I SA/Wa 1050/21

I SA/Wa 1050/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej jako Inspektor) decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania M. K. - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [....] listopada 2020 r. nr [...].
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] maja 2018 r. M. K. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Starosty [...] o dokonanie zmian danych ewidencyjnych działki nr [...], położonej w [...] - w zakresie wykazania przebiegu jej granic zgodnie ze stanem z 1958 r.
Do wniosku załączyła plan sytuacyjny L.dz. [...] oraz wydruk z geoportalu działki nr [...]. Następnie uzupełniła materiał dowodowy o kopię aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] października 1988 r. sporządzonego przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] dla działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha w [...] oraz o kopię mapy sporządzonej przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...], zarejestrowanej przez Urząd Wojewódzki w [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...] lipca1987 r. pod numerem [...] dla działki nr [...] o pow. [...] ha w [...]. Dokument ten zawiera klauzulę o treści: "Niniejszy dokument służy za podstawę wpisu do księgi wieczystej stosownie do art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 5 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków."
Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta [...] decyzją z [....] września 2018 r., nr [...] orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego miasto [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...] w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] przez ujawnienie jej granic i powierzchni na podstawie dokumentów wskazanych przez skarżącą.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. K. wnosząc odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego - który decyzją nr [...] z [...] października 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] września 2018 r., nr [...].
Na tę decyzję M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - który wyrokiem z 19 marca 2019 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 41/19 uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...].
Sąd uznał, że organy administracyjne nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim podniósł, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, w jaki sposób przebiegały granice pomiędzy sporną działką nr [...] a drogą gminną i rowem, ujawnione w ewidencji gruntów do czasu przyjęcia do zasobu operatu technicznego z [...] kwietnia 1988 r. oraz na podstawie jakich dokumentów zostały ujawnione. Z akt sprawy nie wynika też, na jakiej podstawie w 1988 r. do działki skarżącej został dołączony przylegający do niej rów zwłaszcza, że nie wiadomo czy kiedykolwiek stanowił on jej własność. Nie zostało również wyjaśnione na jakiej podstawie w 1988 r. została ustalona granica pomiędzy działką a drogą gminną.
Przy czym Sąd nie zgodził ze stanowiskiem organu administracji, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Faktem jest, że zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie dokumentów wymienionych w § 12 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zaś przebieg granic działek ewidencyjnych ujawnia się w oparciu o dokumentację geodezyjną, o której mowa w § 36 tego rozporządzenia. Jednakże do zadań starosty należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. Dane wprowadzone w wyniku modernizacji nie są danymi niewzruszalnymi, a w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych.
Dodał, że skarżąca kwestionuje ujawniony w ewidencji gruntów w 1998 r. operat pod nr [....] uznając, że w sposób nieuprawniony zmieniono nim przebieg granic i powierzchnię działki nr [...], co doprowadziło do niekorzystnej dla niej zmiany przebiegu granic, która nie przebiega po linii istniejącego ogrodzenia, lecz przebiega po dnie rowu przylegającego do działki.
W związku z powyższym należy dokładne sprawdzić prawidłowość przeprowadzenia w latach 1994-1997 kontroli terenowej ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego i wyjaśnić powody zmiany przebiegu granic spornej działki przez organy administracyjne - gdyż kwestia ta nie została szczegółowo wyjaśniona.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] - w celu wykonania dyspozycji zawartych w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - zlecił wykonanie dokumentacji geodezyjnej dotyczącej usunięcia błędów w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków.
