decyzja stanowi dokument urzędowy (art. 76 § 1 K.p.a.), który jako podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. W przypadku niekompletnych akt sprawy organ nadzoru może dokonać kontroli w oparciu o przepis art. 156 § 1 K.p.a., tylko w takim zakresie, jaki jest możliwy na podstawie zebranych dowodów. Trudno w tej sytuacji uznać, aby przejęcie gruntu odbyło się bez wiedzy i zgody właściciela. Zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania sprzeciwiają się uznaniu, że właściciel mógłby zaaprobować przejęcie gospodarstwa bez swojej zgody. W ocenie Ministra uznać zatem należy, że wolą Skarżącego było przekazanie nieruchomości na własność państwa, za spłaty pieniężne albo - jak Skarżący sam wskazał we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 1982 r. - w innym, bliżej nieokreślonym trybie. A zatem nie można wykluczyć, że chodziło o zbycie części nieruchomości za zgodą Naczelnika w wypadku społecznie i gospodarczo uzasadnionym, o którym mowa w pkt 10 umowy z [...] kwietnia 1979 r. znak [...] o przekazaniu nieodpłatnym gospodarstwa rolnego następcy, albo że Skarżący ubiegał się o nabycie gruntów od Gminy i "odstąpił" omawianą część gruntu, licząc na inny grunt gminny o większej powierzchni, którego jednak nie otrzymał. Potwierdzeniem takiej hipotezy jest treść decyzji Naczelnika z [...] października 1979 r., [...], w której Skarżący został ustalony kandydatem na nabywcę gruntów Państwowego Funduszu Ziemi na upełnorolnienie, przy dopuszczeniu możliwości nabycia tych gruntów w drodze zamiany na inną działkę (w uzasadnieniu wspomniano o wykupie od Skarżącego gruntów na cele gminy).
Odnosząc się do zarzutu Sądu, że Minister w żaden sposób nie próbował wyjaśnić, czy ustalona decyzją z [...] kwietnia 1982 r. wartość przejętej nieruchomości została wypłacona przez bank spółdzielczy, Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo [...] Banku Spółdzielczego w [...] z [...] sierpnia 2016 r. znak [...], z którego wynika, że [...] Bank Spółdzielczy Oddział w [...] nie posiada dokumentacji z tamtego okresu, ponieważ została ona zniszczona po upływie obowiązujących okresów przechowywania. Natomiast w pkt 21 i 22 protokołu przesłuchania strony z [...] stycznia 2021 r. Skarżący na pytanie: "Czy wypłacono Panu kwotę pieniężną ustaloną decyzją Naczelnika z tytułu przejęcia nieruchomości?" wymijająco odpowiedział, że "nie ma żadnego potwierdzenia, że taka kwota została mu wypłacona", a także zeznał, że nie przypomina sobie, by z tego tytułu otrzymał jakąś kwotę. Obecnie nie jest zatem możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy ustalona decyzją z [...] kwietnia 1982 r. wartość przejętej nieruchomości została wypłacona przez bank spółdzielczy. Nie można jednak bezspornie zaprzeczyć twierdzeniu, że została wypłacona.
Końcowo Minister wskazał, że mając na uwadze, że decyzja z [...] kwietnia 1982 r. podlega domniemaniu legalności (jako ostateczna i funkcjonująca w obiegu prawnym) oraz to, że w badanej sprawie w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to nie zostało obalone, nie można stwierdzić, że Naczelnik rażąco uchybił przesłance trzeciej.
W konsekwencji nie można więc stwierdzić, że decyzja z [...] kwietnia 1982 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, a w szczególności z rażącym naruszeniem art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Brak jest bowiem absolutnej pewności w tym zakresie. Minister zaznaczył również, że decyzja z [...] kwietnia 1982 r. nie jest także dotknięta innymi kwalifikowanymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a., które dawałyby podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Sądu Skarżacy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), powoływana dalej jako "K.p.a.", poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego - świadczącego o niezłożeniu przez Skarżącego o przejęcie części nieruchomości na podstawie ww. ustawy z 27 października 1977 r.;
2. art. 80 K.p.a., poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, przy badaniu czy okoliczność niezłożenia przeze Skarżącego ww. wniosku została udowodniona, a przy tym błędne odwołanie się do zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania przy ocenie zebranego materiału dowodowego;
3. art. 107 § 3 K.p.a., poprzez wskazanie jako przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom i wyjaśnieniom Skarżącego - jedynie hipotez organu niewynikających z materiału dowodowego, a przy tym przywołanie sentencji orzeczeń - jako uzasadnienie podjętej decyzji - które zapadły w sprawach nieprzystających stanem faktycznym do rozpatrywanej sprawy;
4. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez uznanie, że decyzja Naczelnika nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
5. art. 53 ww., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji Naczelnika z [...] kwietnia 1982 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przypisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął argumenty mający na celu uwzględnienie złożonej skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 8 czerwca 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania zakreślając termin 7 dni na ewentualne przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.
