I SA/Wa 1072/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi [...] S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta [...] własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Spółka kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że posiadała prawo zarządu do nieruchomości, co powinno wyłączyć jej komunalizację. Organy administracji obu instancji uznały, że Spółka nie wykazała posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji, a jedynie faktyczne władanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując zebrany materiał dowodowy i powołane przepisy, w tym orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że prawo zarządu musiało być udokumentowane decyzją administracyjną lub umową, a samo faktyczne władanie nie wystarczało do obalenia domniemania komunalizacji. Sąd uznał, że Spółka nie przedstawiła dowodów na istnienie takiego tytułu prawnego w dniu 27 maja 1990 r., a przepisy dotyczące komercjalizacji PKP nie miały zastosowania do oceny stanu prawnego na tę datę. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego na rzecz gmin, w szczególności w kontekście braku udokumentowanego tytułu prawnego do nieruchomości przez przedsiębiorstwa państwowe oraz znaczenia przepisów historycznych dla ustalenia stanu prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego w 1990 r. oraz przepisów dotyczących PKP. Może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów mienia i przedsiębiorstw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak dokumentu potwierdzającego ustanowienie prawa zarządu lub oddania w użytkowanie nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa państwowego wyklucza możliwość stwierdzenia nabycia tej nieruchomości przez gminę z mocy prawa w trybie komunalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak takiego dokumentu nie wyklucza komunalizacji. Faktyczne władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo bez udokumentowanego prawa oznacza, że nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co skutkuje jej komunalizacją.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 5/17, wskazując, że sformułowanie 'należące do' w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej oznacza przynależność prawną, a nie faktyczną. Faktyczne władanie przez inny podmiot nie jest negatywną przesłanką komunalizacji, jeśli nie wykazano prawnego tytułu do nieruchomości.
Czy przepisy ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (z 2000 r.) mogą być stosowane do oceny stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w kontekście komunalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być stosowane do oceny stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w kontekście komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej.
Uzasadnienie
Ustawa o komercjalizacji PKP weszła w życie po dacie komunalizacji i dotyczy mienia państwowego komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, a nie mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i 2. Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że art. 34a tej ustawy nie dotyczy niezakończonych postępowań komunalizacyjnych wszczętych na podstawie art. 5 ust. 1 i 2.
Czy przedsiębiorstwo państwowe 'Polskie Koleje Państwowe' posiadało tytuł prawny do zarządu nieruchomością po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, która uchyliła rozporządzenie Prezydenta RP z 1926 r., ustała podstawa normatywna prawa zarządu dla przedsiębiorstwa 'Polskie Koleje Państwowe'.
Uzasadnienie
Ustawa o kolejach z 1960 r. uchyliła rozporządzenie z 1926 r. ustanawiające zarząd powierniczy dla PKP. Ustawa ta nie zawierała postanowień potwierdzających prawo zarządu do nieruchomości, co oznaczało utratę tego tytułu prawnego z dniem 8 grudnia 1960 r. Przedsiębiorstwo musiało udokumentować nowy tytuł prawny po tej dacie.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stało się z mocy prawa mieniem właściwych gmin z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.).
Pomocnicze
ustawa komunalizacyjna art. 11 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
ustawa komunalizacyjna art. 11 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa gruntowa art. 80
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
ustawa gruntowa art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
ustawa gruntowa art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
ustawa gruntowa art. 87 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
ustawa o PKP z 1989 r. art. 16
Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym 'Polskie Koleje Państwowe'
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych art. 42 § ust. 1 i 2
ustawa o komercjalizacji PKP art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP
ustawa o komercjalizacji PKP art. 34a
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP
Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach art. 46 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach art. 47
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka nie wykazała posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., a jedynie faktyczne władanie. • Przepisy ustawy o komercjalizacji PKP nie mają zastosowania do oceny stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w kontekście komunalizacji z mocy prawa. • Prawo zarządu dla PKP wygasło z dniem wejścia w życie ustawy o kolejach z 1960 r., a Spółka nie wykazała jego odtworzenia na podstawie późniejszych przepisów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów, brak odniesienia się do dokumentów i brak wyjaśnienia powodu odmowy mocy dowodowej. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) poprzez uznanie, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarcza ustalenie braku prawa zarządu, podczas gdy przepis ten warunkuje ustalenie przynależności do rad narodowych lub terenowych organów administracji. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 80 ustawy gruntowej) poprzez nieuwzględnienie, że grunty w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa. • Naruszenie prawa materialnego (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 16 ustawy o PKP z 1989 r. w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych) poprzez nieuwzględnienie, że przepisy przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa w środki i gospodarowanie wydzielonym mieniem. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji PKP) poprzez nieuwzględnienie, że grunty w posiadaniu Spółki stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego i są wyłączone spod komunalizacji.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. • To właśnie pozostawanie nieruchomości we władaniu [...] bez udokumentowanego prawa oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. • Użyte w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez ustawodawcę sformułowanie 'należące do' oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. • Powolywanie się na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego 'Polskie Koleje Państwowe' dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jest w tym postępowaniu chybione. • Zarząd ten musiał [...] jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. • Wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...], które tym samym utraciły 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania.
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Anna Milicka-Stojek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego na rzecz gmin, w szczególności w kontekście braku udokumentowanego tytułu prawnego do nieruchomości przez przedsiębiorstwa państwowe oraz znaczenia przepisów historycznych dla ustalenia stanu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego w 1990 r. oraz przepisów dotyczących PKP. Może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów mienia i przedsiębiorstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia państwowego, które ma znaczenie dla wielu gmin i przedsiębiorstw. Interpretacja przepisów historycznych i ich wpływ na współczesne stosunki prawne jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy twoja gmina może przejąć państwowe mienie? Kluczowe orzeczenie WSA w sprawie komunalizacji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.