Następnie decyzją nr [...] z [...] listopada 2020r.:
1. orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego miasto [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...] w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] przez ujawnienie jej granic i powierzchni wg stanu:
a. z 1958 roku przedstawionego na mapie zarejestrowanej w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Referat Geodezji i Regulacji Rolnych w [....] pod nr L.dz.[...] w 1958 r. - na której wykazano ją jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha,
b. ujawnionego w akcie notarialnym z dnia [...] października 1988r Rep. A nr [...] oraz w dziale I księgi wieczystej nr [...] - jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha,
2. orzekł o sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków poprzez wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] w jednostce ewidencyjnej gmina miasto [...] w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą w dniu [...] grudnia 2019 r. pod nr [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę [...], według poniższego zestawienia:
1) Stan dotychczasowy - Jednostka rejestrowa [...]; Właściciel: M. K.; Księga Wieczysta: [...]; działka nr [...] o pow. [...] ha w tym: [...] – [...] ha, [...] – [...] ha, W – [...] ha;
2) Stan nowy po zmianach:
a) Jednostka rejestrowa [...]; Właściciel: M. K.; Księga Wieczysta: [...]; działka nr [...] o pow. [...] ha, w tym: [...] – [...] ha, [...] – [...] ha;
b) Nowa jednostka rejestrowa [...]; Nieustalony właściciel ani władający; działka nr [...] o pow.[...] ha, w tym: [...]- [...]ha.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K. - zarzucając organowi I instancji odmowę usunięcia błędnego wpisu dokonanego w wyniku działań [...] w latach 1994-1997, gdyż jej zdaniem jest on dotknięty poważną wadą i w sposób oczywisty nie odpowiadał stanowi faktycznemu już w dacie jego dokonania. Tym samym wniosła o niewprowadzanie nowego błędnego wpisu w oparciu o niewłaściwie przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, którego wyniki zostały zawarte w sporządzonej dokumentacji geodezyjnej - operacie technicznym nr [...].
Po rozpoznaniu odwołania [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2021r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że ustawa z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.), dalej jako "ustawa", określa ewidencję gruntów i budynków, jako system informacyjny, zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
W myśl art. 7d pkt.1 ww. ustawy oraz § 44 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393), dalej jako "rozporządzenie", zadaniem starostów jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności.
Jak stanowi § 45 ust 1 ww. rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego ma na celu: zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych, wyeliminowanie danych błędnych.
Stosownie zaś do art. 24 ust. 2a ustawy, podstawą aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków są: przepisy prawa, dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ustawy, materiały zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także postępowanie przeprowadzone w razie wykrycia błędnych informacji.
Jednakże sam fakt przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie przesądza, że zawarte w nim dane mogą być podstawą zmian w ewidencji gruntów i budynków. Ocena ich przydatności w kontekście zasadności zmian należy do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.
Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że w niniejszej sprawie Starosta [...] uznał, iż operat techniczny przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2019 r. pod nr [...], może stanowić postawę zmian w ewidencji gruntów i budynków, a zawarte w nim dane są zgodne z obecnie obowiązującymi przepisami prawa w geodezji i kartografii.
W związku z tym dokonał on oceny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie - stwierdzając, że Starosta [...] wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 41/19.
W decyzji wydanej [...] listopada 2020 r. w sposób wyczerpujący przestawił on rozstrzygniecie, które zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne w zakresie zmiany przebiegu granic i powierzchni działki nr [...] w 1988 r. w przedmiocie włączenia rowu do działki oraz wykazania przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz pozostałych granic z sąsiadującymi działkami nr [...], nr [...] i nr [...]. Dodał, że w całości popiera stanowisko Starosty dotyczące analizy archiwalnej dokumentacji geodezyjnej i dokumentów własności dotyczących działki nr [...].
W dalszej części uzasadnienia Inspektor stwierdził - mając na względzie analizę dokumentacji źródłowej - że operat techniczny nr [...] powinien stanowić podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, gdyż spowoduje wyeliminowanie danych błędnych powstałych przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta [...] w latach 1994-1997 i tym samym zostaną spełnione przesłanki wynikające z § 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, który określa, że: "działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Sąsiadujące ze sobą działki ewidencyjne będące przedmiotem tych samych praw oraz władania tych samych osób lub jednostek organizacyjnych, wykazuje się w ewidencji, jako odrębne działki ewidencyjne, jeżeli wyodrębnione zostały w wyniku podziału nieruchomości, a materiały powstałe w wyniku tych prac geodezyjnego i kartograficznych związanych, z tym podziałem przyjęte zostały do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. "
Wyjaśnił, że sporządzony operat z założenia ewidencji gruntów nr [...], a następnie operat z kontroli terenowej ewidencji gruntów nr [...] nie zawiera współrzędnych punktów granicznych działek obrębu miasto [...] oraz nie zawiera danych, na podstawie których można je obliczyć.