Skarżący w piśmie z [...] czerwca 2021 r. rozszerzył przedstawioną w sprawie argumentację oraz przedstawił dodatkowy materiał dowodowy.
Sąd postanowieniem z 16 lipca 2021 r. sąd dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do pisma skarżącego z [...] czerwca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Na wstępie wskazać należy, że postępowanie toczące się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a.. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 K.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości decyzji.
W przedmiotowej sprawie kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja Naczelnika z 8 kwietnia 1982 r. wydana została na podstawie art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Przepis art. 53 ust. 1 tej ustawy przewidywał natomiast, że przejęcie określonej nieruchomości na własność Państwa było możliwe jeżeli spełnione zostały przesłanki, tj.:
1) była właścicielem przejmowanych gruntów;
2) nie spełniała warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy albo nabyła prawo do emerytury lub renty na podstawie innych przepisów;
3) złożyła wniosek.
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy pierwsza i druga z przesłanek bezspornie zostały spełnione. Z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] sierpnia 1979 r. wynika, że Skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. pow. [...], położonego w [...], w skład którego wchodziła m. in. działka nr [...] (po podziale nr [...]). Jednocześnie Skarżący - nie spełniał warunków do uzyskania emerytury. Warunkiem wskazanym w tym przepisie było bowiem, aby rolnik (mężczyzna) osiągnął wiek 65 lat. Tymczasem w dniu zaskarżonej decyzji Skarżący miał ukończone 27 lat. Z akt sprawy nie wynika także, aby były właściciel został zaliczony do I lub II grupy inwalidzkiej. Powyższego nie kwestionuje również Skarżący.
W sprawie sporną jest natomiast kwestia złożenia przez właściciela wniosku o przejęcie nieruchomości przez Państwo. Wniosku takiego nie ma bowiem w aktach archiwalnych i pomimo podjętych przez organ czynności, w tym również tych wykonanych na skutek zaleceń zawarty w wyroku Sądu z 10 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2394/19 - nie udało się go odnaleźć. Skarżący twierdzi, że wniosku takiego nigdy nie składał.
Zdaniem Sądu, podzielić należy pogląd organu, że fakt, iż do dnia wydania decyzji nadzorczej nie zachował się wniosek bądź kopia takiego wniosku, nie stanowi podstawy do twierdzenia, że wniosku takiego przed wszczęciem postępowania w sprawie przejęcia przez Państwo przedmiotowej nieruchomości, w ogóle nie było. Brak kompletnego materiału dowodowego w postaci akt archiwalnych dotyczących przejęcia działki nr [...] powoduje, że organ nadzoru nie mógł przeprowadzić oceny postępowania i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a tym samym nie mógł stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanej w trybie nadzorczym decyzji. Wskazać ponadto należy, że brak akt archiwalnych powoduje, że nie można organowi przedstawić zarzutu, iż nie zbadał wszechstronnie sprawy i że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jak podkreślił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 470/08, stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić wtedy, gdy zaistnieją przesłanki wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 K.p.a. Ocena istnienia tych przesłanek nie może opierać się na domniemaniach – ani na domniemaniu prawidłowości, ani na domniemaniu wadliwości decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, czy doszło do naruszenia prawa i dokonanie oceny charakteru tego naruszenia w kontekście przesłanek nieważności decyzji. Jest to bowiem postępowanie nadzwyczajne, które służy jedynie wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że niezbędne jest dokonanie stosownych ustaleń, czy doszło do naruszeń prawa, a następnie oceny, czy naruszenie to ma charakter rażący. Bez ustalenia, opartego na stosownych dowodach, czy doszło w ogóle do naruszenia prawa, nie można dokonywać oceny charakteru tych naruszeń. Wskazać bowiem należy, iż naruszenie jakiegokolwiek przepisu, który ma zastosowanie w danej sprawie, nie oznacza samo przez się, iż decyzja w sprawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności.
Brak dokumentu sprzed przeszło 35 lat nie oznacza, że dokument taki w dacie wydania decyzji Naczelnika z [...] kwietnia 1982 r. nie istniał, tym bardziej, że w decyzji tej Naczelnik wyraźnie zaznaczył, że Skarżący "wykazał, że jest właścicielem gospodarstwa". Użycie czasownika "wykazał", w ocenie Ministra, które to stanowisko Sąd również aprobuje oznacza, że Skarżący udokumentował (udowodnił) bycie właścicielem, a zatem należy uznać, że zabiegał o przejęcie gospodarstwa albo co najmniej nie sprzeciwiał się przejęciu (przejęcie nie było więc sprzeczne z jego wolą). Ponadto słusznie Minister wskazał, że nie można wykluczyć, że wniosek został złożony ustnie do protokołu, który mógł również nie zachować się w aktach sprawy, bądź nie został sporządzony w przepisanej formie, co byłoby wprawdzie uchybieniem formalnym, ale nieskutkującym koniecznością wyeliminowania decyzji z [...] kwietnia 1982 r. z obrotu prawnego. Decyzja ta nie została ponadto przez właściciela nieruchomości zaskarżona. Trudno przy tym uznać, że decyzja Naczelnika została wydana bez zgody właściciela nieruchomości, skoro Skarżący nie kwestionował przejęcia nieruchomości na własność Państwa.
