I SA/WA 1071/04

I SA/Wa 1071/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /przewodniczący/
Krystyna Kleiber
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędziowie WSA Krystyna Kleiber, WSA Monika Nowicka (spr.), , Protokolant Lucyna Picho, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] czerwca 2002 nr [...]. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. N. kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1071/04
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. Nr [...] z dnia
[...] czerwca 2002 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, wykazaną w księdze hipotecznej hip. nr [...].
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w/w decyzją Starosta Powiatu W. umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość motywując tego rodzaju orzeczenie faktem, iż strony - pomimo wezwań - nie udowodniły przysługujących im do niej praw a zgromadzone w toku postępowania dokumenty również nie potwierdziły ich uprawnień.
Rozpatrując sprawę na skutek złożonego przez J. N. odwołania Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] usytuowana jest na terenie objętym działaniem dekretu z
26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Na podstawie art. l tego dekretu wszystkie grunty znajdujące się w ówczesnych granicach miasta przeszły na własność gminy W. a następnie na własność Państwa.
Warunkiem przyznania odszkodowania za taki grunt – w trybie przepisu art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) - jest jednoznaczne ustalenie kręgu osób posiadających przymiot strony w postępowaniu odszkodowawczym. Osobami takimi są bowiem poprzedni właściciel przejętej nieruchomości, bądź jego następca prawny lub też osoba, która nabyła uprawnienia wynikające z wyżej cytowanego dekretu w wyniku zawarcia umowy z poprzednim właścicielem (czy też jego następcą prawnym). Ustalenie strony podmiotowej postępowania administracyjnego następuje więc po przedstawieniu przez wnioskodawcę dokumentacji umożliwiającej jednoznaczne stwierdzenie, że przysługują mu prawa strony.
W omawianej sprawie organy administracji podejmowały szereg działań mających na celu wyjaśnienie powyższej kwestii. Należało do nich przede wszystkim wydanie szeregu decyzji tj.:
- decyzji z dnia [...] lutego 1986 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W., w której ustalono odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na rzecz nieustalonych spadkobierców F. N., która to decyzja została następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 1986 r. Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania,
- decyzji z dnia [...] sierpnia 1987r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W., w której ponownie ustalono odszkodowanie za w/w grunt i która to decyzja - podobnie jak poprzednio - decyzją z dnia [...] października 1987r. Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. znowu została uchylona z łącznym przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,
- decyzji z dnia [...] sierpnia 1988 r. w której organ pierwszej instancji po raz kolejny ustalił odszkodowanie za w/w grunt i które to orzeczenie zostało następnie uchylone w trybie przepisu art. 132 k.p.a.
Wojewoda podniósł przy tym, iż uchylając powyższymi decyzjami orzeczenia organu I instancji organ odwoławczy wskazywał na konieczność jednoznacznego wyjaśnienia m in. właśnie kwestii własnościowych, jako że zagadnienie to ma dla niniejszej sprawy odszkodowawczej zasadnicze znaczenie.
Podstawą dla dotychczasowych rozstrzygnięć była jedynie fotokopia wypisu aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1946r., zaświadczenie z Państwowego Biura Notarialnego z księgi wieczystej Nr [...] i wydane w dniu [...] sierpnia 2000 r. przez Sąd Rejonowy W. zaświadczenie nr [...] z księgi hipotecznej nr hip. [...] (obejmującej cześć gruntów zapisanych w tabeli likwidacyjnej wsi K. pod nr [...]), które to dokumenty nie potwierdziły uprawnień F. N. do przedmiotowego gruntu ani praw wynikających z dekretu. W szczególności w w/w zaświadczeniu z Sądu nie wymieniono bowiem osoby B. F., od której F. N. nabył [...] niepodzielnej części gruntu o całkowitej powierzchni użytkowej [...] m2
W tych warunkach Wojewoda stanął na stanowisku, że Starosta Powiatu W. prawidłowo uznał, iż kopia aktu notarialnego z [...] kwietnia 1946 r., mocą którego B. F. sprzedała F. N. roszczenia do [...] niepodzielnej części bliżej nieokreślonego gruntu o pow. [...] m2 pochodzącego z "[...] zapisanej pod nr [...] w tabeli likwidacyjnej wsi K. gminy W." nie jest dowodem potwierdzającym istnienie po stronie wnioskodawcy uprawnień odszkodowawczych. Dowodu takiego nie może przy tym stanowić również fakt, iż wcześniej na wnioskodawców były wydawane decyzje ustalające odszkodowanie za grunt przy ul. [...], gdyż decyzje te zostały uchylone właśnie ze względu na niedostateczne wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości.
Zatem – zdaniem organu ponieważ wnioskodawcy nie udowodnili posiadania legitymacji procesowej w przedmiotowym postępowaniu należało podzielić stanowisko organu I instancji i uznać, że wniosek o jego wszczęcie został złożony przez osoby nieuprawnione, co skutkowało umorzeniem postępowania na zasadzie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. N. do Sądu, w której skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z uchyleniem poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu W.