Dlatego też nie jest możliwe zastąpienie aktualnie obowiązujących danych numerycznego opisu granic działki nr [...] ujawnionego w 1998 r. w ewidencji gruntów na podstawie operatu nr [...] - na dane wykazane w 1988 r. w ww. operacie, tak jak żąda skarżąca. Ponadto w operacie nr [...] część I wykazano dane działki odpowiadające złożonym do wniosku przez skarżącą dokumentom z 1958 r., lecz nie uwzględniono ich w operacie z założenia ewidencji gruntów.
W związku z powyższym słusznie Starosta [...] zlecił wykonanie aktualnej dokumentacji geodezyjnej - operat techniczny nr [...] - w celu usunięcia błędów w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic oraz powierzchni działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym miasto [...] w jednostce ewidencyjnej gmina [...], w świetle obowiązujących wówczas przepisów.
Obowiązkiem wykonawcy prac w zakresie realizacji ww. dokumentacji było wykazanie przebiegu granic ww. działki z działkami sąsiadującymi na podstawie wiarygodnej archiwalnej dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym tj. dokonanie analizy zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a dopiero w przypadku jej negatywnej oceny - zastosowania procedury wynikającej z § 37 rozporządzenia tj. ustalenia przebiegu granicy.
Zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Następnie § 37 ust. 1 rozporządzenia określa, że jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub zawarte w niej dane nie są wiarygodne - to dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Z czynności ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych uprawniony geodeta, w obecności prawidłowo zawiadomionych stron, spisuje protokół, którego wzór został określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Integralną część ww. protokołu ustalenia granic działek ewidencyjnych określa § 39 ust. 6 ww. rozporządzenia.
Przy czym należy podkreślić, że sporządzony w trybie § 39 ust. 5 protokół "graniczny" ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków nie ma charakteru protokołu granicznego sporządzonego w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości, o którym mowa w rozdziale 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Złożone do protokołu przed geodetą oświadczenie nie nadaje zatem przebiegowi granic ewidencyjnych charakteru "granic prawnych" i nie wyklucza rozstrzygnięcia ewentualnych sporów o zasięg prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek w trybie postępowania o rozgraniczenie.
W dalszej części uzasadnienia Inspektor podniósł, że w czynnościach dotyczących ustalenia granic działki nr [...] z działkami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] brali udział: pełnomocnik Urzędu Miasta i Gminy [...] - władający w stosunku do działek nr [...], nr [....] i nr [...], pełnomocnik M. K.- J. K. - właściciel działki nr [...] oraz K. L. - współwłaściciel działki nr [...]. Natomiast K. Z. - właściciel działki nr [...] i E. L. - współwłaściciel działki nr [...] nie brały udziału w czynnościach ustalania granic ww. działki, gdyż nie stawiły się na gruncie.
W związku z powyższym oraz, że nie został spełniony warunek złożenia zgodnego oświadczenia stron do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z powodu odmowy złożenia podpisów 2 z 3 stron uczestniczących do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych - granice zostały ustalone na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie po istniejącym ogrodzeniu na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia.
W nowym stanie prawidłowo wykazano 2 działki - nr [...] o powierzchni [....] ha, której właścicielem jest M. K. oraz działkę nr [...] o powierzchni [....] ha, dla której nie stwierdzono występowania tytułu własności, urządzonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów. Zgodnie z § 67 ust. 3 i 4 wówczas obowiązującym rozporządzeniem w sprawie standardów technicznych - wykazano również odcinki granic będące przedmiotem sporu.