Podkreślić należy, że jak wynika z treści skargi, Gmina objęła sporną działkę gruntu w posiadanie, czyniła na niej m.in. prace ziemne. W tej sytuacji za zupełnie niewiarygodne uznań należy twierdzenia skarżącego, że nie wiedział jaka była podstawa przejęcia gruntu. Zasady doświadczenia życiowego sprzeciwiają się przyjęciu tezy, że osoba, której część nieruchomości została zabrana na skutek działań podmiotu trzeciego przez okres kilkudziesięciu lat nie podejmuje działań mających na celu restytucję swojej własności. Brak podejmowania stosownych działań restytucyjnych przez Skarżącego wytłumaczyć można tylko wiedzą, że przejęcie nieruchomości odbyło się za jego wiedzą i zgodą.
Skarżący podnosił w skardze, że uznał, iż do pozbawienia go prawa własności doszło na skutek działań nie wymagających jego zgody wyrażonej w stosownym wniosku a jednocześnie nie widział możliwości podjęcia działań ochronnych z uwagi na fakt, że pozbawienie go prawa własności nastąpiło na przełomie 1979/1980 r. i całokształt sytuacji panującej w Polsce
Sąd rozpoznający sprawę zwraca w tym miejscu uwagę na treść uchwały pełnej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 26 października 2007 r., III CZP 30/07 (OSNC 2008, nr 5, poz. 43). Uchwała ta dotyczyła możliwości nabycia przez zasiedzenie przez Skarb Państwa nieruchomości, w posiadanie której wszedł on w ramach sprawowania władztwa publicznego.. Zawarte w niej jednak zostały rozważania dotyczące możliwości uznania, że bieg terminu zasiedzenia w takim przypadku uległ zawieszeniu. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dla wykazania zawieszenia biegu terminu zawieszenia konieczne jest wykazanie przez dawnego właściciela, że w ówczesnych warunkach ustrojowych i w stanie prawnym wówczas obowiązującym skuteczne dochodzenie roszczenia nie było możliwe bądź ze względu na niedostępność środków prawnych, które pozwoliłyby podważyć wadliwe akty władzy publicznej, bądź ze względu na to, że powszechna praktyka stosowania obowiązujących wówczas przepisów - obiektywnie biorąc - nie stwarzała realnych szans uzyskania korzystnego dla uprawnionego rozstrzygnięcia.
Skarżący nie wskazał z jakich przyczyn już po 1989 r. nie wszczął żadnych działań mających na celu odzyskanie swojej własności. Jak wynika z akt spraw w tym również z dokumentów przedłożonych przez Skarżącego przy piśmie procesowym, we wrześniu 1989 r. odłączono sporną działkę [...] z dotychczasowej księgi wieczystej i przyłączono do nowej, kierując zawiadomienie również do Skarżącego. Trzy miesiące później ([...] grudnia 1989 r. ) Skarżący wystąpił o wydanie mu odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla jego nieruchomości. Z kolejnym wnioskiem o wydanie odpisu z księgi wieczystej Skarżący występował w 1997 r.
Pomimo upływu lat Skarżący dalej nie kwestionował faktu przejęcia części swojej nieruchomości.
Skoro postępowanie nadzorcze prowadzone było po upływie przeszło 35 lat od dnia wydania decyzji konieczna była kompleksowa ocena przez organ nadzoru materiału dowodowego i wyciągnięcie stosownych wniosków na podstawie dowodów, które w sprawie udało się zgromadzić. W niniejszej sprawie takimi dokumentami, na podstawie których organ nadzoru oparł swoje rozstrzygnięcie była kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja Naczelnika z [...] kwietnia 1982 r. Pozostałych akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego przejęcia nie udało się w prawdzie odnaleźć, jednak jak już wskazano z treści ww. decyzji z [...] kwietnia 1982 r. wyraźnie wynika, że została ona wydana na skutek wniosku właściciela nieruchomości. Wobec powyższego prawidłowo organ nadzoru na podstawie dostępnych dokumentów uznał, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Naczelnika z [...] kwietnia 1982 r. zostało prawidłowo przeprowadzone zatem nie można uznać, aby decyzja ta rażąco naruszała prawo.
Prawidłowość powyższego rozumowania potwierdza również opisane wyżej postępowanie samego Skarżącego, który do momentu powzięcia decyzji o sprzedaży nieruchomości nie kwestionował ważności decyzji z [...] kwietnia 1982 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.