W skardze zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 7, 8, 77, 105 § 1 i art. 107 w zw. z art. 140 k.p.a.
W szczególności skarżący powołując się na treść wspomnianego wyżej aktu notarialnego zakwestionował pogląd, iż grunt w stosunku do którego zostały nabyte roszczenia przez F. N. był tożsamy z gruntem wykazanym w księdze hipotecznej nr [...] oraz zarzucił organom nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak podejmowania przez nie jakichkolwiek działań zmierzających do jej wyjaśnienia merytorycznego a jednoczesne obciążanie tym obowiązkiem stron.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za zasadną co - w konsekwencji - prowadziło do uchylenia obu przedmiotowych decyzji.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy zasadniczymi kwestiami, które miały w niej charakter rozstrzygający, była kwestia mocy dowodowej niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1946 r. i problem tożsamości gruntu objętego wnioskiem z gruntem ujawnionym w księdze hipotecznej hip. Nr [...].
Wspomniany akt notarialny, którego fotokopia została złożona przez strony jako dowód ich praw do przedmiotowej nieruchomości [...], został sporządzony pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1933 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609 ze zm.).
Zgodnie z przepisem art. 88 w/w rozporządzenia akt notarialny stanowił dokument publiczny, o ile został uczyniony w myśl przepisów regulujących formę i warunki sporządzania aktów notarialnych. Zatem dowód z odpisu takiego aktu lub poświadczonej jego kopii stanowiłby (w myśl zasad dowodzenia z dokumentów urzędowych) dowód tego, co w nim zostało urzędowo zaświadczone.
Z kolei przepis art. 112 Prawa o notariacie z 1933 r. przewidywał, że po ustaniu urzędowania notariusza akta jego i księgi oraz złożone do przechowywania dokumenty winny być oddane do archiwum notarialnego przy archiwum hipotecznym.
Z akta sprawy nie wynika, by organy czyniły jakiekolwiek poszukiwania oryginału w/w aktu. W szczególności by np. zwracały się w tej sprawie do archiwum akt dawnych, które przechowuje m. in. dawne akty notarialne.
Zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a.to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i, choć z cała pewnością pożądana jest w postępowaniu administracyjnym aktywność strony, nie może być ona wyłącznie zobowiązywana przez organ do udowodnienia swoich roszczeń.
W związku z tym należało by podjąć zdecydowane działania mające na celu odnalezienie oryginału przedmiotowego aktu albo poświadczonej jego kopii.
W przypadku natomiast niemożności odnalezienia tego rodzaju dokumentów, znajdującą się w aktach kserokopię organy winny potraktować jako inny środek dowodowy, wymagający oceny w świetle całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że ocena ta powinna być rzetelną.
Okoliczność bowiem, iż w zaświadczeniu Sądu Rejonowego W. dotyczącym księgi hipotecznej nr hip. [...] nie figuruje nazwisko F. N. niczego nie dowodzi, skoro nabycie udziału w roszczeniach nastąpiło w 1946 r. a zatem po przejęciu własności gruntów w W. przez Gminę W. Jak wskazuje praktyka tego rodzaju prawa po wejściu w życie tzw. dekretu [...] najczęściej nie były uwidaczniane w księgach wieczystych.
Generalnie zresztą można powiedzieć, że nie bardzo wiadomo na jakiej podstawie organy oparły przekonanie, że wniosek w tej sprawie dotyczy nieruchomości objętej wspomnianą księgą hipoteczną. Zwłaszcza, że w księdze tej wykazano tylko części gruntów zapisanych w tabeli likwidacyjnej wsi K. pod nr [...] a – jak wynika z treści w/w aktu notarialnego z 1946 r. - określona w nim nieruchomość w 1946 r. nie miała urządzonej księgi wieczystej.
W tych warunkach należałoby w tej kwestii przeprowadzić szczegółowe badania, tym bardziej, co wynika z akt własnościowych, iż adresu przy ulicy [...] dotyczyły jeszcze inne księgi hipoteczne ([...]).Okoliczność ta dodatkowo wskazuje, że stan prawny gruntów w dawnej wsi K. nie był w pełni przejrzysty.
Ponadto analizując treść wspomnianego zaświadczenia Sądu Rejonowego W., na którym to dowodzie zostały oparte zaskarżone decyzje, trzeba stwierdzić, że wynika z niego tylko okoliczność, iż w skład nieruchomości objętej księgą hipoteczną hip. [...] wchodziły różne działki, co do których w różnym czasie Skarb Państwa składał wnioski o wpisanie jego jako właściciela poszczególnej działki i wnosił przy tym o założenie dla niej nowej księgi wieczystej.
W związku z powyższym Sąd uznał, że wydając zaskarżone decyzje organy nie zgromadziły w sposób właściwy i wystarczający materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Uniemożliwiło to prawidłowe wyjaśnienie sprawy i spowodowało naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 i 105 § 1 k.p.a.
Z tych powodów Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.