W toku postępowania odwoławczego - na podstawie dokumentów z poszczególnych opracowań geodezyjnych (operat techniczny nr [...], operat techniczny nr [...] i operat techniczny nr [...]) - sprawdzono wykonaną przez wykonawcę prac analizę granic odnoszącą się do granicy działki nr [...] w przedmiocie włączenia rowu do ww. działki oraz wykazania przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz pozostałych granic z sąsiadującymi działkami nr [...], nr [...] i nr [...].
Zostało potwierdzone, że dane zawarte w dokumentacji archiwalnej znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym są ze sobą niespójne i na ich podstawie nie można było wyznaczyć położenia punktów granicznych określających przebieg granic działki nr [...] ujawnionych w ewidencji gruntów z przed 1998 r. - zgodnie z żądaniem strony.
Natomiast - tak jak potwierdza to wykonawca prac - ze względu na stan ogrodzenia (betonowe ażurowe płyty istniejące kilkadziesiąt lat) pomiędzy działkami nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] w chwili obecnej możliwe jest jedynie odtworzenie przebiegu wschodniej granicy pomiędzy ww. działkami, wg jej stanu na gruncie - ponieważ przebieg istniejącego ogrodzenia pokrywa się z przebiegiem granicy wskazanym w dokumentacji z 1960 r.
Ponadto granice działki nr [...], poza granicą z działką nr [...], nigdy nie były ustalone protokolarnie, pomiar granic na gruncie był tylko pomiarem sytuacyjnym, na podstawie którego została wówczas obliczona powierzchnia.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że punkty graniczne określają przebieg granic działki ewidencyjnej, a pole powierzchni działek ewidencyjnych oblicza się za pomocą współrzędnych prostokątnych płaskich, o których mowa w § 61 rozporządzenia i koryguje o wartość poprawki odwzorowawczej. Daje to obraz wzajemnej zależności pomiędzy powierzchnią, a współrzędnymi punktów określających przebieg granic działki ewidencyjnej.
Należy również podnieść, że od lat 60-tych do chwili obecnej zmianie uległy przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Ustawodawca zrezygnował z wykazywania działki ewidencyjnej oddzielonej gruntami będącymi przedmiotem odrębnego władania i wprowadził regulacje, że obecnie przebieg granic wykazywany jest zgodnie z dokumentami przedstawiającymi stan własności, co jest określone w § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Dokumentacja nr [...] pokazuje przebieg granic zgodny z definicją działki ewidencyjnej określonej w przywołanym wyżej § 9 ust. 1 i może posłużyć do celów wykazania przebiegu granic na potrzeby ewidencji gruntów i budynków.
Wobec tego Inspektor uznał, że należy sprostować błędnie wykazany przebieg granic działki nr [...] na podstawie aktualnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji geodezyjnej.
Dodatkowo wskazał, iż określenie zasięgu praw własności do nieruchomości może nastąpić w drodze rozgraniczenia nieruchomości i może zostać wszczęte na wniosek M. K. przed właściwym, ze względu na położenie nieruchomości, wójtem, burmistrzem, prezydentem - w tym przypadku Burmistrzem Miasta i Gminy [...]. Tryb i sposób postępowania w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości regulują przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. nr 45 poz. 453).
Zwrócił też uwagę, że w treści decyzji organu I instancji z [...] listopada
2020 r., na str. 8 wystąpił błąd w nazwisku strony postępowania zamiast K. Z. wpisano K. Z. Jednakże fakt ten nie jest podstawą do uchylenia oraz nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia - ze względu na to, że oświadczenie z [...] marca 2020 r. dotyczące przebiegu wykazanej granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] złożyła K. Z.. Ponadto ww. decyzja została poprawnie dostarczona stronie postępowania.
Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [....] z [...] marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M. K. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a.
Wniosła o stwierdzenie nieważności lub/i zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez nakazanie usunięcia z ewidencji gruntów i budynków błędnych danych wprowadzonych w 1998 r., a także następnych błędnych danych wprowadzonych w 2019 r. i wyznaczenia na nowo granic według stanu prawnego ([...] ha zgodnie z KW [....]) i stanu faktycznego wskazanego w jej piśmie złożonym do Starosty w dniu [...] grudnia 2019 r.
Ponadto wniosła o dołączenie akt sprawy WSA w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 41/19, która dotyczyła tego samego przedmiotu sprawy, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że zaskarżone decyzje nie oddają istoty problemu i stoją w jaskrawej sprzeczności z wymogami prawa, a także zwykłej przyzwoitości, gdyż opierają się na wadliwym/nierzetelnym postępowaniu organu I instancji, polegającym na tym, że geodeta na zlecenie Starosty [...] ponownie nieprawidłowo określił granice i powierzchnię gruntów pozbawiając ją [...] ara wartościowego gruntu, własności połowy ogrodzenia i swoistej "rekompensaty" przyznanej jej w 1998 r. w postaci ok. [...] arów rowu, czyli prawa własności bezwartościowego dla niej gruntu w zamian za uszczuplenie powierzchni jej działki o [...] ary gruntu wartościowego - bez jej wiedzy i zgody.
Dodała, że geodeta zastąpił w ewidencji gruntów i budynków tylko niektóre błędne dane, niezgodne ze stanem faktycznym i stanem prawnym - wprowadzone w 1998 r. - innymi błędnymi danymi również niezgodnymi ze stanem faktycznym i stanem prawnym. Pozostawił w ewidencji gruntów i budynków pomysł z poprzedniej modernizacji przyjętej w 1998 r. - obliczony na oszukanie jej - polegający na próbie pozbawienia jej własności części działki na rzecz dróg i zrekompensowanie jej tego ewentualnym władztwem nad bezużyteczną skarpą rowu, który jest w tej chwili "bezpański", gdyż nie ma ustalonego właściciela.
Stwierdziła też, iż jej wniosek w istocie zmierzał do usunięcia błędnego wpisu dokonanego w 1998 r - z powodu jego niezgodności z prawem i ze stanem faktycznym - co miało uczynić zadość jej żądaniom zachowania areału działki z 1988 r. ([...] ha) albo przywróceniu tego areału z 1958 r. ([...] ha).
Tymczasem Starosta nie usunął błędnego wpisu i nie wyjaśnił przyczyny, dla której utrzymuje w ewidencji ten błędny zapis. Przy czym przyjął od geodety operat, który opiera się na błędnej aktualizacji z 1998 r. - zamiast przyjąć bezsporny operat z
1988 r. Tym samym nie dość, że powtarza błąd wadliwego ustalenia granic jej działki, to jeszcze wprowadza dalsze błędy - w postaci podziału działki nr [...] na dwie, czy też pozbawienia jej prawa własności połowy ogrodzenia i przyległego do tego ogrodzenia pasa gruntu o pow. ok. [...] ara - na zewnątrz od osi symetrii ogrodzenia.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podniósł, że postępowanie prowadzone z wniosku skarżącej dotyczy żądania zmian danych ewidencyjnych działki nr [...], położonej w mieście [...], poprzez wykazanie przebiegu jej granic zgodnie ze stanem z 1958 r., według stanu przedstawionego na mapie pod nr L.dz. [...] z 1958 r. i w księdze wieczystej nr [...] na 1988 rok.
Jednakże nie jest możliwe zastąpienie aktualnie obowiązujących danych numerycznego opisu granic działki nr [...] ujawnionych w 1998 r. w ewidencji gruntów na podstawie operatu nr [...] - na dane wykazane w 1988 r. w operacie z założenia ewidencji gruntów nr [...], a następnie w operacie z kontroli terenowej ewidencji gruntów nr [...], gdyż nie zawierają one współrzędnych punktów granicznych działek obrębu miasto [...] oraz nie zawierają danych, na podstawie, których można je obliczyć.
Dlatego też właśnie wykonana na zlecenie Starosty [...] dokumentacja geodezyjna - operat techniczny nr [...] - umożliwia w prowadzonym postępowaniu usunięcie, w świetle obowiązujących przepisów prawa, błędów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic oraz powierzchni działki nr [...] tj. w zakresie włączenia rowu do ww. działki oraz wykazania przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz pozostałych granic z sąsiadującymi działkami nr [....], nr[...] i nr [...].
Ustalenie granic działki nr [...] nastąpiło na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, granice zostały ustalone na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie po istniejącym ogrodzeniu. W nowym stanie wykazano dwie działki nr [...] i nr [...], które pokazują przebieg granic zgodny z definicją działki ewidencyjnej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia i dokumentacja ta może posłużyć do celów wykazania przebiegu granic na potrzeby ewidencji gruntów i budynków.
Ponadto postępowanie toczy się na wniosek skarżącej, a jednym z głównych zarzutów było m.in. nieuprawnione włączenie rowu do granic działki nr [...]. W związku z tym zmiana jej powierzchni i wykazanie całości rowu jako odrębnej działki ewidencyjnej oraz ustalenie jej właściciela, będzie możliwe w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...].
Dodał, że zgodnie z § 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z katastru nieruchomości. W przypadku zaś, gdy powierzchnia nieruchomości wykazanej w księdze wieczystej jest różna niż w ewidencji gruntów, to zgodnie z § 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika lub z urzędu - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości Zatem to ewidencyjne dane przedmiotowej działki ujawnia się w księdze wieczystej, a nie odwrotnie.
Na zakończenie Inspektor stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty są powtórzeniem zarzutów, które rozpatrywał w toku postępowania odwoławczego i w sposób jednoznaczny zostały wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z [...] marca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2020 r. orzekającą o:
- odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] przez ujawnienie jej granic i powierzchni wg stanu z
1958 r. - w którym wykazano ją jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha lub według stanu z 1988 r. - w którym wykazano ją jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha,
- sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków poprzez wprowadzenie zmiany w tym operacie w ten sposób, że w miejsce dotychczasowej jednej działki nr [...] o pow. [...] ha wprowadza się dwie działki: działka nr [...] o pow. [...] ha, własność M. K. i działka nr [...] o pow. [...] ha, nieustalony właściciel ani władający.
Przy czym przedmiotowa sprawa ta była już raz rozpoznawana przez organy administracji - lecz poprzednie decyzje zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 41/19.
Sąd uznał, że organy administracyjne nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie zmiany przebiegu granicy działki nr [...] w 1988 r. - odnośnie włączenia rowu do działki oraz wykazania przebiegu granicy działki [...] z drogą gminną. Dodał, że skarżąca kwestionuje też przebieg granic ujawniony w ewidencji gruntów w 1998 r. - operat nr [...] - uznając, że w sposób nieuprawniony zmieniono przebieg granic i powierzchnię jej działki nr [...].
W związku z powyższym Sąd zobowiązał organy orzekające w sprawie do dokładnego sprawdzenia prawidłowości przeprowadzenia w latach 1994-1997 kontroli terenowej ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego i wyjaśnienie powodów zmiany przebiegu granic spornej działki.
W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie niniejszą sprawę zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z [...] marca 2021 r. w pełni uwzględnia ocenę prawną i wskazania wyrażone w powołanym wyżej wyroku WSA.
Z analizy akt sprawy ewidentnie wynika że - wbrew zarzutom skarżącej - rozpoznając ponownie sprawę organy obu instancji zrealizowały powołane wyżej wytyczne.
W tym celu Starosta [...] dokonał ponownej analizy archiwalnej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej dotyczącej działki nr [...] (przed aktualizacją nr [...]) znajdującej się w tutejszym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz dowodów złożonych przez stronę - stwierdzając, że :
1. W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajduje się operat techniczny nr [...] zawierający akta pomiaru sytuacyjnego nieruchomości z datami granicznymi od [...].10.1958 r. do [....].11.1958 r. Nie zawiera on protokołów ustalenia/wznowienia granic, ani mapy wynikowej. Zawiera dane dotyczące pomiaru sytuacyjnego działki, opartego na związki liniowe, nie na osnowę.
Zawiera również akta rozgraniczenia pomiędzy obecna działką nr [...] a nr [...], przy czym zawiera dane pomiarowe wschodniej granicy działki nr [...] z działką nr [...], opartego na związki liniowe, nie na osnowę.
2. Dane dotyczące ówczesnej działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha w zakresie jej granic i powierzchni zostały ujawnione w wyniku prac związanych z założeniem ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego Drobin zakończonych w roku 1967 - przy czym ujawniono je w ewidencji gruntów bez uwzględnienia stanu z 1958 r.
Operat z wykonania tej pracy znajduje się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Starostę [...], zaewidencjonowany w pod numerem [...]. Operat ten nie zawiera protokołów ustalenia/wznowienia granic działki nr [...].
3. W 1988 r. podczas prac związanych z kontrolą terenową ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego [...] ustalono dane ewidencyjne działki nadając jej nowy nr [...] i pozostawiając dotychczasową powierzchnię ,[...] ha. Nie dokonano wówczas ani włączenia do niej części rowu, ani zmiany granic działki oraz jej powierzchni. W operacie technicznym z wykonania tej pracy nr [...] znajduje się "Protokół ustalenia stanu władania i użytkowania" z [...]04.1988r, z treści którego wynika, że działce nr [...] o powierzchni [...] ha nadano nr [...] o pow. [....] ha, zaś ówczesny właściciel S. G. własnoręcznym podpisem złożonym w protokole przyjął ten stan.
4. W latach 1994-1997 wykonywane były prace związane z kontrolą terenową ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego [...], ze względu na zmianę statusu nieruchomości z sołectwa na miasto, co skutkowało koniecznością ujawnienia powierzchni działek z dokładnością zapisu do 1 m2. Z prac tych został sporządzony operat aktualizacji ewidencji gruntów obrębu [...] wpisany do ewidencji materiałów zasobu pod numer [...]. W aktach tego operatu znajduje się uzupełniający protokół ustalenia stanu władania z dnia [...].12.1997 i [...].12.1997r. - z treści którego wynika, że wykonawca wykazał nową powierzchnię działki nr [...] na [...] ha i stan ten obowiązuje do chwili obecnej. Dołączono do niej od strony południowej część rowu, granice przyjęto od strony drogi - działka nr [...] wg przeliczenia archiwalnych danych dotyczących istniejącego ogrodzenia wg stanu z
1965 r. Przy czym ustalono dane działek zgodnie z obowiązującą wówczas definicją działki ewidencyjnej - "Działkę stanowi obszar gruntu ograniczony gruntami stanowiącymi przedmiot odrębnego władania".
Starosta podniósł też, iż z uzyskanych informacji nie wynika w jaki sposób zatwierdzono wyniki założenia ewidencji w 1967r., kontroli terenowej z 1988 r. oraz kontroli terenowej z lat 1994-1997 ujawnionej w 1998 r. - czy zostały one zatwierdzone stosownymi obwieszczeniami lub decyzjami administracyjnymi. W posiadanych dowodach zmian także nie stwierdzono tych dokumentów - jednakże okoliczność ta nie wpłynęła na wejście w życie rezultatów tych prac.
Następnie - w celu wykonania dyspozycji zawartych w ww. wyroku - zlecił on wykonanie aktualnej dokumentacji geodezyjnej - operat techniczny nr [...] - dotyczącej usunięcia błędów w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic oraz powierzchni działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym miasto [...].
W toku tej pracy geodezyjnej geodeta wykonała analizę przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi wykazywanymi w ewidencji gruntów i budynków. W sprawozdaniu technicznym stwierdziła m.in., że materiały archiwalne znajdujące się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie spełniają wymogów pod względem dokładności, aktualności i kompletności wówczas obowiązującego standardu technicznego, gdyż pomiar sytuacyjny nie został oparty na osnowę geodezyjną lub pomiarową, lecz na związki liniowe, których ze względu na w znacznej części zmienioną sytuację terenową, nie można odtworzyć z wymaganą dokładnością. Ponadto pomiar granic nie był potwierdzony protokolarnym ustaleniem granic z wyjątkiem rozgraniczenia w 1961 r. między działkami nr [...] i [...], którego wyniki nie są potwierdzone prawomocnym orzeczeniem. Dane zawarte w dokumentacji nie pozwalają w sposób jednoznaczny wyznaczyć położenia punktów granicznych ww. działki. Pomiar został wykonany z wykorzystaniem istniejących szczegółów terenowych. Ze względu na stan ogrodzenia - betonowe ażurowe płyty istniejące kilkadziesiąt lat - pomiędzy działkami nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] - w chwili obecnej możliwe jest odtworzenie przebiegu wschodniej granicy działki wg jej stanu na gruncie, ponieważ przebieg istniejącego ogrodzenia pokrywa się z tym wykazanym w operatach. Pozostałe zaś granice działki nr [...] można ustalić na zgodne oświadczenie stron lub według spokojnego stanu posiadania, jaki jest według istniejącego ogrodzenia od strony obydwu dróg i rowu, które w takiej postaci istnieje od początku lat 90- tych.
Wobec powyższego geodeta ustaliła granice na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie, po istniejącym ogrodzeniu - na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W nowym stanie wykazała działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, której właścicielem jest M. K. oraz działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której nie stwierdziła występowania tytułu własności, urządzonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów. Wykazała również odcinki granic będące przedmiotem sporu.
W ocenie Sądu Starosta [...] słusznie uznał - a [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] potwierdził w całości to stanowisko - że operat techniczny nr [...] sporządzony został w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jest wiarygodny i może stanowić stanowi podstawę wydania decyzji.
W związku z tym organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że na podstawie powyższego operatu wystąpiły przesłanki prawne do aktualizacji ewidencji gruntów zgodnie § 44 pkt. 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, polegającej na usunięciu błędnych danych działki nr [...].
Zasadnie też podniosły, że brak jest podstaw do ujawnienia danych archiwalnych działki wg stanu z 1958 r., natomiast z braku dokumentów do przeliczenia danych wg stanu z założenia ewidencji gruntów w 1967r. podtrzymanych w 1988 r. - nie jest możliwe przywrócenie dokładnie danych wg stanu z 1988 r. w zakresie przebiegu granic i pola powierzchni działki. Również dotychczasowe dane w operacie ewidencyjnym w zakresie działki nr [...] nie spełniają wymogów § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia, bowiem w nieudokumentowany sposób w wyniku prac związanych z kontrolą terenową ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego [...] w latach 1994 - 1997 zmieniono przebieg granicy poprzez włączenie do niej części rowu, w stosunku do którego, po dokonaniu analizy tytułów własności potwierdza się, że nie stanowi on własności M. K. ani jej poprzednika S. G.
Prawidłowo też uznały, że nie można zastąpić stanu z 1997 r., który jest niezgodny ze standardem obowiązującym w geodezji, poprzednim stanem także niezgodnym ze standardem technicznym - z 1958 r., 1967r. i 1988 r.
W związku z tym Sąd uznał są całkowicie niezasadne zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowego określenia granic i powierzchni działki nr [...] oraz jej żądania dotyczące ustalenia tych danych według stanu z 1958 r. lub 1988 r.
Ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji uwzględniły stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 41/19 i zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w tym wyroku.
Wyjaśniły rzetelnie i wszechstronnie stan faktyczny i prawny sprawy w zakresie zmiany przebiegu granic i powierzchni działki nr [...] w latach 1958 - 2019 (w tym również kwestię włączenia do działki rowu oraz przebiegu granicy działki z drogą gminną). Sprawdziły też dokładnie prawidłowość przeprowadzenia w latach 1994-1997 kontroli terenowej ewidencji gruntów.
Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] dokonał wszechstronnej oceny okoliczności niniejszej sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy, zaś wydane w sprawie rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym - zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 11 lutego 2022 r.